Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753 (2026-09-21)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.753 van 21 september 2026 Onderwijs en cultuur - Examens
(onderwijs) Beslissing : Bevolen Depersonalisatie
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE IXe KAMER
ARREST
nr. 267.753 van 21 september 2026
in de zaak A. 249.145/IX-11.069
In zake:
XXXX
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Stijn Verbist, Joris Claes en Marie Jolie
kantoor houdend te 2000 Antwerpen
Graaf van Hoornestraat 51
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de VZW KOBA NOORDERKEMPEN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Philippe Vande Casteele
kantoor houdend te 2900 Schoten
Klamperdreef 7
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 11 september 2026, strekt tot de
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de
beslissing van de beroepscommissie van het College van het Eucharistisch Hart
van 26 augustus 2026 waarbij aan verzoeker een oriënteringsattest C wordt
toegekend.
De verzoekende partij vordert tevens om de als voorlopige
maatregel te bevelen dat de verwerende partij de beroepscommissie binnen een
korte, door de Raad te bepalen termijn opnieuw laat samenkomen om, na
verzoekers en hun zoon opnieuw te hebben gehoord en met inachtneming van het
te vellen arrest, een nieuwe beslissing te nemen over het beroep.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-1/20
II. Verloop van de rechtspleging
Bij
beschikking
van
11
september
2026
werd
de
procedurekalender vastgesteld en werden de partijen opgeroepen voor de
terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 17 september 2026.
De nota met opmerkingen en het administratief dossier werden
ingediend overeenkomstig de procedurekalender.
Staatsraad Jim Deridder heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Joris Claes, die verschijnt voor de verzoekende partij
en advocaat Pascal Malumgré, die loco advocaat Philippe Vande Casteele
verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een
andersluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoeker is tijdens het schooljaar 2025-2026 leerling in het
eerste jaar van de derde graad van de studierichting Latijn-wiskunde in het College
van het Eucharistisch Hart, waarvan de verwerende partij het schoolbestuur is.
3.2.
Op het einde van het schooljaar laat verzoeker vijf jaartekorten
optekenen, namelijk voor de vakken Latijn (43%), Frans (46%), biologie (35%),
chemie (45%) en wiskunde (34%), met een algemeen totaal van 49%.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-2/20
Dit brengt de delibererende klassenraad ertoe om aan verzoeker
een oriënteringsattest C toe te kennen.
Overleg met de directeur leidt niet tot een nieuwe bijeenkomst
van de delibererende klassenraad. De directeur deelt zijn beslissing ter zake mee
op 8 juli 2026.
3.3.
Daarop stelt verzoeker een beroep in bij het schoolbestuur. De
beroepscommissie beslist op 26 augustus 2026, verzoeker gehoord, om de
deliberatiebeslissing van de klassenraad te bevestigen. Zij overweegt daarbij:
“De beroepscommissie overweegt daarbij als volgt:
- Inzake de aard en inhoud van de verzoeken:
- geeft de beroepscommissie duiding bij haar bevoegdheden en de
procedurele regeling hieromtrent: Bij de beoordeling van
onderhavig hoger beroep, zal de beroepscommissie zelf de
bestreden attestering op gemotiveerde wijze bevestigen of wijzigen.
Het behoort niet tot haar bevoegdheid een bindend begeleidingsplan
aan te reiken.
- verzoekers maken gewag van procedurefouten. Uit de motivering
en ter zitting wordt duidelijk dat verzoekers in het verweer niet
zozeer procedurele bezwaren hebben, dan wel louter inhoudelijke
omwille van de hierboven vermelde argumenten uit het
beroepsverzoekschrift.
- Inzake het verzoek de C-attestering ongedaan te maken en te vervangen
door een A-attest met vakantietaken:
- De beroepscommissie erkent vooreerst de complexe en deels
geattesteerde medische problematiek van [verzoeker] hetgeen
[verzoeker] ongetwijfeld voor extra uitdagingen stelt in het schoolse
gebeuren.
- Uit het dossier blijkt dat op het einde van het schooljaar 24-25 de
school voorstelde om opnieuw VOKAN op te starten voor
[verzoeker] bij het begin van de derde graad, wat geresulteerd heeft
in een fysiek leersteunplan en individuele ondersteuning doorheen
schooljaar 25-26. De beroepscommissie verwerpt op basis hiervan
het bezwaar dat er geen handelingsplan voorzien werd of de school
niet in overleg zou gegaan zijn.
- Bij doorname van het dossier stelt de commissie vast dat de school
goed op de hoogte was en in deze voldoende redelijke aanpassingen
aanbood en toepaste om te proberen [verzoeker] volwaardig te laten
deelnemen aan het geboden onderwijs. Meer concreet oordeelt de
beroepscommissie dat [verzoeker] over voldoende correct
leermateriaal kon beschikken en o.a. extra ondersteuning kreeg
aangeboden door voorgesteld nazicht van notities, extra tijd bij
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-3/20
toetsmomenten, praktische aanpassingen tijdens de lessen, .... De
beroepscommissie stelt vast dat diverse vakleerkrachten op het
rapport echter ook aangeven dat de aangeboden extra ondersteuning
misschien niet steeds maximaal werd benut.
