Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783 (2026-09-23)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.783 van 23 september 2026 Onderwijs en cultuur - Examens
(onderwijs) Beslissing : Bevolen
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE IXe KAMER
ARREST
nr. 267.783 van 23 september 2026
in de zaak A. 249.146/IX-11.070
In zake:
XXXX
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Myriam Van den Abeele
kantoor houdend te 9051 Sint-Denijs-Westrem
Beukenlaan 58
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de VZW KAREL DE GOEDE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Bart Staelens en Joost Hoste
kantoor houdend te 8000 Brugge
Gerard Davidstraat 46 bus 1
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 11 september 2026, strekt tot de
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de
beslissing van de beroepscommissie van de vzw Karel de Goede van 24 augustus
2026 waarbij aan verzoekster een oriënteringsattest B, met clausulering voor de
studierichtingen met dubbele finaliteit, wordt toegekend.
II. Verloop van de rechtspleging
Bij
beschikking
van
11
september
2026
werd
de
procedurekalender vastgesteld.
De verwerende partij heeft een nota met opmerkingen en een
administratief dossier ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-1/35
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 18 september 2026, om 11.00 uur.
Staatsraad Jurgen Neuts heeft verslag uitgebracht.
De verzoekende partij, advocaat Myriam Van den Abeele, die
verschijnt voor de verzoekende partij en advocaat Sander Defoort, die loco
advocaten Bart Staelens en Joost Hoste verschijnt voor de verwerende partij, zijn
gehoord.
Eerste auditeur Wendy Depester heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoekster is tijdens het schooljaar 2025-2026 leerling in het
eerste leerjaar van de derde graad ‘gezondheidszorg’ (dubbele finaliteit) in de
school ‘MIA-Brugge’ te Brugge, waarvan de verwerende partij het schoolbestuur
is.
3.2.
Op het einde van het schooljaar behaalt verzoekster een
algemeen jaartotaal van 57,6%, met jaartekorten voor godsdienst (49,2%),
Nederlands (46,4%), geschiedenis (49,5%), wiskunde (41,7%) en anatomie en
fysiologie (47,2%).
De
klassenraad
beslist
om
aan
verzoekster
een
oriënteringsattest B uit te reiken, met clausulering voor de studierichtingen met
dubbele finaliteit. Gemotiveerd wordt:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-2/35
“Je haalt 5 tekorten. Je hebt je de leerstof onvoldoende eigen gemaakt, te
vaak aanbod voor inhaaltoetsen of bijlessen naast je gelegd. We zien een
heel andere [verzoekster] op stage en werkplekleren.”
3.3.
Overleg met de directeur leidt niet tot een nieuwe bijeenkomst
van de klassenraad. In zijn beslissing van 3 juli 2026 overweegt de directeur daarbij
wat volgt:
“U had op donderdag 25 juni 2026 telefonisch bericht gekregen (via de
coach) dat [verzoekster] een B-attest gekregen heeft (zonder specificatie
van de punten) en hebt op 25 juni, 13.55 u. via Smartschoolmail een overleg
aangevraagd. Dat werd vastgelegd op maandagavond 29 juni, 18.15 u. Ik
vertelde u dat de formele rapportdatum 30 juni is. Dat is ook de datum
waarop een eventuele procedure start. Toch heb ik naar u geluisterd en de
beslissing van de klassenraad toegelicht. Tijdens het gesprek op 29 juni
bezorgde ik u een afdruk van het eindrapport en een afdruk van alle
‘commentaren’ die op de tussentijdse rapporten verschenen zijn.
Ter zake …
- U formuleerde de verwachting dat [verzoekster] een vakantietaak of
herexamens zou krijgen. U baseerde zich voor deze verwachting op de
berichten van de afgelopen weken, dat [verzoekster] haar best deed en dat
de stage goed was. Op het oudercontact op het einde van het tweede
trimester had u de boodschap gekregen van de coach/ vakleerkracht
Agogisch handelen/ Zorgrelatie dat [verzoekster] erop vooruit gegaan is.
- U stelde de vraag waarom er tijdens de zomer geen remediëring mogelijk
is; waarom [verzoekster] een B-attest gekregen heeft terwijl er positieve
signalen waren? Is de klassenraadbeslissing bij unanimiteit genomen?
- U stelde de vraag of er rekening gehouden is met de ADD en faalangst
van [verzoekster]. U gaf aan in het 2de jaar een attest bezorgd te hebben en
daar sindsdien niets meer van gemerkt te hebben.
- U stelde dat [verzoekster] ambitieus is en ernaar uitkeek om mee te kunnen
op Dublinstage.
Onze repliek:
- We verwezen naar het eindrapport en het besluit van de klassenraad: ‘Je
haalt 5 tekorten. Je hebt je de leerstof onvoldoende eigen gemaakt, te vaak
aanbod voor inhaaltoetsen of bijlessen naast je gelegd. We zien een heel
andere [verzoekster] op stage en werkplekleren.’
- We lichtten de beslissing van de klassenraad toe: de boodschap dat …
◦ de studie-inzet van [verzoekster] voor sommige vakken vaak erg
beperkt was;
◦ er geregeld taken ingediend zijn die geen eigen werk waren, maar
met AI gemaakt waren;
◦ [verzoekster] geregeld niet opgedaagd is op inhaaltoetsen en
remediëringsmomenten;
◦ ze voor elk proefwerk wiskunde gebuisd was;
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-3/35
◦ er door de vakleerkracht wiskunde geregeld een aanbod tot
remediëring geweest is maar dat [verzoekster] daarop geregeld niet
gekomen is;
◦ [verzoekster] heel wat leerstof gemist heeft door haar vele
afwezigheden (waaronder vele halve dagen ongewettigd) en het vele
te laat komen;
◦ leerkrachten vaststellen dat [verzoekster] het moeilijk heeft
wanneer het over grotere leerstofgehelen en inzicht gaat; echter wel
een sterke groei getoond heeft op praktijk, werkplekleren en stage.
- We verwezen ook naar de klassenraad- en vakcommentaren uit het
rapportprogramma Skore, die u gedurende het hele schooljaar bezorgd zijn
en waarvan we u een afdruk bezorgd hebben. Ook die geven het beeld van
een groei bij [verzoekster], maar de resultaten worden nog vaak beïnvloed
door een onvoldoende studie-inzet, opdrachten die niet ingediend worden
en gemiste kansen. Leerkrachten geven herhaaldelijk aan dat [verzoekster]
vaak te weinig tijd aan studeren besteedt, oppervlakkig studeert, leerstof
onvoldoende inoefent, vragen open laat op toetsen en geregeld geen gebruik
maakt van remediëring of extra oefeningen. We lezen dat [verzoekster]
theorie moeilijker verwerkt, kennisvragen minder goed beheerst, begrippen
door elkaar haalt en soms onvoldoende diepgaand antwoordt. Daarentegen
presteert ze beter bij toepassingen, casussen, praktijkgerichte opdrachten,
reflectie en zorgsituaties.
- De klassenraad wordt cfr. de Algemene Pedagogische Reglementering
geacht om een beslissing te nemen op de delibererende klassenraden in juni.
We citeren: ‘Waar begeleidende klassenraden goed gefunctioneerd hebben,
waar leraren hun leerlingen gevolgd, begeleid en gesteund hebben, zijn op
het einde van het schooljaar normaal voldoende gegevens aanwezig om tot
een besluit te komen. Het kan gebeuren dat een delibererende klassenraad
er voor sommige leerlingen niet of moeilijk in slaagt het beslissingsproces
op 30 juni af te ronden, bijvoorbeeld wanneer het dossier van de leerling
onvolledig is, bv. er werden wegens ziekte of heirkracht (te veel) evaluaties
gemist; of onverwacht grote tekorten bevat die wellicht het gevolg zijn van
uitzonderlijke persoonlijke omstandigheden, bv. een sterfgeval in de
familie.’ Geen van beide voorwaarden zijn in dit dossier van toepassing om
uitgestelde proeven te legitimeren.
- Betreft ADD gaven we aan dat elke leerkracht te allen tijde toegang heeft
tot een klasprofiel waarin voor elke leerling beknopt de ‘need to know’ (met
respect voor de privacy) opgenomen is. We bevestigen dat de
zorgmaatregelen rond ADD en dyscalculie aangevinkt zijn, gekend zijn bij
leerkrachten en toegepast worden. Onze school maakte de keuze om sterk
in te zetten op ‘brede basiszorg’: ‘wat goed is voor jongeren met een
leerstoornis, is ook goed voor vele anderen’. Zo passen we bvb. op toetsen
en proeven de regel toe dat 80% van de leerlingen een proef in 80% van de
voorziene tijd moet kunnen afleggen. Op die manier hoeven we bvb.
leerlingen met een tijdsnood niet in een apart lokaal te zetten (waar vroegere
ervaringen ons leerden dat het daar vaak veel minder rustig is dan in de
gewone klas). We formuleerden naar u dat we van leerlingen in de 3de graad
een groeiende zelfstandigheid verwachten in het omgaan met de zorg (bvb.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-4/35
zelf de vraag stellen om een opdracht niet voor de klas te moeten brengen)
en in het verantwoordelijkheid opnemen voor de eigen handelingen.
- Als [verzoekster] beslist om over te gaan naar het 6de jaar Basiszorg, kan
ze ook daar kandideren om deel te nemen aan de Dublinstage.
Op dinsdag 30 juni 2026 vroeg u een nieuw overleg. U overhandigde een
(niet ondertekende, niet gedateerde) brief (die wij gedateerd en voor
ontvangst getekend hebben).
We lijsten de belangrijkste elementen van uw brief op. U stelt dat:
- er ondanks bekende diagnoses geen enkele maatregel is ingezet, geen
redelijke maatregelen zijn genomen en dat de zorg genegeerd is;
◦ U verwijst in uw schrijven naar zorgmaatregelen die wellicht op
het internet gevonden zijn, in andere scholen en contexten wellicht
soms toegepast worden maar die niet tot onze ‘brede basiszorg’
behoren (die in andere scholen wellicht niet op die manier toegepast
wordt).
