GERECHTSHOF ARNHEM-LEEUWARDEN
locatie Arnhem, afdeling civiel
zaaknummer gerechtshof 200.366.554
zaaknummer rechtbank Gelderland 445621
beschikking van 27 oktober 2026
in de zaak van
[de vrouw]
(de vrouw)
die woont in [woonplaats1]
advocaat: mr. M.P.L.M. Buijsrogge
en
[de man]
(de man)die woont in [woonplaats1]advocaat: mr. B. Willemsen
1Samenvatting
De rechtbank Gelderland heeft het ouderschapsplan gewijzigd en bepaald dat de man met ingang van 1 januari 2025 een bijdrage dient te voldoen in de kosten van verzorging en opvoeding van [de minderjarige] (hierna ook: kinderalimentatie) van € 258 per maand. Het hof beslist dat dit niet zo moet blijven en legt hierna uit waarom.
2De feiten
2.1.
Partijen zijn de ouders van [de minderjarige] , die is geboren [in] 2015.
2.2.
Nadat partijen uit elkaar gegaan zijn, hebben zij afspraken met elkaar gemaakt over [de minderjarige] . Deze afspraken zijn vastgelegd in een ouderschapsplan dat ondertekend is op 19 februari 2019.
2.3.
[de minderjarige] staat op het adres van de vrouw ingeschreven in de basisregistratie personen van de gemeente.
2.4.
Uit het ouderschapsplan blijkt dat de zorg voor [de minderjarige] gelijk tussen de ouders is verdeeld.
2.5.
Uit artikel 7 en de bijlage bij het ouderschapsplan blijkt dat er geen afspraken zijn
gemaakt over een te betalen bedrag aan kinderalimentatie, omdat sprake is van ‘co-ouderschap’ en de inkomens van partijen nagenoeg gelijk waren. Daarbij is verder afgesproken dat het kindgebonden budget en de kinderbijslag tussen partijen bij helfte zou worden verdeeld. De moeder ontvangt de kinderopvangtoeslag en het restant bedrag/eigen bijdrage voor de opvang van [de minderjarige] werd eveneens door twee gedeeld, zodat de ouders allebei een gelijk bedrag zouden betalen.
2.6.
De hiervoor genoemde afspraak is later gewijzigd in die zin, dat afgesproken is dat de vrouw het volledige kindgebonden budget ontvangt. Ook heeft de vrouw, na een voorafgaande aankondiging aan de man, de buitenschoolse opvang (hierna: BSO) per 1 februari 2025 opgezegd omdat haar dienstverband eind 2024 is beëindigd. Alleen de man maakt vanaf 1 februari 2025 nog gebruik van de BSO en betaalt de kosten daarvan.
3De procedure bij de rechtbank
3.1.
De vrouw heeft de rechtbank verzocht, met wijziging van artikel 7 en de bijlage van het ouderschapsplan, te bepalen dat de man een bijdrage dient te voldoen in de kosten van verzorging en opvoeding van [de minderjarige] van € 258 per maand, met ingang van de datum van het verzoekschrift.
3.2.
De rechtbank heeft artikel 7 en de bijlage van het ouderschapsplan van
19 februari 2019 gewijzigd en bepaald dat de man met ingang van 1 januari 2025 een bijdrage dient te voldoen in de kosten van verzorging en opvoeding van [de minderjarige] van € 258 per maand.
3.3.
Die beslissing is vastgelegd in een beschikking van 22 december 2025.
4De procedure bij het hof
4.1.
De vrouw is het niet eens met de beslissing van de rechtbank. Zij komt daarvan in hoger beroep. Zij wil dat het hof de beslissing van de rechtbank ongedaan maakt en bepaalt dat, met wijziging van artikel 7 en de bijlage van het ouderschapsplan, de man:
-
over de periode 1 januari 2025 tot 1 september 2025 een bijdrage dient te voldoen in de kosten van verzorging en opvoeding van [de minderjarige] van € 432 per maand;
-
met ingang van 1 september 2025 tot 1 januari 2026 een bijdrage van € 348 per maand;
-
met ingang van 1 januari 2026 een bijdrage van € 364 per maand en met ingang van een in deze te geven beschikking bij vooruitbetaling te voldoen.
4.2.
