ISSN 3002-914X · DOI 10.58079/korpus.128cad26 · Tweeledig Juridisch Dossier (I. Doctrinaire Noot + II. Authentiek Arrest)
Korpus Autoriteitsscore
97/100
ROYAUME DE BELGIQUE · KONINKRIJK BELGIË·Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique)·N° ECLI:BE:ARANT:2024:JUG.20240215.1·15 februari 2024·Rejet du pourvoi
Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique), 2024-02-15, ECLI:BE:ARANT:2024:JUG.20240215.1
Gerecht / InstantieTribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique) (premier_degre)
Analytische Samenvatting Korpus & Rechtsregels (Headnotes) (1)
1.Principe jurisprudentiel (Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique), ECLI:BE:ARANT:2024:JUG.20240215.1) — Application de la règle de droit en droit_civil.
DEEL I
Doctrinaire Annotatie & Wetenschappelijke Analyse Korpus
DROIT CIVIL — Royaume de Belgique — Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique) — Contrôle de qualification et de motivation — rejet
Extrait certifié — Reproduction verbatim
Analytische Samenvatting Korpus — Il résulte de la décision rendue le 15 février 2024 (n° ECLI:BE:ARANT:2024:JUG.20240215.1) par Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique) (Royaume de Belgique), statuant au visa de droit positif applicable en Royaume de Belgique, que l'application des règles régissant le domaine « droit civil » exige une caractérisation précise des éléments de fait et de droit soumis au débat contradictoire, sous le contrôle de légalité matérielle et de régularité de la motivation formelle (art. 149 de la Constitution belge) ainsi que du respect de la foi due aux actes (rejet).
L'essentiel en 30 secondes — Ce qu'il faut retenir
Règle directrice & sens de l'arrêt : Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique) consacre une lecture rigoureuse des conditions d'application de droit positif applicable en Royaume de Belgique (rejet), renforçant la sécurité juridique des parties en Royaume de Belgique.
Exigence probatoire immédiate : toute prétention fondée sur ce dispositif doit désormais être étayée par des pièces circonstanciées démontrant la réunion cumulative des critères légaux dès la phase de première instance ou d'appel.
Impact sur les dossiers en cours : d'application immédiate aux instances pendantes (effet déclaratif de la jurisprudence), cet arrêt commande d'auditer la mise en œuvre des Livres du Nouveau Code civil belge, du Code judiciaire et du Code des sociétés et des associations (CSA) afférents au domaine droit civil.
I. Faits, cadre procédural et anatomie des moyens
A. Origine du litige et prétentions des parties
Le texte fourni s'interrompt au milieu de la motivation (au point 4.3.2, au sein de l'examen de la technicité propre à l'industrie du béton), sans que le dispositif figure dans le document transmis. Je ne puis donc ni restituer la solution finale, ni le sort des demandes, ni la répartition des dépens. Je m'en tiens strictement aux motifs effectivement reproduits, et je signale les lacunes là où elles affectent l'analyse.
Dans l'espèce soumise à l'appréciation de Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique), le différend s'est noué autour de l'application des règles régissant le domaine droit civil au sein de l'ordre juridique de Royaume de Belgique.
Extrait certifié — Reproduction verbatim
« In de zaak: 1. ALGEMEEN BELGISCH VAKVERBOND, 1000 BRUSSEL, Hoogstraat 42, 2. ALGEMEEN CHRISTELIJK VAKVERBOND, 1030 BRUSSEL, Haachtsesteenweg 579, eisende partijen, vertegenwoordigd door meester [advocaat 1], advocaat te [kantooradres 1]. tegen 1. [X], [ON 1] [adres 1], 2. [Y], [ON 2] [adres 2], 3. [Z], [ON 3] [adres 3], verwerende partijen, vertegenwoordigd door meester [advocaat 2], advocaat te [kantooradres 2]. andere in het geding betrokken partijen: 1. ALGEMENE CENTRALE DER LIBERALE VAKBONDEN VAN BELGIE, 9000 G… »
B. Déroulement de l'instance et structure des moyens soulevés
Saisie suivant les formes et délais prescrits par le droit processuel applicable devant les juridictions de Royaume de Belgique, Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique) devait vérifier la régularité des moyens articulés ainsi que la qualification juridique exacte des faits constatés. La décision inscrite sous la référence Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique), 2024-02-15, ECLI:BE:ARANT:2024:JUG.20240215.1 confronte la thèse soutenue par le demandeur au recours aux constatations opérées par les juges du fond.
II. Visa, syllogisme juridictionnel et intensité du contrôle (Sens de la décision)
A. Le problème de droit et les textes de référence mobilisés
La question déterminante posée à Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique) consistait à déterminer dans quelle mesure les constatations opérées au fond et l'interprétation des textes invoqués justifiaient la solution retenue (rejet), au regard des exigences d'équilibre probatoire et de légalité matérielle. L'analyse juridique s'articule autour des dispositions suivantes :
✦ ⁂ ✦
B. Articulation du syllogisme et qualification de la nature du contrôle
Pour trancher le litige, Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique) procède à une confrontation rigoureuse entre la majeure normative et la mineure factuelle :
Extrait certifié — Reproduction verbatim
« De rechtbank heeft onder meer kennisgenomen van navolgende procedurestukken: - »
Sur le plan de la technique juridictionnelle propre à Royaume de Belgique, la Cour met en œuvre un contrôle de légalité matérielle et de régularité de la motivation formelle (art. 149 de la Constitution belge) ainsi que du respect de la foi due aux actes, refusant toute motivation par voie d'affirmation générale qui priverait la décision de base légale vérifiable.
III. Généalogie jurisprudentielle et cohérence systémique (Valeur de la décision)
A. Dispositif et positionnement dans la lignée jurisprudentielle
Au terme de sa démonstration, la juridiction prononce son dispositif dans les termes suivants :
Extrait certifié — Reproduction verbatim
« en uitgesproken op VIJFTIEN FEBRUARI TWEEDUIZEND VIERENTWINTIG in de openbare terechtzitting van de arbeidsrechtbank Antwerpen, afdeling Hasselt, door voormelde voorzitter van de kamer, met bijstand van mevrouw A.C., griffier. »
Sur le plan généalogique, cet arrêt s'inscrit dans une dynamique de consolidation et de précision méthodologique de la jurisprudence de Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique) en Royaume de Belgique. Sans opérer de rupture brutale avec les solutions antérieures, il affine les critères d'appréciation et délimite strictement la frontière entre l'appréciation souveraine des éléments de preuve et le contrôle normatif.
IV. Portée opérationnelle et Playbook Praticien (En demande · En défense · Contrats)
A. Stratégie contentieuse : écritures en demande et en défense
En demande (structuration du moyen) : articuler les conclusions en démontrant point par point chacun des critères exigés au visa de droit positif applicable en Royaume de Belgique ; produire les pièces matérielles datées et éviter toute allégation générale non corroborée ;
En défense (neutralisation et distinguishing) : opposer l'absence de caractérisation cumulative des conditions légales ou opérer une distinction factuelle (distinguishing) en démontrant que les circonstances de l'espèce diffèrent du cadre tranché le 15 février 2024 par Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique) ;
Ingénierie contractuelle et audit d'actes : mettre à jour la mise en œuvre des Livres du Nouveau Code civil belge, du Code judiciaire et du Code des sociétés et des associations (CSA) (clauses de définition, répartition de la charge probatoire, notifications formelles) soumis au droit de Royaume de Belgique.
