ECLI:NL:GHAMS:2026:3103 Gerechtshof Amsterdam , 27-10-2026 / 200.035.753/02

GERECHTSHOF AMSTERDAM

afdeling civiel recht en belastingrecht, team I

zaaknummer: 200.035.753/02

zaak- en rolnummer rechtbank Amsterdam: 842506 / DX EXPL 07-198

arrest van de meervoudige burgerlijke kamer van 27 oktober 2026

inzake

DEXIA NEDERLAND B.V.,

gevestigd te Amsterdam,

appellante in principaal hoger beroep, geïntimeerde in incidenteel hoger beroep,

advocaat: mr. I.M.C.A. Reinders Folmer te Amsterdam,

tegen

[geïntimeerde] ,

wonend te [plaats 1] (gemeente [plaats 2] ),

geïntimeerde in principaal hoger beroep, appellant in incidenteel hoger beroep,

advocaat: mr. J.B. Maliepaard te Rotterdam

Partijen worden hierna Dexia en afnemer genoemd.

1De zaak in het kort

Deze zaak gaat over een of meer effectenleaseovereenkomsten die via een tussenpersoon tot stand zijn gekomen tussen (de rechtsvoorgangster van) Dexia en afnemer. Centraal staat de vraag of afnemer door de tussenpersoon is geadviseerd, terwijl deze niet over de daarvoor vereiste vergunning beschikte en of Dexia dat wist dan wel behoorde te weten. Indien dat het geval is, is Dexia gehouden de door afnemer geleden schade volledig te vergoeden.

2Het geding in hoger beroep

Dexia is bij dagvaarding van 4 december 2008 in hoger beroep gekomen van een vonnis van de kantonrechter in de rechtbank Amsterdam (hierna: de kantonrechter) van 12 november 2008 (hierna: het bestreden vonnis), onder bovengenoemd zaak- en rolnummer gewezen tussen afnemer als eiser in conventie en verweerder in reconventie en Dexia als gedaagde in conventie en eiseres in reconventie.

Partijen hebben daarna de volgende stukken ingediend:

• memorie van grieven, met producties;

• memorie van antwoord in principaal appel / memorie van grieven in incidenteel appel / akte wijziging van eis;

• memorie van antwoord in incidenteel appel.

Vervolgens heeft op 4 oktober 2013 een comparitie plaatsgevonden, waarvan een proces-verbaal is opgemaakt.

Bij tussenarrest van 4 oktober 2016 is een regiecomparitie gelast voor 188 Dexia-zaken, waaronder de onderhavige zaak. Deze comparitie heeft op 12 december 2016 plaatsgevonden en daarvan is een proces-verbaal opgemaakt.

Vervolgens hebben partijen nog de volgende stukken ingediend:

• akte uitlaten voortprocederen Dexia, met producties;

• antwoordakte uitlating voortprocederen afnemer, met producties;

• akte uitlaten jurisprudentie Dexia, met productie;

• akte uitlaten jurisprudentie / antwoordakte afnemer, met productie.

Partijen hebben geconcludeerd zoals verwoord in de processtukken.

Dexia heeft bij akte uitlaten voortprocederen als productie A een ‘Memorandum behorende bij processtukken in hoger beroep procedures versie april 2021’ overgelegd waarin Dexia haar verweer verder heeft uitgewerkt, met het verzoek dit memorandum als herhaald en ingelast te beschouwen. Het hof stelt vast dat deze productie geen bewijsstuk of productie is in de zin van artikel 1.2, aanhef en onder c, van het Landelijk Procesreglement voor civiele dagvaardingszaken bij de gerechtshoven, maar een uitgebreid processtuk, met een uitvoerige toelichting op de standpunten van Dexia. Voor het indienen van een dergelijk processtuk bestaat geen ruimte. Op dit processtuk wordt daarom geen acht geslagen. Het hof zal ook de reactie van afnemer op het memorandum buiten beschouwing laten.

Ten slotte is arrest gevraagd.