- [Verzoeker] kon deelnemen aan zo goed als alle lessen, op enkele
korte afwezigheden wegens sinusitis en het onderzoekstraject ADD
na.
- Het evaluatiedossier van [verzoeker] blijkt derhalve volledig en
voldoende objectiveerbare resultaten te bevatten om de
delibererende klassenraad tot een kwalitatieve eindattestering te
laten komen.
- Het eindresultaat bevat verschillende tekorten voor verschillende
vakgebieden van de algemene vorming en de richtingspecifieke
vakken Latijn en wiskunde.
- Deze resultaten liggen ook in lijn met de schoolse voorgeschiedenis
van [verzoeker], waar er vorig jaar ook twee bijkomende proeven
werden opgelegd.
- [Verzoeker] geeft ter zitting zelf ook aan dat deze studierichting
wellicht niet de optimale keuze voor hem was.
- De beroepscommissie kan de delibererende klassenraad volgen in
de bevinding dat het hoge abstractieniveau, het nodige
verwerkingstempo en de grote leerstofgehelen van [verzoeker] in
het bijzonder (gelet op zijn specifieke ondersteuningsbehoeften) te
veel vragen. Een bewuste heroriëntering is aangewezen om met
voldoende succeservaring de schoolloopbaan verder te zetten.
Omwille van bovenstaande elementen bevestigt de beroepscommissie de
beslissing van de klassenraad.”
Dat is de bestreden beslissing.
IV. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
Krachtens artikel 17, § 1, derde lid, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State kan tot schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst
dringende noodzakelijkheid slechts worden besloten onder de dubbele voorwaarde
dat de zaak te spoedeisend is voor een behandeling ervan in een beroep tot
nietigverklaring en indien minstens één ernstig middel wordt aangevoerd waarvan
het onderzoek zich leent voor een versnelde behandeling en waarmee de
nietigverklaring van de bestreden beslissing prima facie kan worden verantwoord.
Overeenkomstig paragraaf 5 van datzelfde artikel wordt de zaak behandeld bij
uiterst dringende noodzakelijkheid en derhalve binnen een termijn van vijftien
dagen of minder, wanneer zulks in het opschrift wordt vermeld.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-4/20
V. Spoedeisendheid bij uiterst dringende noodzakelijkheid
‘Exceptie’ van de verwerende partij
De
verwerende
partij
formuleert
een
“exceptie
van
onontvankelijkheid”.
Zij stelt vooreerst dat verzoeker niet aantoont voldoende diligent
te hebben gehandeld, nu de bestreden beslissing met een e-mail van 28 augustus
2026 is meegedeeld en de vordering op 11 september 2026 is ingesteld. De
verwerende partij benadrukt daarbij dat de huidige vordering geen andere middelen
bevat dan het beroep dat aan de beroepscommissie werd voorgelegd.
Ten tweede, zo stelt de verwerende partij, kan de door verzoeker
gegeven verantwoording voor zijn beroep op de schorsingsprocedure bij uiterst
dringende noodzakelijkheid niet overtuigen.
Beoordeling
De Raad van State herinnert de verwerende partij eraan dat de
spoedeisendheid, te dezen samen met de uiterst dringende noodzakelijkheid, een
grondvoorwaarde voor de schorsing is en geen ontvankelijkheidsvoorwaarde.
7.1.
De verwerende partij lijkt slecht geplaatst om aan verzoeker een
gebrek aan diligentie te verwijten, nu het schoolbestuur het intern beroep heeft
ontvangen op 14 juli 2026 en verzoeker tot 25 augustus 2026 heeft moeten wachten
om door de beroepscommissie te worden gehoord, en tot 28 augustus 2026 om haar
beslissing te vernemen.
Die vaststelling ontslaat de Raad van State niet ervan te
onderzoeken of verzoeker vervolgens zelf van de vereiste diligentie blijk heeft
gegeven bij het instellen van zijn vordering. Te dezen is de Raad van oordeel dat
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-5/20
een termijn van veertien dagen het uiterst dringend karakter van de vordering niet
tegenspreekt. Overigens verschilt het voor de Raad gebrachte verzoekschrift
wezenlijk van het intern beroepschrift zodat, ook al worden deels dezelfde
rechtsgronden aangehaald, van het door de verwerende partij gesuggereerde ‘knipen-plakwerk’ geen sprake is.
7.2.
Nog wat de diligentie betreft, voert de verwerende partij aan dat
zij, in contrast tot de termijn die verzoeker zichzelf heeft gegund, over minder dan
drie kalenderdagen beschikte om een nota en het administratief dossier in te dienen.
De Raad van State is zich zéér wel bewust van de uiterst korte
termijnen die gepaard gaan met schorsingsverzoeken die bij uiterst dringende
noodzakelijkheid worden ingediend. Die korte termijnen gelden overigens ook
voor de Raad zelf, die dergelijke vorderingen naar luid van artikel 8, § 1, van het
koninklijk besluit van 19 november 2024 ‘tot bepaling van de rechtspleging in kort
geding en tot wijziging van diverse besluiten betreffende de procedure voor de
afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State’ moet behandelen binnen een
termijn van vijftien dagen en daarbij, in de geschillen met betrekking tot
sanctionering van de studies, in voorkomend geval ook rekening houdt met het
ondertussen voortschrijdende nieuwe schooljaar.