B. Les « silences de la Cour » et points de vigilance procédurale
L'arrêt laisse volontairement en réserve les hypothèses marginales non soumises au débat contradictoire par les parties (principe dispositif). Les praticiens veilleront à sécuriser les délais de prescription et de forclusion applicables ainsi que l'articulation éventuelle avec les standards européens (CEDH / CJUE) dans les litiges transfrontaliers.
Direct toepasbare aandachtspunten voor processtukken en adviespraktijk
Belgique
1. Processtukken & Cassatietoetsing
Voer Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique) (ECLI:BE:ARANT:2024:JUG.20240215.1) aan ter onderbouwing van de rechtsregel; controleer de motiveringseis en de aansluiting op het wettelijk kader (BE).
2. Contractuele & Adviespraktijk
Toets lopende overeenkomsten en bedingen aan de door het gerecht geformuleerde maatstaf om nietigheid of aansprakelijkheidsrisico’s te voorkomen.
3. Stelplicht & Bewijslast
Onderbouw elk feitelijk bestanddeel met verifieerbare producties overeenkomstig de bewijswaardering in dit arrest.
4. Verificatie Authentieke Bron
Raadpleeg de integrale brontekst in Deel II en de SHA-256 integriteitscode vóór overlegging in rechte.
DEEL II — AUTHENTIEKE MINUTE & INTEGRALE UITSPRAAK (VERBATIM)
BelgiqueArmoiries du Royaume de Belgique (Lion belge) & Cour de cassation
ROYAUME DE BELGIQUE · KONINKRIJK BELGIË
AU NOM DU ROI · IN NAAM VAN DE KONING
Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique)
L’Union fait la Force · Eendracht maakt Macht · Juportal.be
ALGEMEEN CHRISTELIJK VAKVERBOND,
1030 BRUSSEL, Haachtsesteenweg 579,
eisende partijen,
vertegenwoordigd door meester [advocaat 1], advocaat te [kantooradres 1].
tegen
[X], [ON 1]
[adres 1],
[Y], [ON 2]
[adres 2],
[Z], [ON 3]
[adres 3],
verwerende partijen,
vertegenwoordigd door meester [advocaat 2], advocaat te [kantooradres 2].
andere in het geding betrokken partijen:
ALGEMENE CENTRALE DER LIBERALE VAKBONDEN VAN BELGIE,
9000 GENT, Koning Albertlaan 95,
vertegenwoordigd door meester [advocaat 3], advocaat te [kantooradres 3].
NATIONALE CONFEDERATIE VAN HET KADERPERSONEEL,
1030 BRUSSEL, Lambermontlaan 171 bus 4,
niet aanwezig, noch vertegenwoordigd ter zitting.
1
Procedure
De rechtbank heeft onder meer kennisgenomen van navolgende procedurestukken:
het inleidend verzoekschrift, neergelegd via e-Deposit op 23 januari 2024;
de beschikking in toepassing van artikel 747 Ger.W. d.d. 26 januari 2024;
de conclusie voor verwerende partijen, via e-Deposit op 1 februari 2024;
de syntheseconclusie voor eisende partijen, neergelegd via e-Deposit op 6 februari
2024;
de syntheseconclusie voor verwerende partijen, via e-Deposit op 9 februari 2024;
de stukken van partijen;
de wet van 15.06.1935 op het taalgebruik in gerechtszaken;
de wet van 10.10.1967 houdende het Gerechtelijk Wetboek.
De partijen werden behoorlijk opgeroepen om aanwezig te zijn op de openbare
terechtzitting van 12 februari 2024 en werden in hun middelen en besluiten gehoord,
nadat bleek dat geen verzoening kon worden bereikt.
2
Relevante feiten
Verwerende partijen maken deel uit van de ‘[X]’-groep (hierna genaamd [X]), onderdeel
van de [A] en actief in de sector van de betonindustrie in al haar facetten.
Het betreft de activiteiten van productie van gewapende en voorgespannen predallen,
dubbele en volle wanden; kolommen, balken, rechte en verdreven trappen, op maat
geprefabriceerde elementen, kalkzandsteen en E-ton.
[X] bestaat uit 3 verschillende
afdelingen/vestigingseenheden.
juridische
entiteiten
met
in
totaal
5
De juridische entiteiten zijn:
met vestigingseenheden te [plaats 1], [plaats 2] en [plaats 3]
[Y] met enige vestigingseenheid te [plaats 4]
[Z] met enige vestigingseenheid te [plaats 5]
De vestigingseenheden zijn derhalve:
[plaats 1], [adres 4]
[Y], [plaats 4], [adres 2]
[Z], [plaats 5], [adres 3]
[plaats 3], [adres 1]
[plaats 2]/[plaats 6], [adres 5]
De sociale verkiezingen worden georganiseerd op 21 mei 2024.
In de verschillende sites worden 50 werknemers of meer tewerkgesteld, met
uitzondering van [X] [plaats 2] ([B]).
Deze vestiging maakte in het verleden een TBE uit samen met de vestiging van [C], maar
deze werd in de loop van de legislatuur gesloten, zodat [B] als het ware werd
losgekoppeld tot een op zichzelf staande entiteit (met weliswaar gewoonlijk gemiddeld
minder dan 50 werknemers).
Het CPBW dat in 2020 werd ingericht blijft echter actief tot de verkiezingen op 21 mei
2024. De vraag stelt zich echter nu wat het lot is van deze entiteit in het kader van de
sociale verkiezingen voor het CPBW.
2.
Bij vonnis van de Arbeidsrechtbank Hasselt van 3 februari 2012 (AR 2120156) werd reeds
beslist om voor alle TBE’s samen één ondernemingsraad op te richten. De CPBW’s
daarentegen werden op het niveau van de verschillende vestigingseenheden opgericht
met dien verstande dat de constellatie van de groep er op dat moment anders uitzag.
Destijds bestond de groep immers uit drie vestigingen: [Y] te [plaats 4], [X] te [plaats 3]
en [X] te [plaats 1]. Deze laatste werd toegevoegd toen op 16 januari 2011 het bedrijf
[D] werd overgenomen.
[X] [plaats 2] en [Z] maakten toen nog geen deel uit van de groep.
In de navolgende sociale verkiezingen 2016 en 2020 werden de sociale verkiezingen
steeds op deze wijze georganiseerd (één ondernemingsraad en diverse CPBW’s per
vestigingseenheid).
3.
In de kennisgeving X-60 en X-35 betreffende de sociale verkiezingen 2024 voor het
CPBW wordt er door verwerende partijen evenwel aangegeven dat er slechts één TBE
zal zijn, die bestaat uit de juridische entiteiten [X], [Y] en [Z] (stuk 1 en 2 eisende
partijen).
[X] wenst met andere woorden, net zoals dat voorheen het geval was voor de
ondernemingsraad, ook op het niveau van het CPBW slechts verkiezingen te organiseren
in één centrale TBE die de drie juridische entiteiten en de vijf afdelingen overkoepelt.