3Feiten

De kantonrechter heeft in het bestreden vonnis onder 1 vastgesteld van welke feiten is uitgegaan. Deze feiten zijn in hoger beroep niet in geschil, zodat ook het hof deze feiten als vaststaand zal aannemen. Samengevat en waar nodig aangevuld met andere feiten komen de feiten neer op het volgende.

3.1. Afnemer heeft door tussenkomst van Pensioen Direkt Service B.V. (hierna: de tussenpersoon) met (een rechtsvoorgangster van) Dexia onderstaande effectenleaseovereenkomsten gesloten (hierna: de leaseovereenkomsten). De leaseovereenkomsten zijn op enig moment geëindigd, waarna Dexia de eindafrekeningen heeft opgesteld. De relevante gegevens van de leaseovereenkomsten zijn als volgt:

Nr.

Contractnummer

Datum

Naam

Looptijd

Eindafrekening

Resultaat

[nummer 1]

23-2-2000

Capital Effect

240 mnd

15-8-2005

-/- € 521,33

[nummer 2]

10-3-2000

Capital Effect

240 mnd

18-10-2005

-/- € 383,46

[nummer 3]

10-8-2000

Capital Effect Maandbetaling

240 mnd

15-8-2005

-/- € 2.187,11

3.2. Bij beschikking van 25 januari 2007 (ECLI:NL:GHAMS:2007:AZ7033) heeft dit hof op de voet van artikel 7:907 lid 1 BW een WCAM-overeenkomst tussen Dexia en anderen verbindend verklaard voor de kring van gerechtigden als bedoeld in artikel 2 van die WCAM-overeenkomst. Afnemer heeft tijdig een opt out-verklaring uitgebracht, zodat de WCAM-overeenkomst afnemer niet bindt.

4Beoordeling

4.1. De onderhavige zaak betreft een effectenleasezaak. Deze zaak staat niet op zichzelf; er zijn inmiddels vele procedures gevoerd over effectenlease. De veelheid aan procedures heeft geleid tot veel jurisprudentie, waaronder een aantal richtinggevende arresten waarin algemene maatstaven en beoordelingskaders zijn aanvaard. Uit deze jurisprudentie kunnen de volgende algemene conclusies worden afgeleid:

leaseovereenkomsten moeten worden aangemerkt als overeenkomsten van koop op afbetaling (huurkoop) (Hoge Raad 28 maart 2008, ECLI:NL:HR:2008:BC2837);

er is bij het aangaan van leaseovereenkomsten geen sprake geweest van dwaling en/of misbruik van omstandigheden vanwege een onjuiste of onvolledige informatieverstrekking door Dexia of het bij een afnemer ontbreken van kennis en ervaring met betrekking tot beleggingen (onder meer Hoge Raad 5 juni 2009, ECLI:NL:HR:2009:BH2815);

er is bij het aangaan van leaseovereenkomsten ook geen sprake geweest van dwaling of bedrog op de grond dat Dexia een afnemer niet heeft gewezen op de door een afnemer aangevoerde ‘beleggingstechnische gebreken’ van de leaseovereenkomsten (onder meer het arrest van dit hof van 1 april 2014, ECLI:NL:GHAMS:2014:1135);

evenmin is sprake van nietigheid of vernietigbaarheid van de leaseovereenkomsten op grond van de Wet op het consumentenkrediet (onder meer Hoge Raad 5 juni 2009, ECLI:NL:HR:2009:BH2815) of de Wet op de kansspelen (onder meer dit hof bij arrest van 8 oktober 2019, ECLI:NL:GHAMS:2019:3609);

r is onvoldoende reden om de feitelijke verwerving en het daarop volgende behoud door Dexia van de effecten, die onderwerp zijn van de door Dexia gesloten leaseovereenkomsten, in twijfel te trekken (dit hof bij beschikking van 25 januari 2007, ECLI:NL:GHAMS:2007:AZ7033 en herhaald in de arresten van 29 april 2014, ECLI:NL:GHAMS:2014:1523 en ECLI:NL:GHAMS:2014:1533);

