Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881 (2026-09-30)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.881 van 30 september 2026 Overheidsopdrachten en openbare
werken - Overheidsopdrachten Beslissing : Verwerping Inwilliging tussenkomst
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE XIVe KAMER
ARREST
nr. 267.881 van 30 september 2026
in de zaak A. 249.085/XIV-40.279
In zake:
de NV V.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Carlos De Wolf
kantoor houdend te 9680 Maarkedal
Etikhovestraat 6
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de STAD GENT
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Gitte Laenen en Robin Depoorter
kantoor houdend te 2800 Mechelen
Antwerpsesteenweg 16-18
bij wie woonplaats wordt gekozen
Tussenkomende partij :
de NV O.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Cédric Vandekeybus
kantoor houdende te 2018 Antwerpen,
Mechelsesteenweg 127A b1
bij wie woonplaats wordt gekozen
eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Sophie Bleux
kantoor houdende te 1000 Brussel
Regentschapstraat 58 b8
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
1.
De vordering, ingesteld op 3 september 2026, strekt tot de
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de
beslissing van het College van burgemeester en Schepenen van de verwerende
partij van 20 augustus 2026 waarbij de overheidsopdracht van werken ‘Uitvoeren
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-1/25
van wegenis- en rioleringswerken in de Spellewerkstraat-cluster te Gent –
TDW/2026/006 – ID5903, wordt gegund aan [de nv O.], tegen de prijzen van de
goedgekeurde offerte.
II. Verloop van de rechtspleging
2.
Bij beschikking van 4 september 2026 werd, in samenspraak met
het aangeduide lid van het auditoraat, de procedurekalender vastgesteld.
De verwerende partij heeft een nota met opmerkingen en een
administratief dossier ingediend.
Met een verzoekschrift van 15 september 2026 heeft de nv O.
gevraagd om in het administratief kort geding te mogen tussenkomen.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 23 september 2026, om 11.30 uur.
Staatsraad Kaat Leus heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Carlos De Wolf, die verschijnt voor de verzoekende
partij, advocaat Robin Depoorter die verschijnt voor de verwerende partij, en
advocaten Siene Wilmssen, loco advocaat Sophie Bleux, en advocaat Cédric
Vandekeybus, die verschijnen voor de tussenkomende partij, zijn gehoord.
Auditeur Frederik Ongena heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-2/25
III. Feiten
3.1.
De verwerende partij schrijft een overheidsopdracht voor werken
uit met als voorwerp de integrale heraanleg (riolering en bovenbouw) van de
Spellewerkstraat inclusief de kruispunten met de Gérard Willemotlaan, de
Flanelstraat, de Adriaan Pietersstraat en de Brugsesteenweg, de Satijnstraat en de
Kantstraat inclusief het kruispunt met de Brugsesteenweg, te Gent.
Het betreft een gezamenlijke opdracht in de zin van artikel 48
van de wet van 17 juni 2016 ‘inzake overheidsopdrachten’ (hierna: wet van 17 juni
2016), waarbij een deel ten laste is van de verwerende partij en een deel ten laste
van de Opdrachthoudende Vereniging Farys.
De verwerende partij treedt op als aanbestedende overheid.
Er is gekozen voor een openbare procedure.
De opdracht is nationaal bekendgemaakt.
3.2.
Op deze opdracht is het (bijzonder) bestek met referentie
TDW/2026/006 – ID5903 van toepassing. In dit bestek wordt de opdracht als volgt
omschreven:
“Voorwerp van de opdracht
De hier bedoelde opdracht heeft tot doel:
De integrale heraanleg (riolering en bovenbouw) van de Spellewerkstraat inclusief
de kruispunten met de Gérard Willemotlaan, de Flanelstraat, de Adriaan
Pietersstraat en de Brugsesteenweg; de Satijnstraat; de Kantstraat inclusief het
kruispunt met de Brugsesteenweg.
Zij omvat:
Opbraak van de bestaande bovenbouw en riolering, de aanleg van de nieuwe
riolering en bovenbouw van gevel tot gevel.
Deze opdracht bevat één perceel.”.
3.3.
De ‘Prijs’ geldt als enig gunningscriterium.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-3/25
Wat de ‘Prijsvaststelling’ betreft, bepaalt artikel 26 van het
bestek dat de opdracht een gemengde opdracht betreft waarbij de prijzen volgens
verschillende wijzen worden vastgesteld. De samenvattende opmeting bevat:
(i) Forfaitaire posten: posten met of zonder aanduiding van forfaitaire
hoeveelheden (FH) of tegen een totale prijs (TP);
(ii) Posten tegen prijslijst: posten met een opgave van vermoedelijke
hoeveelheden (VH) waarvan alleen de eenheidsprijzen voor de prestaties
forfaitair zijn. Door de eenheidsprijzen op de daadwerkelijk uitgevoerde en
tegensprekelijk opgemeten hoeveelheid toe te passen, wordt het te betalen
bedrag vastgesteld. Deze opmetingen worden bij de eindafrekening
gevoegd.
De aannemer wordt voorts geacht “in zijn eenheidsprijzen en
globale prijzen alle kosten, maatregelen en lasten die inherent zijn aan de
uitvoering van de opdracht te hebben inbegrepen, met uitzondering van de
belasting over de toegevoegde waarde”, waarna een uitgebreide opsomming volgt
van “kosten ten laste van de opdrachtnemer (en dus begrepen in de
aannemingssom)” (artikel 32 van het bestek).
3.4.
De offertes dienen uiterlijk op 26 mei 2026 om 10u00 te worden
ingediend.
Zes inschrijvers hebben tijdig een offerte ingediend, namelijk
(1.) de nv O. (dit is de gekozen inschrijver / de belanghebbende derde), (2.) de TM
N.-A. (dit is de inschrijver met de laagste prijs), (3.) Onderneming W., (4.)
Onderneming A., (5.) Onderneming P. en, tot slot, de nv V. (dit is de verzoekende
partij).
3.5.
Er wordt een verslag van nazicht opgesteld dat deel uitmaakt van
de gunningsbeslissing.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-4/25
Uit het verslag van nazicht blijkt dat de offertes werden
onderworpen aan nazicht en verbetering (rekenfouten, materiële fouten), wat leidt
tot volgend beeld wat de aangeboden prijzen betreft:
“5.4. BESLUIT OVER DE VERBETERING VAN DE OFFERTES
nr.
inschrijver
oorspronkelijke
inschrijvingsprijs,
incl. btw
na correctie van
rekenof
materiële
fouten, incl. btw
na correctie
van
hoeveelheden,
incl. btw
1
3.891.298,94
EUR
3.891298,94
EUR
3.891298,94
EUR
2
O. [de
gekozen
inschrijver]
TM N.-A.
Na correctie
van leemten
of
ontbrekende
prijzen, incl.
btw
3.891298,94
EUR
3
W.
4
A.
5
P.
6
V. [de
verzoekende
partij]
3.756.336,33
EUR
4.819.009,18
EUR
3.944.558,96
EUR
3.767.728,56
EUR
3.865.