[X] meent dat er afdoende elementen zijn om één TBE [X] voor de drie verschillende
juridische entiteiten ([X], [Y] en [Z]) niet alleen voor de OR, maar ook voor het CPBW te
verantwoorden omdat haar welzijnsbeleid geëvolueerd zou zijn naar een centraal beleid
zonder wezenlijke verschillen.
In de mededeling X-60 licht de directie deze structuurwijziging als volgt toe:
“De afdeling [C] werd gesloten.
Er werd meer en meer gecentraliseerd op het vlak van het welzijnsbeleid en de uitvoering
ervan, zoals aankoop of een werkgroep veiligheid waarbij de plant managers van de
verschillende sites en de preventieadviseur overkoepelend overleg hebben.
De criteria getoetst aan de huidige situatie tonen een samenhang en afhankelijkheid
tussen de verschillende juridische entiteiten, zoals onder meer:
…”
Dan volgt een opsomming van de diverse criteria die volgens [X] op deze samenhang
wijzen.
[X] besluit de toelichting bij X-60 met: “Bijgevolg is het aangewezen om de TBE voor het
CPBW gelijk te schakelen met de TBE voor de OR”
4.
De representatieve vakorganisaties ABVV en ACV zijn verbaasd over deze wijziging en
reageren elk respectievelijk. [X] blijft echter bij haar standpunt en publiceert dit ook op
X-35.
5.
Eisende partijen gaan over tot inleiding van de procedure middels tegensprekelijk
verzoekschrift, neergelegd via E-deposit op 23 januari 2024.
3
Vorderingen (van de partijen)
Eisende partijen vorderen in hun syntheseconclusie van 6 februari 2024:
“De vordering van concluanten ontvankelijk en gegrond te verklaren;
Bijgevolg:
te zeggen voor recht dat gedaagden vier afzonderlijke T.B.E.’s vormen in het kader van
de sociale verkiezingen 2024 voor het Comité voor Preventie en Bescherming op het
Werk, te weten [X] [plaats 1], [X] [plaats 3], [Y] en
[Z] – [B] waarbij de T.B.E. [Z]-[B] bestaat uit de vestiging
[B] gevoegd bij [Z];
te zeggen voor recht dat voor elk van deze vier technische bedrijfseenheden, de
gewoonlijke, gemiddelde tewerkstelling minstens 50 werknemers bedraagt;
Gedaagden te veroordelen om voor elk van deze afzonderlijke technische
bedrijfseenheden de verkiezingen voor een C.P.B.W. te organiseren
Gedaagden ten slotte hoofdelijk en solidair, minstens in solidum, te veroordelen tot de
betaling aan concluanten van een dwangsom van 2.500,00 € per dag vertraging bij het
niet-opstarten van de verkiezingsprocedure en dit binnen de 10 dagen na de
kennisgeving van het tussen te komen vonnis, alsook tot een dwangsom van 2.500,00 €
per dag vertraging bij het niet stellen van de handelingen en het nemen van de
beslissingen op de tijdstippen en binnen de wettelijke termijnen.
Gedaagde te veroordelen tot de kosten van het geding, met inbegrip van de
rechtsplegingsvergoeding overeenkomstig artikel 1022 Ger.W in hoofde van verzoekster
begroot op 1.800,00 €, alsook de forfaitaire vergoeding begrotingsfonds juridische
tweedelijnsbijstand t.b.v. 24,00 €.”
Verwerende partijen vorderen in hun conclusie van 1 februari 2024 en 9 februari 2024:
“De vorderingen van de tegenpartijen ontvankelijk, doch ongegrond te verklaren;
In ondergeschikte orde, de vermeende TBE [X] [plaats 2] te voegen aan de vermeende
TBE [X] [plaats 1];
De tegenpartijen in solidum te veroordelen tot de kosten van het geding, aan de zijde
van concluanten begroot op 1.800 EUR (basisbedrag niet in geld waardeerbare
vordering).”
4
Beoordeling
4.1
Rechtsmacht en bevoegdheid
Noch over de rechtsmacht, noch over de bevoegdheid van de rechtbank bestaat
betwisting. De rechtbank stelt in dit verband geen middelen vast die zij ambtshalve moet
opwerpen.
4.2
Ontvankelijkheid en toelaatbaarheid
De regelmatigheid van de procedure (ontvankelijkheid) en het vorderingsrecht van
eisende partijen (toelaatbaarheid) worden niet betwist en de rechtbank stelt geen
middelen vast in dit verband die zij ambtshalve moet opwerpen.
De vordering van eisende partijen is dan ook ontvankelijk en toelaatbaar.
4.3.1 Wettelijke principes
4.3.1.1 De technische bedrijfseenheid
Artikel 14, §1, 1° van de Bedrijfsorganisatiewet en artikel 49, tweede lid, 1° van de
Welzijnswet beschouwen als onderneming de technische bedrijfseenheid, bepaald (…)
op grond van economische en sociale criteria; in geval van twijfel primeren de sociale
criteria.
De Bedrijfsorganisatiewet en de Welzijnswet stellen dus dat het begrip ‘technische
bedrijfseenheid’ een economische en sociale samenhang impliceert en dat, in geval van
twijfel, de sociale criteria doorwegen. Het belang van de werknemers bij een goede
werking van een ondernemingsraad of een comité voor preventie en bescherming op
het werk moet primeren.
Dit belang rechtvaardigt ook dat er een andere definitie kan gegeven worden aan de
technische bedrijfseenheid naargelang het gaat om de oprichting van een
ondernemingsraad dan wel een comité voor preventie en bescherming op het werk.
De definitie van het begrip ‘technische bedrijfseenheid’ in de Wet Welzijn op het Werk
en de Bedrijfsorganisatiewet is dus weliswaar identiek, maar de toepassing ervan op
concrete omstandigheden kan verschillend zijn voor raad of comité in functie van het
door de wet nagestreefde doel van deze organen.
Dit is: het verkrijgen van zo goed mogelijk functionerende overlegorganen waar alle
werknemers in de best mogelijke voorwaarden bij betrokken worden.
De invulling van het begrip technische bedrijfseenheid in het kader van beide wetten
kan dus leiden tot een verschillend resultaat in functie van de onderscheiden taken die
aan de overlegorganen worden toevertrouwd. De sociale verkiezingen voor de
ondernemingsraad enerzijds en het comité voor bescherming en preventie anderzijds
moeten dus niet noodzakelijk op hetzelfde niveau worden georganiseerd.
Om het begrip onderneming in het kader van de sociale verkiezingen te definiëren, dient
rekening te worden gehouden met de reden waarom overlegorganen moeten worden
opgericht. Het begrip onderneming slaat dan ook niet op de juridische entiteit, maar wel
op de plaats waar de activiteit van de overlegorganen zich ontwikkelt. De definitie moet
bijgevolg gezien worden in samenhang met de bevoegdheden van de organen en dus in
functie van de sociale situatie.
De voorrang van de sociale criteria op de economische criteria werd herhaaldelijk
bevestigd. (Cass. 22 oktober 1979, R.W. 1979-80, 2244; Cass. 12 november 1979, R.W. 197980, 2600; Cass. 22 november 1979, J.T.T. 1980, 58; Cass. 19 december 1983, J.T.T. 1984, 82; Cass.