Dit alles doet geen afbreuk aan wat sub 7.1 is overwogen.
Het beklag van de verwerende partij verliest, dat gezegd
hebbende, ten andere ook aan overtuigingskracht in het licht van de vaststelling dat
zij haar nota en het administratief dossier méér dan een dag vóór de haar in de
beschikking toegemeten termijn heeft neergelegd.
Verzoeker verwijst, wat het beroep op de schorsingsprocedure
bij uiterst dringende noodzakelijkheid betreft, naar het dreigend verlies van een
schooljaar indien zijn vordering middels een gewone schorsingsprocedure wordt
afgedaan.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-6/20
Het mag de vaste rechtspraak van de Raad van State heten dat
het verlies van een schooljaar een schadelijke situatie is die rechtvaardigt dat de
verzoekende partij beroep doet op de uitzonderlijke procedure van de schorsing bij
uiterst dringende noodzakelijkheid.
Wat verzoeker bijkomend over zijn huidige situatie toelicht – het
feit dat hij voorlopig en als bewarende maatregel is ingeschreven in het eerste jaar
van de derde graad in de studierichting sportwetenschappen in een andere school
– doet daaraan geen afbreuk. Voor zover de verwerende partij aanvoert dat
verzoeker met die toelichting de uiterst dringende noodzakelijkheid van zijn
vordering niet verantwoordt, kan worden volstaan met de vaststelling dat zulks –
blijkens de redactie van het verzoekschrift – ook niet verzoekers intentie lijkt te
zijn. Deze toelichting vermeldt verzoeker immers níét bij zijn uiteenzetting over
de uiterst dringende noodzakelijkheid, maar afzonderlijk en zoals de Raad van
State het begrijpt louter ten titel van inlichting.
De
schorsingsvoorwaarde
van
de
uiterst
dringende
noodzakelijkheid is vervuld.
VI. Ernst van de middelen
A. Eerste middel
Standpunt van de partijen
In een eerste middel beroept verzoeker zich op een schending van
artikel 115/6 van de Codex Secundair Onderwijs, de formelemotiveringsplicht, de
materiëlemotiveringsplicht en het zorgvuldigheidsbeginsel.
Verzoeker zet dit middel uiteen als volgt (verwijzingen naar
stukken zijn weggelaten):
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-7/20
“47. De wezenlijke grief van verzoekende partijen was concreet. Zij hebben
niet in algemene termen geklaagd over een gebrek aan ondersteuning. Zij
hebben aangevoerd dat één welbepaalde aanpassing, het vooraf bezorgen van
digitale lesnotities, herhaaldelijk is gevraagd en niet is toegepast, en dat die
aanpassing voor een leerling met gehoorverlies de kern van de zaak is. Het
dossier bevat de schriftelijke vragen van 28 januari, 13 februari, 25 februari
en 3 maart 2026, en het bevat de uitdrukkelijke schriftelijke weigering van
de directeur dd. 2 maart 2026: ‘kunnen we op schoolniveau niet ingaan op de
vraag om volledige digitale notities van de leerkracht te delen voor dit vak’
[...].
48. De bestreden beslissing zegt daarover niets. Zij somt op wat de school
wél heeft gedaan, in algemene termen en met een veelzeggend ‘...’:
‘voorgesteld nazicht van notities, extra tijd bij toetsmomenten, praktische
aanpassingen tijdens de lessen…’. Zij vermeldt niet dat de gevraagde
aanpassing is geweigerd. Zij onderzoekt niet of die weigering verantwoord
was. Zij zegt niet waarom het aangeboden alternatief, dat berust op
‘duidelijke mondelinge instructies’ aan een leerling die mondelinge
instructies niet verstaat, gelijkwaardig zou zijn. Zij zegt evenmin waarom het
delen van bestaand lesmateriaal een onevenredige belasting voor de school
zou uitmaken. De beroepscommissie beschikte over het bericht van 2 maart
2026. Zij is eraan voorbijgegaan.
49. De beroepscommissie kan zich niet verschuilen achter de overweging dat
de ondersteuning ‘misschien niet steeds maximaal werd benut’. Die
overweging is om twee redenen niet draagkrachtig. Ten eerste is zij door haar
eigen bewoordingen onzeker: een beslissing die een leerling een schooljaar
kost, kan niet rusten op een ‘misschien’. Ten tweede gaat zij over het gebruik
van de aangeboden ondersteuning, niet over de aanpassing die niet werd
aangeboden. Dat een leerling niet elke week zijn eigen, door zijn beperking
onvolledige notities laat nakijken, zegt niets over de vraag of hij recht had op
volledige notities vooraf.
50. Dit antwoord was voor verzoekende partijen wezenlijk en kon tot een
gunstiger resultaat leiden. Indien de beroepscommissie had vastgesteld dat
de gevraagde aanpassing ten onrechte was geweigerd, dan had zij moeten
nagaan of de behaalde resultaten, minstens voor de vakken waarvoor de
aanpassing werd gevraagd, nog een betrouwbare grondslag vormden voor
een C-attest, dan wel of een andere attestering, eventueel met vakantietaken
of bijkomende proeven, aangewezen was. De beroepscommissie heeft die
afweging niet gemaakt omdat zij de vraag niet heeft gesteld.