- de attestering geen correcte weerspiegeling is van de werkelijke
capaciteiten;
- de school haar verantwoordelijkheid afschuift op een tiener;
- dat er geen begeleidingsplan opgesteld is en dat er geen zorgmaatregelen
genomen zijn; u benoemt dit als structureel en langdurig tekortschieten in
de wettelijke zorgplicht; u noemt het zorgbeleid van de school falend;
- u verwijst naar de wettelijke verplichting om bij problematische
afwezigheden een heel strikt traject te volgen en verwijt de school een
passieve houding; u verwijt de school niet samengewerkt te hebben met
CLB in de opvolging van afwezigheden en haar signaalfunctie niet
opgenomen te hebben; u verwijt de school geen herstelbeleid te voeren, de
vraag niet gesteld te hebben ‘hoe kunnen we jou helpen om de leerstof in te
halen?’;
- dit alles geleid heeft tot faalangst, tot afwezigheid, tot gemiste leerstof, tot
een B-attest.
In dit schriftelijke antwoord repliceren we:
- [Verzoekster] is dit school[jaar] 23 halve dagen ongewettigd afwezig
geweest; 16 keer te laat gekomen (terwijl [zij] op minder dan 100 m van
de school woont); leverde één keer een betwistbaar doktersattest (dixitattest) in; was daarnaast ook heel wat dagen gewettigd afwezig. Bij elke
afwezigheid zonder voorafgaande verwittiging werd een bericht
gestuurd naar u als ouder, aanvankelijk enkele keren via Smartschool,
daarna bijna altijd telefonisch. Zo goed als altijd botsten we op een
voicemail. Omwille van het te laat komen kreeg [verzoekster] geregeld
een blauwe lade (met ‘op tijd training’, i.e. zich ’s morgens voor 8.15 u.
aanbieden aan het onthaal), een maatregel die ze erg vaak negeerde,
waarna een gele lade volgde (‘strafstudie’). Ze wandelde zelfs een
studiemeester voorbij die haar erop aansprak dat ze aanwezig moest zijn
in de inhaalstudie. De afwezigheden zijn ook besproken op de cel
leerlingenbegeleiding (waarop directie, leerlingenbegeleiding en CLB
aanwezig is). Het is dus niet correct te stellen dat er geen maatregelen
en opvolging geweest zijn rond afwezigheden en te laat komen. Het
opvolgen van afwezigheden is geen exclusieve verantwoordelijkheid
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-5/35
van de school; daarin dragen de ouders en de adolescent-leerling ook
een grote verantwoordelijkheid.
Wat ons beleid rond ‘brede basiszorg’ betreft verwijzen we naar
Smartschool > Intradesk > Voor de ouders en leerlingen > 03 Handige
documenten.
De leerkracht wiskunde heeft [verzoekster] heel vaak uitgenodigd voor
gesprek en bijles. Ik lees in de ook voor u toegankelijke map op
Smartschool > leerlingvolgsysteem > communicatie begeleiding:
‘vanaf 12 januari word je elke maandag verwacht … om jouw
leervoortgang bij te houden’. U kreeg mails bij afwezigheden op deze
leervoortgangmomenten. In het derde trimester heeft de leerkracht dit
stopgezet wegens de vele afwezigheden. Voor geschiedenis was
[verzoekster] haar cursus kwijt; ze kreeg heel wat keren de opdracht om
voor kopieën te zorgen, wat erg lang geduurd heeft. Ook voor andere
vakken kreeg [zij] tal van kansen tot remediëring (o.a. Nederlands,
Frans, godsdienst). U kan verslag hiervan nalezen in dezelfde map
(afdruk op papier: 19 bladzijden). Aanwezig zijn en lesmateriaal
meebrengen (o.a. ook met opgeladen laptop) zijn noodzakelijke
voorwaarden om volwaardig [de] les te kunnen volgen. Een leerling uit
het 5de jaar dubbele finaliteit mag geacht worden deze
basisvaardigheden zelfstandig te beheersen (of zich minstens
technieken eigen gemaakt heeft om hiermee om te gaan, bvb. een
kalender, alarm, checklist, automatisch bericht; oordopjes om prikkels
te voorkomen).
Verschillende individuele gesprekken met [verzoekster] zijn gevoerd
door de coach, vakleerkrachten, leerlingbegeleiding ... Op deze
gesprekken werden vaak heel concrete afspraken gemaakt, o.a. rond
boekentas klaarmaken, wekker zetten, sociale media (waar
[verzoekster] aangeeft heel veel uren per dag op te vertoeven), gsm aan
de kant leggen, overprikkeling (met het aanbod om op dat moment naar
KIC te gaan), het gebruik van een timer enz. U kreeg van een aantal
gesprekken ook schriftelijk verslag (via Smartschool). Stellen dat er
geen opvolging geweest is, is niet correct.
Op het oudercontact van begin november (verplaatst wegens ziekte)
werd met u besproken dat het gedrag en de inzet tijdens werkplekleren
goed zijn, maar dat de resultaten voor algemene vakken tegenvallen en
dat haar gedrag (o.a. afwezigheden, bepaalde reacties) ‘alarmerend’ is.
Het oudercontact van december werd verplaatst naar de voormiddag
omdat u tijdens het voorziene moment (vrijdagavond) al op reis
vertrokken was. Toen werd een overstap naar Basiszorg overwogen,
maar u gaf aan nog te geloven in de kansen van [verzoekster], de
overstap niet te maken en u formuleerde het besef dat er stevig gewerkt
zal moeten worden. De coach gaf aan dat er geen zekerheid op een
positief resultaat zou kunnen gegeven worden. Op het oudercontact na
het tweede trimester werd de positieve stage besproken, maar gaf u ook
aan ‘iets betere punten verwacht te hebben omwille van de investering
in uren bijles’. [Verzoekster] zou op dat moment gestopt zijn met haar
medicatie. De klassenraad gaf aan dat [zij] cognitief op de tippen van
haar tenen loopt, maar harder lijkt te werken dan in het eerste trimester.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-6/35
Het B-attest is dus geen gevolg van een eenmalige tegenvaller, maar het
resultaat van een heel schooljaar.
- We zien doorheen het dossier van [verzoekster] een rode draad van
‘vermijdingsgedrag’. De opeenstapeling van (ongewettigde)
afwezigheden, te laat komen, materiaal niet bij zich hebben enz. leidt
vanzelfsprekend tot meer werkdruk op de momenten waarop [zij] wel
aanwezig is; dat, in combinatie met oppervlakkig studeren, het
moeilijker hebben met inzichtelijke aspecten en een groter pakket aan
leerstof, is een belangrijke voedingsbodem voor stress en faalangst. De
school heeft het redelijkerwijze haalbare gedaan om [haar] te
motiveren, te complimenteren, te begeleiden.
- De klassenraad gelooft dat [verzoekster] zich in de richting Basiszorg
kan ontplooien, daar successen kan ervaren op die domeinen waar ze
goed scoort. Als ze dat wenst, kan ze daarna via een graduaat een hoger
diploma behalen.
Tot slot verwijs ik naar de formele opdracht die een delibererende
klassenraad moet afwegen (ik citeer daarvoor de Algemene Pedagogische
Reglementering):
- De delibererende klassenraad gaat op basis van de evaluatieresultaten na
of een regelmatige leerling, rekening houdend met het pedagogisch project
van de school, in voldoende mate de doelen, vastgelegd door of krachtens
decreet of regelgeving en opgenomen in de leerplannen, heeft bereikt om al
dan niet te kunnen overgaan naar het volgend leerjaar; én
We hopen u hoger in voldoende mate aangetoond te hebben dat het
antwoord op deze deliberatievraag, negatief is wat betreft studieovergang
naar het tweede leerjaar van de derde graad dubbele finaliteit
Gezondheidszorg en positief is wat betreft studieovergang naar het tweede
leerjaar van de derde graad arbeidsmarktfinaliteit.”
Daarop dient verzoekster een bezwaar in bij het schoolbestuur.
3.4.
Verzoekster, haar moeder en haar raadsvrouw gehoord, verklaart
de beroepscommissie op 24 augustus 2026 het bezwaar van verzoekster ongegrond
en bevestigt zij het B-attest, met clausulering voor de studierichtingen met dubbele
finaliteit. Die beslissing is als volgt gemotiveerd:
“3.5.a. De school toont in concreto aan dat ze wel de nodige inspanning
heeft gedaan om te verhelpen aan de leerstoornis van de bewuste leerling.
Ze was ingeschaald binnen de ‘brede basiszorg’ en kreeg bovendien veel
ondersteuning op niveau van verhoogde zorg. Op basis van het dossier
blijkt dat diverse concrete maatregelen door de school aan bod zijn
gekomen waaronder studiebegeleiding en opvolgingsgesprekken, aanbod
tot medicatie-inname op school, structuur via het aanbod tot studie op
school, mogelijkheid om gebruik te maken van KIC bij overprikkeling,
bijlessen, vooral voor wiskunde, aanklampende opvolging door
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-7/35
schoolteam, concrete afspraken rond planning, gsm-gebruik en
studiemethodes.
De school toont aldus aan dat ze hiervoor heel wat inspanning heeft
geleverd. Inzonderheid blijkt uit het dossier dat de bewuste leerling in de
school […] intensief begeleid werd door de klascoach, de
leerlingenbegeleiding en diverse vakleerkrachten (o.a. via het
leerlingenvolgsysteem dat raadpleegbaar is voor leerlingen en ouders).
Daarbij kwamen nog talrijke mogelijke remediëringsmaatregelen aan bod.
De school bewijst derhalve dat zij de nodige inspanningen heeft geleverd.