De man vraagt het hof het hoger beroep van de vrouw af te wijzen. De man is het verder ook niet eens met de beslissing van de rechtbank. Hij wil dat het hof de draagkracht van de vrouw opnieuw vaststelt en de bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van [de minderjarige] herziet, waarbij het hof rekening moet houden met niet nagekomen verplichting van de vrouw om maandelijks te sparen voor [de minderjarige] en de kosten die de man maakt voor de kinderopvang.
De man verzoekt het hof ook te bepalen dat er geen indexeringsclausule wordt opgenomen, althans dat de wettelijke indexering voor de duur van twee jaar na de datum van de beschikking buiten toepassing blijft.
De man wil dat het hof de kinderalimentatie opnieuw berekent en partijen verwijst naar
mediation, dan wel een gezamenlijk overleg gelast waarbij partijen worden begeleid door hun beide advocaten om de communicatie te verbeteren en de nadelige gevolgen voor [de minderjarige] van dit aanhoudende conflict tussen ouders te beperken.
De informatie die het hof heeft ontvangen
4.3.
Het hof heeft de volgende stukken ontvangen:
het beroepschrift, ontvangen op 20 maart 2026
het verweerschrift, tevens incidenteel hoger beroep
het verweerschrift in het incidenteel hoger beroep
de stukken van de vrouw, ingediend op 19 augustus 2026
de stukken van de man, ingediend op 21 augustus 2026
4.4.
De zitting bij het hof was op 1 september 2026. Aanwezig waren:
de vrouw en haar advocaat
de man en zijn advocaat
5Het oordeel van het hof
Ontvankelijkheid
5.1.
De man stelt dat de vrouw niet in hoger beroep kan komen van een beschikking die volledig overeenkomt met haar eigen verzoek. Volgens de man moet de vrouw
niet-ontvankelijk verklaard worden. De vrouw voert aan dat zij wel ontvankelijk is.
5.2.
Het hof stelt vast dat de vrouw haar verzoek in hoger beroep heeft vermeerderd ten opzichte van haar verzoek in eerste aanleg. Het hof zal beslissen op deze gewijzigde verzoeken, want de wijzigingen zijn tijdig, dat wil zeggen in het hoger beroepschrift, gedaan, hebben voldoende samenhang met de oorspronkelijke zelfstandige verzoeken en zijn niet in strijd met de eisen van een goede procesorde (zie de artikelen 362, 283 en 130 lid 1 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering). Het hof verwijst daarvoor ook naar de uitspraak van de Hoge Raad van 28 juni 2024.
Wijziging van omstandigheden
5.3.
In hoger beroep staat tussen partijen niet ter discussie dat zich een wijziging van omstandigheden heeft voorgedaan in de zin van artikel 1:401 lid 1 BW die een onderzoek rechtvaardigt naar de vraag of de kinderalimentatie moet worden gewijzigd. Of deze omstandigheden daadwerkelijk moeten leiden tot een wijziging van de kinderalimentatie zal het hof hierna beoordelen.
Ingangsdatum
5.4.
Partijen zijn het erover eens dat 1 januari 2025 als ingangsdatum moet worden gehanteerd.
De behoefte
5.5.
Over de behoefte van [de minderjarige] zijn partijen het eens, deze bedraagt in 2025 afgerond
€ 703 per maand en na indexering in 2026 € 735 per maand.
Draagkracht van de man
5.6.
Partijen zijn het niet eens over de hoogte van de draagkracht van de man. De rechtbank heeft de draagkracht van de man over twee periodes berekend, omdat de man tot
1 september 2025 ZZP-er was en vanaf die datum in loondienst is gaan werken. De rechtbank heeft berekend dat de man in periode 1 (1 januari tot 2025 tot 1 september 2025) een draagkracht van € 687 per maand had en in periode 2 (vanaf 1 september 2025) een draagkracht van € 509 per maand.
5.7.
Over de hoogte van het netto besteedbaar inkomen van de man over beide periodes zijn partijen het weliswaar eens, maar de man is van mening dat met een aantal extra lasten rekening moet worden gehouden voor de bepaling van zijn draagkracht. De man stelt dat rekening moet worden gehouden met de kosten van de kinderopvang die hij voor [de minderjarige] betaalt en de bedragen die hij stort op de spaarrekening van [de minderjarige] . De vrouw is het hier niet mee eens en voert gemotiveerd verweer.
Spaarrekening
5.8.