511,48 EUR
3.756.336,33
EUR
4.819.009,18
EUR
3.944.558,96
EUR
3.767.728,56
EUR
3.865.511,48
EUR
3.756.336,33
EUR
4.819.009,18
EUR
3.944.558,96
EUR
3.767.728,56
EUR
3.865.511,48
EUR
3.756.336,33
EUR
4.819.009,18
EUR
3.944.558,96
EUR
3.767.728,56
EUR
3.865.511,48
EUR
Na verbetering van de offertes levert dat navolgend resultaat:
(1) TM N.-A. (3.756.336,33 EUR);
(2) Onderneming P. (3.767.728,56 EUR);
(3) De verzoekende partij V. (3.865.511,48 EUR);
(4) De gekozen inschrijver O. (3.891.298,94 EUR);
(5) Onderneming A. (3.944.558,96 EUR);
(6) Onderneming W. (4.819.009,18 EUR).
De verzoekende partij heeft aldus de offerte met de derde laagste
prijs ingediend.
3.6.
Uit het gunningsverslag blijkt dat de regelmatigheid van alle
offertes is onderzocht waarbij een prijs- en kostenonderzoek is gevoerd en
waarover in het verslag van nazicht (onder meer) het volgende is gesteld:
“6. REGELMATIGHEID VAN DE OFFERTES
6.1. VOLGENDE PUNTEN VAN REGELMATIGHEID WERDEN ONDERZOCHT
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-5/25
A. Werden het offerteformulier en de meetstaat correct en volledig ingevuld?
B. Is de offerte globaal correct ondertekend door middel van een gekwalificeerde
elektronische handtekening van de persoon/personen bevoegd of gemachtigd om
de inschrijver te verbinden?
C. Indien de offerte door een gemachtigde werd ondertekend, werd de identiteit
van de volmachtgever(s) duidelijk vermeld en is een bewijs van bevoegdheid of
volmacht voorhanden?
D. Werden alle door de opdrachtdocumenten vereiste bijlagen overgemaakt?
Voldoen ze inhoudelijk? ...
E. Is de offerte voor het overige inhoudelijk conform met de opdrachtdocumenten
en volledig regelmatig in de zin van artikel 76 KB Plaatsing of bevat zij
onregelmatigheden? Zijn die regelmatigheden van substantiële of niet-substantiële
aard?
F. Zijn de ingediende prijzen regelmatig?
− Altijd toepassing van algemeen prijs- of kostenonderzoek in toepassing van art.
35-36, §1 KB Plaatsing (van toepassing op alle procedures). − Bijzonder
onderzoek naar de regelmatigheid van de prijzen in toepassing van art. 36, §4 KB
Plaatsing (steeds van toepassing op werken).
Toelichting bij de tabel
[…]
2) Onderzoek naar de totaalprijzen leert dat geen van de inschrijvers een offerte
heeft ingediend met een totaalprijs lager dan 15% van de gemiddelde totale
inschrijvingsprijs.
Geen van de inschrijvers vertoont een schijnbaar abnormaal lage totale
inschrijvingsprijs.
(3) Onderzoek eenheidsprijzen in toepassing van art. 35-36, §1 KB Plaatsing
Een post wordt als significant beschouwd als de gemiddelde totaalprijs van alle
offertes voor die post hoger ligt dan 1% van de gemiddelde totaalprijs van alle
offertes.
Posten 40, 99, 107, 119, 128, 133, 148, 149, 156, 160, 184, 204, 261, 281, 301,
317, 354, 376, 380, 387 voldoen aan deze voorwaarde.
Daarnaast wordt ook gekeken naar de groepering van de posten 74 t.e.m. 91. Deze
posten vertegenwoordigen dezelfde werken, maar in een andere fase van het
project, hierbij zijn posten 73 en 92 onlosmakelijk verbonden. De gemiddelde
totaalprijs van de groepering van de posten 73 t.e.m. 92 vertegenwoordigt 2.82%
van de gemiddelde totaalprijs van de offertes en wordt dus als significant aanzien.
Ook zijn de werken die deze posten vertegenwoordigen een essentieel onderdeel
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-6/25
van het bestek: de groenzones in het invloedsgebied van de bemaling zijn van
significant belang: ze bevatten oude en waardevolle groenelementen die gevoelig
zijn aan schommelingen in de grondwatertafel. Ze dienen dan ook met grote zorg
behandeld te worden.
Een post wordt schijnbaar abnormaal laag beschouwd als de eenheidsprijs 30%
onder de gemiddelde eenheidsprijs ligt, en schijnbaar abnormaal hoog als de
eenheidsprijs 50% boven de gemiddelde eenheidsprijs ligt.
Het onderzoek naar de eenheidsprijzen wordt in eerste instantie gevoerd bij de 3
laagste inschrijvers: [TM N.-A.], [Onderneming P.], en [de verzoekende partij].
[…]
Onderzoek naar de offerte van [de verzoekende partij]:
Posten 40, 99, 107, 119, 128, 133, 148, 149, 156, 160, 184, 204, 261, 281, 301,
317, 354, 376, 380, 387 en de groepering van posten 73 t.e.m. 92 worden
onderzocht.
Post 99: Afvoer en verwerken van gronden, afvoer en verwerking volgens 4-12 op
basis van definitieve overname van uitgegraven bodem geschikt voor bouwkundig
bodemgebruik - milieuhygiënische code xy1 Bodem met milieuhygiënische
eigenschappen zoals aangegeven in het bij dit bestek horende technisch verslag
opgesteld door een erkend bodemdeskundige en conform verklaard door een
erkende bodembeheersorganisatie.
- Inschrijvingsprijs: -57%
Deze prijs is schijnbaar abnormaal laag. Bijgevolg wordt prijsverantwoording
gevraagd op 05/06/2026 waarop [de verzoekende partij] op 11/06/2026 antwoordt
per mail.
[De verzoekende partij] verantwoordt zijn prijs door aan te geven dat 30% van de
hoeveelheid van deze grond herbruikt zal worden. Voor de andere 70% wordt de
prijs van het transport en de overname van de grond gerekend.
Post 99 gaat over gronden afkomstig van de aanleg van de bovenbouw. Het bestek
vermeldt duidelijk dat de bovenbouw moet afgewerkt zijn t.e.m. de onderlaag
alvorens een volgende fase mag aangevangen worden. Daardoor kan de grond
afkomstig van de bovenbouw niet onmiddellijk gebruikt worden in de
rioleringssleuf van de volgende fase, en moet deze tijdelijk opgeslagen worden.
Deze tijdelijke opslag kan niet binnen de grenzen van de werf, maar moet
gebeuren op een tijdelijke opslagplaats. De kosten voor deze tijdelijk opslag zijn
een last zijn van de aanneming (zie bestek o.a. 2 7.1.2). De kost van transport naar
een tijdelijke opslagplaats, de kost van de tijdelijke opslagplaats zelf en de kost
voor het geschikt maken van deze grond, of een deel van deze gronden, worden
niet gerekend in de prijsverantwoording van deze post.
De verantwoording kan daarom niet aanvaard worden. De opgegeven
eenheidsprijs wordt bijgevolg als abnormaal laag beschouwd.
Uit het onderzoek naar de eenheidsprijzen bij [de TM N.-A.], [Onderneming P.],
[de verzoekende partij] blijkt dat deze 3 laagste inschrijvers allen hebben
inschreven met minstens één onaanvaardbare eenheidsprijs. De offertes van deze
drie inschrijvers worden als nietig beschouwd.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-7/25
Daarom wordt overgegaan tot het onderzoeken van de eenheidsprijzen in
toepassing van art. 35-36, §1 KB Plaatsing voor de volgende gerangschikte
inschrijver, zijnde [de belanghebbende derde].