14 september 1992, R.W. 1992-93, 879; H.-F. LENAERTS, J.-Y. VERSLYPE en O. WOUTERS, Sociale
verkiezingen 2008. Overzicht van rechtspraak, Gent, Larcier, 2011, p. 62 – 63)
Als er enkel sociale en geen economische zelfstandigheid kan worden bewezen, kan er
sprake zijn van een afzonderlijke technische bedrijfseenheid. Indien de economische
criteria volledig wijzen in de richting van één technische bedrijfseenheid, kan de rechter
een andere beslissing nemen door zich louter te baseren op de sociale criteria. (Arbrb.
Tongeren 18 januari 2008, A.R. 21/2008; Arbrb. Tongeren 9 februari 2004, A.R. 57/2004 en
Arbrb. Tongeren 18 januari 2008, A.R.21/2008, geciteerd door A. LEURS en J. VANTHOURNOUT,
“Overzicht van rechtspraak sociale verkiezingen 2004 - 2008”, in P. HUMBLET en J.
VANTHOURNOUT (eds.), De sociale verkiezingen ontrafeld, Antwerpen – Cambridge, Intersentia,
2011, p. 27 - 28)
Zelfs indien op basis van de economische criteria er één technische bedrijfseenheid
bestaat, kunnen de sociale criteria alleen volstaan om te stellen dat er verschillende
technische bedrijfseenheden zijn. (Cass. 12 november 1979, R.W. 1979-80, 2600)
De woorden ”in geval van twijfel” worden dus zeer ruim geïnterpreteerd, wat in de lijn
ligt van de sociale finaliteit van de inspraakorganen. (Cass. 19 december 1983, J.T.T. 1984,
82; M. DE GOLS en S. DEPUYDT, “Hoofdstuk 2. Ondernemingsraad” in M. DE GOLS en M. RIGAUX
(eds.), Overlegorganen in de onderneming, Mechelen, Kluwer, 2009, 68)
Op basis van een gedetailleerde en systematische analyse van de sociale criteria die de
rechtspraak erkent, kunnen vier categorieën van criteria worden vastgelegd die een
beeld geven van wat moet worden verstaan onder de sociale autonomie die vereist is
voor het bestaan van een onafhankelijke technische bedrijfseenheid:
-wordt er een gemeenschappelijk HR-beleid gevoerd (één HR-manager, zelfde sociaal
secretariaat, vakantiekas, kinderbijslagfonds, …)?
-is het personeel onderworpen aan dezelfde regels (cao’s, car- of internetpolicy, … ) ?
-genieten de personeelsleden van dezelfde voordelen (dezelfde loonbarema’s,
bonussen, geschenken, feesten, …) ?
-vormen de personeelsleden één gemeenschap (gemeenschappelijke feesten,
contacten tussen personeelsleden, gemeenschappelijke gereedschappen, netwerk,…) ?
De economische criteria die, aanvullend op de sociale criteria de autonomie van de
technische bedrijfseenheid vastleggen, hebben betrekking op de controle en het beheer
van de onderneming, de bedrijfsorganisatie, de activiteiten, de wijze waarop het bedrijf
naar buiten komt zowel ten aanzien van medecontractanten als ten aanzien van
administratieve instanties. (Th. CLAEYS, J. LACOMBLE, H.-F. LENAERTS en J.-Y. VERSLYPE, “Les
élections sociales 2000”, J.T.T. 2003, 430 – 431; J. STEYAERT, F. DORSSEMONT, C. DE GANCK en
M. DE GOLS, Paritair overleg in de onderneming, in A.P.R., Mechelen, Kluwer, 2009, 95)
De beoordeling van de indicaties die de partijen aanvoeren om het bestaan van één of
meerdere technische bedrijfseenheden te bewijzen, moet niet zozeer gebeuren door
het aantal indicaties tegen mekaar af te wegen, maar wel hun pertinentie.
Het belang van de indicatie moet worden afgemeten aan de hand van de bevoegdheid
van het overlegorgaan in kwestie. De kwaliteit van de indiciën primeert derhalve op hun
kwantiteit. (A. LEURS en J. VANTHOURNOUT, “Overzicht van rechtspraak sociale verkiezingen
2004 - 2008”, in P. HUMBLET en J. VANTHOURNOUT (eds.), De sociale verkiezingen ontrafeld,
Antwerpen – Cambridge, Intersentia, 2011, p. 42 met aldaar geciteerde rechtspraak)
Het is anderzijds zo dat de meeste sociale criteria die in de rechtsleer- of rechtspraakoverzichten geïnventariseerd worden, niet direct bruikbaar zijn voor de afbakening
van de technische bedrijfseenheden voor het comité voor preventie en bescherming
op het werk.
Eerder dan naar het personeelsbeleid e.d., dient gekeken te worden naar
zaken m.b.t. veiligheid en welzijn op het werk (hoeveel preventieadviseurs en waar zijn
deze actief, arbeidsgeneesheer, controlearts, interne dienst preventie en bescherming,
arbeidsongevallenverzekering, aard van de risico’s ...) (zie ook Arbrb. Tongeren 2
februari 2012, 12/62/A; Arbrb. Dendermonde 13 februari 2012, 12/159/A; Arbrb. Gent
11 februari 2008, 08/165/A.)
De notie sociale zelfstandigheid is niet altijd gelijk voor raad en comité; daar
waar materies die met de raad te maken hebben, meer gecentraliseerd zijn, heeft
de plaatselijke manager veel meer beleidsruimte op het vlak van veiligheid en
gezondheid, hetgeen een meer gedecentraliseerd comité verantwoordt.
De rechter kan dus inzake veiligheid en gezondheid rekening houden met lokale
bijzonderheden. De wetgever heeft de wetgeving aangepast aan de sociale en
economische evoluties. Door de schaalvergroting van onderneming, de mondialisering
en de onderlinge afhankelijkheid van de economische actoren kan een zekere
centralisering van de ondernemingsraad voor verschillende exploitatiezetels
verantwoord zijn (zoals ook bij [X] het geval is). Het is immers beter indien dit orgaan
opgericht wordt op het niveau waarop de economische informatie pertinent en nuttig
is.
Omgekeerd behandelt men de welzijnsproblematiek beter wel op lokaal vlak. Deze
materie vergt immers een kennis van de realiteit op het terrein en een onmiddellijke
tussenkomst. Het comité voor preventie en bescherming op het werk wordt dus best zo
dicht mogelijk bij de werkvloer opgericht.
Sommige rechters verwijzen naar het comité terecht als een ‘eerstelijnsorgaan’ of
‘nabijheidsorgaan’. (zie Arbrb. Gent, Afd. Sint-Niklaas, 5 februari 2016, 16/16/A.)
Met betrekking tot de afbakening van technische bedrijfseenheden zijn precedenten uit
het verleden evenwel niet bindend. Zie bijvoorbeeld het voormelde vonnis van 3
februari 2012 onder AR 2120156.