voordelen die de afnemer heeft behaald in een samenhangend geheel van telkens soortgelijke transacties in een bepaalde periode waarbij Dexia telkens is tekortgeschoten in de nakoming van de op haar rustende zorgplicht, dienen in de toe te kennen schadevergoeding te worden betrokken voor zover dat redelijk is. Als uitgangspunt wordt gehanteerd dat dergelijke voordelen buiten beschouwing blijven als ten minste één jaar is verstreken tussen de feitelijke einddatum van een effectenleasetransactie die met een batig saldo is geëindigd en het tijdstip waarop dezelfde afnemer nadien een of meer effectenleasetransacties is aangegaan ten aanzien waarvan Dexia tot schadevergoeding is gehouden. De toerekening van de voordelen dient in de eerste plaats te geschieden op het nadeel bestaande in termijnen en in de volgorde waarin dat nadeel is ontstaan, dus waarin termijnbedragen achtereenvolgens verschuldigd zijn geworden. Resteert dan nog een bedrag van die voordelen, dan wordt dit toegerekend op de eventuele restschuld. Dexia is wettelijke rente verschuldigd over het nadeel dat niet door voordeelstoerekening is vervallen. Voor nadeel bestaande in voldane termijnen gaat de wettelijke rente lopen vanaf de dag van voldoening van die termijn. Wettelijke rente over het nadeel dat wegvalt door voordeelstoerekening wordt geacht niet te zijn ontstaan. Zie Hoge Raad 3 februari 2017, ECLI:NL:HR:2017:164.

4.2. Indien en voor zover Dexia en/of afnemer omtrent de hierboven genoemde onderwerpen andersluidende stellingen heeft/hebben ingenomen, ziet het hof daarin geen aanleiding om anders te oordelen. De daarop gebaseerde vorderingen van Dexia en/of afnemer zullen daarom worden afgewezen.

4.3. In deze zaak komt aan de orde de vraag of afnemer is geadviseerd door de tussenpersoon die niet de daarvoor vereiste vergunning had, terwijl Dexia dat wist dan wel behoorde te weten.

Juridisch kader

4.4. Naar vaste rechtspraak van de Hoge Raad, zoals onder meer uiteengezet in het arrest van 9 juni 2023 (ECLI:NL:HR:2023:885, rov. 3.2.1 en verder), brengt de enkele omstandigheid dat Dexia in strijd met artikel 41 Nadere Regeling toezicht effectenverkeer 1999 (oud) (hierna: NR 1999) – dan wel het daarmee materieel overeenkomende artikel 25 Nadere Regeling toezicht effectenverkeer 1995 (oud) – een leaseovereenkomst heeft gesloten met een afnemer terwijl Dexia wist of behoorde te weten dat de afnemer tot het aangaan van die overeenkomst advies had gekregen van een tussenpersoon die niet beschikte over de daarvoor vereiste vergunning, mee dat de billijkheid in beginsel eist dat de vergoedingsplicht van Dexia geheel in stand blijft, zowel wat betreft een eventuele restschuld als wat betreft de door de afnemer reeds betaalde rente, aflossing en kosten (Hoge Raad 2 september 2016, ECLI:NL:HR:2016:2012, en Hoge Raad 12 oktober 2018, ECLI:NL:HR:2018:1935).

4.5. De Hoge Raad heeft in zijn prejudiciële beslissing van 10 juni 2022, ECLI:NL:HR:2022:862 nader uiteengezet wanneer sprake is van een niet-toegestane advisering door een tussenpersoon. Dit is het geval indien de tussenpersoon, zonder over een vergunning te beschikken, in het kader van zijn beroep of bedrijf aan een afnemer een gepersonaliseerde aanbeveling tot het aangaan van een specifieke leaseovereenkomst of een ander specifiek financieel product heeft gedaan. Voor de beoordeling of sprake is van een dergelijke gepersonaliseerde aanbeveling is vereist, maar ook voldoende, dat een effectenleaseproduct is voorgesteld als geschikt voor deze afnemer of berust op een afweging van de persoonlijke omstandigheden van de afnemer. Voor de beoordeling of de tussenpersoon een aanbeveling heeft gedaan die berust op een afweging van diens persoonlijke omstandigheden is van belang of de tussenpersoon al dan niet (i) heeft geïnformeerd naar de financiële omstandigheden en financiële doelen van de afnemer, (ii) ook andere mogelijke effectenleaseproducten heeft genoemd en besproken dan het uiteindelijk afgenomen product en (iii) naast of in samenhang met het afgenomen effectenleaseproduct een ander financieel product heeft geadviseerd. Maar ook als deze omstandigheden in een concreet geval niet worden vastgesteld, bestaat de mogelijkheid dat de tussenpersoon een gepersonaliseerde aanbeveling heeft gedaan, namelijk een aanbeveling die is voorgesteld als geschikt voor de betrokken afnemer. Hoewel een zodanige niet op een afweging van persoonlijke omstandigheden berustende aanprijzing onder omstandigheden mogelijk ook als een ‘verkooppraatje’ kan worden gekarakteriseerd, gaat de tussenpersoon daarmee niettemin de reikwijdte van zijn vrijstelling te buiten.

