Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594 (2026-09-10)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.594 van 10 september 2026 Openbaar ambt - Plaatselijk openbaar
ambt - Aanwerving en loopbaan Beslissing : Vernietiging Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE IXe KAMER
ARREST
nr. 267.594 van 10 september 2026
in de zaak A. 248.250/IX-10.970
In zake:
R.G.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Dirk Van Heuven en Deborah Smets
kantoor houdend te 8500 Kortrijk
Beneluxpark 27B
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de GEMEENTE DIEPENBEEK
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Gitte Laenen
kantoor houdend te 2800 Mechelen
Antwerpsesteenweg 16-18
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 29 mei 2026, strekt tot de
nietigverklaring en de schorsing van de tenuitvoerlegging van de beslissing van de
algemeen directeur van de gemeente Diepenbeek van 5 mei 2026 die ertoe strekt
verzoekster bij wijze van ordemaatregel met ingang van 26 mei 2026 tijdelijk
gedurende zes maanden te herplaatsen in de functie ‘deskundige beleven cultureel
erfgoed’ met dien verstande dat verzoekster definitief wordt herplaatst uit haar
oorspronkelijke functie van bibliothecaris.
II. Verloop van de rechtspleging
Bij beschikking van 3 juni 2026 werd de procedurekalender
vastgesteld en werden de partijen opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 7 september 2026.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-1/20
De nota met opmerkingen en het administratief dossier werden
ingediend overeenkomstig de procedurekalender.
Eerste auditeur Wendy Depester heeft een verslag opgesteld over
het beroep tot nietigverklaring met toepassing van artikel 93, eerste lid, van het
besluit van de Regent van 23 augustus 1948 tot regeling van de rechtspleging voor
de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, en over de vordering tot
schorsing met toepassing van artikel 17 van de gecoördineerde wetten op de Raad
van State.
Staatsraad Jim Deridder heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Deborah Smets, die verschijnt voor de verzoekende
partij en advocaat Sofie De Dobbeleer, die loco advocaat Gitte Lanen verschijnt
voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Wendy Depester heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoekster is bij de gemeente Diepenbeek aangesteld als vast
benoemd personeelslid. Bij besluit van het college van burgmeester en schepenen
van 20 mei 2008 wordt zij, met ingang van 1 augustus 2008, aangesteld in de
functie van bibliothecaris (niveau B4-B5).
De functie van bibliothecaris is een leidinggevende functie
(‘teamcoach’).
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-2/20
3.2.
Sinds 2024 zijn er ernstige en aanhoudende bezorgdheden
omtrent het welzijn en het functioneren van verzoekster binnen de bibliotheek. Die
bezorgdheden hebben betrekking op eensdeels het mentaal welzijn van verzoekster
binnen haar functie als bibliothecaris en anderdeels de moeizame samenwerking
met verzoekster als leidinggevende binnen het team van de bibliotheek.
Nadat verzoekster in een e-mailbericht van 19 februari 2025
aangeeft zich niet goed te voelen, wordt op 27 februari 2025 een welzijnsgesprek
met haar georganiseerd, in aanwezigheid van S.D. (leidinggevende van
verzoekster) en A.V. (HR). Het gesprek leidt tot het formuleren van concrete
actiepunten.
3.3.
Sinds 2 juli 2025 is verzoekster afwezig wegens ziekte.
3.4.
Tussen 6 en 10 oktober 2025 voert de algemeen directeur
individuele gesprekken met zes bibliotheekmedewerkers.
3.5.
Naar aanleiding van wat de algemeen directeur in die gesprekken
vaststelt, voert hij op 25 november 2025 met verzoekster een gesprek, in
aanwezigheid van A.V. De algemeen directeur geeft daarbij aan dat tijdens
verzoeksters afwezigheid een rapport is opgesteld door een externe consultant,
waaruit blijkt dat er structurele problemen binnen de bibliotheek zijn, dat de
gesprekken met de medewerkers bijkomende en verzwarende elementen aan het
licht hebben gebracht en dat op basis daarvan moet worden besloten dat een
terugkeer van verzoekster naar de bibliotheek of naar de dienst ‘Beleven &
Bewegen’ niet mogelijk is, evenmin als een functie van leidinggevende. De
algemeen directeur stelt dat een alternatieve tewerkstelling aanbevolen lijkt, in de
vorm van een herplaatsing met behoud van loon, op voorwaarde dat er een match
kan worden gevonden tussen de behoeften van de organisatie en de interesses van
verzoekster. Tevens zou een coachingstraject worden aangeboden zodat
verzoekster kan werken aan de aangehaalde aandachtspunten.
3.6.
Op advies van de arbeidsgeneesheer geeft verzoekster aan dat ze
op 1 februari 2026 het werk halftijds kan hervatten. Volgens verzoekster werd door
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-3/20
het bestuur aan de arbeidsgeneesheer meegedeeld dat zulks pas vanaf 16 februari
2026 mogelijk zou zijn.
3.7.
Met een aangetekend schrijven van 12 februari 2026 wordt
verzoekster in kennis gesteld van het voornemen van de algemeen directeur om
haar met ingang van 26 februari 2026 bij wijze van ordemaatregel te herplaatsen
in de nieuwe functie van ‘deskundige beleven cultureel erfgoed’ en dit gedurende
een periode van 6 maanden, na afloop waarvan een herevaluatie zal plaatsvinden,
waarbij zowel de goede werking van de dienst, als de noden en mogelijkheden van
verzoekster opnieuw zullen worden beoordeeld. Daarnaast overweegt de algemeen
directeur om een coachingstraject voor verzoekster op te starten, gericht op de
ontwikkeling en versterking van specifieke leidinggevende vaardigheden.
Verzoekster wordt hierover op 25 februari 2026 gehoord; zij legt
een verweernota neer.