De man stelt dat partijen in het ouderschapsplan zijn overeengekomen dat de vrouw maandelijks € 25 zal storten op de spaarrekening van [de minderjarige] . Volgens de man heeft
de vrouw nooit aan deze verplichting voldaan. Inmiddels is de achterstand volgens de man
€ 2.150. De man is bereid om de achterstand te betalen, maar hiermee moet dan volgens hem wel rekening worden gehouden bij de berekening van zijn draagkracht.
5.9.
Naar het oordeel van het hof is het maandelijkse storten van een geldbedrag op de spaarrekening van [de minderjarige] een verplichting van de vrouw die partijen in het ouderschapsplan zijn overeengekomen en die, zo blijkt uit de toelichting van de vrouw ter zitting, in ieder geval tot 2022 of 2023 heeft gegolden. Omdat het een verplichting is van de vrouw, waarvan zij heeft gezegd dat zij deze nog zal nakomen zodra zij daartoe in staat is, heeft dit naar het oordeel van het hof geen invloed op de draagkracht van de man. Het hof zal dit dan ook niet meenemen in de berekening van de draagkracht van de man.
Kinderopvangkosten
5.10.
Volgens de man moet bij de berekening van zijn draagkracht ook rekening worden gehouden met de kosten van de kinderopvang van [de minderjarige] . [de minderjarige] gaat op de dagen dat hij bij de man is, naar de buitenschoolse opvang. De opvang waar [de minderjarige] naartoe gaat werkt niet met een flexibel contract. De man betaalt dus ook voor de dagen waarop [de minderjarige] bij de vrouw is. De man stelt dat de kosten van de kinderopvang € 944 per maand zijn en dat hij maandelijks € 814 aan kinderopvangtoeslag ontvangt. Volgens de man zijn de opvangkosten noodzakelijk omdat de man anders niet kan werken. Overstappen naar een andere organisatie, die wel een flexibel contract aanbiedt, is volgens de man niet in het belang van [de minderjarige] . [de minderjarige] is gewend aan de huidige opvang en volgens de man zijn er bij andere organisaties ook lange wachtlijsten.
5.11.
Het hof zal de kosten van kinderopvang niet betrekken bij het bepalen van de draagkracht van de man. Het hof stelt voorop dat, wanneer sprake is van hoge kosten voor (bijvoorbeeld) kinderopvang die niet (volledig) gecompenseerd kunnen worden door lagere uitgaven op andere posten, de behoefte van [de minderjarige] verhoogd kan worden met de netto kosten van de kinderopvang. De kosten van kinderopvang worden dus niet, zoals door de man is gesteld, in mindering gebracht op zijn netto besteedbaar inkomen waarmee zijn draagkracht word berekend. Van dergelijke hoge kosten lijkt geen sprake te zijn. De man heeft tijdens de zitting zelf gezegd dat het inmiddels per saldo maar om een bedrag van € 120 per maand gaat, waarbij hij zich hardop heeft afgevraagd: “Waar hebben we het over.” Bovendien heeft de man tijdens de zitting bij het hof verteld dat hij [de minderjarige] bewust op de huidige opvang houdt, omdat hij niet wil dat [de minderjarige] naar een andere opvang gaat, dit terwijl er bij een andere BSO mogelijk wel flexibele opvang wordt aangeboden en dat de kosten nog verder zou kunnen drukken. De opmerking van de man dat een andere opvang logistiek niet werkt, is naar het oordeel van het hof onvoldoende onderbouwd. Gelet op het voorgaande zal het hof bij het bepalen van de draagkracht van de man geen rekening houden met de kosten die hij maakt voor de kinderopvang.
Inkomensafhankelijke combinatiekorting
5.12.
Tijdens de zitting bij het hof heeft de vrouw gezegd dat de man aanspraak kan maken op de inkomensafhankelijke combinatiekorting. Dit zou de draagkracht van de man volgens de vrouw verhogen. Desgevraagd heeft de vrouw toegelicht dat zij de draagkracht van de man alleen voorwaardelijk, in het geval dat het hof de grieven van de man gericht op de storting op de spaarrekening en de kosten van de kinderopvang gegrond zou verklaren, ter discussie stelt. Nu de grieven van de man gericht op de berekening van zijn draagkracht falen, komt het hof niet toe aan het voorwaardelijke verzoek van de vrouw met betrekking tot de toepassing van de inkomensafhankelijke combinatiekorting.
