Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie, 2026-06-23, ECLI:BE:CASS:2026:ARR.20260623.2N.6

Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie — ECLI:BE:CASS:2026:ARR.20260623.2N.6 (2026-06-23)

Sommaire (FR) : Nog niet beschikbaar

--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- 23 JUNI 2026

P.26.0341.N/1

Hof van Cassatie van België

Arrest

Nr. P.26.0341.N C. V., burgerlijke partij, eiseres, met als raadsman mr. Lore Gyselaers, advocaat bij de balie Limburg , tegen T. J., beklaagde, verweerder.

I.

RECHTSPLEGING VOOR HET HOF

Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen, correctionele kamer, van 19 februari 2026. De eiseres voert in een memorie die aan dit arrest is gehecht, een middel aan.

P.26.0341.N/2

23 JUNI 2026

Raadsheer Steven Van Overbeke heeft verslag uitgebracht. Advocaat-generaal Dirk Schoeters heeft geconcludeerd.

II.

BESLISSING VAN HET HOF

Beoordeling Middel Eerste onderdeel 1.

Het onderdeel voert schending aan van artikel 149 Grondwet en de artikelen

417/5, 417/7 en 417/11 Strafwetboek: het oordeel dat niet boven elke redelijke twijfel bewezen is dat er sprake was van een gebrek aan toestemming bij de eiseres, is niet regelmatig met redenen omkleed en niet naar recht verantwoord; door eensdeels te oordelen dat de seksuele handelingen effectief hebben plaatsgevonden zoals door de eiseres beschreven maar anderdeels vast te stellen dat diverse elementen in het strafdossier moeilijk te rijmen vallen met het misdrijf van verkrachting en aantasting van de seksuele integriteit, motiveren de appelrechters de vrijspraak op een dubbelzinnige wijze, wat tot onjuiste gevolgtrekkingen in rechte leidt; in haar verklaring, die door de appelrechters gedetailleerd en genuanceerd wordt bevonden, heeft de eiseres verklaard dat zij zich zowel fysiek als verbaal heeft verzet tegen de handelingen van de verweerder;

de

appelrechters

aanvaarden

de

geloofwaardigheid

en

betrouwbaarheid van het relaas van de eiseres, waarbij ook wordt gewezen op de coherente onthullingsgeschiedenis en de aanvankelijk leugenachtige verklaring van de verweerder; niettemin oordelen de appelrechters dat niet boven elke redelijke twijfel bewezen is dat er sprake was van een gebrek aan toestemming bij de eiseres, zonder te preciseren op welke gronden of volgens welke redenering de geloofwaardig en betrouwbaar bevonden verklaringen van de eiseres hun bewijswaarde zouden verliezen bij de beoordeling van het ontbreken van toestemming; de voormelde redenen houden dan ook een tegenstrijdige en dubbelzinnige motivering in.

P.26.0341.N/3

23 JUNI 2026

De appelrechters oordelen dat de verklaringen die de eiseres nadien heeft

afgelegd met betrekking tot de door de verweerder gestelde seksuele handelingen geloofwaardig zijn, maar oordelen niet dat uit de verklaringen van de eiseres met betrekking tot haar verzet tegen die handelingen blijkt dat zij hiertoe geen toestemming heeft gegeven zoals bedoeld in artikel 417/5 Strafwetboek. In zoverre berust het onderdeel op een onjuiste lezing van het arrest en mist het feitelijke grondslag. 3.

Een middel dat een dubbelzinnigheid als motiveringsgebrek aanvoert, is

slechts ontvankelijk indien wordt verduidelijkt in welke lezing de beslissing wettig is en in welke andere lezing de beslissing niet wettig is. In zoverre het onderdeel niet aan dit vereiste voldoet, is het bij gebrek aan nauwkeurigheid niet ontvankelijk. 4.

Redenen van eenzelfde rechterlijke beslissing zijn tegenstrijdig indien ze

elkaar tenietdoen en dus opheffen. Dat is niet het geval met de in het onderdeel vermelde redenen van het arrest. In zoverre mist het onderdeel feitelijke grondslag. 5.

Voor het overige komt het onderdeel onder het mom van een

motiveringsgebrek op tegen het onaantastbare oordeel van de appelrechters over de in artikel 417/5 Strafwetboek bedoelde toestemming van de eiseres met de seksuele handelingen. In zoverre is het onderdeel niet ontvankelijk. Tweede onderdeel 6.