51. De verwerende partij zal wellicht aanvoeren dat de wiskundeleerkracht
in het eerste trimester wél notities deelde en dat [verzoeker] toen evenmin
slaagde. Dat argument gaat voorbij aan het feit dat [verzoeker] in het eerste
trimester nog geen hoorapparaten droeg en dus over géén enkele compensatie
beschikte, zodat de resultaten van die periode hoe dan ook niet representatief
zijn. Het gaat er ook aan voorbij dat de school die praktijk precies heeft
stopgezet op het ogenblik dat het CLB, VOKAN en verzoekende partijen de
nood aan pre-teaching formeel aankaartten. Wat er ook van zij, het is niet aan
de verwerende partij om in haar nota met opmerkingen een motivering aan
te reiken die de beroepscommissie zelf niet heeft gegeven.”
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-8/20
De verwerende partij antwoordt in de nota dat de bestreden
beslissing alleszins formeel is gemotiveerd en dat zij bijgevolg niet inziet hoe de
formelemotiveringswet is geschonden. Zij wijst erop dat ook artikel 115/6, § 4, van
de Codex Secundair Onderwijs enkel een “schriftelijke motivering” voorschrijft.
Voorts verwijst de verwerende partij naar het in artikel 115/6, § 1, van diezelfde
Codex vermelde vermoeden van deskundigheid van de klassenraad en stelt zij dat
verzoeker niet aantoont dat hij op onredelijke wijze werd opgevolgd. De behaalde
resultaten zijn naar het oordeel van de verwerende partij een geldige redelijke
verantwoording voor het C-attest. Op grond van het voormelde vermoeden en de
resultaten kan ook niet worden besloten tot een schending van de
materiëlemotiveringsplicht, aldus de verwerende partij. Zij stipt verder aan dat de
school de leerlingen maximaal ondersteunt in het schoolloopbaan, maar dat zulks
niet betekent dat die leerlingen per definitie de door hen gekozen studierichtingen
kunnen
volgen;
er
moet
immers
eerlijk
worden
beoordeeld
of
de
leerplandoelstellingen voldoende werden bereikt en of verdere studievoortgang in
een bepaalde richting nog haalbaar is. In het voorliggend dossier, zo vervolgt de
verwerende partij, werd omwille van de complexe problematiek van verzoeker
samen met de ouders, het CLB, het leersteuncentrum Vokan en de betrokken
leerkrachten “een traject van zorg, ondersteuning en opvolging uitgebouwd”.
Daarbij werden, aldus de verwerende partij, “redelijke aanpassingen voorzien,
vakgebonden
maatregelen
genomen
en
meerdere
overlegmomenten
georganiseerd”. Het kan volgens de verwerende partij “niet geldig worden betwist
dat de begeleiding en aanpassingen reëel en aantoonbaar waren, dat de
communicatie met de ouders en externe partners doorheen het schooljaar is blijven
lopen, en dat de delibererende klassenraad de beslissing tot een C-attest op
zorgvuldige en voldoende gemotiveerde wijze heeft genomen”. De verwerende
partij stipt voorts aan dat op het oudercontact van 25 juni 2025 toekomstgericht
remediëring werd besproken en dat het feit dat de beroepscommissie aangeeft dat
de ondersteuning tijdens het schooljaar 2025-2026 misschien niet steeds maximaal
werd benut, niet kan doen besluiten tot de onwettigheid van de bestreden
beslissing. Zij stelt dat verzoekers verwijzing naar artikel 19 van het decreet van
10 juli 2008 ‘houdende een kader voor het Vlaamse gelijkekansen- en
gelijkebehandelingsbeleid’ en de daarin vermelde “redelijke aanpassingen” al
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-9/20
evenmin tot die conclusie leidt: de schoolgemeenschap heeft zich immers naar best
vermogen ingezet om rekening te houden met de situatie van verzoeker en heeft
geoordeeld dat de belasting van de gevraagde aanvullende aanpassing werd
gecompenseerd door het geheel van bestaande afdoende maatregelen.
Beoordeling
Artikel 115/6 van de Codex Secundair Onderwijs luidt als volgt:
“§ 1. […]
§ 2. De school- en centrumbesturen zijn bevoegd voor de regeling van het
evaluatiestelsel.
In afwijking van het eerste lid kan de Vlaamse Regering:
1° de organisatie van specifieke examens of andere evaluatieopdrachten
opleggen;
2° de maximumduur bepalen van schorsing van lessen wegens examens,
andere evaluatieopdrachten of evaluatiegebonden activiteiten;
3° bepalen onder welke voorwaarden een beslissing over het al dan niet
geslaagd zijn, kan worden uitgesteld;
4° het slagen voor een structuuronderdeel afhankelijk stellen van het behalen
van externe certificering. Onder externe certificering wordt verstaan: het
toekennen aan leerlingen, voor zover ze geslaagd zijn voor bepaalde
programmaonderdelen, van studiebewijzen die buiten de onderwijsregelgeving vallen en gerelateerd zijn aan beroepsuitoefeningvoorwaarden.
Bij een evaluatiebeslissing van de klassenraad geldt steeds een vermoeden
van deskundigheid.