3.5.b. Uit de inhoud van het dossier blijkt dat de betrokken leerling 23 halve
dagen ongewettigd afwezig was en 16 keer te laat is gekomen (waaromtrent
de ouders telkens verwittigd werden). Hieruit dient onvermijdelijk een
gebrek aan motivering voor het stipt opvolgen van haar studies bij de
betrokken leerling afgeleid te worden.
In het pedagogisch project van de school, zoals terug te vinden is op de
website en in het schoolreglement, wordt onder meer gesteld: ‘Leren,
studeren, samen leven is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van
leerlingen, ouders en school (...) MIA houdt ook intensief contact met
ouders. We verwachten dat ouders echte partners zijn voor de opvoeding
en vorming die de school verstrekt en rekenen ook op een engagement en
betrokkenheid.’
De school stelt dat de communicatie met de ouders moeizaam verliep en
dat de talrijke telefoonoproepen vanwege de school meestal niet
beantwoord werden.
De Beroepscommissie is van oordeel dat ook vanwege de bewuste leerling
en haar ouders de nodige inspanning mag verwacht worden tijdens het
schooljaar voor een correcte opvolging van haar studies en dat het niet
volstaat om de verantwoordelijkheid voor de leerzorg integraal af te
schuiven op de school.
3.5.c. De beroepscommissie komt tevens tot het besluit dat de kansen om
te slagen in het volgende leerjaar van dezelfde studierichting te minimaal
zijn op basis van de thans behaalde resultaten en de gebrekkige inzet van
de betrokken leerling gedurende dit schooljaar.
Er is in dit schooljaar onvoldoende basiskennis verworven met het oog op
het verderzetten van de studie in het volgende schooljaar.
Het kunnen verwerken van grote gehelen leerstof is een essentiële
voorwaarde om te kunnen slagen in een richting met dubbele finaliteit en
deze is hier niet voorhanden.
Het volgend leerjaar gaat onvermijdelijk gepaard met nog grotere
lespakketten. Een aangepaste studiemethode en een nog grotere inzet van
de betrokken leerling is hiervoor noodzakelijk.
De Beroepscommissie is samen met de klassenraad van oordeel dat de thans
behaalde resultaten niet toelaten om te besluiten dat de betrokken leerling
met een redelijke kans op succes het volgende schooljaar in dezelfde
studierichting kan blijven volgen.”
Dat is de bestreden beslissing.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-8/35
IV. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
Krachtens artikel 17, § 1, derde lid, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State kan tot schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst
dringende noodzakelijkheid slechts worden besloten onder de dubbele voorwaarde
dat de zaak te spoedeisend is voor een behandeling ervan in een beroep tot
nietigverklaring en indien minstens één ernstig middel wordt aangevoerd waarvan
het onderzoek zich leent voor een versnelde behandeling en waarmee de
nietigverklaring van de bestreden beslissing prima facie kan worden verantwoord.
Overeenkomstig paragraaf 5 van datzelfde artikel wordt de zaak behandeld bij
uiterst dringende noodzakelijkheid en derhalve binnen een termijn van vijftien
dagen of minder, wanneer zulks in het opschrift wordt vermeld.
V. Spoedeisendheid – uiterst dringende noodzakelijkheid
Gelet op de vaste rechtspraak van de Raad van State met
betrekking tot de onmogelijkheid om zonder verlies van een schooljaar de studie
van haar keuze voort te zetten, wijst verzoekster terecht erop dat dit “heil […] niet
uit de gewone schorsingsprocedure is te putten”.
Terecht betwist de verwerende partij niet dat aan deze
schorsingsvoorwaarde is voldaan.
VI. Ernst van het enig middel
Standpunt van de partijen
6.1.
Het enig middel is geput uit de schending van de artikelen 2 en 3
van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke motivering van de
bestuurshandelingen’, in samenhang gelezen met het zorgvuldigheidsbeginsel, de
materiëlemotiveringsplicht en de formelemotiveringsplicht.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-9/35
6.2.
In een eerste middelonderdeel betoogt verzoekster dat zij aan de
beroepscommissie meerdere pertinente grieven heeft voorgelegd, maar dat deze
niet in de besluitvorming werden beantwoord en betrokken.
Zo heeft verzoekster gewezen op haar prestaties in de tweede
graad, waaruit blijkt dat zij “het niveau van een dubbele finaliteit zeker aankan”.
Tevens heeft zij opgemerkt dat er alleen voor het vak ‘anatomie
en fysiologie’ sprake is van een structureel tekort. Voor dat vak heeft zij evenwel
ten onrechte geen remediëring gekregen. Verzoekster heeft de beroepscommissie
erop geattendeerd “volledig op eigen kracht” haar resultaten te hebben omgebogen
in
slaagcijfers
in
het
tweede
semester
–
zonder
remediëring
of
ondersteuningsmaatregelen. Zij zal bijgevolg, zo stelt zij, “met zekerheid” voor dit
vak slagen in het volgende leerjaar.
Verzoekster heeft voorts doen gelden dat zij te kampen heeft met
leerstoornissen – ADHD en dyscalculie – waarvan zij de school de attesten heeft
bezorgd. Zij heeft ook opgemerkt dat zij voor dyscalculie in het tweede jaar van de
eerste graad beperkte ondersteuningsmaatregelen heeft genoten, maar dat dit in de
daaropvolgende leerjaren niet meer het geval was.
Voor wiskunde, zo legde verzoekster de beroepscommissie voor,
gaat het niet om een structureel tekort; zij was voor dat vak in de tweede graad
telkens geslaagd. De representativiteit van de cijfers heeft zij “genuanceerd” door
te wijzen op het gebrek aan passende maatregelen voor dyscalculie. Ook werd
aangevoerd dat zij op eigen kracht en zonder maatregelen in het tweede semester
wist “bij te benen”. Verzoekster deed voorts gelden dat zij in de zomervakantie het
nodige zou doen om de leerstof van wiskunde te hernemen om “met een afdoende
en opgefriste bagage aan de startblokken van het zesde jaar [te] verschijnen”. Zij
verklaarde zich tevens bereid om een bijkomende proef voor dit vak af te leggen.
Verzoekster benadrukt voorts dat zij in haar bezwaarschrift
uitvoerig heeft toegelicht “uit welke dynamiek” haar ongewettigde afwezigheden
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-10/35
volgden. Zij heeft ook op de zorgplicht van de school gewezen en geconcludeerd
dat er “op dit moment ten stelligste onvoldoende zekerheid kan zijn dat zij geen
slaagkans zou hebben in het zesde middelbaar Gezondheidszorg, nu op vandaag
niet geweten is hoe zij zal presteren als zij wel passende zorg, maatregelen en
ondersteuning, waarop zij recht heeft, kan genieten”. Verzoekster heeft geopperd
om haar een ‘leerondersteuner’ toe te wijzen.
Verzoekster heeft de beroepscommissie ook gewezen op de
“gunstige evolutie” in haar cijfers: van vijf tekorten voor dagelijks werk in het
eerste semester naar twee beperktere tekorten in het tweede semester; van twee
examentekorten met Kerstmis naar één examentekort in juni. Dit geeft haar wil om
te slagen aan, meent verzoekster. Ook de leerkrachten bleven in haar geloven.
Wat de vakken godsdienst en geschiedenis betreft, heeft
verzoekster doen gelden dat de tekorten “verwaarloosbaar” zijn en dat zij in het
tweede semester heeft bewezen wel in voldoende mate de leerplandoelstellingen te
kunnen behalen.
Het tekort voor Nederlands, tot slot, is niet structureel, zo
argumenteerde verzoekster nog voor de beroepscommissie. Ook deze leerstof zou
zij in de zomervakantie hernemen en zij heeft aangeboden om haar kunde te
bewijzen middels het afleggen van een bijkomende proef.
6.3.
In een tweede middelonderdeel voert verzoekster vooreerst aan
dat uit het leerlingendossier geenszins blijkt dat de school enige inspanning heeft
gedaan op het vlak van ondersteuning en zorg met betrekking tot haar
leerstoornissen. De remediëring voor Frans, wiskunde, Nederlands en Engels die
wel in het dossier tot uiting komt, is slechts ingegeven door een “minder cijfer voor
een afgelegde opdracht of toets”, maar heeft niets te zien met haar leerstoornissen.
Inhaaltoetsen en -taken en de “op-tijd-training” waren het gevolg van
afwezigheden of te laat komen, maar hebben evenmin betrekking op de
leerstoornissen van verzoekster.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-11/35
Nogmaals wijst verzoekster erop dat de school ertoe verplicht
was – vanuit de “verhoogde zorg” – om het CLB in te schakelen. Dat is pas gebeurd
op 9 juni 2026, vlak voor de examens. Uiteindelijk was verzoekster 23 halve dagen
ongewettigd afwezig.
Verzoekster
neemt
voorts
aanstoot
eraan
dat
de
beroepscommissie uit die ongewettigde afwezigheden en het te laat komen op
school, de “foutieve conclusie” trekt dat dit “onvermijdelijk een gebrek aan
motivering voor het stipt opvolgen van haar studies” aantoont. Zij had nochtans in
haar bezwaarschrift uitvoerig toegelicht “uit welke dynamiek” die afwezigheden
voortkomen. Het leerlingendossier toont volgens verzoekster geen gebrek aan
motivatie aan. Integendeel, haar leerkrachten getuigen van haar harde werk en de
vooruitgang die zij heeft gemaakt. Zij benadrukt tevens de gunstige evolutie van
haar cijfers. Het doet, zo stelt verzoekster, besluiten dat de bestreden beslissing “op
dit punt” feitelijke grondslag mist.