4.6. Indien de tussenpersoon zonder vergunning advies in de hiervoor bedoelde zin heeft gegeven aan een afnemer en Dexia dit wist of behoorde te begrijpen, eist de billijkheid in beginsel dat de vergoedingsplicht van Dexia geheel in stand blijft. Daarbij is de inhoud van het advies of een eventueel eigen inzicht van de afnemer in het af te nemen effectenleaseproduct niet meer van belang. Ook niet van belang zijn daarbij de wijze waarop de tussenpersoon zijn advies heeft verstrekt, al dan niet in de vorm van een persoonlijk financieel plan, en de omstandigheid dat (i) de afnemer had kunnen begrijpen dat de tussenpersoon met name een bepaald effectenleaseproduct wenste te verkopen, (ii) de tussenpersoon zich presenteerde als deskundige op het gebied van financiële advisering, (iii) de tussenpersoon ongevraagd contact heeft gezocht met de afnemer, dan wel dat de afnemer uit eigen beweging contact heeft gezocht met de tussenpersoon, (iv) er voordien geen contact was geweest tussen de afnemer en de tussenpersoon, dan wel dat tussen hen al een relatie bestond en (v) de tussenpersoon de afnemer thuis heeft bezocht voor een gesprek, dan wel alleen telefonisch of schriftelijk contact met de afnemer heeft gehad.

4.7. Dexia voert aan dat een zelfstandig beroep op schending van artikel 41 NR 1999 reeds verjaard is. Dit verweer gaat niet op. Uit de rechtspraak van de Hoge Raad volgt dat de gestelde schending van artikel 41 NR 1999 slechts een rol speelt bij de billijkheidsafweging van artikel 6:101 BW (Hoge Raad 12 oktober 2018, ECLI:NL:HR:2018:1935, rov. 3.6.5), dus alleen in het kader van de schadebegroting. Dit reeds staat in de weg aan het honoreren van het beroep op verjaring van Dexia. Feiten en omstandigheden die leiden tot een ander oordeel zijn niet gesteld.

Advies

4.8.

In deze zaak is niet (voldoende) betwist dat de tussenpersoon optrad als cliëntenremisier en niet beschikte over een vergunning om tevens als adviseur op te treden.

Dexia stelt in dit kader dat de combinatie van het geven van beleggingsadvies en het aanbrengen van cliënten onder de toenmalige wet- en regelgeving geen vergunningplichtige activiteit was. Het hof overweegt dat de Hoge Raad in het arrest van 2 september 2016, ECLI:NL:HR:2016:2012, rov. 4.7 deze stelling van Dexia heeft verworpen met de overweging – kort gezegd – dat Nederland in de Wet toezicht effectenverkeer 1995 gebruik heeft gemaakt van de in de Richtlijn Beleggingsdiensten voor lidstaten geboden mogelijkheid om voor wat betreft de vergunningvoorwaarden strengere regels van toepassing te verklaren dan in de Richtlijn zijn vastgesteld. Dit betekent volgens de Hoge Raad dat de Wet toezicht effectenverkeer 1995 aldus moet worden uitgelegd dat indien een cliëntenremisier zich niet beperkt tot het aanbrengen van een potentiële belegger bij een beleggingsinstelling of effecteninstelling, maar hij die belegger tevens in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf adviseert, de aldus handelende cliëntenremisier over een vergunning dient te beschikken. In de hiervoor reeds genoemde arresten van 12 oktober 2018 en 9 juni 2023 heeft de Hoge Raad dit oordeel gehandhaafd. Het hof ziet in hetgeen Dexia in de onderhavige procedure heeft aangevoerd geen aanleiding om anders te beslissen dan wel om ter zake daarvan vragen aan het Europese Hof van Justitie te stellen.