§ 3. De betrokken personen nemen het evaluatieresultaat in ontvangst op een
in het school- of centrumreglement vastgelegde datum en wijze. Het schoolof centrumbestuur wijkt af van die datum voor individuele gevallen als de
beslissing tot stand komt na uitstel of na beroep; in voorkomend geval stelt
het school- of centrumbestuur de betrokken personen schriftelijk in kennis
van de voorziene ontvangstdatum. Bij het niet in ontvangst nemen door de
betrokken personen wordt het evaluatieresultaat geacht te zijn ontvangen op
de voorziene ontvangstdatum.
§ 4. Als het evaluatieresultaat inhoudt dat aan de leerling niet de beoogde
studiebekrachtiging wordt toegekend, dan is de school of het centrum voor
deeltijds beroepssecundair onderwijs ertoe gehouden:
1° aan de betrokken personen een schriftelijke motivering te geven;
2° de betrokken personen schriftelijk te verwijzen naar de mogelijkheid tot
beroep met overeenkomstige procedure doch enkel mits voorafgaandelijk
overleg, vermeld in 3°, te hebben gepleegd;
3° met de betrokken personen te overleggen op hun vraag.
Het overleg, bedoeld in 3°, vindt plaats tussen de directeur of zijn
afgevaardigde en de betrokken personen binnen een redelijke termijn nadat
die laatsten het evaluatieresultaat in ontvangst hebben genomen. Die termijn
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-10/20
wordt in het school- of centrumreglement bepaald. Van het overleg wordt
een schriftelijke neerslag gemaakt. Het overleg kan ertoe leiden dat de
directeur of zijn afgevaardigde beslist om de klassenraad opnieuw te laten
samenkomen. Nadat de klassenraad al dan niet aan de leerling bijkomende
proeven of opdrachten heeft opgelegd, beslist diezelfde klassenraad om het
oorspronkelijk evaluatieresultaat te bevestigen of door een ander
evaluatieresultaat te vervangen. De betrokken personen nemen de beslissing
om de klassenraad niet opnieuw te laten samenkomen, dan wel de beslissing
van de klassenraad die opnieuw is samengekomen in ontvangst. Bij het niet
in ontvangst nemen op de voorziene datum door de betrokken personen
wordt de beslissing geacht te zijn ontvangen.
§ 5. De school -en centrumbesturen kennen de van rechtswege geldende
studiebewijzen toe in uitvoering van de evaluatiebeslissingen van
klassenraden of, in voorkomend geval, de beslissingen van
beroepscommissies die worden genomen naar aanleiding van beroepen die
door betrokken personen zijn ingediend.”
Uit verzoekers samenvatting van het middel (“en terwijl artikel
115/6 van de Codex Secundair Onderwijs en het materiële en formele
motiveringsbeginsel vereisen dat de beroepscommissie haar beslissing afdoende
motiveert”) en de navolgende benadrukking in vetjes in de aangehaalde tekst van
artikel 115/6 van de Codex Secundair Onderwijs, leidt de Raad van State
vooralsnog af dat verzoeker zich enkel op deze bepaling beroept in de mate dat ze
in § 4, 1°, voorschrijft dat de school een schriftelijke motivering geeft wanneer het
evaluatieresultaat inhoudt dat aan de leerling niet de beoogde studiebekrachtiging
wordt toegekend.
Het eerste middel wordt in die zin onderzocht.
Er zij vooreerst eraan herinnerd dat een beroepscommissie niet
verplicht is om op alle grieven en opmerkingen afzonderlijk te reageren, maar dat
het volstaat dat in de beslissing de motieven worden opgenomen die de beslissing
afdoende kunnen dragen. Zoals de Raad het al in tal van arresten heeft geschreven,
vereist het bestaan en de zin van een beroepsprocedure daarentegen wél dat de
motivering er blijk van geeft dat de bezwaren van de leerling daadwerkelijk in
overweging zijn genomen en in de nieuwe beoordeling zijn betrokken, dat de
leerling begrijpt waarom die argumenten de beroepscommissie niet konden
overtuigen en dat ten minste een uitdrukkelijke repliek volgt op de vragen die voor
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-11/20
de leerling blijkens zijn beroepsschrift van wezenlijk belang zijn en die, mochten
ze terecht zijn gesteld, mogelijk tot een voor de leerling gunstiger resultaat leiden.
Verzoeker heeft een beroepschrift op intern beroep ingediend
van dertien pagina’s. Daarin wordt, zo lijkt, minstens vijfmaal uitdrukkelijk
gewezen op een nood aan digitale lesnotities:
“Slechthorend (bilateraal matig perspectief)
[…]
- Abstracte vakken (Wiskunde – Biologie – Chemie): uitleg tijdens het
schrijven op het bord wordt niet verstaan, simultaan luisteren, liplezen en
noteren is onmogelijk en het tempo van de klas is niet haalbaar zonder preteaching (digitale notities vooraf delen)
[…]
Energie
[…]
Digitale lesnotities vooraf zijn een redelijke aanpassing voor leerlingen met
gehoorverlies. [Verzoeker] kreeg deze niet voor Wiskunde.