Verzoekster voert nog aan dat haar dossier “resoluut”
tegenspreekt dat zij de kunde van het verwerken van grotere leerstofgehelen niet
zou beheersen. Zij wijst op de examens waarvoor zij wél geslaagd was. In het
tweede semester was zij voor alle examens geslaagd, behalve voor wiskunde. Voor
de “grootste theoretische richtingspecifieke vakken ten bedrage van 3 lesuren” – de
vakken ‘anatomie en fysiologie’ en ‘agogisch handelen miv zorgrelatie en
psychologie’ – legt zij in het tweede semester slaagcijfers voor. Tevens betwist zij
een gebrek aan inzet. Ook in zoverre mist de bestreden beslissing feitelijke
grondslag, vindt verzoekster.
Tot slot argumenteert verzoekster dat het motief dat zij
onvoldoende basiskennis heeft verworven, op zichzelf in ieder geval niet volstaat
om een B-attest met clausulering voor een hele finaliteit te schragen. Zij verwijst
naar rechtspraak waarin zij leest dat de beroepscommissie die aan een leerling een
B-attest toekent – en dus oordeelt dat de betrokken leerling het leerjaar met vrucht
heeft beëindigd – haar opvatting dat deze leerling toch geen reële kans maakt om
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-12/35
het volgende leerjaar in bepaalde studierichtingen te slagen, moet steunen op
concrete gegevens van het leerlingendossier.
7.1.
In de nota met opmerkingen argumenteert de verwerende partij,
meer bepaald wat het argument van verzoekster over de “gunstige evolutie” van
haar resultaten betreft, wat volgt:
“III.2.7. De verwerende partij ontkent evenmin de gunstige evolutie waarop
de verzoekende partijen sterk de nadruk leggen.
Na het eerste semester vermeldde de klassenraad uitdrukkelijk dat
[verzoekster] ondanks haar tekorten een ‘mooie groei’ doormaakte, zowel
wat haar resultaten als haar gedrag betreft. Na het tweede trimester werd
opnieuw vermeld dat zij hard werkte en vooruitgang maakte. (stukken 2 en
4)
Ook voor verschillende afzonderlijke vakken kan een verbetering worden
vastgesteld. Godsdienst verbeterde bijvoorbeeld, terwijl zij in het tweede
semester voor Geschiedenis en Anatomie en fysiologie voldoende
semesterresultaten behaalde. De praktijkgerichte resultaten waren nog
duidelijker positief. [Verzoekster] behaalde 78,5 % voor stage en 63,6 %
voor werkplekleren. (stukken 2 en 3)
De kern van de betwisting ligt evenwel niet in de vraag of [verzoekster]
gedurende het jaar vooruitgang heeft gemaakt, maar in de vraag welk
niveau zij uiteindelijk op het einde van het schooljaar had bereikt.
Daarbij blijven vijf jaartekorten bestaan: Godsdienst 49,2 %, Nederlands
46,4 %, Geschiedenis 49,5 %, Wiskunde 41,7 % en Anatomie en fysiologie
47,2 %. (stukken 2, 10 en 11)
De positieve evolutie en het bestaan van vijf jaartekorten kunnen perfect
naast elkaar bestaan. Vooruitgang is immers een beweging ten opzichte van
een vroeger uitgangspunt; een jaarresultaat geeft aan waar de leerling na
die evolutie uiteindelijk is uitgekomen.
Uw Raad heeft in zijn recente rechtspraak precies aan dat jaarresultaat een
bijzondere betekenis toegekend. Een ordentelijk vastgesteld jaarcijfer
wordt in beginsel geacht een geldige en betrouwbare synthese te vormen
van het dagelijks werk, de verwerking van grotere leerstofgehelen en de
verschillende onderdelen van het vak die gedurende het schooljaar aan bod
zijn gekomen. Het is om die reden tevens betekenisvol voor de inschatting
van later studiesucces. (RvS 16 september 2024, nr. 260.628)
De gunstige evolutie kon derhalve in de afweging worden betrokken zonder
dat de beroepscommissie verplicht was daaruit te besluiten dat de
uiteindelijk resterende jaartekorten geen betekenis meer hadden.”
7.2.
Met betrekking tot het tweede middelonderdeel en in het
bijzonder wat de inschatting van de slaagkansen van verzoekster in het volgende
leerjaar betreft, betoogt de verwerende partij in de nota met opmerkingen dat een
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-13/35
gunstige evolutie van de cijfers niet heeft verhinderd dat vijf jaartekorten blijven
bestaan. Zo’n ordentelijk vastgesteld jaarcijfer wordt in beginsel geacht een
geldige en betrouwbare synthese te vormen van het dagelijks werk, de verwerking
van grotere leerstofgehelen en de verschillende onderdelen van het vak die
gedurende het schooljaar aan bod zijn gekomen. Het is om die reden ook
betekenisvol, meent de verwerende partij, voor de inschatting van later
studiesucces.
De verwerende partij wijst op de specifieke situatie in de
rechtspraak waaraan verzoekster refereert. Daarbij ging het om een leerling met
slechts twee jaartekorten, terwijl verzoekster er vijf liet optekenen. De
beroepscommissie heeft dus geen “zwakke onvoldoendes” geherkwalificeerd tot
tekorten. Het is volgens haar “niet kennelijk onredelijk” om bij een “substantieel
jaartekort” voor wiskunde, gecombineerd met een onvoldoende voor nog vier
andere vakken, “aan de gezamenlijke betekenis van deze tekorten gewicht [toe te
kennen] bij haar inschatting van de beschikbare theoretische basis”.
Dat verzoekster voor godsdienst en geschiedenis “zeer nipte
tekorten” behaalde en dat zij voor die vakken een gunstige evolutie doormaakte,
ontkent de verwerende partij niet. Voor het vak ‘anatomie en fysiologie’ waren de
cijfers in het tweede semester ook beter dan in het eerste. Maar voor dat vak blijkt
in het voorgaande leerjaar al een “duidelijke moeilijkheid” te bestaan; verzoekster
behaalde een jaartotaal van 38,3% en werd gedelibereerd. Het jaarresultaat voor
wiskunde is 41,7%, ondanks de concrete begeleiding. Voor Nederlands behaalt
verzoekster 46,4%, wat niet het resultaat is van één ongelukkige toets. Geen van
die elementen hoeft, volgens de verwerende partij, op zichzelf doorslaggevend te
zijn. De beroepscommissie heeft niet één geïsoleerd tekort beoordeeld, maar een
samenhangend resultatenbeeld waarbij na een volledig schooljaar vijf jaartekorten
overbleven.
Volgens de verwerende partij toont het administratief dossier een
duidelijk verschil aan tussen de meer theoretische en de meer praktijkgerichte
prestaties van verzoekster. Dat verschil is niet achteraf geconstrueerd. De
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-14/35
klassenraad gaf al aan dat verzoekster zich de leerstof onvoldoende eigen had
gemaakt, maar dat op stage en werkplekleren een “heel andere [verzoekster]” werd
gezien. De vakcommentaren en de toelichting van 3 juli 2026 sluiten daarbij aan.
Verzoekster presteerde sterker bij toepassingen, casussen, praktijkgerichte
opdrachten, reflectie en concrete zorgsituaties, terwijl theoretische verwerking,
kennisvragen, begrippen, grondigheid en inzicht haar meer moeite kostten. De
bestreden beslissing stelt niet dat verzoekster in het algemeen onvoldoende zou
functioneren. Haar sterke punten worden duidelijk zichtbaar. Bij de
beroepscommissie lag echter de vraag voor of haar theoretische basis op dat
ogenblik voldoende was om het volgende leerjaar binnen dezelfde finaliteit met
redelijke kans op succes voort te zetten.
Terecht heeft verzoekster bijzondere aandacht voor de
overweging dat het kunnen verwerken van grote leerstofgehelen noodzakelijk is en
dat het volgende leerjaar grotere lespakketten met zich brengt, stelt de verwerende
partij. Zij voert evenwel “niet aan dat deze algemene overweging, op zichzelf
beschouwd, zou volstaan om een B-attest te dragen”. Deze overweging vormt niet
het vertrekpunt van de beslissing, maar het sluitstuk van een bredere beoordeling.
Er zijn vijf jaartekorten. Uit de vakcommentaren blijken moeilijkheden met
grondige
theoretische
verwerking,
inzicht
en
kennisvragen.
Remediëringsmogelijkheden en afspraken hebben niet geleid tot voldoende
eindresultaten.
Daartegenover
staan
verzoeksters
“uitgesproken
sterkere
praktijkprestaties”. Tegen die achtergrond mocht de beroepscommissie oordelen,
zo meent de verwerende partij, dat in het volgende leerjaar de zelfstandige
verwerking van omvangrijkere leerstofpakketten aan belang wint. Dat is geen
stijlformule, aldus de verwerende partij.
De verwerende partij betwist niet dat het enkele feit dat een
leerling tekorten heeft behaald, op zichzelf niet volstaat om een clausulering te
verantwoorden. De beroepscommissie heeft haar oordeel te dezen echter niet
uitsluitend gesteund op het bestaan van vijf jaartekorten. Zij heeft daaraan de
vaststelling gekoppeld dat onvoldoende basiskennis is verworven, gewezen op de
moeilijkheden met de verwerking van grotere leerstofgehelen en de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-15/35
studieopvolging
gedurende
het
schooljaar.
Deze
gegevens
heeft
de
beroepscommissie vervolgens uitdrukkelijk prospectief betrokken op het volgende
leerjaar, waarin volgens haar nog grotere leerstofpakketten moeten worden
verwerkt. Daaruit is besloten dat de thans behaalde resultaten niet toelaten aan te
nemen dat verzoekster dezelfde studierichting met een redelijke kans op succes kan
verderzetten. Daarbij moest de beroepscommissie overigens noodzakelijk
vertrekken van de kennis en vaardigheden waarover de leerling bij de aanvang van
dat schooljaar daadwerkelijk beschikt. Eventuele toekomstige ondersteuning
brengt niet met zich dat de thans vastgestelde tekorten buiten beschouwing moeten
worden gelaten.