Het onderdeel voert schending aan van artikel 149 Grondwet, artikel 417/5

Strafwetboek en artikel 8.17 Burgerlijk Wetboek, alsook miskenning van het algemeen rechtsbeginsel dat de miskenning van de bewijskracht van een akte verbiedt: met het oordeel dat niet boven elke redelijke twijfel bewezen is dat er sprake was van een gebrek aan toestemming bij de eiseres, miskent het arrest het wettelijke

begrip

toestemming

met

betrekking

tot

het

seksueel

zelfbeschikkingsrecht; uit het dossier blijkt dat de eiseres herhaaldelijk en uitdrukkelijk aangaf bepaalde handelingen niet te willen; de gedragingen van de

23 JUNI 2026

P.26.0341.N/4

eiseres, met name de omstandigheid dat zij na bepaalde seksuele handelingen van de verweerder tot tweemaal toe opnieuw bij hem plaats nam in bed en zelf handelingen stelde door hem wakker te maken, kunnen niet als doorslaggevende aanwijzingen van een toestemming tot de seksuele handelingen worden beschouwd, zodat hieruit ook niet kan worden afgeleid dat het gebrek aan toestemming niet bewezen is; het wettelijke begrip toestemming laat ook niet toe dat het voorhanden zijn van de toestemming enkel wordt afgeleid uit gedragingen die door het slachtoffer worden gesteld na de seksuele handelingen; door geen rekening te houden met de herhaalde verbale afwijzingen van de eiseres en deze niet te kwalificeren als bewijselementen met betrekking tot het ontbreken of intrekken van de toestemming, is de beslissing dan ook niet naar recht verantwoord; het arrest is bovendien, gelet op de summiere en tegenstrijdige redenen, ook niet regelmatig gemotiveerd, aangezien het enerzijds uitgaat van de consistente verklaringen van de eiseres omtrent haar herhaalde afwijzingen, maar anderzijds het gebrek aan toestemming niet bewezen acht op grond van de dubbelzinnige signalen die de eiseres a posteriori zou hebben gesteld, zoals de terugkeer naar het bed, zonder dat de appelrechters uiteenzetten waarom dat laatste zwaarder zou doorwegen dan het uitdrukkelijke verzet van de eiseres op het ogenblik van de handeling zelf, alsook waarom dat laatste geen redelijke twijfel over het gebrek aan toestemming zou uitsluiten; de appelrechters gaan bij de chronologie die zij met betrekking tot de feiten aannemen uit van een “laatste fase” die zich afspeelt na de seksuele handelingen, waaruit zij afleiden dat de afwezigheid van toestemming niet bewezen is; in dit verband miskent het arrest de bewijskracht van het proces-verbaal nr. 3274/22, houdende de verklaring van de moeder van de eiseres, waarin deze onder meer stelde dat zij op een gegeven moment naar het toilet ging en zij hoorde dat de eiseres aan het lachen was met de verweerder, waardoor zij dacht “dat het wel oké was”; immers situeert het arrest die verklaring van de moeder van de eiseres in de voormelde “laatste fase”, zijnde na de seksuele handelingen, terwijl uit het proces-verbaal nr. 3274/22 blijkt dat die verklaring betrekking heeft op de fase vóór het slapengaan, zijnde vóór de seksuele handelingen; het arrest geeft aan de verklaring in het proces-verbaal nr. 3274/22 aldus een inhoud die deze niet bevat, waardoor de beslissing niet regelmatig met redenen is omkleed en ook niet naar recht verantwoord is.

23 JUNI 2026

P.26.0341.N/5

In zoverre het onderdeel is afgeleid uit het met het eerste onderdeel vergeefs

aangevoerde motiveringsgebrek, is het niet ontvankelijk. 8.