3.8.
Op 5 mei 2026 beslist de algemeen directeur om verzoekster met
ingang van 26 mei 2026 bij wijze van ordemaatregel te herplaatsen in de nieuwe
functie van ‘deskundige beleven cultureel erfgoed’, gedurende een periode van 6
maanden, na afloop waarvan een herevaluatie zal plaatsvinden, waarbij zowel de
goede werking van de dienst, als de noden en mogelijkheden van verzoekster
opnieuw zullen worden beoordeeld. Verzoekster behoudt haar salarisschaal en haar
schaalanciënniteit B4-B5 (artikel 1). Bijkomend beslist de algemeen directeur dat
verzoekster “definitief [zal] worden herplaatst uit haar oorspronkelijke functie als
bibliothecaris” (artikel 1). De algemeen directeur beslist voorts nog om een
coachingstraject voor verzoekster op te starten, gericht op de ontwikkeling en
versterking van specifieke leidinggevende vaardigheden (artikel 2).
Deze beslissing wordt als volgt gemotiveerd:
“Argumentatie
Sinds 2024 bestaan er evenwel ernstige en aanhoudende bezorgdheden
omtrent het welzijn en het functioneren van [verzoekster] binnen de
bibliotheek. Die bezorgdheden situeren zich op twee (2) niveaus:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-4/20
Inzake het (mentaal) welzijn van [verzoekster] binnen haar functie als
bibliothecaris
[Verzoekster] gaf in een e-mail d.d. 19 februari 2025 zelf aan dat zij zich niet
goed in haar vel voelde. Naar aanleiding van die e-mail en omwille van
aanhoudende frustraties binnen het team, werd op 27 februari 2025 een
welzijnsgesprek met [verzoekster] georganiseerd in aanwezigheid van haar
leidinggevende, mevrouw [S.D.], en de teamcoördinator HR, mevrouw
[A.V.]. (Bijlage 2)
Tijdens dat gesprek gaf [verzoekster] aan dat zij bij kleine opdrachten een
overweldigend gevoel ervaarde, dat zij vroeger niet had. Zij gaf verder aan
veel minder energie te hebben en voelde zich afgemat. Een tijd had ze zelfs
een angstig en drukkend gevoel op haar borst. Nadien werd haar welzijn
verder opgevolgd door mevr. [S.D.] en mevr. [A.V.]. Ondanks die opvolging,
werd er echter geen verbetering vastgesteld.
2.
De moeizame samenwerking met [verzoekster] als leidinggevende
binnen het team van de bibliotheek
Naar aanleiding van aanhoudende signalen uit het team omtrent een
moeizame samenwerking met [verzoekster], heeft de Algemeen Directeur in
de week van 6 oktober 2025 individuele gesprekken gevoerd met zes (6)
medewerkers van de bibliotheek. Uit die gesprekken kwamen volgende
vaststellingen naar voren die ook werden toegelicht aan [verzoekster] tijdens
een gesprek op 25 november 2025 (Bijlage 1).
- De werking van de bibliotheek onder leiding van [verzoekster] werd
gekenmerkt door een fundamenteel gebrek aan leiderschap (o.a. geen
duidelijke structuur, geen transparante communicatie en geen heldere
taakverdeling). Dit leidde tot een cultuur waarin medewerkers zich
genoodzaakt zagen om elkaar en de werking te beschermen tegen de
gevolgen van het ontbreken van leiding;
- Vrijwel alle medewerkers ervaarden [verzoekster] als mentaal afwezig,
onvoorspelbaar en manipulatief. Zo werden medewerkers genegeerd,
werd er verdeeldheid gezaaid en werden conflicten niet opgelost. Dit
heeft geleid tot een structureel onveilige werksfeer;
- Er was verder een grote onduidelijkheid over haar takenpakket. Veel
taken die tot haar rol behoorden, werden door andere medewerkers
opgenomen. Belangrijke operationele taken (bv. uurroosters) en
strategische taken (bv. beleidsvoorbereiding, evaluatie) werden niet of
onvoldoende uitgevoerd;
- [Verzoekster] had ook een gebrek aan daadkracht en besluitvorming.
Beslissingen bleven lang liggen. Er werd bovendien regelmatig op
keuzes teruggekomen en er werden geen knopen doorgehakt. Dit
belemmerde de dagelijkse werking en de voortgang van projecten;
- Omwille van het gebrekkig functioneren van [verzoekster], hebben
medewerkers jarenlang zelfsturend gewerkt, vaak zonder erkenning of
duidelijke afspraken. Dit heeft geleid tot een overdreven
verantwoordelijkheidsgevoel binnen het team, maar ook tot
overbelasting, frustratie en een verlies aan motivatie.
Sinds de komst van de externe medewerker die [verzoekster] vervangt, is er
op korte tijd een duidelijke positieve evolutie merkbaar: meer structuur,
openheid, duidelijke taakverdeling en betere communicatie. Dit heeft geleid
tot een herstel van het werkplezier en de motivatie binnen het team van de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-5/20
bibliotheek, dat gedurende langere tijd onder druk stond. Dit werd ook
expliciet benadrukt door de medewerkers binnen de bibliotheek die haar
terugkeer zelfs als onwenselijk en onhoudbaar beschouwen.
[...]
De Algemeen Directeur nam op 12 februari 2026 het besluit tot overweging
om [verzoekster] te herplaatsen naar de functie ‘Deskundige Beleven
Cultureel Erfgoed’ (B1-B3). Gelet op bovenstaande vaststellingen achtte de
Algemeen Directeur een terugkeer van [verzoekster] naar haar
oorspronkelijke leidinggevende functie binnen het huidige bibliotheekteam
niet aangewezen. Een dergelijke terugkeer zou de goede werking van de
dienst en de recent herstelde sereniteit binnen het team ernstig in het gedrang
brengen (Bijlage 5).