(4) Onderzoek naar de offerte van [de gekozen inschrijver]:
Posten 40, 99, 107, 119, 128, 133, 148, 149, 156, 160, 184, 204, 261, 281, 301,
317, 354, 376, 380, 387 en de groepering van posten 73 t.e.m. 92 worden
onderzocht.
Groepering van de posten 73 t.e.m. 92 wordt verder onderzocht: Maatregelen voor
het beperking van de invloed van de grondwatertafelverlaging op het waardevol
groen volgens 4-1.1.3.7
Gezien de te lage prijzen voor deze groep van posten in de offerte van [de TM N.A.] en [Onderneming P.], is de gemiddelde inschrijvingsprijs voor deze groep van
posten geen correct vergelijkingsmiddel.
Als we de prijs van deze groep van posten vergelijken met de raming, wijkt de
offerte van deze inschrijver +33% af. Dit is aanvaardbaar, mede gezien het belang
van het behoud van het waardevol groen.
De opgegeven eenheidsprijzen worden bijgevolg aanvaard.
6.3. BESLUIT OVER DE REGELMATIGHEID VAN DE OFFERTES
De offertes van [de TM N.-A.], [onderneming P.] en [de verzoekende partij] zijn
substantieel onregelmatig.
De offertes van [de gekozen inschrijver] wordt als regelmatig beschouwd.
De offertes van [Onderneming W.] en [Onderneming A.] zijn regelmatig onder
voorbehoud van verder onderzoek naar de eenheidsprijzen van bovenvermelde
posten.”.
Finaal wordt de offerte van de nv O., dit is de gekozen
inschrijver, als laagste regelmatige offerte aangemerkt.
3.7.
Op 20 augustus 2026 beslist de verwerende partij, na
goedkeuring van het verslag van nazicht, om de opdracht te gunnen aan de nv O.
Dit is de bestreden beslissing.
Met een e-mail en een aangetekende brief van 20 augustus 2026
stelt de verwerende partij de verzoekende partij in kennis van de bestreden
beslissing en van het daarbij gevoegde verslag van nazicht dat er integraal deel van
uitmaakt.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-8/25
IV. Tussenkomst
4.
De nv O., dit is de gekozen inschrijver, blijkt voordeel te halen
uit de bestreden beslissing en heeft er belang bij dat de vordering wordt afgewezen.
Bijgevolg moet haar verzoek tot tussenkomst worden ingewilligd.
V.
Verzoek tot vertrouwelijke behandeling van stukken
De
verzoekende
partij,
de
verwerende
partij
en
de
tussenkomende partij vragen om de vertrouwelijke behandeling van bepaalde door
hen neergelegde stukken die zij in de inventaris als vertrouwelijk aanduiden en
waarbij zij ook de redenen opgeven waarom zij om die vertrouwelijke behandeling
vragen.
6.
Geen van de partijen heeft (ter terechtzitting) het lichten van de
vertrouwelijkheid van deze stukken gevraagd. De Raad van State mag overigens
deze vertrouwelijke stukken in zijn beoordeling betrekken.
VI. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
7.
Krachtens artikel 17, §§ 1, 5 en 6, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State, gelezen in samenhang met de artikelen 15 en 31 van de wet
van 17 juni 2013 ‘betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen
inzake overheidsopdrachten, bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en
diensten en concessies’, moet enkel worden onderzocht of in de voorliggende
vordering tot schorsing die is ingesteld volgens de procedure bij uiterst dringende
noodzakelijkheid, een ernstig middel waarvan het onderzoek zich leent voor een
versnelde behandeling of een klaarblijkelijke onwettigheid wordt aangevoerd.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-9/25
VII. Onderzoek van het enig middel
Uiteenzetting van het enig middel
8.
De verzoekende partij voert in het verzoekschrift de schending
aan van de artikelen 4 en 84 van de wet van 17 juni 2016 ‘inzake
overheidsopdrachten’ (hierna: wet van 17 juni 2016), artikel 36, §3, eerste lid, 1°,
van het koninklijk besluit van 18 april 2017 ‘plaatsing overheidsopdrachten in de
klassieke sectoren (hierna: koninklijk besluit van 18 april 2017), van het
gelijkheidsbeginsel, van de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 betreffende
de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen (hierna: wet van 29 juli
1991), van de materiëlemotiveringsplicht, van de “beginselen van behoorlijk
bestuur, m.n. het zorgvuldigheidsbeginsel juncto artikel 36, §2, laatste lid, [van het
koninklijk besluit van 18 april 2017], evenals van artikel 2-7.11 [lees 2-7.1.1]: en
artikel 2-7.12 [lees: 2-7.1.2] van het bestek en, tot slot, van de artikelen 4, eerste
lid, 8°, en 5, 9°, van de wet van 17 juni 2013 ‘betreffende de motivering, de
informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten, bepaalde opdrachten
voor werken, leveringen en diensten en concessies (hierna: wet van 17 juni 2013).
De verzoekende partij vat het enig middel in het verzoekschrift
samen zoals hierna wordt weergegeven :
“Met toepassing van artikel 2-7.1.1 van het Bestek heeft Verzoekende Partij
onder de vorm van een uitvoeringsmethode gebruik gemaakt van het recht
- en zelfs de plicht - om bodem die wordt ontgraven in uitvoering van post
98 van de samenvattende opmeting, terug aan te wenden en te verwerken
bij de aanvulling en de omhulling van uit te voeren rioleringswerken.
Op basis van de opdrachtdocumenten heeft Verzoekende Partij de
hoeveelheid hergebruikgronden ingeschat en haar eenheidsprijs voor post
99 bepaald, uitgaande van de voorziene af te voeren hoeveelheid (m.n.
761,60 m³ in plaats van 1.088 m³.
Aansluitend op de vraag tot prijsverantwoording voor post 99 van
Verwerende Partij, heeft Verzoekende Partij haar uitvoeringsmethode
toegelicht, met een opgave van de posten "omhullen en aanvulling van de
rioleringsbuizen" waar deze ontgraven bodem zal worden hergebruikt
tijdens de uitvoering van de Opdracht.
Conform de bepalingen van artikel 2-7.1.1 van het Bestek heeft
Verzoekende Partij de meerkosten voor het gebruik van deze
hergebruikgronden in de eenheidsprijs van de posten voor de aanvulling en
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-10/25
omhulling opgenomen, met uitzondering van de kosten die,
overeenkomstig artikel 2-7.1.2 van het Bestek, als een last van de
aanneming diende te worden beschouwd, m.n. de kosten van de tijdelijke
tussentijdse opslag buiten de grenzen van de werf.
Verwerende Partij heeft de verantwoording van Verzoekende Partij voor
post 99 niet aanvaard op basis van het motief dat
(i)bepaalde kosten een last van de aanneming vormen (wat Verzoekende
Partij niet betwist en waarbij deze kosten niet werden meegenomen in de
inschrijvingsprijs, zodat het motief grondslag in feite mist); en
(ii)de kost van transport naar een tijdelijke opslagplaats, de kost van de
tijdelijke opslagplaats zelf en de kost van het geschikt maken van deze
grond of een deel ervan niet in de prijsverantwoording voor post 99 werden
meegenomen.
Het sub (ii) opgenomen motief doorstaat ook de wettigheidstoets niet, nu
deze kosten, zoals vereist door het Bestek, zijn opgenomen in de
eenheidsprijs voor de posten "aanvulling en omhulling" waar deze gronden
door Verzoekende Partij zullen worden aangewend bij de uitvoering van de
aannemingswerken in het kader van de Opdracht.