De verwerende partij benadrukt nog dat artikel 61, tweede lid,
3°, van het besluit van de Vlaamse Regering van 15 juli 2022 ‘over de organisatie
van het secundair onderwijs, wat leerlingen betreft’ (“organisatiebesluit”)
uitdrukkelijk bepaalt dat in het eerste leerjaar van de derde graad van de dubbele
finaliteit, de mogelijke clausulering bestaat uit de uitsluiting van alle
structuuronderdelen van de dubbele finaliteit. Volgens haar betekent dit dat, eens
de beslissing om een B-attest toe te kennen wettig is genomen, de omvang van de
clausulering vastligt.
Het besluit met betrekking tot dit middelonderdeel luidt als volgt:
“Uit het voorgaande blijkt dat de bestreden beslissing niet is gesteund op
één geïsoleerd onvoldoende cijfer, noch op een abstracte veronderstelling
dat [verzoekster] wegens haar profiel of haar diagnose het volgende leerjaar
niet zou aankunnen.
De beroepscommissie beschikte over vijf concrete jaartekorten, verspreid
over verschillende theoretische vakken. Zij beschikte tevens over een
schooljaar aan evaluaties, vakcommentaren, remediëringsgegevens,
begeleidingsregistraties en informatie omtrent de studieopvolging. Dat in
het dossier tegelijk uitgesproken positieve praktijkresultaten voorlagen,
doet op zichzelf geen afbreuk aan haar oordeel dat de verworven basis op
het einde van het schooljaar onvoldoende was om het volgende leerjaar van
dezelfde studierichting met redelijke slaagkansen aan te vatten.
Men kan met die pedagogische toekomstinschatting van mening
verschillen. Het komt evenwel niet aan Uw Raad toe om zelf opnieuw te
delibereren en te bepalen of hij in dezelfde omstandigheden een A- dan wel
een B-attest zou hebben toegekend. De wettigheidstoets betreft de vraag of
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-16/35
de beoordeling op concrete en objectieve gegevens berust en binnen de
grenzen van een redelijke prospectieve beoordeling blijft.
Gelet op de vijf reële jaartekorten, de inhoud van de rapport- en
vakcommentaren, de daadwerkelijk geboden begeleiding, het verloop van
de studieopvolging en het duidelijke verschil tussen de theoretische en
praktijkgerichte prestaties van [verzoekster], kan prima facie niet worden
aangenomen dat de beroepscommissie zonder deugdelijke grondslag tot
haar beslissing is gekomen.”
Beoordeling
a. vooraf
derde
Aan verzoekster is bij het einde van het eerste leerjaar van de
graad,
studierichting
‘gezondheidszorg’
(dubbele
finaliteit),
een
oriënteringsattest B toegekend, met clausulering voor de studierichtingen met
dubbele finaliteit.
Naar luid van artikel 70, eerste lid, 2°, van het organisatiebesluit
betekent dit dat “de leerling het tweede leerjaar van de eerste graad, het eerste of
tweede leerjaar van de tweede graad of het eerste leerjaar van de derde graad van
de dubbele finaliteit – kso of tso met vrucht en met clausulering heeft beëindigd”.
Een clausulering wil zeggen, zo leert artikel 61, eerste lid, van
het organisatiebesluit, dat “aan de overstap naar een hoger leerjaar beperkingen
worden opgelegd”. In het eerste leerjaar van de derde graad van de dubbele
finaliteit kunnen clausuleringen worden opgelegd in de vorm van “de uitsluiting
van alle structuuronderdelen van de dubbele finaliteit – kso of tso”.
Een clausulering mag studiekeuzes in de loop van het secundair
onderwijs niet vroegtijdig sterk verengen, zo bepaalt artikel 61, derde lid, 1°, van
het organisatiebesluit.
De vaststelling dat de leerling het leerjaar “met vrucht” heeft
beëindigd, doet vooralsnog onder meer aannemen dat de motivering van een Battest de redenen moet kenbaar maken waarom de leerling die geslaagd is verklaard
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-17/35
– en die dus bekwaam wordt geacht haar studies in een volgend leerjaar voort te
zetten – toch de toegang tot – in dit geval – alle structuuronderdelen van de dubbele
finaliteit moet worden ontzegd.
Het clausuleren vergt een ‘prospectief’ onderzoek, dit wil
zeggen: een vooruitziend en de toekomst verkennend onderzoek. De leerling is
immers geslaagd, want heeft “rekening houdend met het pedagogisch project van
de school […] in voldoende mate de doelstellingen, vastgelegd door of krachtens
decreet- of regelgeving en opgenomen in het curriculumdossier en in de
leerplannen, […] bereikt of nagestreefd” (artikel 60, eerste lid, van het
organisatiebesluit) en wordt dus geacht haar studies te kunnen voortzetten. Toch
oordeelt de beroepscommissie dat de betrokken leerling in het volgende schooljaar
de studierichtingen met dubbele finaliteit niet aankan. Met dit oordeel stelt de
beroepscommissie zich als het ware in de plaats van de klassenraad van het
volgende schooljaar, tot wiens autonomie het immers behoort om over het al dan
niet slagen voor dát schooljaar te oordelen.
De clausulering beperkt ook de principiële vrijheid van
studiekeuze van de leerling (of van haar ouders). De beroepscommissie kan op
grond van de zwakke studieresultaten een onderbouwd advies geven om een
richting te ontraden, of zelfs een formele waarschuwing, maar de uiteindelijke
verantwoordelijkheid laten bij de leerling die, het zij herhaald, geslaagd is
verklaard. De beroepscommissie die een clausulering oplegt, verkiest echter in de
plaats van die leerling de studiekeuze gedeeltelijk te bepalen.
De aard van de prospectieve deliberatie moet een klassenraad of
beroepscommissie bij het uitreiken van een B-attest tot omzichtigheid in de
motivering nopen, zowel vanuit formeel oogpunt – de uitdrukkelijke en afdoende
vermelding van de motieven in de deliberatiebeslissing – als vanuit materieel
oogpunt – de aanwezigheid van een deugdelijke grondslag van die beslissing in het
dossier. Een inschatting van de toekomstige studies van een leerling is geen
nattevingerwerk. Van de beroepscommissie die een B-attest uitreikt, wordt
verwacht dat zij met overtuigende motieven aantoont dat de kansen van de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-18/35
betrokken leerling om te slagen voor het volgende leerjaar van dezelfde
studierichting zó miniem zijn, dat haar zelfs niet de mogelijkheid mag worden
geboden dat volgende leerjaar in die studierichting aan te vatten. Een dergelijke
prospectieve beslissing om te clausuleren moet des te meer steunen op de concrete
en objectieve gegevens van het individuele dossier van de betrokken leerling. De
vooruitblik van de klassenraad of beroepscommissie is noodzakelijk ook deels
subjectief. Daarom moet het daartoe beslissende orgaan deze deels subjectieve
vooruitblik over het gebrek aan redelijke slaagkansen van een leerling in een
volgend jaar koppelen aan de beschikbare gegevens van het dossier en in het
bijzonder aan de bagage waarover de leerling op dat ogenblik beschikt – of net níét
beschikt.
In een eerste middelonderdeel doet verzoekster gelden dat in de
bestreden beslissing geen antwoord is gegeven op welbepaalde grieven die zij in
de bezwaarprocedure voor de beroepscommissie heeft aangevoerd. In zoverre
verwijt zij de beroepscommissie de formelemotiveringsplicht te hebben
geschonden.
In een tweede middelonderdeel betoogt verzoekster dat de
overwegingen van de beroepscommissie dat de school aan haar een “verhoogde
zorg” en voldoende begeleiding met betrekking tot haar leerstoornis heeft geboden,
onjuist zijn. Zij noemt het voorts “onduidelijk” waar de beroepscommissie uit haar
ongewettigde afwezigheden een gebrek aan motivatie afleidt. Dat zij onvoldoende
basiskennis heeft verworven en de kunde om grotere leerstofgehelen te verwerken,
niet beheerst, blijkt volgens verzoekster niet uit haar dossier. Aldus betwist zij de
materiële deugdelijkheid van de in de bestreden beslissing vermelde motieven.
b. eerste middelonderdeel
Noch
het
algemeen
rechtsbeginsel
luidens
welk
een
overheidsbeslissing op objectief aanneembare redenen gegrond moet zijn die hetzij
uit de beslissing zelf, hetzij uit het administratief dossier moeten blijken, noch de
wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke motivering van de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-19/35
bestuurshandelingen’ of de formelemotiveringsplicht vermeld in artikel 123/15,
§ 3, 1°, van de Codex Secundair Onderwijs, leggen aan de overheid de verplichting
op alle grieven of middelen van verdediging opgeworpen door de betrokkene
afzonderlijk te beantwoorden. Het volstaat daarentegen dat in de beslissing zelf de
motieven opgenomen worden die de beslissing kunnen dragen.
Waar de regelgeving in een administratieve beroepsprocedure
heeft voorzien, moet de indiener van het beroep wel erop kunnen rekenen dat zijn
beroepschrift door de beroepsinstantie zorgvuldig wordt onderzocht en dat zij,
ingeval zij meent tot hetzelfde oordeel te moeten komen als in de beroepen
beslissing, voor de verwerping van de aangevoerde beroepsargumenten goede
redenen heeft. In sommige gevallen, meer bepaald als het gaat om een
welomschreven, gewichtige grief van de beroepsindiener, zullen die redenen zelfs
uitdrukkelijk in de beroepsbeslissing dienen te worden weergegeven. Van een
zorgvuldig handelende beroepsinstantie mag immers worden verwacht dat zij in
haar beslissing formeel aandacht besteedt aan de wezenlijke en fundamentele
grieven van de beroepsindiener en dat zij hem aldus de antwoorden geeft die laten
verstaan waarom zijn beroep wordt verworpen.