Daarnaast bleek dat [verzoekster] niet beschikt over de leidinggevende
competenties die noodzakelijk zijn om de functie van leidinggevende binnen
de bibliotheek op een adequate wijze uit te oefenen. Een hervatting in deze
context zou dan ook het (mentaal) welzijn van [verzoekster] niet ten goede
komen.
Een tijdelijke herplaatsing voor een duur van zes (6) maanden zou een frisse
en nieuwe start voor [verzoekster] kunnen betekenen, waarbij zij de ruimte
krijgt om te focussen op haar welzijn en verdere professionele ontwikkeling.
Bovendien zou een dergelijke herplaatsing de sereniteit en rust binnen de
bibliotheek waarborgen. Een alternatieve ordemaatregel lijkt deze gevolgen
niet te kunnen genereren.
Na afloop van die periode zou een herevaluatie plaatsvinden, waarbij zowel
de goede werking van de dienst als de noden en mogelijkheden van
[verzoekster] opnieuw zullen worden beoordeeld. [Verzoekster] zal evenwel
definitief worden herplaatst uit haar oorspronkelijke functie als bibliothecaris
bij gemeente Diepenbeek.
Parallel aan die herplaatsing, werd door de Algemeen Directeur overwogen
om een coachingtraject voor [verzoekster] op te starten, gericht op de
ontwikkeling en versterking van specifieke persoonlijke vaardigheden. Dit
coachingtraject zou focussen op: (Bijlage 3)
• Het aanbrengen van structuur in de werking;
• Het bewaren van rationaliteit;
• Assertieve verbindende communicatie;
• Zelfzorg; en
• Het nemen van verantwoordelijkheid.
In navolging hiervan, en in afwachting van het horen van betrokkene, was de
Algemeen Directeur van oordeel dat de terugkeer van [verzoekster] op de
werkvloer vanaf 16 februari 2026 niet aangewezen was. Dit zowel met het
oog op de goede werking van de dienst, als ter vrijwaring van de rust binnen
het team.
Om die redenen wordt aan betrokkene een dienstvrijstelling toegekend bij
wijze van ordemaatregel, met behoud van wedde (uitgezonderd prestatiegerelateerde vergoedingen).
Ingevolge voornoemd besluit werd [verzoekster] voor een eerste maal per
aangetekend schrijven d.d. 12 februari 2026 en per e-mail d.d. 12 februari
2026 uitgenodigd op de hoorzitting d.d. 19 februari 2026 om 11:30 uur ten
einde te worden gehoord in haar middelen van verdediging (Bijlage 6).
Per e-mail d.d. 16 februari 2026 verzocht de raadsman van [verzoekster], Mr.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-6/20
Deborah Smets, om de hoorzitting uit te stellen naar 25 februari 2026, dan
wel 26 februari 2026.
Teneinde [verzoekster] alsnog een kans te geven om te worden gehoord in
haar middelen van verdediging, werd zij uitgenodigd voor een nieuwe
hoorzitting op 25 februari 2026 om 09:00 uur. [Verzoekster] was aanwezig
op de hoorzitting d.d. 25 februari 2026 en liet zich tijdens de hoorzitting
bijstaan door haar raadsman, Mr. Deborah Smets.
Van de hoorzitting werd een schriftelijk proces-verbaal opgemaakt. Dit
proces-verbaal werd door [verzoekster] en haar raadsman ter zitting
nagelezen, waarna de finale versie door beide partijen werd ondertekend
(Bijlage 8).
Overwegingen van de Algemeen Directeur inzake het verweer van
[verzoekster]
De Algemeen Directeur neemt kennis van de schriftelijke verweernota d.d.
24 februari 2026 (Bijlage 7) en het mondelinge verweer uiteengezet door
haar raadsman, Mr. Deborah Smets, op de hoorzitting (Bijlage 8).
- Repliek op het verweer ingediend door [verzoekster]
1.1.- Eerste middel: het zogenaamd gebrekkig administratief dossier
[…]
1.2.- Tweede middel: de zogenaamde discriminatie op basis van ziekte
[…]
1.3.- Derde middel: de probleempunten
[…]
De Algemeen Directeur merkt hieromtrent het volgende op. Ten eerste,
zoals hierboven reeds werd toegelicht, werden de individuele
verklaringen van de medewerkers bewust niet bijgevoegd, teneinde de
vertrouwelijkheid van de inhoud van de specifieke verklaringen van de
betrokken medewerkers te waarborgen. Wél werd reeds op 25 november
2025 een gesprek gevoerd met [verzoekster], waarin de bevindingen
werden weergegeven met duidelijke en concrete voorbeelden. Het
verslag van dat gesprek werd ook gevoegd bij het voornemen tot
herplaatsing. Op die wijze beschikte [verzoekster] over een voldoende
duidelijk zicht op de inhoud en de aard van de vaststellingen.
Ten tweede werden de bevindingen niet uitsluitend gebaseerd op de
individuele verklaringen van medewerkers. Zij vloeien evenzeer voort uit
het rapport van de externe consultant, het welzijnsgesprek van 27 februari
2025 en de opvolging door de leidinggevende en HR. Het geheel van
deze elementen schetst een consistent en onderbouwd beeld van de
problematiek – wat aldus de betrouwbaarheid van de verklaringen
versterkt.
De Algemeen Directeur erkent dat de aangehaalde werkpunten reeds
eerder aan bod kwamen in functionerings- en evaluatiegesprekken. Het
is evenwel pas na de individuele gesprekken met zes (6) medewerkers in
oktober 2025 en het verslag van de externe consultant dat de omvang en
de structurele aard van de samenwerkingsproblemen aan het licht zijn
gekomen, evenals de uitgesproken positieve evolutie binnen het team
sinds de afwezigheid van [verzoekster].