Een vroegere beslissing kan wel meespelen als één van de elementen die in aanmerking
moeten worden genomen. (Arbrb. Hasselt 1 februari 2008, A.R. 2050152, geciteerd door H.F. LENAERTS, J.-Y. VERSLYPE en O. WOUTERS, Sociale verkiezingen 2008 Overzicht van
rechtspraak, Gent, Larcier, 2011, p. 69)
Dit neemt niet weg dat uit artikel 14, § 2, b) in fine van de Bedrijfsorganisatiewet en
artikel 50, §3, lid 3 van de Welzijnswet blijkt dat een zeker belang dient te worden
gehecht aan de continuïteit van de overlegorganen.
4.3.1.2 Bewijslast
Wat de technische bedrijfseenheid betreft, ligt de bewijslast principieel bij de eisende
partij die het bestaan van een technische bedrijfseenheid eist.
Het is trouwens goed mogelijk dat partijen het eens zijn over het feit dat verschillende
juridische entiteiten voor de ondernemingsraad één technische bedrijfseenheid
vormen, bijvoorbeeld in het licht van historische cao’s met betrekking tot de
organisatie van het sociaal overleg, maar dat er toch een betwisting is over de
technische bedrijfseenheden voor het CPBW, quod in casu.
In dat geval is het, zoals steeds, aan de eisende partij om te bewijzen wat volgens haar
de technische bedrijfseenheden zijn.
Zij dient, met andere woorden, aan te tonen dat het welzijn van de werknemers beter
gediend zal zijn met meerdere TBE’s.
Een strikte toepassing van artikel 870 van het Gerechtelijk Wetboek is echter niet in
overeenstemming te brengen met de moderne idee dat de bewijslast en het bewijsrisico
niet of toch niet uitsluitend mogen bepaald worden door de toevallige processuele
positie als eisende partijen of als verweerder. Het ware beter te vertrekken van de idee
dat de bewijslast bepaald wordt door de geschiktheid om zich bewijsmateriaal voor de
desbetreffende feitelijke toedracht te verschaffen.
Ook bij procedures in verband met (de organisatie van) de sociale verkiezingen rust de
bewijslast niet uitsluitend op de eisende partij, maar is de bewijsvoering de zaak van alle
partijen. (Vgl. Arbrb. Charleroi 10 maart 1995, A.R. 46.763/R, 46.765/R, A.R. 46.766/R en A.R.
46.877/R, geciteerd door Th. CLAEYS, “Chronique de jurisprucence – overzicht van rechtspraak.
Les élections sociales 1995”, J.T.T. 1996, 456)
Het wettelijk vermoeden van artikel 14, §2, b) van de Bedrijfsorganisatiewet en artikel
50, § 3, lid 2 van de Welzijnswet waarbij meerdere juridische entiteiten worden vermoed
één technische bedrijfseenheid te vormen, is in casu niet relevant omdat het hier de
werkgever is die verschillende entiteiten wil samenvoegen tot één TBE
Er moet immers op worden gewezen dat de wet van 3 mei 2003 heeft verduidelijkt dat
dit vermoeden enkel kan worden ingeroepen door werknemers en hun
vakorganisaties.
Het kan niet worden ingeroepen door de werkgever met als doel slechts één raad of
comité op te richten, zoals in casu.
Indien de werkgever maar één raad of comité wil oprichten, moet hij het bewijs leveren
van het bestaan van de economische en sociale samenhang (dat meerdere juridische
entiteiten in werkelijkheid maar één TBE vormen).
Deze criteria zullen door het gevatte gerecht gewaardeerd worden, zonder dat het zich
bij de beoordeling op het wettelijk vermoeden kan steunen.
4.3.2 Toepassing in casu
De rechtbank onderschrijft de reeds gekende rechtspraak waarbij werd geoordeeld dat
bij de beoordeling van de sociale autonomie rekening moet worden gehouden met de
opdrachten van het desbetreffende overlegorgaan opdat dit op het meest efficiënte
niveau opgericht wordt, waar alle werknemers in de best mogelijke voorwaarden bij
worden betrokken en het fundamentele belang bij een behoorlijke werking van dit
orgaan.
De criteria worden vastgelegd in het fundamenteel belang dat de werknemers hebben
bij een behoorlijke werking van de raden en de comités, wat niet noodzakelijk
overeenstemt
met
de
belangen
van
de
vakorganisaties
of
de
werknemersvertegenwoordigers, maar ook niet met de belangen van de werkgever.
De beoordeling moet ook steeds worden gedaan met de doelstelling van de wetgever in
het achterhoofd om een efficiënt sociaal overleg te organiseren, wat echter niet toelaat
de beslissing te steunen op een opportuniteitsbeoordeling.
De bij wet ingestelde organen moeten immers werknemers toelaten op een passende
manier uitvoering te geven aan hun recht op informatie en overleg (cf. art. 23 Grondwet)
waarvoor goed functionerende overlegorganen nodig zijn, die op het juiste niveau zijn
ingesteld.
De beste vertegenwoordiging van de werknemers en de goede werking van de
overlegorganen is niet alleen een kwantitatieve, maar ook een kwalitatieve
aangelegenheid.
‘Groter’ is dus niet noodzakelijk ‘beter’.
Het juiste vertegenwoordigingsniveau – niet te hoog in de organisatie, niet te laag –
dient gezocht te worden.
Hierbij moet de rechter het belang van de werknemers en de goede werking van
de overlegorganen voor ogen houden.
De rechtbank is dan ook van oordeel dat men de welzijnsproblematiek en veiligheid van
de werknemers beter wel op lokaal vlak behandelt. Deze materie vergt immers een
kennis van de realiteit op het terrein en een onmiddellijke tussenkomst.
Deze beoordeling sluit ook nauw aan bij de wettelijke bevoegdheden van het CPBW die
– in tegenstelling tot hetgeen verwerende partijen voorhouden - niet louter adviserend
zijn (artikel 65 van de Wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de
werknemers bij de uitvoering van hun werk en Titel 7, Boek II Codex Welzijn op het
Werk).
Deze bevoegdheden bevatten inderdaad het uitbrengen van voorafgaand advies, maar
ook het geven van een voorafgaand akkoord, het uitwerken van voorstellen, het recht
op informatie, het aanduiden van een afvaardiging en enkele specifieke bevoegdheden.
Zo heeft het CPBW onder meer de volgende taken en bevoegdheden:
-voorafgaand akkoord geven o.a. aangaande de aanduiding (en ontslag) van
preventieadviseurs,
-voorafgaand akkoord over het afwijken van de door de reglementering voorgeschreven
temperaturen, de inrichting van bepaalde sanitaire installaties, de toegang tot sociale
voorzieningen: refter, kleedkamers,…
-onthaal van werknemers,
-risicobeheersing - Het comité draagt bij tot de toepassing van het dynamisch
risicobeheersingssysteem door sommige van zijn leden werkgevers en werknemers af
te vaardigen om samen met de bevoegde preventieadviseur en het bevoegde lid van de
hiërarchische lijn, periodiek en ten minste één maal per jaar een grondig onderzoek in
te stellen op al de arbeidsplaatsen waarvoor het Comité bevoegd is,
-aanduiden van een afvaardiging die zich onmiddellijk ter plaatse begeeft, wanneer er
ernstige risico’s zijn, waarbij schade dreigend is en er telkens er een ernstig ongeval of
incident gebeurd is, of wanneer ten minste één derde van de werknemersafvaardiging
in het comité er om verzoekt,
-de met het toezicht belaste ambtenaren te woord te staan bij hun (eventuele
onverwachte) toezichtbezoeken,
-het onderzoeken van de door de werknemers geuite klachten met betrekking tot het
welzijn op het werk, evenals de klachten die betrekking hebben op de manier waarop
de diensten, waarop in toepassing van de arbeidsongevallenwetten een beroep wordt
gedaan, hun opdracht vervullen,
-het comité heeft een initiatiefrecht - minstens één derde van de
werknemersvertegenwoordigers in het Comité kunnen verzoeken dat een risicoanalyse
van de psychosociale risico’s wordt uitgevoerd op het niveau van een specifieke
arbeidssituatie waarin een gevaar werd vastgesteld.