Het bestaan en de zin van een beroepsprocedure, ook inzake
deliberatiebeslissingen in het secundair onderwijs, vereisen dat de motivering van
de beroepscommissie blijk ervan geeft dat de bezwaren van de leerling
daadwerkelijk in overweging zijn genomen en in de nieuwe beoordeling zijn
betrokken, dat de leerling begrijpt waarom die argumenten de beroepscommissie
niet konden overtuigen en dat ten minste een uitdrukkelijke repliek volgt op de
vragen die voor de leerling blijkens zijn beroepschrift van wezenlijk belang zijn en
die, mochten ze terecht zijn gesteld, mogelijk tot een voor de leerling gunstiger
resultaat leiden.
De overwegingen van de beroepscommissie in de punten 3.1 en
3.2 van punt ‘3. Onderzoek ten gronde’ nopen op het eerste gezicht tot de volgende
twee bedenkingen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-20/35
Ten eerste lijkt de beroepscommissie voor haar oordeel
wezenlijk te steunen op de “vijf vakken waarvoor [verzoekster] beneden de 50%
scoorde”. De resultaten voor de andere vakken worden vooralsnog niet ter sprake
gebracht.
Ten tweede spoort de vaststelling van de beroepscommissie dat
verzoekster “onvoldoende doelstellingen heeft bereikt waardoor [zij] onvoldoende
bekwaam werd geacht om te slagen in het eerste leerjaar van de derde graad
Gezondheidszorg”, prima facie níét met het B-attest dat zij uitreikt. Uit de hiervóór
in herinnering gebrachte regelgeving volgt precies dat een B-attest betekent dat de
leerling het betrokken leerjaar “met vrucht en met clausulering heeft beëindigd” en
dus precies wél geslaagd is voor dat jaar. Precies deze overweging lijkt overigens
niet te zijn opgenomen in de bestreden beslissing zoals ze aan verzoekster ter
kennis is gebracht. Reden te meer om ze, in de huidige stand van de rechtspleging,
als niet-dienstig te beschouwen.
14.1.
Verzoekster stelt vooreerst dat zij in haar bezwaarschrift heeft
gerefereerd aan haar prestaties in de tweede graad en dat daaruit blijkt dat zij het
niveau van een dubbele finaliteit zeker aankan.
14.2.
Vooralsnog ziet de Raad van State niet in hoe studieresultaten
voor een eerder leerjaar of een eerdere graad, het bewijs kunnen leveren dat de
resultaten voor het betrokken erop volgende leerjaar onterecht zijn vastgesteld,
noch dat ze van aard zijn om de voor het voorbije schooljaar vastgestelde resultaten
iedere relevantie te doen verliezen. Studieresultaten in het verleden lijken met
andere woorden géén garantie te bieden voor het slagen in de toekomst.
Aangezien een antwoord op deze grief van verzoekster niet lijkt
bij te dragen tot een gunstiger beoordeling, valt voorlopig niet in te zien welk
belang zij bij dat antwoord heeft.
14.3.
Hetzelfde geldt op het eerste gezicht voor het argument dat haar
resultaten voor Nederlands en wiskunde “niet structureel van aard” zijn omdat zij
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-21/35
voor deze vakken “voor het eerst in haar onderwijsloopbaan” tekorten behaalt.
Andermaal lijkt verzoekster ten onrechte haar resultaten in voorbije leerjaren aan
te wenden om haar falen – jaartekorten van 46,4% en 41,7% mogen voorshands als
een ‘falen’ worden bestempeld – in het betrokken leerjaar te doen uitwissen.
14.4.
In die mate is het middelonderdeel niet ernstig.
15.1.
Aan verzoeksters grieven in verband met het uitblijven van
remediëring voor het vak ‘anatomie en fysiologie’, de afwezigheid van passende
ondersteuningsmaatregelen voor haar leerstoornissen ná het tweede leerjaar van de
eerste graad en het gebrek aan zorg naar aanleiding van haar “veelvuldige,
zorgwekkende afwezigheden”, lijkt de beroepscommissie wel degelijk aandacht te
hebben besteed.
In de bestreden beslissing wordt immers uiteengezet dat “[d]e
school […] in concreto [aantoont] dat ze wel de nodige inspanning heeft gedaan
om te verhelpen aan de leerstoornis van [verzoekster]”, dat zij “was ingeschaald
binnen de ‘brede basiszorg’ en […] bovendien veel ondersteuning op niveau van
verhoogde zorg [kreeg]”. De beroepscommissie leidt uit het dossier af dat “diverse
concrete maatregelen door de school aan bod zijn gekomen waaronder
studiebegeleiding en opvolgingsgesprekken, aanbod tot medicatie-inname op
school, structuur via het aanbod tot studie op school, mogelijkheid om gebruik te
maken van KIC bij overprikkeling, bijlessen, vooral voor wiskunde, aanklampende
opvolging door schoolteam, concrete afspraken rond planning, gsm-gebruik en
studiemethodes”. Verzoekster werd, zo gaat de beroepscommissie voort, begeleid
door “de klascoach, de leerlingenbegeleiding en diverse vakleerkrachten”. Ook
kwamen
“talrijke
mogelijke
remediëringsmaatregelen
aan
bod”.
De
beroepscommissie stelt tevens vast dat uit het leerlingendossier blijkt dat
verzoekster “23 halve dagen ongewettigd afwezig was en 16 keer te laat is
gekomen (waaromtrent de ouders telkens verwittigd werden)”, wat zij
“onvermijdelijk” als een “gebrek aan motivering voor het stipt opvolgen van haar
studies bij de betrokken leerling” beschouwt. De commissie refereert in dat
verband aan het pedagogisch project van de school waarin op de “gezamenlijke
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-22/35
verantwoordelijkheid van leerlingen, ouders en school” wordt gewezen en de
verwachting is opgenomen “dat ouders echte partners zijn voor de opvoeding en
vorming die de school verstrekt”. De school “[rekent] ook op een engagement en
betrokkenheid”. De beroepscommissie wijst erop dat de school aangeeft dat “de
communicatie met de ouders moeizaam verliep en dat de talrijke telefoonoproepen
vanwege de school meestal niet beantwoord werden”. Zij is van oordeel dat “ook
vanwege de bewuste leerling en haar ouders de nodige inspanning mag verwacht
worden tijdens het schooljaar voor een correcte opvolging van haar studies en dat
het niet volstaat om de verantwoordelijkheid voor de leerzorg integraal af te
schuiven op de school”.
De
Raad
van
State
neemt
voorshands
aan
dat
de
beroepscommissie op die manier de voormelde grieven van verzoekster – formeel
– bij de beoordeling heeft betrokken.
15.2.
Voor zover verzoekster in datzelfde verband ook heeft
aangevoerd dat er “op dit moment ten stelligste onvoldoende zekerheid kan zijn
dat [zij] geen slaagkans zou hebben in het zesde middelbaar in de richting
Gezondheidszorg” omdat “op vandaag niet [is] geweten hoe zij zal presteren als zij
wel passende zorg, maatregelen en ondersteuning, waarop zij recht heeft, kan
genieten”, dient vooreerst erop gewezen, zo lijkt, dat de beroepscommissie, zoals
gezien, precies van oordeel is dat “[d]e school bewijst […] dat zij de nodige
inspanningen heeft geleverd”.
Alsdan moet op het eerste gezicht worden geoordeeld dat de
beroepscommissie daarmee ook deze grief van verzoekster heeft beantwoord.
15.3.
Verzoekster
heeft
tevens
geopperd
dat
haar
een
“leerondersteuner” moet worden toegewezen.
Die vraag – terecht of onterecht – lijkt hoe dan ook maar voor de
toekomst te gelden. Hoe dat de beoordeling van haar resultaten in het voorbije
schooljaar anders – en beter – moet doen inschatten, blijft vooralsnog een raadsel.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-23/35
Het zijn op het eerste gezicht nochtans in de eerste plaats de concrete gegevens van
het voorbije schooljaar die de beroepscommissie moeten leiden in haar prospectief
onderzoek.
15.4.
In die mate is het middelonderdeel evenmin ernstig.
Verzoekster
heeft
in
haar
bezwaarschrift
voor
de
beroepscommissie doen gelden dat zij “doorheen de zomervakantie […] het nodige
[zal] doen om de leerstof van Nederlands en wiskunde te hernemen”, zodat zij “met
een afdoende en opgefriste bagage aan de startblokken van het zesde jaar [zal]
verschijnen”.
Met die mededeling – het lijkt niet meer dan dat – wekt
verzoekster op het eerste gezicht de indruk dat het, voor vakken waarvoor zij
jaartekorten behaalt van 46,4% (Nederlands) en 41,7% (wiskunde), zou volstaan
om “het vroeger geleerde gedeeltelijk te herhalen” – de omschrijving van
‘opfrissen’ in Van Dale, Groot woordenboek van de Nederlandse taal. Zij gaat
aldus, zo lijkt, ervan uit dat zij reeds over de nodige “bagage” beschikte, wat
precies in de bestreden beslissing wordt ontkend.
Zo in de bestreden beslissing op dat argument al niet – minstens
formeel – afdoende is geantwoord door erop te wijzen dat volgens de
beroepscommissie “onvoldoende basiskennis [is] verworven met het oog op het
verderzetten van de studie in het volgende schooljaar”, lijkt verzoekster daarmee
alvast geen wezenlijke grief die van aard is om haar punten te doen bijstellen, aan
de commissie te hebben voorgelegd.
Het middelonderdeel mist in die mate ernst.
Verzoekster zou zich ook bereid hebben verklaard om
bijkomende proeven voor de twee voormelde vakken, af te leggen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-24/35
Naar luid van artikel 62, eerste lid, 2°, van het organisatiebesluit
wordt de evaluatiebeslissing in het betrokken schooljaar genomen in de periode
vanaf de vijfde laatste lesdag van de maand juni tot en met 30 juni. Die termijn
kan, steeds volgens die bepaling, voor individuele gevallen worden aangepast
– onder meer – door een verlenging tot uiterlijk de eerste schooldag van het
daaropvolgende schooljaar “als de klassenraad nog niet over voldoende informatie
beschikt om een gedegen beslissing te nemen”. In dat geval beslist de klassenraad
met welke maatregelen de nodige informatie bij de leerling kan worden
ingewonnen en onderzoekt de school hoe ze de leerling daarbij kan ondersteunen.