Het feit dat bepaalde elementen eerder als werkpunten werden
geïdentificeerd zonder dat dit tot een ongunstige evaluatie leidde, doet
geenszins afbreuk aan de vaststelling dat er thans sprake is van een
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-7/20
verstoring van de goede werking van de dienst. De ernst en het structurele
karakter van de problematiek – zoals bevestigd door zes (6) medewerkers
als de externe consultant – rechtvaardigen een ordemaatregel. De
Algemeen Directeur is van oordeel dat de herplaatsing bij wijze van
ordemaatregel dan ook de enige adequate maatregel is om de goede
werking van de bibliotheek te behouden en de sereniteit op de werkvloer
te waarborgen.
1.4.- Vierde middel: de zogenaamde verkapte tuchtmaatregel
[…]
Wat betreft de opname van de functie in het organogram: de Algemeen
Directeur bevestigt dat de functie ‘Deskundige Beleven Cultureel
Erfgoed’ werd opgenomen in het organogram op 5 mei 2026. Er werd
ook reeds een gedetailleerde functiebeschrijving opgemaakt, met
specifieke resultaatsgebieden en competentievereisten, die werd
bijgevoegd bij het voornemen tot herplaatsing. De concrete invulling van
de functie beantwoordt bovendien aan een reële nood binnen de
organisatie. Het is dan ook geenszins zo dat [verzoekster] zou worden
herplaatst in een fictieve of niet-bestaande functie.
[…]
Wat betreft het tijdelijk dan wel definitief karakter van de maatregel dient
het volgende te worden verduidelijkt: de herplaatsing uit de functie van
bibliothecaris is definitief, in die zin dat [verzoekster] niet zal terugkeren
naar haar oorspronkelijke functie binnen de bibliotheek. De herplaatsing
naar de functie ‘Deskundige Beleven Cultureel Erfgoed’ is evenwel
tijdelijk voor een periode van zes (6) maanden, waarna een herevaluatie
zal plaatsvinden. Op dat ogenblik zullen zowel de goede werking van de
dienst als de noden en mogelijkheden van [verzoekster] opnieuw op basis
van die toekomstige omstandigheden worden beoordeeld.
[…]
Ingevolge voorgaande en rekening houdend met de supra omschreven
omstandigheden, besluit de Algemeen Directeur om [verzoekster] met
ingang van 26 mei 2026 te herplaatsen bij wijze van ordemaatregel naar de
functie ‘Deskundige Beleven Cultureel Erfgoed’. (Bijlage 4a en Bijlage 4b).
Na afloop van een periode van zes (6) maanden zal een herevaluatie
plaatsvinden, waarbij zowel de goede werking van de dienst als de noden en
mogelijkheden van [verzoekster] opnieuw zullen worden beoordeeld.
[Verzoekster] zal evenwel definitief worden herplaatst uit haar
oorspronkelijke functie als bibliothecaris bij gemeente Diepenbeek.
De herplaatsing van [verzoekster] dient gekwalificeerd te worden als een
individuele maatregel, uitsluitend genomen ter garantie van de goede
werking van de dienst en met de bedoeling de storing van die dienst te
verhelpen bij een terugkeer van [verzoekster], zonder enige schuld toe te
kennen of een bestraffend karakter te hebben.
De Algemeen Directeur wenst te benadrukken dat louter probleemverhelpend wordt opgetreden, zonder de schuld te leggen bij één van de
betrokken partijen.
De herplaatsing als ordemaatregel laat bovendien toe dat niet moet voldaan
zijn aan de voorwaarden van de ambtshalve herplaatsing zoals voorzien in
de RPR.
Bij het bepalen van bovenstaande functie werd zoveel als mogelijk rekening
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-8/20
gehouden met de interesses van [verzoekster]. Bovendien is de overwogen
functie passend en compatibel met haar competenties en vaardigheden.
[Verzoekster] zal na haar herplaatsing haar salarisschaal en haar
schaalanciënniteit dewelke zij verworven had in haar vorige functie
behouden (i.e. B4-B5).
Parallel aan die herplaatsing, besluit de Algemeen Directeur om een
coachingtraject voor [verzoekster] op te starten, gericht op de ontwikkeling
en versterking van persoonlijke vaardigheden. (Bijlage 3)
Dit coachingtraject zou focussen op:
• Het aanbrengen van structuur in de werking;
• Het bewaren van rationaliteit;
• Assertieve verbindende communicatie;
• Zelfzorg; en
• Het nemen van verantwoordelijkheid.
Het coachingtraject zal worden uitgewerkt aan de hand van een concreet
stappenplan met duidelijke verwachtingen, regelmatige opvolgmomenten en
huiswerkopdrachten. Dit dient [verzoekster] samen met haar coach verder op
te nemen.
Juridische grond
[…]
Regelgeving: openbaarmaking
[…]
Financiële en beleidsinformatie
Visum: visum verleend mits voorwaarden
Motivering
De functie die door [verzoekster] gaat ingenomen worden, is opgenomen in
het organogram goedgekeurd op 5 mei 2026.
De kredieten voor de financiering van deze functie zijn echter niet
opgenomen in de MJP 2026-2031.
Vermits het een definitieve verplaatsing betreft, in welke functie ook, dienen
er bijkomende kredieten voorzien te worden om deze nieuwe functie te
financieren.
Bij de volgende aanpassing van het MJP 2026-2031 dienen de kredieten
aangepast te worden.
[…]
Besluit
Artikel 1
De Algemeen Directeur besluit om [verzoekster] bij wijze van ordemaatregel
met ingang van 26 mei 2026 tijdelijk te herplaatsen gedurende zes (6)
maanden in de functie ‘Deskundige Beleven Cultureel Erfgoed’.