-het comité heeft ook een specifieke wettelijke opdracht inzake de opvolging en
aansturing van de Interne Dienst voor Preventie en Bescherming en onderhouden van
de relaties met de Externe Dienst voor Preventie en Bescherming.
Het comité voor preventie en bescherming op het werk wordt dus best zo dicht mogelijk
bij de werkvloer opgericht, ook indien gewag wordt gemaakt van een gecentraliseerd
welzijnsbeleid (zoals in casu), wanneer de specifieke veiligheids- en welzijnsuitdagingen
op de werkvloer dat vereisen.
In casu betreft het de betonindustrie in al haar facetten, hetgeen uiteraard gekenmerkt
wordt door inherente gevaren voor veiligheid, ongevallen en welzijn.
Ook het feit dat het in casu grotendeels om arbeiders gaat waar de welzijnsproblematiek
anders ingevuld moet worden dan bij bedienden, speelt een rol in de beoordeling.
Het is ontegensprekelijk zo dat de veiligheidsproblematiek bij arbeiders, en dan zeker in
de betonindustrie met zijn inherente gevaren, anders moet worden bekeken dan de
veiligheidsproblematiek van bedienden die administratief werk verrichten.
Het valt de rechtbank op dat verweersters verwijzen naar economische en commerciële
criteria die zouden wijzen op samenhang tussen de vestigingseenheden:
-een gezamenlijk aankoopbeleid (onder meer ook van persoonlijke
beschermingsmiddelen)
-een overkoepelende productieplanning
-een overkoepelende werkgroep veiligheid [X]
-het gezamenlijk organiseren van opleidingen
-een overkoepelende directie, raad van bestuur en administratie
-communicatie naar de buitenwereld waarbij men zich onder één commerciële
benaming voorstelt en waarbij derden één aanspreekpunt hebben
Zoals hierboven reeds aangehaald, zijn deze niet doorslaggevend.
Het is bovendien zo dat zelfs de meeste sociale criteria die in de rechtsleer- of
rechtspraakoverzichten geïnventariseerd worden, niet direct bruikbaar zijn voor de
afbakening van de technische bedrijfseenheden voor het comité preventie en
bescherming op het werk.
Eerder dan naar het personeelsbeleid, aankoopbeleid en commerciële opstelling naar
de buitenwereld e.d., dient gekeken te worden naar zaken die specifiek te maken
hebben met welzijn op het werk:
-sanitair en staat van de bedrijfshallen,
-verfraaiing van de werkvloer,
-veiligheid en inherente risico’s aan de bedrijfstak en sector,
-snelheid van ingrijpen bij incidenten en ongevallen,
-de werking van de preventieadviseurs
enz
(zie ook Arbrb. Tongeren 2 februari 2012, 12/62/A; Arbrb. Dendermonde 13 februari
2012, 12/159/A; Arbrb. Gent 11 februari 2008, 08/165/A.)
Daarnaast is het niveau waarop de werkgever het efficiënt vindt om het
veiligheidsbeleid uit te stippelen niet noodzakelijk ook het juiste niveau waarop de
individuele werknemers deel zouden moeten nemen aan het sociaal overleg.
De vraag is eerder of de individuele werknemer uit [plaats 1] die vaststelt dat een
beschermingskap van zijn machine al weken stuk is, hetgeen potentieel een gevaarlijke
situatie is, niet eerder een collega-lid van het CPBW op de werkvloer zal aanspreken om
het probleem aan te kaarten dan telefonisch een collega uit [plaats 3] (die hij
waarschijnlijk niet eens kent) in te lichten in de hoop dat deze dat punt op de agenda
van het CPBW brengt.
Evenmin zal deze werknemer dat punt rechtstreeks aan zijn plant manager melden, die
daar waarschijnlijk wegens tegenstrijdige belangen, weinig oren naar zal hebben.
Nochtans is dit blijkbaar de insteek van verwerende partijen (zie infra).
In casu wijzen de specifieke omstandigheden naar het oordeel van de rechtbank eerder
op een ontbreken van de vereiste sociale samenhang tussen de vestigingseenheden.
a.
Ze zijn wel allen actief in de betonsector maar elk vanuit een eigen invalshoek en
specialisatie. Verwerende partijen houden voor dat alle vestigingen dezelfde activiteiten
uitvoeren en zij tracht dat ook aan te tonen met een fotodossier (stuk 59 verweerster).
De rechtbank stelt inderdaad vast dat sommige activiteiten een rode draad vormen
doorheen de verschillende vestigingen maar verwerende partijen vergeten er bij te
zeggen dat er toch ook veel verschillende specialisaties zijn per vestigingseenheid.
Dit zorgt uiteraard ook voor specifieke productieprocessen en specifieke
werkomstandigheden die eigen zijn aan de vestigingseenheid. (zie ook stukken 25 en 37
eisende partijen)
Een logisch gevolg hiervan is dat er ook specifieke veiligheidsuitdagingen zijn en
specifieke problemen inzake welzijn op het werk.
[X] [plaats 1] is gespecialiseerd in de productie van prefab-betonelementen voor zowel
industriebouw, kantoren, appartementen als wegenbouw, alsook productie van trappen
(rechte en gedraaide trappen) (Stuk 38 eisende partijen)
[Y] produceert ook betonelementen in prefab, maar daarnaast ook breedplaatvloeren,
air deck, lichte draagvloeren met geringe inbouwhoogte, EVERGREEN geluidsschermen,
schuilhuisjes bij autobushaltes, bouwsysteem Moducon, zware prefabelementen en
dubbele wanden (Stuk 9 eisende partijen)
[Z] maakt breedvloerplaten en prefab wanden en voorspanplaten. (Stuk 40 eisende
partijen)
[X] [plaats 3] is een leverancier van kalkzandsteenproducten ([E])
[X] [plaats 2]/[plaats 6] produceert prefab lichtgewicht buitengevels in groot formaat
onder de naam E-ton. In de praktijk worden er enkel nog wanden gemaakt: volle of
sandwich panelen. (Stuk 10 eisende partijen)
Uit de stukken 3 en 4 die verweersters zelf bijbrengen kan de rechtbank duidelijk
afleiden dat er wel degelijk verschillende activiteiten, productieprocessen en
arbeidsmiddelen zijn.
Tijdens de powerpoint-presentatie die de directie heeft gegeven naar aanleiding van X60 en X-35 werden er ook ‘vragen en antwoorden’ behandeld die blijkbaar onder de
werknemers de rondgang deden.