[…]
Bij het oudercontact op 28 april erkende de leerkracht dat noteren moeilijk
was maar werd nog niet begrepen dat digitale lesnotities vooraf noodzakelijk
zijn. Het vooraf delen van notities is geen onredelijke belasting voor een
leerkracht en het weigeren van deze aanpassing kan als discriminatie
beschouwd worden.
[…]
Stimulerend
[…]
De school moet een stimulerende leeromgeving bieden. Dit betekent:
[…]
- Digitale notities vooraf (pre-teaching)
[…]
Compenserend
[…]
Onderstaande aanpassingen zijn nochtans realistisch, financieel haalbaar en
vormen geen onevenredige belasting voor de school of leerkracht.
- Digitale notities vooraf (pre-teaching)
[…]
De voornaamste redelijke aanpassing voor de compensatie van het
gehoorverlies, is het vooraf delen van notities door de leerkracht. Dit is een
absolute noodzaak bij een leerling met gehoorverlies en werd bijvoorbeeld
voor het poolvak Wiskunde niet voorzien. Een leerling met gehoorverlies kan
door de auditieve beperking niet tegelijkertijd naar de leerkracht luisteren en
kijken om te kunnen liplezen, notities maken van wat op het bord geschreven
wordt en de leerstof verwerken. Door vooraf te kunnen lezen waarover een
les zal gaan (pre-teaching), zal een leerling met gehoorverlies beter in staat
zijn om tijdens de les meer te verstaan en op momenten waarop hij de draad
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-12/20
kwijt is, opnieuw te kunnen inpikken. Zonder deze redelijke aanpassing kan
de fysieke barrière niet gecompenseerd worden.
Ouders
[…]
De voornaamste redelijke aanpassing (digitale lesnotities vooraf) werd niet
toegepast door de school.”
Deze verwijzing naar lesnotities gaat terug, zo lijkt, naar een
vraag die de ouders van verzoeker tijdens het schooljaar meermaals hebben gesteld,
niet alleen voor het vak wiskunde, maar ook meer algemeen. Meer nog, de
verwerende partij geeft zelf aan dat “[h]et oudercontact van 25 juni 2025” – dus op
het einde van het vorige schooljaar – “toekomstgericht [had] aangegeven: voor
[verzoeker] is het daarom een noodzaak om te kunnen beschikken over een
uitgewerkte cursus […]”.
15.1.
Verzoeker kan op het eerste gezicht worden bijgevallen in zijn
argument dat de door hem ontwikkelde grief met betrekking tot het ontbreken van
digitale lesnotities, indien ze door de beroepscommissie zou worden bijgevallen,
mogelijk kon leiden tot een gunstiger deliberatieresultaat, al dan niet met
vakantietaken, of tot bijkomende proeven.
Van een zorgvuldig handelende beroepscommissie mag prima
facie worden verwacht dat zij in die omstandigheden begrijpt dat het gaat om een
grief die zij niet onbeantwoord kan laten.
Samen met verzoeker moet evenwel worden vastgesteld, zo lijkt,
dat de beroepscommissie zich over deze grief níét heeft uitgesproken en zij haar
dus ook niet lijkt te hebben onderzocht.
15.2.
Die vaststelling knelt prima facie des te meer nu de
beroepscommissie heeft geoordeeld dat er, anders dan verzoeker aanvoerde, wél
een handelingsplan werd opgesteld. Zij overweegt immers:
“Uit het dossier blijkt dat op het einde van het schooljaar 24-25 de school
voorstelde om opnieuw VOKAN op te starten voor [verzoeker] bij het begin
van de derde graad, wat geresulteerd heeft in een fysiek leersteunplan en
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-13/20
individuele ondersteuning doorheen schooljaar 25-26. De beroepscommissie
verwerpt op basis hiervan het bezwaar dat er geen handelingsplan voorzien
werd of de school niet in overleg zou gegaan zijn.”
Verzoeker legt een leersteunplan van VOKAN neer als stuk 19
van zijn bundel. De verwerende partij betwist niet dat dit het handelingsplan is
waarvan de beroepscommissie spreekt, wel integendeel – zij legt datzelfde plan
neer als stuk 5 van het administratief dossier.
Daargelaten de vraag of dat leersteunplan op zich voldoende is
om te gelden als “het individueel begeleidingsplan dat het zorgbeleid van het
College zelf voorschrijft” – wat verzoeker in een tweede middel betwist – is in dat
leersteunplan, waaromtrent de beroepscommissie op het eerste gezicht stelt dat het
de grondslag vormt voor de individuele ondersteuning van verzoeker doorheen het
schooljaar, onder meer het volgende te lezen:
“Leervraag leerling:
[…]
- Uitgewerkte cursussen voorzien (zelf notities nemen wordt steeds
moelijker)
- Vermijden dat [verzoeker] afhankelijk is van notities van medeleerlingen
of tijdrovende opnames.
Leervraag school/lkr
Leerkrachten ondersteunen bij het aanbieden van cursusmateriaal dat
aangepast is aan de noden van [verzoeker]. Door toenemende
gehoorproblemen zal zelfstandig alles noteren niet mogelijk blijven.
[…]
Plan van aanpak – Wat is er nodig om dit doel te bereiken?
[…]
Wat gaan we aanpakken in volgorde van prioriteit?