[Verzoekster] zal evenwel definitief worden herplaatst uit haar
oorspronkelijke functie als bibliothecaris.
Na afloop van die periode zal een herevaluatie plaatsvinden, waarbij zowel
de goede werking van de dienst, als de noden en mogelijkheden van
[verzoekster] opnieuw zullen worden beoordeeld. [Verzoekster] zal na haar
herplaatsing haar salarisschaal en haar schaalanciënniteit dewelke zij
verworven had in haar vorige functie behouden (i.e. B4-B5).
Artikel 2
De Algemeen Directeur besluit om een coachingtraject voor [verzoekster] op
te starten, gericht op de ontwikkeling en versterking van specifieke
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-9/20
leidinggevende vaardigheden.
[…]”
Dat is de bestreden beslissing
IV. Ontvankelijkheid
Exceptie
In haar nota werpt de verwerende partij de exceptie op dat
verzoekster ten onrechte gewag maakt van een ‘definitieve’ ordemaatregel,
aangezien in de bestreden beslissing uitdrukkelijk is aangegeven dat het gaat om
een tijdelijke herplaatsing die na zes maanden zal worden geëvalueerd. De
verwerende partij stipt voorts aan dat verzoekster na haar herplaatsing de
salarisschaal en schaalanciënniteit van haar vorige functie behoudt. Bijgevolg, zo
stelt de verwerende partij, geeft verzoekster geen blijk van enig rechtstreeks, zeker
en actueel belang.
Beoordeling
De bestreden beslissing strekt onder meer ertoe dat verzoekster,
ongeacht hoe de evaluatie na de tijdelijke herplaatsing zal luiden, hoe dan ook
definitief wordt “herplaatst” – lees: verwijderd – uit haar oorspronkelijke functie
als bibliothecaris.
In dat opzicht is er sprake van een beslissing die definitief de
rechtstoestand van verzoekster wijzigt.
De exceptie wordt verworpen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-10/20
V. Kortedebattenprocedure
A. Vooraf
Het auditoraat heeft geoordeeld dat de beslechting van het
geschil kan worden afgedaan met korte debatten in de zin van artikel 93, eerste lid,
van het besluit van de Regent van 23 augustus 1948 ‘tot regeling van de
rechtspleging voor de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State’. In het
auditoraatsverslag, dat met toepassing van deze kortedebattenprocedure werd
opgesteld, wordt een tweede onderdeel van het eerste middel gegrond bevonden.
B. Tweede onderdeel van het eerste middel
Standpunt van de partijen
8.1.
Verzoekster steunt een eerste middel op een schending van het
besluit van de gemeenteraad van 20 januari 2025 houdende ‘delegatie van
bevoegdheid van de gemeenteraad aan het college van burgemeester en schepenen,
algemeen directeur, financieel directeur en de vaststelling van het begrip ‘dagelijks
personeelsbeheer’’, het besluit van het college van burgemeester en schepenen van
21 januari 2025 houdende ‘delegatie van bevoegdheden van het college van
burgemeester en schepenen aan de algemeen directeur inzake personeel’, iuncto
het beginsel patere legem quam ipse fecisti, het zorgvuldigheidsbeginsel en de
formelemotiveringsplicht.
8.2.
In wat kan worden beschouwd als een tweede middelonderdeel
voert verzoekster aan wat volgt:
“Uit het delegatiebesluit van de gemeenteraad van 20 januari 2025 blijkt
uitdrukkelijk dat [hij] aan het college van burgemeester en schepenen een
beperkte delegatie tot wijzigingen van het organogram heeft toegekend. De
delegatie geldt immers enkel ‘binnen de voorziene kredieten van het
meerjarenplan’.
De gemeenteraad motiveert die beperking bovendien expliciet door te stellen
dat [hij] controle wenst te behouden over de personeelsbudgetten en dat
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-11/20
ingrijpende wijzigingen aan het formatieorganogram tot [zijn] bevoegdheid
moesten blijven behoren:
Door de bevoegdheid te delegeren worden efficiëntiewinsten in het
besluitvormingsproces geboekt.
Door de beperkte delegatie binnen de voorziene kredieten van het
meerjarenplan behoudt de gemeenteraad de controle over de
personeelsbudgetten. Dit houdt in dat ingrijpende wijzigingen aan het
formatie-organogram tot de bevoegdheid van de gemeenteraad blijven
behoren.
Op [zijn] beurt heeft het college van burgemeester en schepenen de
bevoegdheid naar de algemeen directeur gedelegeerd, doch met toevoeging
van exact dezelfde beperking:
Daarnaast werd de bevoegdheid inzake het organogram reeds gedelegeerd
aan de algemeen directeur. De personeelsformatie is sinds de invoering
van het decreet lokaal bestuur niet meer verplicht, maar deze wordt nu wel
bijgehouden in een personeelsplan. De gemeenteraad heeft tijdens de
zitting van 20 januari 2025 deze bevoegdheid beperkt gedelegeerd aan het
college van burgemeester en schepenen, specifiek met betrekking tot de
wijzigingen in het personeelsplan binnen de voorziene kredieten van de
meerjarenplanning. Het college van burgemeester en schepenen delegeert
op zijn beurt zijn beperkte bevoegdheid aan de algemeen directeur.
Artikel 2
De algemeen directeur is met onmiddellijke ingang bevoegd voor het
vaststellen en wijzigen van het personeelsplan binnen de voorziene
kredieten van het meerjarenplan. Dit houdt onder meer in dat de algemeen
directeur bevoegd wordt om te beslissen of het personeelsplan in dezelfde
of in gewijzigde vorm behouden blijft, voor zover dit binnen de voorziene
kredieten van het meerjarenplan gebeurt.
De algemeen directeur rapporteert periodiek, minstens tweemaal per jaar,
aan het college van burgemeester en schepenen.