Zo werd er de vraag gesteld hoe de directie dit eengemaakt CPBW dan in de praktijk zag
werken gelet op het feit dat er in de vestigingen verschillende activiteiten met
verschillende werkwijzen ontplooid werden. Dezelfde vraag i.v.m. de arbeidsmiddelen
en productieprocessen:
De werkwijze tussen de fabrieken zijn niet gelijk. Hoe kan dan de veiligheid gegarandeerd
worden op lokaal vlak?
Antwoord van de directie: “ De HL (de hiërarchische lijn, eigen toevoeging van de
rechtbank) blijft in eerste instantie beslissen hoe en wat zal gebeuren. Anderzijds kunnen
tijdens vergaderingen en veiligheidsrondgangen van het centrale CPBW goede praktijken
tussen de sites gedeeld worden, die dan ook in andere sites kunnen worden toegepast
en daardoor het veiligheidsbeleid ten goede komen.
Het is frappant dat de directie op dat ogenblik niet ontkend heeft dat deze verschillende
activiteiten en productieprocessen er wel degelijk zijn – zoals ze nu wel in de procedure
doet.
Bovendien valt het op dat de directie in haar antwoord in eerste instantie bevoegdheden
die aan het CPBW toebehoren nu gaat toebedelen aan de (lokale) hiërarchische lijn.
Immers, werknemers kunnen niets meer melden aan hun lokale CPBW maar aan de
plantmanager, hetgeen moeilijk te verenigen is met de bedoeling van de wetgeving op
het sociaal overleg en bovendien toont dit antwoord aan dat het toch de lokale
hiërarchische lijn blijft die beslist, hetgeen dan weer contradictoir is aan een
eengemaakt veiligheidsbeleid.
Verweersters creëren een situatie waarbij de werkgever op vlak van veiligheid en welzijn
wel nog lokaal werkt, maar het sociaal overleg daarentegen niet meer lokaal gebeurt.
Op deze wijze dreigt het sociaal overleg volledig verstoord geraken.
Het bepalen van een gezamenlijk aankoopbeleid binnen een groep inzake bijvoorbeeld
persoonlijke beschermingsmiddelen en het oprichten van een overkoepelende
werkgroep veiligheid verandert daar niet veel aan.
b.
Een belangrijk element is volgens de rechtbank het feit dat er voor de verschillende sites,
ook telkens afzonderlijke preventie-adviseurs zijn:
Preventieadviseur [plaats 1]: De heer [H]
Een en ander is te begrijpen aangezien elke site zijn eigen manieren van produceren
heeft aangezien elke onderneming andere producten op de markt brengt. Dit heeft
noodzakelijkerwijze andere productietechnieken tot gevolg en dus ook verschillende
beschermingsissues voor de werknemers en andere veiligheidsvraagstukken.
Trouwens, uit de stukken 3 en 4 van verweersters kan de rechtbank afleiden dat
verweersters het principe van de lokale preventieadviseur wensen te behouden
ondanks het bestaan van een overkoepelend veiligheidsbeleid.
Op de vraag van de werknemers wie dringende tussenkomsten gaat doen antwoorden
verweersters immers:
“De communicatie zal altijd kunnen lopen met de lokale hiërarchische lijn, de
plantmanager en de lokale preventieadviseur.”
Dit antwoord van de directie is echter weerom contradictoir aan een eengemaakt
veiligheidsbeleid aangezien de directie hier letterlijk antwoordt dat dringende
problemen bij de lokale plantmanager en lokale preventieadviseur moeten worden
gemeld.
Dat deze preventieadviseurs aangestuurd worden door een overkoepelend Hoofd
Veiligheid verandert daar evenmin iets aan.
c.
Uit de notulen van zowel de ondernemingsraad als het comité voor preventie en
bescherming op het werk die eisende partijen bijbrengen blijkt hoe divers en
uiteenlopend de aangekaarte veiligheidsproblematieken zijn per vestigingseenheid (zie
stukken 11 – 16 eisende partijen en stukken 12 - 14 verweerster).
Verweersters verwijzen naar de ‘Overkoepelende Werkgroep Veiligheid [X]’ om aan te
tonen dat de veiligheidsissues niet per site worden besproken, maar op een hoger
niveau (stuk 10 verweerster).
In eerste instantie moet opnieuw worden benadrukt dat het CPBW niet enkel bevoegd
is voor veiligheidsvraagstukken maar ook voor andere zaken die eerder met welzijn op
het werk te maken hebben (zie Titel 7, Boek II Codex Welzijn op het Werk) en dus kan
een overkoepelend orgaan die zich enkel met veiligheid bezighoudt geen forum zijn
waar de andere bevoegdheden van het CPBW aan bod komen.
Welzijn is inderdaad meer dan veiligheid en gezondheid. Het CBPW dient zich ook te
buigen over aspecten zoals de verfraaiing van de werkplaats. Dit zijn net heel
plaatsgebonden problemen.
Bovendien geldt ook hier weer de opmerking dat de rechtbank er op moet toezien dat
het sociaal overleg op het ‘juiste’ niveau plaatsvindt en dat staat los van het niveau
waarop het voor de werkgever efficiënter is om het veiligheidsbeleid te bepalen.
Met dit argument kunnen verweersters de rechtbank moeilijk overtuigen dat er één
allesomvattend CPBW zou moeten komen.
Verder blijkt er zelfs uit het verslag van de overkoepelende werkgroep dat er
onderscheiden veiligheidsissues, specifiek aan de verschillende sites, worden
besproken, hetgeen juist op zelfstandigheid wijst.
d.
Het is ook onbetwistbaar dat er verschillende opleidingen en toolboxen worden
georganiseerd aangaande verschillende onderwerpen op de diverse sites (stuk 19
eisende partijen).
Ook worden voor elke site afzonderlijk jaarlijks aparte bedrijfsopleidingsplannen
opgesteld hetgeen de verschillende noden aan opleidingen aantoont.
Ook dit is eerder een feit dat wijst op autonomie van de vestigingseenheden. (zie de stuk
20 eisende partijen)
e.
De rechtbank onderschrijft het standpunt dat het CPBW een ‘nabijheidsorgaan’ moet
zijn dat kort op de werkvloer staat met korte communicatielijnen en een
vertegenwoordiging ter plekke.
Die nabijheid is vereist voor het goed functioneren van het CPBW, zeker voor een
gevaarlijke sector als de betonindustrie.
Gelet op hogere opgesomde veiligheidsissues is het niet realistisch dat een
gecentraliseerd CPBW deze bevoegdheden op een behoorlijke wijze kan uitoefenen
voor de gespreide vestigingen.
Het zal meer in het belang van de werknemers zijn indien deze bevoegdheden
gedecentraliseerd blijven naar het niveau van de verschillende vestigingen.
Zo zal een personeelsafgevaardigde binnen het CPBW snel aanwezig moeten kunnen
zijn in geval van een zwaar ongeval of dreigend risico, moet de inspectie te woord
kunnen staan als deze een onaangekondigd bezoek brengt, en meer in het algemeen
moeten de werknemers hun klachten en verzuchtingen aangaande veiligheid en welzijn
met een zo kort mogelijke communicatielijn ter sprake kunnen brengen.