De motivering van de Bestreden Beslissing gaat dan ook integraal voorbij
aan de essentie van de prijsverantwoording van Verzoekende Partij, m.n.
de overeenkomstig het Bestek toegepaste uitvoeringsmethode, waarbij
bepaalde kosten overeenkomstig de bepalingen van het Bestek in de posten
voor "aanvulling en omhulling" zijn opgenomen.
Uit het Gunningsverslag blijkt verder dat ook andere inschrijvers deze
uitvoeringsmethode lijken te hebben toegepast, nu bij zowat alle
inschrijvers de eenheidsprijs voor post 99 door Verwerende Partij werd
onderzocht, doch enkel voor Verzoekende Partij een inhoudelijke
beoordeling van het gevoerde prijsonderzoek betreffende deze post 99 in
het Gunningsverslag is opgenomen. Deze handelswijze maakt een
schending uit van het gelijkheidsbeginsel en het transparantiebeginsel,
zoals opgenomen in artikel 4, eerste lid, van de Wet van 17 juni 2016, in
samenhang met het zorgvuldigheidsbeginsel en het recht op verdediging.
Van een aanbestedende overheid, zoals in casu Verwerende Partij, mag
immers worden verwacht dat zij in het kader van het prijsonderzoek, de
prijsverantwoordingen die met betrekking tot eenzelfde post aan de
verschillende inschrijvers wordt gevraagd, inhoudelijk beoordeelt en
hieromtrent de kennisgeving verricht die alle betrokken inschrijvers in staat
stelt om te beoordelen of de aanbestedende overheid hierbij met toepassing
van het gelijkheidsbeginsel en het zorgvuldigheidsbeginsel heeft
gehandeld.
De Bestreden Beslissing schendt tevens artikel 36, § 3, eerste lid, 1° van
het Koninklijk Besluit van 18 april 2017, gelezen in samenhang met artikel
4, eerste lid van de Wet van 17 juni 2016, nu door Verwerende Partij niet
is aangetoond dat post 99 van de samenvattende opmeting een nietverwaarloosbare post van de Opdracht vormt die de wering van de offerte
van Verzoekende Partij als substantieel onregelmatig niet kan
verantwoorden.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-11/25
Ten
slotte
heeft
Verwerende
Partij,
niettegenstaande
de
prijsverantwoording van Verzoekende Partij aangeeft dat de kosten
betreffende de hergebruikte afgegraven bodem In de posten "aanvulling en
omhulling" van de samenvattende opmeting werden opgenomen,
hieromtrent geen prijsonderzoek verricht, hoewel artikel 36, § 2, laatste lid,
van het Koninklijk Besluit van 18 april 2017 deze mogelijkheid voorziet;
de Bestreden Beslissing schendt bijgevolg het zorgvuldigheidsbeginsel.”
Beoordeling
Wat het belang bij het middel betreft: exceptie
9.
De tussenkomende partij werpt op dat de verzoekende partij
geen belang heeft (minstens) bij het ingeroepen enig middel omdat haar offerte in
elk geval onregelmatig is. Immers, de verzoekende partij stelt in wezen dat de
kosten verbonden aan de tijdelijke opslag niet in haar offerte zijn verrekend omdat
zij deze kwalificeert als een last van de aanneming waarvoor geen kosten in
rekening mogen worden gebracht. Een offerte die behept is met een substantiële
onregelmatigheid moet steeds nietig worden verklaard. Een schorsing kan de
uiteindelijke uitkomst van de gunningsprocedure voor de verzoekende partij aldus
niet wijzigen en kan haar dan ook geen voordeel opleveren. Bovendien blijken uit
het gunningsverslag nog meerdere andere regelmatige offertes. De door de
verzoekende partij ontwikkelde kritieken hebben uitsluitend betrekking op de
beoordeling van haar eigen prijsverantwoording en laten de regelmatigheid van de
andere gerangschikte inschrijvers volledig ongemoeid.
10.
Volgens artikel 15 van de wet van 17 juni 2013 ‘betreffende de
motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten,
bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en diensten en concessies’ (hierna:
wet van 17 juni 2013), gelezen in samenhang met artikel 14 van die wet, kan de
Raad van State de tenuitvoerlegging van beslissingen van de aanbestedende
instanties schorsen “[o]p verzoek van elke persoon die een belang heeft of heeft
gehad om een bepaalde opdracht […] te krijgen en die door de beweerde schending
is of dreigt te worden benadeeld”.
Het belangvereiste is overgenomen uit artikel 65/14 van de wet
van 24 december 1993 ‘betreffende de overheidsopdrachten en sommige
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-12/25
opdrachten voor aanneming van werken, leveringen en diensten’, ingevoegd bij de
wet van 23 december 2009. Uit de parlementaire voorbereiding van die
wetsbepaling blijkt dat de wetgever met betrekking tot het begrip “belang” een
ruime interpretatie voor ogen stond, naar het voorbeeld van de ter zake
toepasselijke regels van het recht van de Europese Unie, zulks “om de
moeilijkheden te vermijden die zouden kunnen voortvloeien uit een strikte
toepassing van het begrip ‘belang’ als bedoeld in [artikel] 19 van de
gecoördineerde wetten op de Raad van State” (memorie van toelichting, Parl.St.
Kamer 2009-2010, nr. 2276/001, 28).
Het belang dat erin bestaat opnieuw op zijn minst kans te maken
om een overheidsopdracht toegewezen te krijgen en die zelf uit te voeren, is een
voldoende belang. Het is daarbij niet noodzakelijk dat de verzoekende partij
aantoont dat de opdracht na een gebeurlijke schorsing of vernietiging aan haar zal
worden gegund.
11.
De tussenkomende partij lijkt er in haar exceptie aan voorbij te
gaan dat de verzoekende partij de regelmatigheid van het gevoerde prijsonderzoek
in vraag stelt onder meer op het vlak van de criteria om tot een bijzonder
prijsonderzoek over te gaan en de gelijke behandeling van de inschrijvers ter zake,
evenals de draagwijdte die aan sommige bepalingen van het bestek moet worden
verleend in relatie tot dat prijsonderzoek.
De beoordeling van de door de tussenkomende partij
opgeworpen exceptie hangt derhalve samen met de beoordeling van het middel en
de exceptie lijkt op het eerste gezicht ook vooruit te lopen op een gebeurlijk nieuwe
inhoudelijke beoordeling van de offertes door de aanbestedende overheid waarop
de Raad van State niet kan vooruitlopen.
12.
De verzoekende partij lijkt aldus wel degelijk belang te hebben
bij het enige middel (en de vordering).
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-13/25
Wat de ernst van het middel betreft
13.
De verzoekende partij meent, in wezen, dat de bestreden
beslissing onwettig is omdat haar prijsverantwoording niet werd aanvaard. Meer
bepaald meent de verzoekende partij, in essentie, dat de motieven die ten grondslag
liggen aan het niet aanvaarden van haar prijsverantwoording niet correct zijn en in
strijd zijn met het bestek en de geschonden geachte bepalingen en beginselen.
Artikel 84 van de wet van 17 juni 2016, dat geschonden wordt
geacht, bepaalt dat de aanbestedende overheid een prijzen- of kostenonderzoek
uitvoert op de ingediende offertes, overeenkomstig de door de Koning te bepalen
nadere regels. Op verzoek van de aanbestedende overheid verstrekken de
inschrijvers tijdens de plaatsingsprocedure alle nodige inlichtingen om dit
onderzoek mogelijk te maken.