4.9. Toepassing van genoemde jurisprudentie in deze zaak leidt tot het volgende.

4.10. Afnemer heeft een uiteenzetting gegeven van de wijze waarop de tussenpersoon in dit geval heeft bemiddeld bij de totstandkoming van de leaseovereenkomsten. De stellingen van afnemer komen, samengevat, op het volgende neer. Afnemer is door middel van cold calling benaderd door de tussenpersoon, de heer [naam] . Afnemer stond toe dat de tussenpersoon bij hem thuis kwam om een toelichting te geven. De tussenpersoon vroeg naar de pensioenvoorziening van afnemer. Afnemer informeerde de tussenpersoon zo goed en zo kwaad als dat ging. De tussenpersoon heeft afnemer ervan overtuigd dat hij geen goed pensioen had. Afnemer werd met klem geadviseerd daar wat aan te doen. Tevens vroeg de tussenpersoon of afnemer wilde gaan trouwen en of hij een eigen huis en kinderen wilde. Afnemer heeft aangenomen dat zijn pensioen niet goed geregeld was en tegen de tussenpersoon gezegd dat hij graag wilde trouwen en een eigen huis en kinderen zou willen hebben. De tussenpersoon heeft vervolgens gezegd dat alle wensen van afnemer te verwezenlijken waren als hij een geldlening bij Direct Bank zou afsluiten en hiermee bij (de rechtsvoorgangster van) Dexia zou gaan sparen. De tussenpersoon heeft het product Capital Effect als het geschikte product geadviseerd. Tijdens de toelichting van de tussenpersoon is alleen gesproken over winsten, niet over mogelijke verliezen. Afnemer heeft meerdere malen gevraagd of hij risico’s liep. Het antwoord van de tussenpersoon was telkens dat dat niet het geval was. Er is nooit gezegd dat het om geldleningen ging en afnemer heeft dit uit de informatie ook nooit kunnen opmaken. Afnemer heeft nooit folders over de producten ontvangen. De tussenpersoon is langsgekomen om de contracten te laten ondertekenen. In de wetenschap dat hij zaken deed met een solide organisatie, heeft afnemer de contracten getekend. Er zijn drie leaseovereenkomsten op verschillende momenten afgesloten. Afnemer werd drie keer geadviseerd. Afnemer had geen enkele beleggingservaring. De tussenpersoon kende de achtergrond van afnemer.

4.11. Dexia voert gemotiveerd verweer, dat in hoofdzaak op het volgende neerkomt. Dexia is bij de advisering door de tussenpersoon aan afnemer niet betrokken geweest en ontkent bij gebrek aan wetenschap de stellingen van afnemer omtrent hetgeen feitelijk tussen hem en de tussenpersoon is voorgevallen. Afnemer heeft volgens Dexia niet gesteld dat de tussenpersoon geïnformeerd zou hebben naar zijn financiële situatie en beleggingsdoelstelling. De wensen van afnemer (pensioenopbouw en vermogen voor een eigen huis, trouwen en het krijgen van kinderen) zijn op initiatief van de tussenpersoon besproken. Afnemer heeft volgens Dexia niet gesteld dat hij daadwerkelijk deze doelen financieel voor ogen had. Dexia meent voorts dat de genoemde beleggingsdoelstellingen veel te algemeen geformuleerd zijn om op basis daarvan een op de specifieke situatie van afnemer toegesneden advies te kunnen geven. Afnemer heeft ook niet gesteld dat gesproken zou zijn over zijn financiële situatie. Voorts blijkt uit de stellingen niet dat andere beleggings- of spaarproducten ter sprake zijn gekomen, zodat van een beredeneerde aanbeveling geen sprake kan zijn geweest. Afnemer komt bij inleidende dagvaarding met een ander feitencomplex dan bij de memorie van grieven in incidenteel hoger beroep, zodat dit enerzijds vragen oproept over de geloofwaardigheid van zijn stellingen en afnemer anderzijds onvoldoende (consistent) heeft onderbouwd hoe de leaseovereenkomsten tot stand zijn gekomen. Daarbij heeft afnemer geen enkel bewijs overgelegd voor welke stelling dan ook. Afnemer stelt voorts dat de tussenpersoon is langsgekomen om de leaseovereenkomsten te laten ondertekenen. Gezien het feit dat de leaseovereenkomsten op drie verschillende momenten zijn afgesloten, is deze stelling volgens Dexia ongeloofwaardig. De leaseovereenkomsten zijn niet op hetzelfde moment ondertekend. Dexia meent derhalve dat afnemer onvoldoende heeft gesteld om tot de conclusie te kunnen komen dat sprake is geweest van een vergunningplichtig beleggingsadvies.