Onnodig te zeggen dat de combinatie van het behoud van een
(plaatsvervangende) bibliothecaris (niettegenstaan[de] verzoekende partij uit
ziekenverlof is) én de creatie van een nieuwe functie van ‘Deskundige
Beleven Cultureel Erfgoed’ met een zelfde verloning als die van
bibliothecaris.
De financiële gevolgen blijken ten andere […] uit de bestreden beslissing
zelf.
Motivering
De functie die door [verzoekster] gaat ingenomen worden, is opgenomen
in het organogram goedgekeurd op 5 mei 2026.
De kredieten voor de financiering van deze functie zijn echter niet
opgenomen in de MJP 2026-2031. Vermits het een definitieve
verplaatsing betreft, in welke functie ook, dienen er bijkomende kredieten
voorzien te worden om deze nieuwe functie te financieren.
Bij de volgende aanpassing van het MJP 2026-2031 dienen de kredieten
aangepast te worden.
De algemeen directeur is aldus bij de besluitvorming de beperking van
delegatie van bevoegdheid uit het oog verloren. Ondanks het gegeven dat de
delegatie enkel geldt in de mate de personeelsformatie binnen de kredieten
van het meerjarenplan gebeurt, heeft de algemeen directeur toch een
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-12/20
verregaandere beslissing genomen die buiten de hem subgedelegeerde
bevoegdheid behoort en zelfs buiten de delegatiebevoegdheid van het college
van burgemeester en schepenen.
De noodzakelijke budgettaire basis voor de herplaatsing van verzoekende
partij in de nieuwe functie van ‘Deskundige Beleven Cultureel Erfgoed’
bestond en bestaat immers nog niet. Hierdoor kon alleen de gemeenteraad
over de nieuwe personeelsformatie beslissing.
Door desondanks reeds definitief te beslissen tot de herplaatsing van
verzoekende partij in deze nieuwe functie, heeft de algemeen directeur
minstens de grenzen van de delegatie overschreden.
Minstens werd de beslissing zeer voorbarig en zonder wettige basis en hoe
dan ook onzorgvuldig genomen nu de noodzakelijke budgettaire verankering
volledig ontbreekt (schending van het zorgvuldigheidsbeginsel).”
9.
In haar nota met opmerkingen stelt de verwerende partij dat
verzoekster met haar betoog twee onderscheiden rechtshandelingen – enerzijds de
wijziging van het organogram en anderzijds het nemen van een ordemaatregel –
met elkaar verwart. Zij voert ter zake aan dat de bestreden beslissing geen wijziging
van het organogram inhoudt, doch louter een individuele ordemaatregel die
verzoekster, met het oog op de goede werking van de dienst, herplaatst in een
andere functie – zoals de bestreden beslissing ook uitdrukkelijk aangeeft. De
bevoegdheidsbeperking waarop verzoekster zich beroept heeft, zo benadrukt de
verwerende partij, enkel betrekking op het vaststellen en wijzigen van het
organogram en niet op het nemen van individuele ordemaatregelen. Zij stipt aan
dat deze bevoegdheden krachtens het decreet van 22 december 2017 ‘over het
lokaal bestuur’ (“decreet lokaal bestuur”) berusten op twee verschillende
grondslagen, respectievelijk artikel 161 en artikel 56, § 3, 2°. De verwerende partij
wijst voorts erop dat de bestreden beslissing vermeldt dat de functie ‘deskundige
Beleven Cultureel Erfgoed’ werd opgenomen in het organogram op 5 mei 2026,
dat een gedetailleerde functiebeschrijving werd opgemaakt en dat de concrete
invulling beantwoordt aan een reële nood binnen de organisatie. Wat de budgettaire
verankering betreft, stelt verwerende partij vast dat de financieel directeur een
visum heeft verleend, weliswaar onder voorwaarden. Het feit dat de kredieten bij
een volgende aanpassing van het meerjarenplan dienen te worden aangepast, doet
naar het oordeel van de verwerende partij geen afbreuk aan de geldigheid van de
bestreden beslissing als ordemaatregel. Het verlenen van het visum door de
financieel directeur, zo stelt zij, houdt precies in dat de financiële haalbaarheid van
de beslissing is geverifieerd. De verwerende partij betoogt tot slot dat de bestreden
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-13/20
beslissing in werkelijkheid niet tot een netto bijkomende financiële last voor de
gemeente leidt. Zij wijst erop dat verzoekster als vast benoemd ambtenaar hoe dan
ook haar volledige wedde (B4-B5) geniet, ongeacht de functie die zij uitoefent en
dat de herplaatsing noch de salarisschaal, noch de schaalanciënniteit van
verzoekster wijzigt. De financiële repercussies waarop verzoekster alludeert –
namelijk de combinatie van een plaatsvervangende bibliothecaris en de nieuwe
functie – zijn volgens de verwerende partij het gevolg van de noodzaak om de
bibliotheek operationeel te houden, hetgeen een organisatorische keuze is die
inherent is aan de aanstellingsbevoegdheid van de algemeen directeur.
Beoordeling
Bij besluit van 20 januari 2025 beslist de gemeenteraad tot
vaststelling van het begrip ‘dagelijks personeelsbeheer’ en tot delegatie van
bepaalde bevoegdheden. De artikelen 3 en 4 van dit besluit luiden, voor zover hier
relevant, als volgt:
“Artikel 3
De gemeenteraad beslist dat het college van burgemeester en schepenen met
onmiddellijke ingang bevoegd wordt voor het vaststellen en wijzigen van het
organogram.
[…]
Het college van burgemeester en schepenen kan deze bevoegdheid delegeren
aan de algemeen directeur.