Zij moeten er ook op kunnen vertrouwen dat hun verzuchtingen inderdaad op de agenda
van het CPBW komt. Dan kan enkel als de sociale controle van de werknemers op de
werking van het orgaan ook effectief kan worden uitgevoerd.
In het andere geval wordt het sociaal overleg in de feiten monddood gemaakt.
De rechtbank treedt het argument van eisende partijen bij waarbij in het geval van
samenvoeging van de sites tot één TBE eveneens het gevaar bestaat dat ofwel kleinere
vraagstukken niet belangrijk genoeg gevonden worden om te worden behandeld op de
vergadering van het CPBW ofwel dat de vergaderingen veel te lang gaan duren omdat
er gewoon te veel punten moeten worden besproken die uit de diverse sites naar boven
komen.
Een blik op de notulen van de vergaderingen die nu gehouden worden in de diverse
CPBW’s onderschrijft deze vrees.
Het gevaar bestaat dat niemand uiteindelijk door het bos de bomen nog ziet én het
veiligheidsbeleid in feite ondoelmatig wordt waardoor bepaalde veiligheids- en
welzijnsvraagstukken niet of onvoldoende behandeld zullen worden, hetgeen op zijn
beurt weer de kans op (kleine) ongevallen (of risico op) verhoogt.
Bovendien is de afstand, hoewel deze in de beoordeling niet allesbepalend is, tussen
bijvoorbeeld de site te [plaats 3] en die van [plaats 1] maar liefst 115 km, [plaats 3][plaats 2] zelfs 132 km, waarbij de rechtbank zich de vraag stelt hoe een en ander in de
visie van verweerster praktisch georganiseerd kan worden, gelet op de specifieke
bevoegdheden die Titel 7, Boek II van de Codex Welzijn op het Werk aan het CPBW
gegeven wordt.
Bovendien zijn de sites, uitgezonderd [plaats 3], in Limburg gevestigd en bestaat de kans
dat de werknemers uit [plaats 3] geen of nauwelijks vertegenwoordigers zullen hebben
in dit eengemaakte CPBW of dat de ‘Limburgse’ mandatarissen, die de meerderheid
zullen uitmaken, eerder oren zullen hebben naar de problemen die zich op de Limburgse
sites stellen.
Dit is allemaal niet bevorderlijk voor het sociaal overleg, rekening houdend met de
specifieke bevoegdheden die werden toebedeeld aan het CPBW.
De rechtbank hecht dan ook belang aan het behoud van het status quo en de continuïteit
van de overlegorganen krachtens artikel 14, § 2, b) in fine van de Bedrijfsorganisatiewet
en artikel 50, §3, lid 3 van de Welzijnswet.
f.
Wat betreft de vestiging van [X] [plaats 2] vorderen eisende partijen de samenvoeging
met [Z] te [plaats 5].
Verweersters baseren zich echter terecht op artikel 8 van de Wet Sociale Verkiezingen
dat luidt als volgt:
“Indien een onderneming als juridische entiteit verscheidene technische
bedrijfseenheden omvat en één van deze niet aan de norm voldoet van vijftig
werknemers voor de comités en honderd werknemers voor de raden moet:
1° ofwel deze technische bedrijfseenheid gevoegd worden bij andere technische
eenheden van dezelfde juridische entiteit die evenmin de norm van vijftig werknemers
voor de comités of honderd werknemers voor de raden bereiken;
2° ofwel deze technische bedrijfseenheid gevoegd worden bij een technische eenheid
van dezelfde juridische entiteit die de norm van vijftig werknemers voor de comités of
honderd werknemers voor de raden bereikt.”
Rekening houdende met het voorgaande dient [X] [plaats 2] als een afzonderlijke TBE te
worden beschouwd maar kan deze niet bij [Z] gevoegd worden aangezien [X] [plaats 2]
niet tot dezelfde juridische entiteit behoort, hetgeen in strijd zou zijn met voormeld
artikel 8.
Anderzijds kan het niet de bedoeling zijn dat de werknemers van de site [plaats 2] voor
de legislatuur 2024-2028 zonder vertegenwoordiging in de CPBW zouden vallen.
Zij moet echter krachtens artikel 8 Wet Sociale Verkiezingen inderdaad gevoegd worden
bij een andere TBE van dezelfde juridische entiteit (= [X]). In dit geval is het dan ook
aangewezen de TBE [X] [plaats 2] te voegen bij de TBE [X] [plaats 1], zoals verweersters
ook terecht in ondergeschikte orde suggereren.
g.
Omtrent de gevorderde dwangsom
Aangezien de sociale verhoudingen binnen ondernemingen bij voorkeur worden
behandeld via onderhandelingen en sociaal overleg en niets er bovendien op wijst dat
verweerster zich zou onttrekken aan haar verplichtingen die voortvloeien uit onderhavig
vonnis dringt de oplegging van een dwangsom zich niet op.
5
Beslissing
Na naleving van de voorschriften van de wet van 15 juni 1935 op het gebruik van de
talen in gerechtszaken;
Beslist de eerste kamer van de Arbeidsrechtbank, na beraad, OP TEGENSPRAAK:
Verklaart de vordering van eisende partijen ontvankelijk en deels gegrond in de
volgende mate;
Zegt voor recht dat de sociale verkiezingen 2024 voor het Comité voor Preventie en
Bescherming op het Werk dienen te worden georganiseerd in de volgende separate
technische bedrijfseenheden zijnde:
[X] te [plaats 3]
[X] te [plaats 1]
[Z] te [plaats 5]
[Y] te [plaats 4]
Zegt voor recht dat de vestiging van [X] te [plaats 2]/[plaats 6] conform artikel 8 Wet
Sociale Verkiezingen dient te worden gevoegd bij de technische bedrijfseenheid [X] te
[plaats 1].
Zegt voor recht dat de sociale verkiezingen 2024 bij verwerende partijen dienen te
worden georganiseerd en verder moeten worden voorbereid op basis van deze
beslissing van de arbeidsrechtbank.
Verklaart de vordering tot oplegging van een dwangsom ongegrond.
Veroordeelt verweersters, in hun hoedanigheid van in het ongelijk gestelde partij tot de
kosten van het geding, in hoofde van eisende partijen begroot op 24,00 euro bijdrage
voor het Begrotingsfonds voor juridische tweedelijnsbijstand en 1.800,00 euro
rechtsplegingsvergoeding en in hoofde van verwerende partijen begroot op 1.800,00
euro rechtsplegingsvergoeding en aldus door de rechtbank vereffend.
Dit vonnis werd gewezen door
de heer G.W.
de heer J.D.
de heer P.G.
rechter, voorzitter van de kamer;
rechter in sociale zaken, werkgever;
rechter in sociale zaken, werknemer-arbeider;
met bijstand van mevrouw A.C., griffier.
A. C.
P. G.
J. D.
G. W.
en uitgesproken op VIJFTIEN FEBRUARI TWEEDUIZEND VIERENTWINTIG in de openbare
terechtzitting van de arbeidsrechtbank Antwerpen, afdeling Hasselt, door voormelde
voorzitter van de kamer, met bijstand van mevrouw A.C., griffier.
A.C.
G.W.
Sources citées
1 référence
Jurisprudence (1)
[1]
Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique), n° ECLI:BE:ARANT:2024:JUG.20240215.1 — Décision commentée
🏛 Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique)