4.12.

Het hof overweegt als volgt. De door afnemer geschetste betrokkenheid van de tussenpersoon bij de totstandkoming van de leaseovereenkomsten, indien deze vast komt te staan, moet in het licht van de prejudiciële beslissing van de Hoge Raad van 10 juni 2022 worden gekwalificeerd als vergunningplichtige advisering. Anders dan Dexia stelt, zijn de stellingen van afnemer voldoende concreet. Uit deze stellingen volgt immers dat (i) de wensen en/of financiële situatie van afnemer aan de orde zijn gekomen, (ii) afnemer zijn financiële doelen aan de tussenpersoon bekend heeft gemaakt, (iii) de tussenpersoon een specifiek effectenleaseproduct van een specifieke aanbieder (Capital Effect van Dexia) heeft besproken, (iv) met welk product volgens de tussenpersoon de financiële doelen van afnemer konden worden gerealiseerd. Deze stellingen volstaan in ieder geval voor de conclusie dat de tussenpersoon het product Capital Effect aan afnemer heeft voorgesteld als geschikt voor hem en dat op die grond sprake is van een gepersonaliseerde aanbeveling. Naar het oordeel van het hof bieden de door afnemer overgelegde producties voldoende aanknopingspunten die de gang van zaken zoals beschreven door afnemer bevestigen.

Zo is zowel op de aanvraagformulieren als de leaseovereenkomsten (producties bij de conclusie van antwoord in conventie/eis in reconventie) het ATP-nummer van Pensioen Direkt Service B.V. vermeld. Op de aanvraagformulieren staat daarnaast ook bij ‘Adviseur’ kennelijk haar registratienummer, terwijl zij op leaseovereenkomsten als ‘Adviseur’ is aangeduid. Daarmee heeft afnemer zijn stelling dat er is geadviseerd, voldoende gemotiveerd onderbouwd. Het door afnemer geschetste feitencomplex in hoger beroep is niet wezenlijk anders dan door hem bij dagvaarding is geschetst, zodat ook het verweer van Dexia op dat punt wordt verworpen.

4.13. Het ligt op de weg van Dexia om concreet te stellen en toe te lichten dat in het onderhavige geval desondanks niet is geadviseerd. Gelet op de keuze van Dexia om voor de afzet van haar producten gebruik te maken van tussenpersonen, moest Dexia nagaan wat de aard van de betrokkenheid van de tussenpersoon was en of er geen sprake was van vergunningplichtig advies door de tussenpersoon. Voor zover Dexia destijds niet heeft gecontroleerd of in een concreet geval sprake was van vergunningplichtig advies door de tussenpersoon, komen de gevolgen van dit nalaten voor rekening en risico van Dexia, waaronder het feit dat Dexia in deze zaak kennelijk niet in staat is om gemotiveerd te onderbouwen dat de tussenpersoon aan de afnemer geen beleggingsadvies heeft verstrekt.

4.14. Uit het voorgaande volgt dat als vaststaand moet worden aangenomen dat de tussenpersoon vergunningplichtig advies heeft gegeven aan afnemer. Dexia komt niet toe aan het leveren van (nader) bewijs, omdat zij geen of onvoldoende concrete feiten of omstandigheden te bewijzen heeft aangeboden die tot een ander oordeel kunnen leiden.