5.13.
De grieven van de man falen. Het hof zal de door de rechtbank berekende draagkracht bevestigen (bekrachtigen).
Draagkracht van de vrouw
5.14.
Partijen zijn het niet eens over de hoogte van de draagkracht van de vrouw. De man stelt dat de vrouw gedurende de relatie van partijen altijd 32 uur per week heeft gewerkt. Volgens de man heeft de vrouw geen redenen aangevoerd waarom zij dit nu niet kan, en moet voor de berekening van de draagkracht van de vrouw uitgegaan worden van een verdiencapaciteit van € 2.000 netto per maand. De vrouw stelt dat zij in de ziektewet is gekomen en vanaf januari 2026 een WW-uitkering ontvangt. Op dit moment heeft zij nog geen baan, maar ze is wel aan het solliciteren. Volgens de vrouw is haar laatst verdiende inkomen € 1.600 bruto per maand, ze betwist dat zij een verdiencapaciteit van € 2.000 netto per maand heeft. Volgens de vrouw moet worden aangesloten bij de situatie zoals die nu is.
5.15.
Partijen zijn het erover eens dat, uitgaande van het werkelijke inkomen van de vrouw, zij een draagkracht heeft van € 25 per maand (zoals ook door de rechtbank is berekend). De man is echter van mening dat het hof moet uitgaan van een verdiencapaciteit van de vrouw.
5.16.
De man en de vrouw hebben een wettelijke onderhoudsverplichting voor [de minderjarige] . Dit betekent dat van hen wordt verwacht dat zij zich inspannen om inkomsten te verwerven om in de kosten van [de minderjarige] te voorzien. Zij moeten hun verdiencapaciteit zo goed mogelijk benutten. De rechter dient wel terughoudend te zijn met het aannemen van een fictief inkomen bij de ouder die de dagelijkse zorg heeft voor het kind voor wie een bijdrage wordt verzocht. Uitgaan van een fictief inkomen en daarmee van een hogere, eveneens fictieve draagkracht, kan - als dat hogere inkomen om welke reden dan ook niet wordt verwezenlijkt - ertoe leiden dat niet (geheel) kan worden voorzien in de behoefte van het kind en dat is onwenselijk, mede in het licht van het bepaalde in artikel 1:392 lid 2 BW.
5.17.
Tot juli 2026 ontving de vrouw een WIA-uitkering, maar deze is op 7 juli 2026 met terugwerkende kracht per 5 januari 2026 beëindigd. Vanaf dat moment heeft de vrouw, zo blijkt uit de beschikking van 8 juli 2026, recht op een WW-uitkering. De zitting bij het hof was relatief kort daarna, namelijk op 1 september 2026. Daar heeft de vrouw toegelicht dat zij solliciteert, dat zij in de week daarvoor een gesprek heeft gehad en dat zij hoopt op korte termijn te kunnen starten met werken. Haar intentie is te starten met 20 tot 24 uur en dat op te bouwen naar een werkweek van 30 uur. Gelet op voornoemde terughoudendheid bij het aannemen van verdiencapaciteit, de relatief korte periode tussen de beslissing om de WIA-uitkering te beëindigen en de zitting bij het hof, ziet het hof nu geen aanleiding rekening te houden met een verdiencapaciteit. Het hof benadrukt wel dat de vrouw alles in het werk moet stellen om ervoor te zorgen dat zij zo spoedig mogelijk inkomen verwerft waarmee zij kan bijdragen in de kosten van [de minderjarige] . Van haar mag in beginsel worden verwacht dat zij zich inspant om een baan te vinden voor ten minste net zoveel uur en met een vergelijkbaar inkomen, als ten tijde van de verbreking van de relatie.
5.18.
De grief van de man faalt. Het hof zal de door de rechtbank berekende draagkracht bevestigen (bekrachtigen).
Verdeling kosten
5.19.
Als de ouders samen genoeg draagkracht hebben voor alle kosten van hun kind, dan moet de rechter berekenen wie welk deel van de kosten voor zijn of haar rekening moet nemen.
In de periode van 1 januari 2025 tot 1 september 2025 is de draagkracht van de man € 687 per maand en die van de vrouw € 25 per maand. Dit betekent dat de man
687/712 x 703 = € 678 per maand van de kosten van [de minderjarige] voor zijn rekening moet nemen.