Artikel 4
De gemeenteraad beslist dat het college van burgemeester en schepenen met
onmiddellijke ingang bevoegd wordt voor het vaststellen en wijzigen van het
personeelsplan binnen de voorziene kredieten van het meerjarenplan.
[…]
Het college van burgemeester en schepenen kan deze bevoegdheid delegeren
aan de algemeen directeur.”
Voor deze delegatie van bevoegdheden wordt de volgende
motivering gegeven:
“Het besluit van de gemeenteraad van 18 maart 2019 ‘inzake de delegatie
van bevoegdheid aan het college van burgemeester en schepenen inzake
opmaak rechtspositieregeling, organogram, dadingen naar aanleiding van de
gevolgen van beëindiging van het dienstverband en rechtspositieregeling –
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-14/20
vaststelling van hetgeen onder het begrip dagelijks personeelsbeheer moet
verstaan worden’ werd na de installatie van het nieuwe bestuur geëvalueerd.
Sinds de wijziging van artikel 41 van het decreet lokaal bestuur van 8 april
2023 is het mogelijk om de gemeentelijke reglementen over
personeelsaangelegenheden, zoals het arbeidsreglement en de bijlagen die
hieraan gekoppeld worden, te delegeren aan het college van burgemeester en
schepenen. In het besluit van 18 maart 2019 had de gemeenteraad ervoor
geopteerd om de personeelsformatie (toekomstige benaming personeelsplan)
niet te delegeren aan het college van burgemeester en schepenen, aangezien
de personeelsformatie direct invloed heeft op de gemeentelijke financiën.
Daarom wordt nu voorgesteld om deze bevoegdheid beperkt te delegeren aan
het college van burgemeester en schepenen en dat binnen de voorziene
kredieten van het meerjarenplan, waarbij het college van burgemeester en
schepenen deze bevoegdheid op haar beurt mag delegeren aan de algemeen
directeur.
Door de bevoegdheid te delegeren worden efficiëntiewinsten in het
besluitvormingsproces geboekt.
Door de beperkte delegatie binnen de voorziene kredieten van het
meerjarenplan behoudt de gemeenteraad de controle over de
personeelsbudgetten. Dit houdt in dat ingrijpende wijzigingen aan het
formatie-organogram tot de bevoegdheid van de gemeenteraad blijven
behoren.”
11.
Het college van burgemeester en schepenen beslist op 21 januari
2025 op zijn beurt om de hiervóór vermelde van de gemeenteraad ontvangen
delegaties verder te delegeren aan de algemeen directeur. De artikelen 1 en 2 van
dat besluit luiden als volgt:
“Artikel 1
De algemeen directeur is met onmiddellijke ingang bevoegd voor het
organogram. Dit houdt onder meer in dat hij beslist over de samenstelling
van het managementteam, binnen de grenzen van artikel 179 van het decreet
voor lokaal bestuur.
De algemeen directeur rapporteert minimaal tweemaal per jaar over deze
bevoegdheden aan het college van burgemeester en schepenen.
Artikel 2
De algemeen directeur is met onmiddellijke ingang bevoegd voor het
vaststellen en wijzigen van het personeelsplan binnen de voorziene kredieten
van het meerjarenplan. Dit houdt onder meer in dat de algemeen directeur
bevoegd wordt om te beslissen of het personeelsplan in dezelfde of in
gewijzigde vorm behouden blijft, voor zover dit binnen de voorziene
kredieten van het meerjarenplan gebeurt.
De algemeen directeur rapporteert periodiek, minstens tweemaal per jaar, aan
het college van burgemeester en schepenen.”
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-15/20
Het college van burgemeester en schepenen licht daaromtrent
onder meer toe wat volgt:
“Daarnaast werd de bevoegdheid inzake het organogram reeds gedelegeerd
aan de algemeen directeur. De personeelsformatie is sinds de invoering van
het decreet lokaal bestuur niet meer verplicht, maar deze wordt nu wel
bijgehouden in een personeelsplan. De gemeenteraad heeft tijdens de zitting
van 20 januari 2025 deze bevoegdheid beperkt gedelegeerd aan het college
van burgemeester en schepenen, specifiek met betrekking tot de wijzigingen
in het personeelsplan binnen de voorziene kredieten van de
meerjarenplanning. Het college van burgemeester en schepenen delegeert op
zijn beurt zijn beperkte bevoegdheid aan de algemeen directeur. Door de
bevoegdheid te delegeren worden schaal- en efficiëntiewinsten in het
besluitvormingsproces geboekt. De bevoegdheidsdelegatie heeft
voornamelijk betrekking op het operationele niveau van de organisatie
waardoor de algemeen directeur als hoofd van het personeel meer vrijheid
krijgt om zijn eigen personeelsbeleid uit te werken en operationeel, praktisch
vorm te geven.”
12.
Uit wat voorafgaat, volgt dat de algemeen directeur zijn
bevoegdheden met betrekking tot het personeelsplan slechts mag uitoefenen
binnen de grenzen van de door gemeenteraad voorziene kredieten van de
meerjarenplanning.
Waar in (het visum bij) de bestreden beslissing wordt overwogen
dat“[d]e functie die door [verzoekster] gaat ingenomen worden, is opgenomen in
het organogram goedgekeurd op 5 mei 2026”, moeten ter wille van de duidelijkheid
twee opmerkingen worden gemaakt.
Eensdeels wordt met ‘organogram’ blijkbaar bedoeld ‘de
personeelsformatie’ of ‘het personeelsplan’. De verwerende partij spreekt alleszins
ter terechtzitting de vaststelling in het auditoraatsverslag niet tegen dat het
organogram geen specifieke functiebenamingen zoals ‘deskundige Beleven
Cultureel Erfgoed’ of ‘Teamcoach bib’ bevat, maar enkel generieke
functiebenamingen zoals ‘deskundige’ of ‘teamcoach’.