Artikel 35 van het koninklijk besluit van 18 april 2017 verplicht
de aanbestedende overheid om de ingediende offertes te onderwerpen aan een prijsof kostenonderzoek. Indien uit dit onderzoek blijkt dat er prijzen of kosten worden
aangeboden die abnormaal laag of hoog lijken, moet de aanbestedende overheid
die prijzen met toepassing van artikel 36 van het voornoemde koninklijk besluit
nader onderzoeken en een bevraging van deze prijzen of kosten uitvoeren. Artikel
36, §§ 2 tot 4, bevat nadere bepalingen in verband met dat bijzonder onderzoek.
Met toepassing van artikel 36, § 2, van het koninklijk besluit van
18 april 2017 verzoekt de aanbestedende overheid bij de prijzen- of
kostenbevraging de inschrijver om de nodige schriftelijke verantwoording over de
samenstelling van de abnormaal geachte prijs of kost te verstrekken. Krachtens het
vijfde lid van paragraaf 2 is de aanbestedende overheid er niet toe gehouden om
verantwoordingen te vragen voor prijzen voor verwaarloosbare posten. Voor
prijzen die niet-verwaarloosbaar zijn geldt die verplichting wel.
Artikel 36, § 3, van datzelfde koninklijk besluit voorziet dat de
aanbestedende overheid de ontvangen verantwoordingen beoordeelt en deze al dan
niet te aanvaarden. Overeenkomstig artikel 36, § 3, eerste lid, van het
eerdergenoemde koninklijk besluit beoordeelt zij de ontvangen beoordelingen en:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-14/25
“1° stelt [zij] ofwel vast dat het bedrag van een of meer niet-verwaarloosbare
posten een abnormaal karakter vertoont en weert [zij] de offerte omwille van de
substantiële onregelmatigheid waarmee deze behept is;
2° ofwel, stelt [zij] vast dat het totale offertebedrag een abnormaal karakter
vertoont en weert de offerte omwille van de substantiële onregelmatigheid
waarmee deze behept is;
3° ofwel, motiveert [zij] in de gunningsbeslissing dat het totale offertebedrag geen
abnormaal karakter vertoont.”
Krachtens artikel 76, § 3, van hetzelfde besluit tot slot dient de
aanbestedende overheid, wanneer wordt gebruikgemaakt van een openbare of nietopenbare procedure, een substantieel onregelmatige offerte nietig te verklaren.
14.
Uit het geschonden geachte zorgvuldigheidsbeginsel volgt dat de
aanbestedende overheid haar beslissing op zorgvuldige wijze moet voorbereiden.
Dit impliceert dat de beslissing dient te steunen op werkelijk bestaande en concrete
feiten die met de vereiste zorgvuldigheid werden vastgesteld.
15.
De artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de
uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen’ verplichten de overheid
ertoe in de akte de juridische en feitelijke overwegingen op te nemen die aan de
beslissing ten grondslag liggen, en dit op een “afdoende” wijze. Die motivering
moet afdoende zijn teneinde de belanghebbende in staat te stellen met kennis van
zaken te oordelen of het zin heeft zich tegen de beslissing te verweren met de
middelen die het recht hem ter beschikking stelt.
Luidens artikel 4, 8°, van de wet van 17 juni 2013 stelt de
aanbestedende overheid een gemotiveerde beslissing op “wanneer ze een opdracht
gunt, ongeacht de procedure”. Overeenkomstig artikel 5, 8°, van dezelfde wet
bevat de in artikel 4 bedoelde gemotiveerde beslissing, naargelang de procedure en
het soort beslissing, “de namen van de inschrijvers van wie de offerte onregelmatig
is bevonden en de juridische en feitelijke motieven voor hun wering. Deze
motieven hebben met name betrekking op het abnormale karakter van de prijzen
en, in voorkomend geval, op het bevinden van de niet gelijkwaardigheid van de
voorgestelde oplossingen aan de technische specificaties of het niet voldoen aan de
vastgestelde prestatie-eisen of functionele eisen”. Luidens artikel 5, 9°, van
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-15/25
diezelfde wet bevat de gunningsbeslissing, onder meer, de juridische en feitelijke
motieven, waaronder de kenmerken en relatieve voordelen van de gekozen offerte.
De materiëlemotiveringsplicht tot slot houdt in dat iedere
administratieve rechtshandeling moet steunen op motieven waarvan het feitelijk
bestaan naar behoren is bewezen en die in rechte ter verantwoording van die
handeling in aanmerking mogen worden genomen.
16.
In het kader van het (verplicht uit te voeren) algemeen
prijsonderzoek bedoeld in artikel 35 van het koninklijk besluit van 18 april 2017
moet de aanbestedende overheid nagaan of de in de offertes aangeboden prijzen
abnormaal lijken, met andere woorden of de ingediende offertes een aanwijzing
bevatten dat deze abnormaal zouden kunnen zijn. Dat kan met name het geval zijn
wanneer de in een offerte aangeboden prijs aanmerkelijk hoger of lager is dan de
prijs van de andere offertes of dan de gebruikelijke marktprijs, al hoeft dat niet
noodzakelijk zo te zijn. Indien de ingediende offertes geen aanwijzing van een
abnormale prijs bevatten, en de prijzen dus niet abnormaal hoog of laag lijken, mag
de aanbestedende overheid doorgaan met de beoordeling van de inschrijvingen en
de procedure tot gunning van de opdracht.
Indien daarentegen uit het algemeen prijsonderzoek blijkt dat er
prijzen worden aangeboden die wel abnormaal laag of hoog lijken, met andere
woorden indien er wel aanwijzingen bestaan dat een offerte abnormaal hoog of
laag zou kunnen zijn, moet de aanbestedende overheid met toepassing van artikel
36 van het koninklijk besluit van 18 april 2017 die prijzen nader onderzoeken om
zich ervan te vergewissen dat dit niet het geval is. Te dien einde moet zij de
betrokken inschrijver overeenkomstig artikel 36, §§ 1 en 2, van het koninklijk
besluit van 18 april 2017 bevragen en hem de mogelijkheid bieden uiteen te zetten
waarom zijn prijzen volgens hem niet abnormaal hoog of laag zijn. Artikel 36, §§
2 en 3, bevat nadere bepalingen in verband met dat bijzonder onderzoek. De
betrokken inschrijver wordt bevraagd om hem de mogelijkheid te bieden uiteen te
zetten waarom zijn prijzen volgens hem niet abnormaal hoog of laag zijn, de
aanbestedende overheid moet vervolgens de ontvangen verantwoordingen
beoordelen en bepalen of het betrokken totale offertebedrag of het bedrag van een
of meer niet-verwaarloosbare posten een abnormaal karakter vertoont, in welk
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-16/25
geval zij de offerte moet weren omwille van de substantiële onregelmatigheid
ervan.
Het doel van de regeling inzake de controle op abnormale prijzen
is tweeledig. Enerzijds strekt deze regeling tot bescherming van de aanbestedende
overheid, door haar in staat te stellen zich ervan te vergewissen dat de door de
inschrijvers geboden prijs het werkelijk mogelijk maakt om te voldoen aan de
verplichtingen die voortvloeien uit de opdrachtdocumenten en geen verhoogd
risico inhoudt op uitvoeringsgeschillen ten koste van de aanbestedende overheid
en de overheidsgelden. Anderzijds, strekt deze regeling ertoe de marktwerking te
beschermen, door te voorkomen dat de aanbestedende overheid gedragingen van
inschrijvers goedkeurt die het normale spel van de mededinging verstoren. Er mag
worden aangenomen dat abnormaal lage prijzen, prijzen zijn waarmee een
inschrijver een lager prijsvoorstel doet dan wat economisch voor hem en voor de
markt mogelijk is.