Wetenschap Dexia

4.15. Naast de voorwaarde dat er is geadviseerd door de tussenpersoon, is ook vereist dat Dexia wist of behoorde te weten dat de tussenpersoon zonder vergunning advies heeft gegeven.

4.16. Afnemer heeft in dit kader onder meer het volgende aangevoerd. Dat de tussenpersoon adviseerde en Dexia hiervan afwist, blijkt uit haar conclusie van antwoord in eerste aanleg. Dexia wist dat advisering tot de vaste praktijk van de tussenpersoon behoorde. Op zijn minst lag het op de weg van Dexia om na te gaan of afnemer was geadviseerd. Dat is niet gebeurd. Het was ook de opzet van Dexia dat de door haar ingeschakelde tussenpersonen zouden adviseren om over te gaan tot investeringen in specifieke effecten en effectenproducten. Afnemer heeft dit onder meer toegelicht in zijn antwoordakte van 2 november 2021, met producties die ook in veel andere procedures zijn overgelegd.

4.17. Dexia voert gemotiveerd verweer.

4.18. Het hof stelt in deze zaak het volgende voorop. Dexia heeft ervoor gekozen om voor de afzet van haar producten gebruik te maken van tussenpersonen. Ook in dit geval is voor de afzet van de leaseproducten gebruik gemaakt van een tussenpersoon, te weten Pensioen Direkt Service B.V. Zoals hiervoor is overwogen (rov. 4.12), is zowel op de aanvraagformulieren als op de leaseovereenkomsten het ATP-nummer van Pensioen Direkt Service B.V. vermeld. Op de aanvraagformulieren staat daarnaast ook bij ‘Adviseur’ kennelijk het registratienummer van Pensioen Direkt Service B.V. Hieruit kan worden opgemaakt dat Pensioen Direkt Service B.V. zich bij Dexia als adviseur van afnemer heeft gepresenteerd wat betreft het aanvragen van deze leaseproducten. Uit de aanduiding op de leaseovereenkomsten van Pensioen Direkt Service B.V. als ‘Adviseur’, kan worden afgeleid dat Dexia dat ook zo heeft begrepen en ervan is uitgegaan dat deze tussenpersoon afnemer adviseerde wat betreft de leaseproducten.

4.19. Dit sluit aan bij het beeld dat naar voren komt uit veel eerder gepubliceerde rechtspraak in zaken waarin Dexia partij is. Dat beeld komt erop neer dat het de bedrijfsopzet van Dexia was om voor (in ieder geval een deel van) de distributie van haar effectenleaseproducten tussenpersonen in te zetten die hun klanten zouden adviseren een effectenleaseproduct af te nemen. Ook in deze procedure zijn producties overgelegd die daarop wijzen. In voldoende mate blijkt daaruit dat Dexia wist dan wel behoorde te begrijpen dat de bij haar aangesloten tussenpersonen de afnemers regelmatig niet slechts in het algemeen over deze producten informeerden, maar de producten ook onderdeel lieten zijn van een specifiek op de persoon toegesneden advies. Uit deze stukken volgt dat Dexia bewust gebruik maakte van tussenpersonen als afzetkanaal, juist omdat zij belangstellenden van een persoonlijk advies konden voorzien. Dexia is met deze rechtspraak en stukken genoegzaam bekend. Dexia heeft in deze procedure geen of onvoldoende concrete feiten of omstandigheden aangevoerd die het oordeel rechtvaardigen dat dit beeld niet overeenkomt met de werkelijke gang van zaken van destijds.