Anderdeels legt de verwerende partij in het administratief
dossier geen (afzonderlijke) beslissing van 5 mei 2026 voor waarbij het
personeelsplan wordt “goedgekeurd”, zodat wordt aangenomen dat met de passus
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-16/20
“is opgenomen in het organogram” enkel kan worden verwezen naar een
rechtsgevolg van de bestreden beslissing zelf.
Uit de bestreden beslissing blijkt dat de functie ‘deskundige
beleven cultureel erfgoed’ waarin verzoekster door de bestreden beslissing wordt
herplaatst, een nieuwe functie is die voorheen in de personeelsformatie casu quo
het personeelsplan niet was opgenomen en waarvoor er in de meerjarenplanning
nog geen kredieten zijn voorzien.
In het visum van de financieel directeur is dan ook vermeld dat
het wordt verleend “mits voorwaarden”, dat “[d]e kredieten voor de financiering
van deze functie […] niet [zijn] opgenomen in de MJP 2026-2031”, dat “er
bijkomende kredieten [dienen] voorzien te worden om deze nieuwe functie te
financieren” en dat “[b]ij de volgende aanpassing van het MJP 2026-2031 […] de
kredieten [dienen] aangepast te worden.
De verwerende partij kan niet worden bijgevallen in haar betoog
dat de “bestreden beslissing in werkelijkheid niet tot een netto bijkomende
financiële last” voor de gemeente leidt.
Verzoekster behoudt immers bij de herplaatsing haar volledige
wedde (B4-B5), terwijl daarnaast ook een plaatsvervangende bibliothecaris wordt
aangesteld. De verwerende partij dient derhalve binnen het personeelsbestand één
bijkomende ambtenaar op niveau B4-B5 ten laste te nemen.
Het feit dat de aanstelling van een andere bibliothecaris volgens
de verwerende partij “het gevolg [is] van de noodzaak om de bibliotheek
operationeel te houden” en “een organisatorische keuze is die inherent is aan de
aanstellingsbevoegdheid van de algemeen directeur”, doet aan die financiële
impact op geen enkele wijze afbreuk.
Gelet op wat sub 12 is overwogen, behoorde het tot de
uitsluitende bevoegdheid van de gemeenteraad om de nieuwe functie ‘deskundige
beleven cultureel erfgoed’ in het personeelsplan op te nemen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-17/20
Van een dergelijk gemeenteraadsbesluit – hetzij van 5 mei 2026,
hetzij van een andere datum – legt de verwerende partij geen bewijs voor.
In die omstandigheden heeft de algemeen directeur door zelf
(impliciet) te beslissen de voormelde nieuwe functie met financiële gevolgen in het
personeelsplan op te nemen, zijn bevoegdheid overschreden.
17.1.
Het betoog van de verwerende partij om het alsnog anders te
zien, overtuigt niet.
17.2.
Haar argument dat ook “[d]e bestreden beslissing […] geen
beslissing tot wijziging van het organogram [is]” omdat “[d]e bestreden beslissing
vermeldt dat de algemeen directeur bevestigt dat de functie ‘Deskundige Beleven
Cultureel Erfgoed’ werd opgenomen in het organogram op 5 mei 2026, dat een
gedetailleerde functiebeschrijving werd opgemaakt, en dat de concrete invulling
beantwoordt aan een reële nood binnen de organisatie”, leidt alleszins niet ertoe
dat een aanwijsbare beslissing van het daartoe bevoegde orgaan tot wijziging van
het personeelsplan voorligt.
Ook in dat geval – indien ze dus enkel een ordemaatregel inhoudt
– is de bestreden beslissing onregelmatig doordat ze verzoekster herplaatst in een
functie die niet rechtsgeldig is ingericht.
17.3.
tot
Dat een visum werd verleend – zij het “mits voorwaarden” – doet
slot
niet
besluiten
dat
de
bestreden
beslissing
wat
de
interne
bevoegdheidsverdeling betreft rechtsgeldig is.
Overigens is de financieel directeur al evenmin bevoegd om
beslissingen inzake de personeelsbudgetten te nemen. In zijn verleende visum
“mits voorwaarden” kan – in tegenstelling tot wat de verwerende partij daaruit
afleidt – overigens niet worden gelezen dat de problematiek “geen afbreuk [doet]
aan de geldigheid van de bestreden beslissing als ordemaatregel” en dat “[d]e
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-18/20
verlening van het visum door de financieel directeur […] in[houdt] dat de
financiële haalbaarheid van de beslissing is geverifieerd”.
Het tweede onderdeel van het eerste middel is gegrond.
Het auditoraat heeft terecht gemeend dat een kort debat volstaat
om het geschil op te lossen.
VI. Onderzoek van de vordering tot schorsing
De hierna uit te spreken vernietiging heeft tot gevolg dat de
vordering tot schorsing zonder voorwerp valt en onontvankelijk wordt.
BESLISSING
-
De Raad van State vernietigt de beslissing van de algemeen directeur van
de gemeente Diepenbeek van 5 mei 2026 die ertoe strekt R.G. bij wijze van
ordemaatregel met ingang van 26 mei 2026 tijdelijk te herplaatsen gedurende
zes maanden in de functie ‘deskundige beleven cultureel erfgoed’ met dien
verstande dat zij definitief wordt herplaatst uit haar oorspronkelijke functie
van bibliothecaris.
-
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing.
-
De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van de vordering tot
schorsing, begroot op een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van 26 euro en
op een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro die verschuldigd is aan de
verzoekende partij.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-19/20
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op tien september tweeduizend zesentwintig,
door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Jim Deridder,
staatsraad, waarnemend voorzitter,
bijgestaan door
Frank Bontinck,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Frank Bontinck
Jim Deridder
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.594
IX-10.970-20/20