17.
De aanbestedende overheid beschikt in het kader van het
algemeen prijsonderzoek als bedoeld in artikel 35 van het koninklijk besluit van 18
april 2017 over een beoordelingsruimte om al dan niet over te gaan tot een
bijzonder onderzoek naar abnormale prijzen als bedoeld in artikel 36 van het
voornoemde besluit. De Raad van State mag, gesteld voor de toetsing van de
beoordeling van de motieven van een aanbestedende overheid om prijzen al dan
niet als (schijnbaar) abnormaal te beschouwen en om al dan niet een
prijsverantwoording te vragen, zijn eigen beoordeling niet in de plaats stellen van
die van het bestuur. Het komt aan de Raad van State wel toe om desgevraagd na te
gaan of de betrokken motieven om geen bijzonder onderzoek te voeren naar
behoren zijn bewezen en of de beoordeling van het bestuur met de vereiste
zorgvuldigheid (en binnen de perken van de redelijkheid) is geschied.
De aanbestedende overheid beschikt voorts bij de toepassing van
artikel 36, § 3, van het koninklijk besluit van 18 april 2017 over een
beoordelingsruimte om de gegeven prijsverantwoordingen al dan niet te
aanvaarden. De Raad van State mag, gesteld voor de toetsing van deze motieven
van een aanbestedende overheid, zijn eigen beoordeling niet in de plaats stellen
van die van het bestuur. Het komt aan de Raad van State enkel toe om desgevraagd
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-17/25
na te gaan of de administratieve overheid is uitgegaan van de juiste feitelijke
gegevens, of zij die correct heeft beoordeeld en of zij op grond daarvan binnen de
perken van de redelijkheid tot haar besluit is kunnen komen. Hierbij moet zij op
zorgvuldige wijze haar beslissing voorbereiden, hetgeen impliceert dat de
beslissing dient te steunen op werkelijk bestaande en concrete feiten die met de
vereiste zorgvuldigheid werden vastgesteld.
In dat verband dient nog te worden opgemerkt dat een inschrijver
die een verzoek tot prijsverantwoording ontvangt, moet weten dat dit een ernstige
aangelegenheid is. De bewijslast inzake de normaliteit van de prima facie
abnormaal laag bevonden prijzen ligt bij de betrokken inschrijver. Zodoende moet
hij zich ervan bewust zijn dat hij zijn vermoedelijk abnormale prijzen concreet en
onderbouwd dient te verantwoorden aangezien hij het risico loopt dat zijn offerte
onregelmatig wordt verklaard. De inschrijver mag zich daarbij dus niet beperken
tot vaagheden en algemeenheden.
18.
Te dezen blijkt uit het administratief dossier, en meer bepaald
het verslag van nazicht van de offertes dat een onderdeel vormt van de bestreden
beslissing, dat de regelmatigheid van de offertes werd onderzocht. Als deel van het
regelmatigheidsonderzoek vermeldt dit verslag dat de regelmatigheid van de
ingediende prijzen is onderzocht, evenals de methodiek die de verwerende partij
heeft gebruikt om de eenheidsprijzen te onderzoeken. Specifiek wat de
verzoekende partij betreft, komt de verwerende partij tot het besluit dat de
prijsverantwoording die werd gevraagd niet kan worden aanvaard. Het verslag
luidt ter zake als volgt:
“[…]
Toelichting bij de tabel
[…]
2) Onderzoek naar de totaalprijzen leert dat geen van de inschrijvers een offerte
heeft ingediend met een totaalprijs lager dan 15% van de gemiddelde totale
inschrijvingsprijs.
Geen van de inschrijvers vertoont een schijnbaar abnormaal lage totale
inschrijvingsprijs.
(3) Onderzoek eenheidsprijzen in toepassing van art. 35-36, §1 KB Plaatsing
Een post wordt als significant beschouwd als de gemiddelde totaalprijs van alle
offertes voor die post hoger ligt dan 1% van de gemiddelde totaalprijs van alle
offertes.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-18/25
Posten 40, 99, 107, 119, 128, 133, 148, 149, 156, 160, 184, 204, 261, 281, 301,
317, 354, 376, 380, 387 voldoen aan deze voorwaarde.
Daarnaast wordt ook gekeken naar de groepering van de posten 74 t.e.m. 91. Deze
posten vertegenwoordigen dezelfde werken, maar in een andere fase van het
project, hierbij zijn posten 73 en 92 onlosmakelijk verbonden. De gemiddelde
totaalprijs van de groepering van de posten 73 t.e.m. 92 vertegenwoordigt 2.82%
van de gemiddelde totaalprijs van de offertes en wordt dus als significant aanzien.
Ook zijn de werken die deze posten vertegenwoordigen een essentieel onderdeel
van het bestek: de groenzones in het invloedsgebied van de bemaling zijn van
significant belang: ze bevatten oude en waardevolle groenelementen die gevoelig
zijn aan schommelingen in de grondwatertafel. Ze dienen dan ook met grote zorg
behandeld te worden.
Een post wordt schijnbaar abnormaal laag beschouwd als de eenheidsprijs 30%
onder de gemiddelde eenheidsprijs ligt, en schijnbaar abnormaal hoog als de
eenheidsprijs 50% boven de gemiddelde eenheidsprijs ligt.
Het onderzoek naar de eenheidsprijzen wordt in eerste instantie gevoerd bij de 3
laagste inschrijvers: [TM N.-A.], [Onderneming P.], en [de verzoekende partij].
[…]
Onderzoek naar de offerte van [de verzoekende partij]:
Posten 40, 99, 107, 119, 128, 133, 148, 149, 156, 160, 184, 204, 261, 281, 301,
317, 354, 376, 380, 387 en de groepering van posten 73 t.e.m. 92 worden
onderzocht.
Post 99: Afvoer en verwerken van gronden, afvoer en verwerking volgens 4-12 op
basis van definitieve overname van uitgegraven bodem geschikt voor bouwkundig
bodemgebruik - milieuhygiënische code xy1 Bodem met milieuhygiënische
eigenschappen zoals aangegeven in het bij dit bestek horende technisch verslag
opgesteld door een erkend bodemdeskundige en conform verklaard door een
erkende bodembeheersorganisatie.
- Inschrijvingsprijs: -57%
Deze prijs is schijnbaar abnormaal laag. Bijgevolg wordt prijsverantwoording
gevraagd op 05/06/2026 waarop [de verzoekende partij] op 11/06/2026 antwoordt
per mail.
[De verzoekende partij] verantwoordt zijn prijs door aan te geven dat 30% van de
hoeveelheid van deze grond herbruikt zal worden. Voor de andere 70% wordt de
prijs van het transport en de overname van de grond gerekend.
Post 99 gaat over gronden afkomstig van de aanleg van de bovenbouw. Het bestek
vermeldt duidelijk dat de bovenbouw moet afgewerkt zijn t.e.m. de onderlaag
alvorens een volgende fase mag aangevangen worden. Daardoor kan de grond
afkomstig van de bovenbouw niet onmiddellijk gebruikt worden in de
rioleringssleuf van de volgende fase, en moet deze tijdelijk opgeslagen worden.