Eén van de mogelijke maatregelen als bedoeld in de voormelde
bepaling, lijkt het opleggen van een of meer bijkomende proeven te zijn.
Deze bepaling doet vooralsnog aannemen dat een leerling geen
‘recht’ heeft op bijkomende proeven. Het behoort tot de autonomie van – in dit
geval – de beroepscommissie om te oordelen of een leerling aan een bijkomende
proef moet worden onderworpen. Het is prima facie slechts wanneer het
delibererende orgaan door bijzondere omstandigheden meent op het einde van een
schooljaar toch niet over alle nodige informatie te beschikken om over het al dan
niet slagen van de leerling oordeelkundig te beslissen, dat het over de mogelijkheid
beschikt om zijn beslissing uit te stellen en om de leerling, uitzonderlijk,
bijkomende proeven te laten afleggen. Het toestaan van bijkomende proeven lijkt
bijgevolg de uitzondering te zijn, niet de regel. In principe beschikt een klassenraad
of beroepscommissie over voldoende inzicht om zich over de prestaties van een
leerling te buigen.
In het achttien bladzijden tellende bezwaarschrift van
verzoekster komen bijkomende proeven op het eerste gezicht slechts éénmaal ter
sprake, namelijk op de laatste bladzijde:
“Ik verzoek u dan ook namens [verzoekster], eventueel na het opleggen van
bijkomende proeven voor de vakken Nederlands en wiskunde zo de
beroepscommissie dit nodig acht, aan [haar] een A-attest toe te willen
staan.”
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-25/35
Vooralsnog kan de Raad van State daarin geen vraag om een
bijkomende proef lezen. Alleen wie uitdrukkelijk om een dergelijke gunst vraagt,
lijkt hierop ook een duidelijk antwoord te mogen verwachten. Daargelaten of
verzoekster zelfs maar enige bijzondere omstandigheid heeft aangevoerd die
bijkomende proeven zou kunnen verantwoorden, lijkt hoe dan ook het gebrek aan
een vraag of eis daartoe, op het eerste gezicht ertoe te leiden dat verzoekster zich
bezwaarlijk erover vermag te beklagen in de bestreden beslissing geen antwoord
te hebben teruggevonden.
In zoverre is het middelonderdeel derhalve niet ernstig.
18.1.
In haar bezwaarschrift voor de beroepscommissie heeft
verzoekster ook aangevoerd dat zij zich, na een “moeizaam” eerste semester,
“doorheen het schooljaar zichtbaar [wist] te herpakken”. Daarbij wees zij erop voor
dagelijks werk van vijf tekorten in het eerste semester naar twee tekorten in het
tweede semester te zijn geëvolueerd en van twee examentekorten in het eerste
semester naar één examentekort in het tweede. Dat toont volgens verzoekster aan
dat zij “absoluut wil slagen, dat zij daartoe gemotiveerd is en bereid om
inspanningen […] te doen”.
18.2.
In de nota met opmerkingen stelt de verwerende partij dat zij “de
gunstige evolutie waarop [verzoekster] sterk de nadruk [legt] [evenmin ontkent]”,
dat de klassenraad na het eerste semester vermeldt dat verzoekster een “mooie
groei” heeft doorgemaakt, “zowel wat haar resultaten als haar gedrag betreft” en
dat “[n]a het tweede trimester […] opnieuw [werd] vermeld dat zij hard werkte en
vooruitgang maakte”. De verwerende partij betoogt eveneens dat “voor
verschillende afzonderlijke vakken […] een verbetering [kan] worden
vastgesteld”, bijvoorbeeld voor godsdienst. Ook voor de vakken geschiedenis en
‘anatomie en fysiologie’ erkent de verwerende partij dat verzoekster in het tweede
semester “voldoende semesterresultaten behaalde”. Voor de praktijkgerichte
vakken “waren [de resultaten] nog duidelijker positief” – uitdrukkelijk wordt
gewezen op de cijfers voor stage (78,5%) en werkplekleren (63,6%).
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-26/35
18.3.
De Raad van State neemt in de huidige stand van de
rechtspleging aan dat het argument van de “gunstige evolutie” van de cijfers,
waarvan de verwerende partij thans aangeeft ze te erkennen, uitdrukkelijk in de
beslissing van de beroepscommissie had moeten worden betrokken. Immers,
verzoekster benadrukt met die evolutie op het eerste gezicht haar betoog dat zij
zich, na een “moeizaam” eerste semester, “zichtbaar [wist] te herpakken”. Dat lijkt
een grief te zijn die bij een prospectieve beoordeling niet zonder meer terzijde mag
worden gelaten, zelfs een uitdrukkelijk antwoord behoeft.
Anders dan de verwerende partij het ziet, kan uit de enkele
overweging dat “de thans behaalde resultaten” haar tot de beslissing brengen,
voorshands niet worden besloten dat de beroepscommissie aan de evolutie van de
cijfers en de gevolgtrekkingen die verzoekster daaruit maakt, enige aandacht heeft
geschonken.
18.4.
In die mate is het eerste middelonderdeel ernstig.
c. tweede middelonderdeel
19.1.
Verzoekster bekritiseert vooreerst de motieven van de bestreden
beslissing waarin de beroepscommissie toelicht waarom zij de mening is toegedaan
dat de school voldoende inspanningen heeft geleverd op het vlak van zorg,
begeleiding, ondersteuning en remediëring en stelt, met andere woorden, in vraag
of de school haar de nodige en juiste begeleiding heeft geboden of tijdig het CLB
heeft betrokken.
Daargelaten de vraag of dat argument in feite juist is en of
verzoekster voldoende aannemelijk maakt dat de school is tekortgeschoten in de
op haar rustende verplichtingen inzake zorg en begeleiding, faalt zo’n middel op
het eerste gezicht hoe dan ook in rechte. Wat ter staving ervan door verzoekster
wordt aangewend, kan mogelijk aantonen dat de school (mede) aansprakelijk is
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-27/35
voor het minder gunstige resultaat, maar vermag niet aan te tonen dat dit resultaat
ten onrechte als minder gunstig werd beschouwd.
Zoals de Raad van State reeds in tal van arresten heeft
overwogen, is het, in beginsel, één zaak of een leerling bewezen heeft de van haar
verlangde kennis en kunde te bezitten, een andere, als zij die kennis en kunde niet
blijkt te bezitten, wie daarvoor de schuld draagt. Zelfs indien een leerling de school
terecht zou verwijten niet tijdig over problemen te hebben gecommuniceerd en
geïnformeerd, niet in de passende begeleidingsmaatregelen te hebben voorzien of
ze niet te hebben toegepast of aangepast, kan dat hoogstens betekenen dat de school
schuld of mede schuld draagt voor het minder gunstige eindresultaat van die
leerling, maar niet dat dat resultaat gunstiger wordt. De Raad van State ziet met
andere woorden op het eerste gezicht niet dadelijk hoe een eventuele tekortkoming
in de zorg en begeleiding tijdens het schooljaar ertoe moet leiden het uiteindelijke
resultaat als beter te evalueren dan wat er is geleverd.
19.2.
Om uitzondering te genieten op dit beginsel dat falende
begeleiding inroepen geen nuttig rechtsmiddel is omdat dit hoogstens een
(mede)schuldige aanwijst, maar niet vermag de punten beter te maken dan ze
uiteindelijk zijn, is vereist dat de verzoekende partij in staat is om, met de nodige
precisie, aan te tonen dat de school tekortgeschoten is in welbepaalde vooraf
individueel gemaakte afspraken, waarbij dat feilen daarenboven door de aard van
die afspraken in een rechtstreeks oorzakelijk verband gebracht kan worden met de
wettigheid van de door haar bestreden beslissing. Een algemene klacht dat een
begeleiding niet is nageleefd, volstaat prima facie bijgevolg niet.
19.3.
Op het eerste gezicht toont verzoekster niet aan, laat staan met de
nodige precisie, dat dergelijke afspraken vooraf werden gemaakt. Integendeel,
verzoekster lijkt in haar bezwaarschrift voor de beroepscommissie precies erop te
wijzen dat “opnieuw, zoals in het tweede middelbaar het geval was, passende
maatregelen [moeten] worden geïnstalleerd” en dat zij “daartoe meteen het nodige
[zal] afdwingen bij aanvang van of zelfs voorafgaand aan het nieuwe schooljaar”.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-28/35
Alsdan maakt verzoekster niet aannemelijk, zo lijkt, dat het
eventuele tekortschieten van de school van aard zou zijn om de door haar behaalde
resultaten te doen bijstellen.
19.4.
Bovendien merkt de Raad van State nog op dat tegen een
beweerd gebrekkige begeleiding prima facie ook tijdig moet worden gereageerd,
en dat is niet nadat de prestatie is geleverd.
Verzoekster is, naar eigen zeggen, reeds sinds het eerste leerjaar
van de tweede graad – en dus thans voor het derde schooljaar op rij – van iedere
passende ondersteuningsmaatregel verstoken gebleven. Nergens toont zij aan, zo
lijkt, dat zij zich daarover in al die tijd bij de school heeft beklaagd. De
problematische – en dus ongewettigde – afwezigheden van verzoekster en haar
aanhoudend te laat komen op school, werden aan de ouders van verzoekster
gecommuniceerd. Uit niets blijkt op het eerste gezicht dat zij daarover voorafgaand
aan het eindrapport van verzoekster met de school contact hebben gezocht.
Het lijkt nog een reden om het middelonderdeel in die mate niet
ernstig te achten.