In de periode vanaf 1 september 2025 is een verdeling niet nodig, omdat de ouders samen niet genoeg draagkracht hebben voor alle kosten van [de minderjarige] . De gezamenlijke draagkracht is € 534 per maand, terwijl de kosten van [de minderjarige] € 703,- per maand zijn. Zij komen dus samen een bedrag van € 169 per maand tekort. Zij moeten daarom ieder hun volledige draagkracht gebruiken.
Zorgkorting
5.20.
De omstandigheid dat de man ook een aandeel heeft in de zorg voor [de minderjarige] wordt in aanmerking genomen als een percentage van de behoefte, de zorgkorting. Het percentage van de zorgkorting is afhankelijk van de frequentie van de zorg. Er is sprake van een zogenoemd co-ouderschap voor [de minderjarige] . Daarbij past een zorgkorting van 35% van de behoefte, dus € 246 per maand.
5.21.
Voor de periode van 1 januari 2025 tot 1 september 2025 betekent dit dat de man een bedrag van (678-/-246=) € 432 per maand aan kinderalimentatie moet betalen. Voor de periode vanaf 1 september 2025 kan de zorgkorting niet volledig worden toegepast. In die periode is er namelijk sprake van een tekort aan draagkracht van € 169 per maand. Als de kosten die de man voor [de minderjarige] maakt volledig in mindering worden gebracht op de kinderalimentatie, zou het hele tekort op de schouders van de vrouw rusten. Het tekort wordt daarom over partijen verdeeld (ieder € 85). Het hof houdt daarom rekening met een zorgkorting van (246 -/- 85=) € 162 per maand. Er blijft dan een bedrag van
(509 -/- 162=) € 348 per maand over dat de man aan kinderalimentatie moet betalen.
Indexering
5.22.
Tijdens de zitting bij het hof heeft de man zijn grief die ziet op het uitsluiten van de indexering van de kinderalimentatie, ingetrokken.
5.23
Omdat het hof de kinderalimentatie pas in 2026 vaststelt, zal het bedrag aan kinderalimentatie gelet op artikel 1:402a Burgerlijk Wetboek (BW) voor het eerst in 2027 worden geïndexeerd. Aldus loopt de vrouw de indexering van de in 2025 berekende kinderalimentatie per 2026 mis. Om de kinderalimentatie te laten voldoen aan de wettelijke maatstaven zal het hof daarom de bedragen per 2026 indexeren. Dit betekent dat de door de man te betalen kinderalimentatie met ingang van 1 januari 2026
€ 364 per maand per maand bedraagt.
Conclusie
5.24
Het hof zal de beslissing van de rechtbank vernietigen en in de plaats daarvan bepalen dat de man van 1 januari 2025 tot 1 september 2025 € 432 per maand aan kinderalimentatie moet betalen en vanaf 1 september 2025 € 348 per maand per maand en vanaf 1 januari 2026 € 364 per maand.
Mediation of overleg
5.25
Het verzoek van de man om partijen te verwijzen naar mediation dan wel een gezamenlijk overleg te gelasten zal het hof afwijzen, omdat daarvoor een wettelijke grondslag ontbreekt.
6De beslissing
Het hof:
6.1.
vernietigt de beschikking van de rechtbank Gelderland, zittingsplaats Arnhem, van
22 december 2025 en:
6.2.
wijzigt artikel 7 en de bijlage bij het ouderschapsplan van 19 februari 2019 en bepaalt dat de man met ingang van 1 januari 2025 een bijdrage dient te voldoen in de kosten van [de minderjarige] van € 432 per maand;
6.3.
bepaalt dat de man met ingang van 1 september 2025 een bijdrage dient te voldoen in de kosten van [de minderjarige] van € 348 per maand;
6.4.
bepaalt dat de man met ingang van 1 januari 2026 een bijdrage dient te voldoen in de kosten van [de minderjarige] van € 364 per maand, de toekomstige termijnen telkens bij vooruitbetaling te voldoen.
6.5.
wijst af wat verder is verzocht.
Deze beschikking is gegeven door mrs. D.J.M. van de Voort, E. de Boer en A.T. Bol, bijgestaan door mr. K.E. Vaartjes-de Wit als griffier en is in het openbaar uitgesproken op
27 oktober 2026.
ECLI:NL:HR:2024:968