Deze tijdelijke opslag kan niet binnen de grenzen van de werf, maar moet
gebeuren op een tijdelijke opslagplaats. De kosten voor deze tijdelijk opslag zijn
een last zijn van de aanneming (zie bestek o.a. 2 7.1.2). De kost van transport naar
een tijdelijke opslagplaats, de kost van de tijdelijke opslagplaats zelf en de kost
voor het geschikt maken van deze grond, of een deel van deze gronden, worden
niet gerekend in de prijsverantwoording van deze post.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-19/25
De verantwoording kan daarom niet aanvaard worden. De opgegeven
eenheidsprijs wordt bijgevolg als abnormaal laag beschouwd.
Uit het onderzoek naar de eenheidsprijzen bij [de TM N.-A.], [Onderneming P.],
[de verzoekende partij] blijkt dat deze 3 laagste inschrijvers allen hebben
inschreven met minstens één onaanvaardbare eenheidsprijs. De offertes van deze
drie inschrijvers worden als nietig beschouwd.
Daarom wordt overgegaan tot het onderzoeken van de eenheidsprijzen in
toepassing van art. 35-36, §1 KB Plaatsing voor de volgende gerangschikte
inschrijver, zijnde [de belanghebbende derde].” (cfr. supra punt 3.6).
In de mate de verzoekende partij aanvoert dat niet is aangetoond
dat post 99 van de samenvattende opmeting een niet-verwaarloosbare post van de
opdracht vormt die de wering van de offerte van de verzoekende partij als
substantieel onregelmatig kan verantwoorden, kan zij niet worden gevolgd.
Vooreerst dient vastgesteld dat de wet van 17 juni 2016, noch
het koninklijk besluit van 18 april 2017 aan de aanbestedende overheid een
welbepaald criterium of specifieke criteria opleggen om de posten te selecteren
waarop het prijzenonderzoek moet worden verricht, noch een bepaalde
berekeningswijze verplicht stellen. Evenmin blijkt uit die normatieve teksten dat
de aanbesteder verplicht is specifieke criteria in acht te nemen om te bepalen of
een post verwaarloosbaar is of niet. Het (al dan niet) verwaarloosbare karakter van
posten wordt niet gedefinieerd in de toepasselijke wetgeving. In het verslag aan de
Koning bij het ontwerp dat tot het koninklijk besluit van 18 april 2017 heeft geleid,
wordt wel verduidelijkt dat het al dan niet verwaarloosbare karakter van een
bepaalde post altijd beoordeeld moet worden in het kader van de betrokken
overheidsopdracht.
20.
Te dezen blijkt uit de hiervoor aangehaalde passage van het
verslag van nazicht dat, wat het onderzoek van de eenheidsprijzen betreft, een post
als “significant” – en dus niet-verwaarloosbaar – wordt beschouwd “als de
gemiddelde totaalprijs van alle offertes voor die post hoger ligt dan 1% van de
gemiddelde totaalprijs van alle offertes”, wat een (objectief) mathematisch
criterium is en dat Post 99 aan deze voorwaarde voldoet. Een post wordt, zo blijkt
nog, “schijnbaar abnormaal laag” beschouwd als de eenheidsprijs 30% onder de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-20/25
gemiddelde eenheidsprijs ligt, en “schijnbaar abnormaal hoog” als de eenheidsprijs
50% boven de gemiddelde eenheidsprijs ligt.
Terecht, zo lijkt, merkt de verwerende partij in de nota op dat
met die berekeningsbasis - “als de gemiddelde totaalprijs van alle offertes voor die
post hoger ligt dan 1% van de gemiddelde totaalprijs van alle offertes” - te lage of
te hoge prijzen worden uitgemiddeld, en dat deze dan ook gelijk is voor alle
inschrijvers. De verwijzing van de verzoekende partij naar het aandeel van Post 99
in de eigen offerte van de verzoekende partij lijkt dan ook niet dienstig nu uit het
verslag van nazicht blijkt dat deze post voor de verzoekende partij als (schijnbaar)
abnormaal laag is aangemerkt waardoor het correcte aandeel van die post in de
totaalprijs niet zeker is. In elk geval maakt de verzoekende partij niet aannemelijk
dat de verwerende partij de grenzen van haar beoordelingsruimte heeft geschonden
door voormelde post als niet- verwaarloosbaar aan te merken.
De verzoekende partij formuleert op zich geen kritiek op het
gehanteerde percentage van 1% - percentage dat, anders dan zij ter terechtzitting
lijkt aan te geven, reeds is vermeld in het verslag van nazicht –. en toont bijgevolg
op het eerste gezicht niet aan dat de verwerende partij haar beoordelingsruimte bij
het vaststellen van de drempelwaarde niet op zorgvuldige wijze zou hebben
ingevuld. Mede gelet op de beleidsruimte waarover de verwerende partij omtrent
de gekozen werkwijze beschikt en de aangehaalde verantwoording, lijkt het
overigens niet aangetoond dat de betrokken keuze van de verwerende partij niet
zorgvuldig zou zijn of de perken van de redelijkheid te buiten zou gaan.
Het volstaat ook niet om, zoals zij ter terechtzitting doet, te
poneren dat een overschrijding van Post 99 met 0,10 (1,1%) procentpunt boven de
gehanteerde drempel van 1% disproportioneel zou zijn: de gehanteerde
drempelwaarde of grens is vastgelegd op 1% - wat niet ongebruikelijk noch
disproportioneel is - en die drempelwaarde is voor alle inschrijvers dezelfde: 1,1
% is nu eenmaal een overschrijding met 0,10 procentpunt. Het valt dan ook niet in
te zien dat pas zou moeten worden overgegaan tot bijzondere prijsbevraging en
prijsverantwoording vanaf 1,25%, 1,5%, 1,75% of, zelfs, 2% maar wel degelijk
vanaf 1% zo lijkt. Bovendien, blijkt uit het bestek – en het belang dat daarin aan
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-21/25
het grondverzet is besteed – dat post 99 ook een kwalitatief niet-verwaarloosbaar
belang lijkt te hebben binnen de opdracht.
Tot slot blijkt uit het administratief dossier te volgen, meer
bepaald uit de prijsanalysetabel die door de verwerende partij als vertrouwelijk
stuk werd neergelegd en waarop de Raad van State vermag acht te slaan, dat deze
1%-drempel (evenals de waarden van -30% (“schijnbaar abnormaal lage prijs”)
dan
wel
50%
(“schijnbaar
abnormale
hoge
prijs”)
om
tot
bevraging/verantwoording over te gaan) daadwerkelijk én op gelijke wijze te zijn
toegepast.
21.
Uit het administratief dossier blijkt te dezen nog dat de
verwerende partij op 5 juni 2026, aangezien de niet-verwaarloosbare Post 99 in de
offerte van de verzoekende partij als schijnbaar abnormaal laag werd beschouwd,
om een verantwoording aan de verzoekende partij heeft gevraagd voor de Post 99
(‘Afvoer en verwerking van gronden, afvoer en verwerking volgens 4-12 op basis
van definitieve overname van uitgegraven bodem geschikt voor bouwkundig
bodemgebruik – milieuhygiënische code xy1 – FH m³ 1.088’).
Met een e-mail van 10 juni 2026 heeft de verzoekende partij
de gevraagde verantwoording bezorgd.