Voor zover verzoekster betoogt dat de beroepscommissie niet
aantoont hoe zij tot de “foutieve conclusie” komt dat uit de ongewettigde
afwezigheden en het te laat komen van verzoekster “onvermijdelijk een gebrek aan
motivering voor het stipt opvolgen van haar studies” moet worden afgeleid, dient
vooralsnog te worden vastgesteld dat deze overwegingen geen determinerende rol
spelen. Zoals gezien, lijkt het toekennen van het B-attest met de gekende
clausulering wezenlijk te steunen op de jaartekorten die verzoekster heeft behaald.
Kritiek op overtollige motieven, kan niet tot vernietiging of
schorsing leiden, zo lijkt.
21.1.
Om ertoe te besluiten dat de kansen van verzoekster om te slagen
in het volgende leerjaar van dezelfde studierichting te minimaal zijn, wijst de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-29/35
beroepscommissie op “onvoldoende basiskennis […] met het oog op het
verderzetten van de studie in het volgende schooljaar” en de “essentiële
voorwaarde” van “[h]et kunnen verwerken van grote gehelen leerstof” die “hier
niet voorhanden [is]”. Wat dat laatste aspect betreft, wordt nog aangehaald dat
“[h]et volgend leerjaar […] onvermijdelijk gepaard [gaat] met nog grotere
lespakketten”. De beroepscommissie besluit dat zij “samen met de klassenraad”
van oordeel is dat “de thans behaalde resultaten niet toelaten om te besluiten dat de
betrokken leerling met een redelijke kans op succes het volgende schooljaar in
dezelfde studierichting kan blijven volgen”.
21.2.
In zoverre de beroepscommissie voor haar oordeel verwijst naar
de “thans behaalde resultaten”, lijkt te moeten worden aangenomen dat zij de
vakken met jaartekorten bedoelt. Die cijfers komen eerder in de bestreden
beslissing ter sprake, de cijfers voor andere vakken worden, zoals gezien, op het
eerste gezicht niet vermeld.
21.3.
In dat verband wijst de Raad van State vooreerst, in het
algemeen, erop dat de motivering van het al dan niet slagen van een leerling in de
eerste plaats besloten ligt in de behaalde punten.
Die punten worden geacht een representatief beeld te geven van
de kennis, de vaardigheden en, voor zover opgenomen in het leerplan, de attitudes
van de leerling. Uitgaande van het vermoeden van deskundigheid dat tot
weerlegging ervan kleeft aan de hoedanigheid van leerkracht immers, wordt ervan
uitgegaan dat de leerkrachten tijdens het schooljaar de aan de eindtermen
gerelateerde en door het leerplan vereiste leerstof – kennisinhouden, vaardigheden
en attitudes – volledig en bekwaam hebben onderwezen, dat zij de vorderingen van
de leerling correct hebben geobserveerd en geëvalueerd tijdens het ‘dagelijks werk’
of de permanente evaluatie, dat zij examens hebben opgesteld die niet eenzijdig
zijn maar representatief voor de effectief onderwezen leerstof naar leerinhoud
zowel als moeilijkheidsgraad, dat zij die examens objectief en vakkundig hebben
verbeterd en aan de hand van een valide puntenspreiding over de leeronderdelen
gequoteerd teneinde over de bereikte kennis en vaardigheden (en eventueel
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-30/35
attitudes) van de leerling te rapporteren en dat de relatieve waarde van de punten
voor dagelijks werk en de proefwerken – in voorkomend geval, voor de permanente
evaluatie – weloverwogen het leerproces van de leerling tijdens het jaar en zijn of
haar capaciteit tot verwerking van afgewerkte en grotere gehelen weergeeft.
Aangenomen
wordt
bijgevolg
dat
het
voor
elk
opleidingsonderdeel, elk vak ordentelijk toegekende jaarcijfer in beginsel een
geldige en betrouwbare weergave is van het relatieve belang dat moet worden
gegeven aan procesevaluatie en aan verwerking van grotere gehelen en aan de
verschillende onderdelen van de leerstof die voor het betrokken vak in de loop van
het jaar aan bod zijn gekomen en dat het om die reden ook betekenisvol is om later
studiesucces te voorspellen.
Daaruit volgt, in principe, dat de leerling die een voldoende
jaarresultaat behaalt, voor dat vak de leerplandoelstellingen op voldoende wijze
heeft bereikt.
Eveneens, in principe, volgt daaruit dat de leerling die níét een
voldoende jaarresultaat behaalt, voor dat vak de leerplandoelstellingen ook niet op
voldoende wijze heeft bereikt. Een verwijzing naar een bij veronderstelling
ordentelijk vastgelegd jaartekort volstaat dan ook in de regel als motivering voor
die vaststelling.
21.4.
Voor de vakken godsdienst, Nederlands, geschiedenis, wiskunde
en ‘anatomie en fysiologie’ scoorde verzoekster onvoldoende, hetgeen, naar wat
voorafgaat, betekent dat zij voor deze vijf vakken de leerplandoelstellingen niet in
voldoende mate heeft bereikt.
De beroepscommissie lijkt met de overweging dat verzoekster
“onvoldoende basiskennis [heeft] verworven”, niets anders te bedoelen dan dat zij
de leerplandoelen voor die vakken – vijf in aantal – niet in voldoende mate heeft
bereikt.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-31/35
21.5.
Met verzoekster wordt vastgesteld dat het in twee gevallen om
een nipt tekort gaat.
Van de beroepscommissie wordt voorshands in zo’n geval
verwacht dat zij zich bij het interpreteren van de resultaten bewust is van een
mogelijke foutenmarge en van het nut van klasgemiddelde of mediaan en dat zij
eventueel kan aftoetsen bij vakleraren bij twijfelgevallen.
Gewis is het zo, zo lijkt, dat ook nipte tekorten een tekort zijn en
dat ze op het eerste gezicht delen in alle aspecten van het hiervóór sub 21.3
vermelde vermoeden.
De “gunstige evolutie” van de cijfers, waarvan hiervóór sprake,
doet zich prima facie precies voor bij de vakken waarvoor verzoekster een nipt
tekort scoort – godsdienst en geschiedenis. Gelet ook op de gevolgtrekkingen die
verzoekster daaruit maakt, lijkt ook deze grief van verzoekster door de
beroepscommissie uitdrukkelijk te moeten worden betrokken in de beoordeling.
21.6.
Bovendien heeft de beroepscommissie verzoekster – ondanks die
vijf tekorten – wel geslaagd verklaard, zodat zij, zo lijkt, voor het geheel van het
leerjaar wél geacht moet worden de leerplandoelen in voldoende mate te hebben
bereikt.
Waarom dan toch uit die tekorten moet worden afgeleid dat
verzoekster geen redelijke kans maakt om voor het volgende leerjaar in de
geclausuleerde finaliteit te slagen, maakt de beroepscommissie vooralsnog niet
duidelijk aan de hand van de concrete gegevens van het leerlingendossier –
bijvoorbeeld, de leerplandoelen die verzoekster niet heeft behaald – laat staan dat
zij die gegevens in verband brengt met de opleiding die haar in het tweede leerjaar
van de derde graad zou te wachten staan.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-32/35
21.7.
De enkele overweging dat “[h]et volgend leerjaar […]
onvermijdelijk gepaard [gaat] met nog grotere lespakketten”, biedt op het eerste
gezicht geen soelaas.
Daargelaten nog dat het administratief dossier geen blijk ervan
geeft, zo lijkt, dat er op het vlak van omvang van de leerstof tussen het eerste en
het tweede leerjaar van de derde graad een noemenswaardig verschil bestaat,
refereert de beroepscommissie daarmee prima facie in de eerste plaats aan het
andere motief, namelijk dat zij meent dat verzoekster niet voldoet aan de
“essentiële voorwaarde” van “[h]et kunnen verwerken van grote gehelen leerstof”.
Zonder nadere toelichting kan de Raad van State die conclusie,
in de huidige stand van de rechtspleging, niet bijvallen.
Verzoekster lijkt terecht erop te wijzen dat zij dit schooljaar tien
examens heeft afgelegd en voor zeven daarvan is geslaagd. Die slaagcijfers zitten,
op één na, ver boven de 50%-grens. Twee van de drie tekorten betreffen het vak
wiskunde.
Waarom de beroepscommissie het verwerken van grotere
leerstofgehelen als een algemeen probleem van verzoekster bestempelt – die kunde
acht de commissie “hier niet voorhanden” – maakt zij, zo lijkt, niet concreet
inzichtelijk en is evenmin evident zichtbaar.
21.8.
Met wat de verwerende partij in de nota met opmerkingen
aanvoert aan overwegingen, maar waarvan in de bestreden beslissing geen spoor
valt te bekennen, vermag de Raad van State voorshands geen rekening te houden.
Immers, daarvan lijkt niet het bewijs voor te liggen dat ze aan de beroepscommissie
zijn toe te schrijven.
Het tweede middelonderdeel is in de aangegeven mate ernstig.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-33/35
d. besluit
Aan de voorwaarde van een ernstig middel is eveneens voldaan.
VII. Conclusie
Er is voldaan aan de voorwaarden gesteld in artikel 17, §§ 1 en
5, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State die cumulatief vervuld
moeten zijn wil een vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid
worden toegewezen.
BESLISSING
-
De Raad van State beveelt de schorsing bij uiterst dringende
noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de beslissing van de
beroepscommissie van de vzw Karel de Goede van 24 augustus 2026 waarbij
aan XXXX een oriënteringsattest B, met clausulering voor de studierichtingen
met dubbele finaliteit, wordt toegekend.
-
Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van de verzoekende partij niet bekendgemaakt.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-34/35
Dit arrest is uitgesproken op drieëntwintig september tweeduizend zesentwintig,
door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Jurgen Neuts,
staatsraad, waarnemend voorzitter,
bijgestaan door
Tiny Temmerman,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Tiny Temmerman
Jurgen Neuts
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.783
IX-11.070-35/35