4.20. In aanmerking genomen dat Dexia ervoor koos om voor de afzet van haar producten gebruik te maken van tussenpersonen, dat Pensioen Direkt Service B.V. zich bij het aanvragen van de onderhavige leaseproducten presenteerde als adviseur van afnemer en Dexia er kennelijk van uitging dat zij ook de adviseur van afnemer was, was het ook aan Dexia om te waarborgen dat zij aan de eisen van onder meer artikel 41 NR 1999 zou voldoen, door na te gaan wat de precieze aard van de betrokkenheid van deze tussenpersoon was en of er geen sprake was van advies door deze tussenpersoon waarvoor een vergunningplicht gold, op grond waarvan Dexia de overeenkomst met de potentiële afnemer zou moeten weigeren. Voor zover Dexia destijds niet heeft gecontroleerd of in een concreet geval sprake was van vergunningplichtige advisering door de tussenpersoon, komen de gevolgen van dit nalaten voor haar rekening en risico.

4.21. Naar het oordeel van het hof heeft Dexia onvoldoende feiten of omstandigheden naar voren gebracht waaruit volgt dat zij niet heeft kunnen weten dat de tussenpersoon vergunningplichtig advies had gegeven, indien zij de aard en betrokkenheid van de tussenpersoon wel zou hebben onderzocht. Voor zover zij dit niet wist, komt dit voor haar rekening. Aan de eis dat Dexia wist of behoorde te weten dat de tussenpersoon zonder vergunning advies heeft gegeven, is in dit geval dus voldaan. Het hof gaat voorbij aan het bewijsaanbod van Dexia, omdat zij geen of onvoldoende concrete feiten of omstandigheden heeft aangevoerd die tot een ander oordeel zouden kunnen leiden.

Conclusie

4.22. Het voorgaande leidt tot de conclusie dat het beroep van afnemer op de billijkheidscorrectie slaagt en dat Dexia de schade van afnemer volledig dient te vergoeden.

4.23. Partijen zijn nu in staat zelf de door Dexia aan afnemer verschuldigde schadevergoeding te berekenen aan de hand van het hiervoor onder 4.1. onder f genoemde arrest van de Hoge Raad en het door Dexia overgelegde financiële overzicht waarvan de juistheid door afnemer niet of onvoldoende gemotiveerd is betwist.

Slotsom

4.24.

Uit het voorgaande volgt dat het bestreden vonnis moet worden vernietigd, voor zover in conventie gewezen, met uitzondering van de beslissingen over de BKR-registratie, de proceskosten en de uitvoerbaarheid bij voorraad (dictum onder IX, X en XI). De grieven in het principaal en incidenteel appel behoeven geen afzonderlijke bespreking. Het vernietigen van het bestreden vonnis brengt mee dat afnemer aan Dexia moet terugbetalen wat Dexia uit hoofde van dat vonnis aan afnemer heeft betaald. De door Dexia ingestelde restitutievordering van € 11.655,84, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 3 december 2008, is door afnemer niet (voldoende) bestreden, zodat deze zal worden toegewezen.

Dexia zal als de overwegend in het ongelijk gestelde partij worden veroordeeld in de kosten van het geding in principaal en incidenteel hoger beroep.

5Beslissing

Het hof:

in principaal en incidenteel hoger beroep:

vernietigt het vonnis waarvan beroep, gewezen in conventie, met uitzondering van de beslissingen over de BKR-registratie, de proceskosten en de uitvoerbaarheid bij voorraad;

bekrachtigt het vonnis waarvan beroep voor het overige;

en opnieuw rechtdoende;

veroordeelt Dexia tot betaling aan afnemer van het bedrag dat volgt uit de berekening zoals bedoeld in 4.23, te vermeerderen met de wettelijke rente te berekenen vanaf het moment dat alle voordelen zijn verrekend tot aan de dag van algehele voldoening;

veroordeelt afnemer om aan Dexia te betalen een bedrag van € 11.655,84, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 3 december 2008;

veroordeelt Dexia in de kosten van het hoger beroep, tot op heden aan de zijde van afnemer begroot op € 262,00 aan verschotten en € 2.580,00 voor salaris in het principaal hoger beroep en op € 645,00 voor salaris in het incidenteel hoger beroep;

verklaart deze veroordelingen uitvoerbaar bij voorraad;

wijst af het meer of anders gevorderde.

Dit arrest is gewezen door mrs. M.M. Kruithof, W.J.J. Los en J.W.M. Tromp en door de rolraadsheer in het openbaar uitgesproken op 27 oktober 2026.