22.
Zoals hiervoor uit het feitenrelaas is gebleken (cfr. punt 3.3)
bepaalt het bestek in artikel 26 dat de opdracht een gemengde opdracht betreft met
forfaitaire posten en posten tegen prijslijst, dat het gaat om (all-in) prijzen, waarbij
de aannemer wordt geacht in zijn eenheidsprijzen en globale prijzen alle kosten,
maatregelen en lasten die inherent zijn aan de uitvoering van de opdracht te hebben
inbegrepen, met uitzondering van de belasting over de toegevoegde waarde (artikel
32). De samenvattende opmeting beschrijft de verschillende posten waaruit de
opdracht bestaat en geeft voor Post 99 (‘Afvoer en verwerking’) aan dat deze post
betrekking heeft op de afvoer en verwerking van gronden. Deze post is een
forfaitaire post met een vermoedelijke hoeveelheid van 1.088 m3.
Uit de bestreden beslissing blijkt op het eerste gezicht dat de
verwerende partij de prijsverantwoording niet heeft aanvaard omdat de grond,
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-22/25
afkomstig uit de bovenbouw die volgens de voorgestelde offerte (voor 30%) wordt
hergebruikt binnen de aanneming, tijdelijk moet worden opgeslagen in een
tijdelijke opslagplaats. De kosten van deze opslag (kost van transport naar een
tijdelijke opslagplaats, de kost van de tijdelijke opslagplaats zelf en de kost voor
het geschikt maken van deze grond, of een deel van deze gronden) worden evenwel
niet gerekend in de prijsverantwoording van de verzoekende partij van deze post.
23.
De verzoekende partij is het niet eens met de gegeven motivering
in het verslag van nazicht. In essentie argumenteert zij, eensdeels – verwijzend naar
artikel 2-7.1.2. van het bestek –, dat de kosten van de tijdelijke opslag een ‘last van
de aanneming’ zijn en dus niet kunnen worden aangerekend. Anderdeels, stelt zij
dat de kost van transport naar een tijdelijke opslagplaats, de kost van de tijdelijke
opslagplaats zelf en de kost voor het geschikt maken van deze grond, of een deel
van deze gronden “niet zijn gerekend in de verantwoording van deze post, d.i. post
99” aangezien deze kost volgens haar dient begrepen te zijn in de prijs van de
‘aanvulling en omhulling’, waarvoor zij verwijst naar artikel 2-7.1.1. van het
bestek. Artikel 2-7.1.1 van het bestek bepaalt dat de op de werf uitgegraven bodem,
in de mate van het mogelijke, moet worden hergebruikt binnen de aanneming,
hetzij als bodem, hetzij als bouwkundig bodemgebruik. In diezelfde bepaling is
nog vermeld dat alle mogelijke meerkosten zoals o.a. moeilijker verdichten van de
grond, meerkosten bemaling, verminderde productiviteit, ingevolge het gebruik
van herbruikgronden dienen in de prijs van de aanvulling en omhulling dienen te
zijn begrepen.
Dit argument overtuigt, op het eerste gezicht, niet.
24.
Met de verwerende en tussenkomende partij lijkt te kunnen
worden vastgesteld dat het ingeroepen artikel 2-7.1.1. de situatie viseert waarbij de
aannemer herbruikgronden wenst te gebruiken bij de uitvoering van aanvulling en
omhulling. In dat geval schrijft het bestek voor dat alle meerkosten zoals het
moeilijker verdichten van de grond, meerkosten bemaling, verminderde
productiviteit, gebeurlijke stilstand, vergunningen voor tijdelijke menginstallaties,
e.d., ingevolge het gebruik van herbruikgronden in de prijs van de ‘aanvulling en
omhulling’ moeten zijn begrepen. Op het eerste gezicht lijkt dit artikel 2-7.1.1., in
tegenstelling tot wat de Post 99 beoogt, geen betrekking te hebben op de kosten
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-23/25
verbonden aan de ‘afvoer en opslag van de grond uit de bovenbouw’. De in artikel
2-7.1.1. bedoelde kosten lijken betrekking te hebben op het concreet gebruik van
herbruikgronden terwijl Post 99 zich nog vóór deze fase van het hergebruik
situeert, met andere woorden om kosten die noodzakelijk zijn om de uitgegraven
bodem beschikbaar te maken voor hergebruik, wat moet gebeuren in een tijdelijke
opslagplaats buiten de werfzone. Dit standpunt lijkt op het eerste gezicht mede
steun te vinden in artikel 4-13.1.1. van het bestek dat betrekking heeft op de
(uitvoering van) afvoer en verwerking van uitgegraven bodem en waaruit blijkt dat
dit buiten de werfzone, in een tijdelijke opslagplaats moet gebeuren. Voorts blijkt
nog uit artikel 2-13.2.1., wat de fasering van de werken betreft, dat een volgende
fase pas mag worden aangevat “als van de vorige fase de onderlaag is aangebracht
en de voetpaden en/of fietspaden zijn afgewerkt”, wat een bevestiging lijkt in te
houden dat grond van de bovenbouw pas vrijkomt in een fase waarin de
rioleringssleuf van de volgende fase nog niet beschikbaar is, hetgeen aldus
noodzakelijk een periode van tijdelijke opslag lijkt te vergen.
25.
Voor zover de verzoekende partij verwijst naar het aanvaarden
van de prijsverantwoording van andere inschrijvers maakt zij niet aannemelijk dat
het opnemen van meer motieven in de bestreden beslissing daarover het oordeel
over de eigen prijsverantwoording zou kunnen wijzigen.
26.
Voor zover de verzoekende partij, tenslotte, nog opwerpt dat zij
opnieuw had moeten worden bevraagd, kan zij niet worden gevolgd. Artikel 36,
§2, van het koninklijk besluit van 18 april 2017 lijkt, op het eerste gezicht, een
mogelijkheid voor de verwerende partij te bevatten om zo nodig te herbevragen.
Wanneer, zoals ten deze, de prijsverantwoording voldoende gegevens bevat voor
de aanbestedende overheid om te oordelen over het al dan niet abnormaal karakter
van de prijs, lijkt niet te kunnen worden verwacht dat die aanbestedende overheid
overgaat tot een herbevraging. In elk geval maakt de verzoekende partij niet
aannemelijk dat de verwerende partij de grenzen van haar beoordelingsruimte heeft
geschonden door te oordelen over het abnormaal karakter van de geboden prijs op
basis van de voorliggende prijsverantwoording.
27.
Het enige middel is niet ernstig.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-24/25
VIII. Besluit
28.
Het enig middel is niet ernstig gebleken. De vordering tot
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid wordt dan ook verworpen.
BESLISSING
- Het verzoek van de nv O. tot tussenkomst wordt ingewilligd.
- De Raad van State verwerpt de vordering.
- De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van de vordering tot
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid, begroot op een rolrecht van
200 euro, een bijdrage van 26 euro, en een rechtsplegingsvergoeding van
770 euro, die verschuldigd is aan de verwerende partij.
De tussenkomende partij wordt verwezen in de kosten van de tussenkomst,
begroot op een rolrecht van 150 euro.
Dit arrest is uitgesproken op dertig september tweeduizend zesentwintig, door de
Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Kaat Leus,
staatsraad, waarnemend voorzitter,
bijgestaan door
Joris Casneuf,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Joris Casneuf
Kaat Leus
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.881
XIV-40.279-25/25