Vanuit deze behoefte
[…]
- planning en organisatie
2A. hulpmiddelen
2B. hulpmiddelen
Nemen we deze actie:
[…]
Wekelijks opvolgen smartschoolplanner en
resultaten met [verzoeker]
Weekschema voorbereiden examen
Ingevulde cursussen online of op papier
Wie volgt op?
[…]
Vokan
Vokan
schoolteam
[…]”
Hieruit volgt, zo lijkt, dat het verschaffen van “ingevulde
cursussen online of op papier” – wat de Raad van State vooralsnog begrijpt als
“digitale lesnotities” – deel uitmaakt van het handelingsplan waarvan de
beroepscommissie overweegt dat het is toegepast.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-14/20
A fortiori in het licht daarvan mocht verzoeker prima facie van
de beroepscommissie een antwoord verwachten op zijn grief over het ontbreken
van dergelijke notities, temeer nu de verwerende partij ter terechtzitting bevestigt
dat dit leersteunplan de remediëring omvat waartoe de school zich ten aanzien van
verzoeker heeft geëngageerd.
In de nota met opmerkingen gaat de verwerende partij nader in
op de naar haar oordeel afdoende aard van de geboden remediëring – zij het ook
hier zonder de lesnotities ter sprake te brengen. Deze toelichting kan evenwel hoe
dan ook een onvolkomen gemotiveerde beslissing niet post factum rechtzetten
omdat niet blijkt dat wat eventueel zo aanvullend wordt geschreven ook aan de
beroepscommissie als bevoegd orgaan is toe te schrijven. Overigens heeft een
leerling hoe dan ook aanspraak op een beslissing van de beroepscommissie die hem
doet begrijpen wat voor haar de deugdelijke grondslag ervan vormt, óók als ze voor
hem ongunstig is.
Het eerste middel is in de aangegeven mate ernstig.
De Raad van State wijst erop dat uit de hierna uit te spreken
schorsing, die steunt op de voorlopig vastgestelde schending van de
formelemotiveringsplicht, niet volgt dat een nieuwe deliberatiebeslissing met
dezelfde strekking is uitgesloten. Ze betekent wel dat het op de weg van de
beroepscommissie ligt om een afdoend antwoord te bieden op de grieven van
verzoeker.
B. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
In een derde middel voert verzoeker de schending aan van de
materiëlemotiveringsplicht en het zorgvuldigheidsbeginsel.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-15/20
Verzoeker zet dit middel als volgt uiteen (een verwijzing naar
een stuk is weggelaten):
“76. De bestreden beslissing sluit haar overwegingen af met de vaststelling
dat ‘[verzoeker] ter zitting zelf ook aangeeft dat deze studierichting wellicht
niet de optimale keuze voor hem was’, en zij herneemt dit in het eindadvies:
‘Ter zitting bleek [verzoeker] ons tot het inzicht te komen dat een
heroriëntering naar de richting Sportwetenschappen voor hem een vlottere
verdere schoolloopbaan kan garanderen, wat wij ook onderschrijven.’ De
plaats en de herhaling van dit motief tonen dat de beroepscommissie er een
determinerend gewicht aan heeft gehecht. Het is het motief dat de commissie
toelaat om de tekorten niet als het gevolg van een niet-gecompenseerde
beperking te zien, maar als de bevestiging van een verkeerde studiekeuze.
77. Verzoekende partijen betwisten formeel dat [verzoeker] die verklaring
heeft afgelegd. [Verzoeker] is op zeventienjarige leeftijd, met een
gehoorbeperking, gehoord door een commissie van vier volwassenen, onder
wie de directeur van zijn eigen school. Dat hij op vragen over een mogelijke
heroriëntering niet afwijzend heeft gereageerd, is iets anders dan dat hij zelf
zou hebben aangegeven dat zijn richting niet de juiste was. Eerste
verzoekster, die bij de zitting aanwezig was, heeft het tegendeel verklaard,
namelijk dat [verzoeker] altijd graag naar het College is gegaan en zijn
opleiding daar wil afronden. Van de hoorzitting werd geen verslag
opgemaakt, geen proces-verbaal ondertekend en geen weergave aan
verzoekende partijen voorgelegd. De beroepscommissie steunt haar
determinerend motief dus op een verklaring waarvan het bestaan en de
inhoud door niets in het dossier worden gestaafd en die door de betrokkenen
wordt tegengesproken.
78. Een bestuur dat een beslissing met verstrekkende gevolgen voor een
minderjarige steunt op wat die minderjarige mondeling zou hebben
verklaard, moet minstens de zorgvuldigheid aan de dag leggen om die
verklaring vast te leggen en aan de betrokkenen voor te leggen. Bij gebreke
daaraan berust het motief niet op een deugdelijke feitelijke grondslag.
Aangezien de overige motieven van de bestreden beslissing niet kunnen
worden losgekoppeld van dit motief, treft de onwettigheid ervan de
beslissing in haar geheel. De Raad van State kan niet in de plaats van de
beroepscommissie beoordelen of zij zonder dit motief tot dezelfde beslissing
zou zijn gekomen.
79. Dezelfde onzorgvuldigheid kenmerkt overigens de eerste fase van het
beroep. De brief van 8 juli 2026 waarmee de directeur, die nadien als lid van
de beroepscommissie over hetzelfde dossier heeft geoordeeld, de beslissing
van de klassenraad bevestigde, betreft in zijn slotalinea’s een andere leerling
en vermeldt een andere diagnose […]. Verzoekende partijen leiden daaruit
niet af dat de beroepscommissie onregelmatig was samengesteld. Zij leiden
daaruit wel af dat de individuele situatie van hun zoon in de loop van de
beroepsprocedure niet met de vereiste aandacht is bekeken.”
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-16/20
Beoordeling
De bestreden beslissing vermeldt onder meer:
“[Verzoeker] geeft ter zitting zelf ook aan dat deze studierichting wellicht
niet de optimale keuze voor hem was.”
20.
De verwerende partij kan op het eerste gezicht worden
bijgevallen in haar standpunt dat het niet gaat om een determinerend motief van de
bestreden beslissing.
Deze overweging wordt voorafgegaan en gevolgd door enerzijds
de inschatting van de beroepscommissie dat de behaalde resultaten in lijn liggen
met verzoekers schoolse voorgeschiedenis en anderzijds de bevinding dat het hoge
abstractieniveau, het vereiste verwerkingstempo en de grote leerstofgehelen van
verzoeker te veel vragen, zodat een bewuste heroriëntering is aangewezen.
Uit het geheel van motieven kan, zo lijkt, niet worden afgeleid
dat de bevestiging die aan verzoeker wordt toegeschreven, het eindoordeel van de
beroepscommissie heeft doen kantelen.
Overigens stelt de Raad van State vast dat de hiervoor
aangehaalde overweging is opgenomen in de bestreden beslissing, dat die
beslissing onderaan is ondertekend door de vier leden van de beroepscommissie en
dat elke pagina van de beslissing bovendien door de vier commissieleden is
geparafeerd.
In die omstandigheden moet vooralsnog worden aangenomen dat
de leden van de beroepscommissie uitdrukkelijk bevestigen dat met de passage in
kwestie op waarachtige wijze wordt weergegeven wat verzoeker tijdens de
hoorzitting heeft gezegd.
Verzoeker beticht het stuk overigens niet van valsheid.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-17/20
Noch de Codex Secundair Onderwijs, noch het besluit van de
Vlaamse regering van 15 juli 2022 ‘over de organisatie van het secundair
onderwijs, wat de leerlingen betreft, noch enig beginsel van behoorlijk bestuur lijkt
de beroepscommissie de verplichting op te leggen om van het verloop van de
hoorzitting een verslag of proces-verbaal op te stellen.
Tot slot is de Raad van State van oordeel dat uit het feit dat de
directeur in zijn beslissing van 8 juli 2026 om de delibererende klassenraad niet
opnieuw samen te roepen in de laatste paragraaf – ná de eigenlijke inhoudelijke
beoordeling en ná de mededeling van de beroepsmogelijkheden – verkeerdelijk de
naam van een andere leerling vermeldt, prima facie niet kan worden besloten dat
de beroepscommissie – aan wie een dergelijke misslag niet wordt verweten –
verzoekers dossier niet met de vereiste zorgvuldigheid zou hebben onderzocht.
Het derde middel is niet ernstig.
VII. Conclusie
Er is voldaan aan de voorwaarden gesteld in artikel 17, §§ 1 en
4, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State die cumulatief vervuld
moeten zijn, wil een vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid
worden toegewezen.
VIII. Voorlopige maatregel
Verzoeker vraagt dat de Raad van State zou bevelen dat de
verwerende partij de beroepscommissie binnen een korte, door de Raad te bepalen
termijn opnieuw laat samenkomen om, na verzoeker en zijn ouders opnieuw te
hebben gehoord en met inachtneming van het te vellen arrest, een nieuwe beslissing
te nemen.
Zonder specifieke aanwijzingen in een andere richting, gaat de
Raad van State ervan uit dat een school het recht van een leerling op een
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-18/20
vaststaande uitspraak respecteert en, zich schikkende naar het schorsings- of
vernietigingsarrest, ten spoedigste de geschorste of de vernietigde beslissing zal
(laten) heroverwegen. In de regel is er dan ook geen reden om een schoolbestuur
uitdrukkelijk te bevelen om te doen wat het verondersteld mag worden te zullen
doen, namelijk onverwijld na de kennisgeving van een schorsingsarrest opnieuw
de beroepscommissie samenroepen om te beraadslagen over het eraan te geven
gevolg en aldus de leerling zekerheid te geven over zijn studieresultaten.
De Raad van State ziet geen reden om er hier anders over te
oordelen.
Het verzoek wordt afgewezen.
BESLISSING
-
De Raad van State beveelt de schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst
dringende noodzakelijkheid van de beslissing van de beroepscommissie van
het College van het Eucharistisch Hart van 26 augustus 2026 waarbij aan
XXXX een oriënteringsattest C wordt toegekend.
-
Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van de verzoekende partij niet bekendgemaakt.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-19/20
Dit arrest is uitgesproken op eenentwintig september tweeduizend zesentwintig,
door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Jim Deridder,
staatsraad, waarnemend voorzitter,
bijgestaan door
Frank Bontinck,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Frank Bontinck
Jim Deridder
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.753
IX-11.069-20/20