Het arrest (p. 9-10, nr. 24) oordeelt dat niet blijkt dat geweld, fysieke

dwang, bedreigingen of morele dwang, noch een verrassing, list of enige andere strafbare gedraging werden gebruikt bij de seksuele betrekkingen tussen de eiseres en de verweerder, noch dat de eiseres zich in een emotionele of psychische toestand bevond waardoor haar wil om in te stemmen met seksuele betrekkingen was aangetast. Het oordeelt verder dat het strafdossier niet boven elke redelijke twijfel aantoont dat er sprake was van een gebrek aan toestemming, waarbij het rekening houdt met de volgende omstandigheden:

• de feiten zijn op te delen in drie fasen, namelijk een eerste fase waarbij de eiseres en de verweerder samen naar bed gingen en de verweerder seksuele handelingen stelde op de eiseres, waarbij die laatste verklaarde dat zij “begon mee te kussen in eerste instantie”, waarna beiden in slaap vielen, vervolgens een tweede fase waarbij de eiseres wakker werd en naar het toilet ging, waarna zij opnieuw naar bed ging en er opnieuw seksuele handelingen werden gesteld, waarop de eiseres andermaal in slaap is gevallen, en ten slotte een derde fase waarbij de eiseres en de verweerder ‘s morgens wakker werden en de verweerder opnieuw seksuele handelingen stelde (arrest, p. 8-9, nr. 22);
• de eiser en de verweerder waren vóór het slapengaan naar buiten gegaan om een sigaret te roken, waarbij de verweerder de eiseres aanraakte aan haar borsten, zonder dat de eiseres daarvan melding maakte aan haar moeder, waarna zij samen naar bed gingen en er werd gekust, waarbij de eiseres aangaf dat zij het kussen beantwoordde (arrest, p. 10, nrs. 25-26);
• na de eerste fase maakte de eiseres de verweerder wakker omdat hij snurkte, waarop de verweerder seksuele handelingen op haar stelde, waarna de eiseres in slaap viel, wakker werd en naar het toilet ging, waarna de verweerder in deze tweede fase opnieuw seksuele handelingen op haar stelde, en de eiseres na een tweede toiletbezoek opnieuw vrijwillig bij de verweerder plaats nam in bed, zodat er geen sprake is van een “loutere ontstentenis van verweer” maar van actieve handelingen van de eiseres, die de verweerder wakker maakte en tweemaal, nadat ze de kamer had verlaten, zich opnieuw en spontaan naar de

23 JUNI 2026

P.26.0341.N/6

verweerder begaf nadat deze reeds seksuele handelingen op haar had gesteld (arrest, p. 10, nrs. 27-28);

• de eiseres hoorde vóór de aanvang van de derde fase dat haar moeder, die in een aanpalende kamer sliep, wakker was en in de woning rondliep en had haar mobiele telefoon de hele tijd ter beschikking (arrest, p. 10-11, nr. 29);
• de verweerder was enerzijds zeer aanklampend, maar anderzijds respecteerde hij het meermaals als de eiseres duidelijk aangaf een bepaalde handeling niet te willen, in die mate zelfs dat beide partijen ook tweemaal effectief naast elkaar in slaap vielen (arrest, p. 11, nr. 30);
• de eiseres gaf tijdens haar verhoor aan dat zij de verweerder meermaals de indruk had gegeven dat zij het leuk vond en heeft bij het afscheid, na de seksuele handelingen, de verweerder nog een knuffel gegeven (arrest, p. 11, nrs. 31-32);
• gelet op de voormelde gegevens kan het hof van beroep uit het relaas van de eiseres, die in haar appelconclusie stelt dat de verweerder “alle handelingen tegen haar wil stelde”, niet met zekerheid vaststellen dat de verweerder willens en wetens de seksuele integriteit van de eiseres, dit is tegen haar wil, aantastte, met inbegrip van een seksuele penetratie, zodat het hof van beroep van oordeel is dat, gelet op de houding van de eiseres en het gehele verloop van de nacht en de ochtend, niet boven elke redelijke twijfel vaststaat dat er geen sprake was van toestemming bij de eiseres (arrest, p. 12, nr. 33);
• het hof van beroep sluit niet uit dat de eiseres na het afscheid van de verweerder spijt had van de handelingen die voordien hadden plaatsgevonden en dat dit besef een ernstige emotionele impact op haar had, maar dient zich bij de beoordeling van het strafbare karakter van de seksuele handelingen te plaatsen op het ogenblik dat deze handelingen plaatsvonden (arrest, p. 13, tweede alinea). Daarentegen oordelen de appelrechters niet dat:
• de toestemming van de eiseres blijkt uit gedragingen die zij heeft gesteld na de seksuele handelingen;

23 JUNI 2026

P.26.0341.N/7

• de gedragingen van de eiseres als doorslaggevende aanwijzingen van toestemming moeten worden beschouwd;
• met zekerheid vaststaat dat de eiseres toestemming heeft gegeven tot de seksuele handelingen van de verweerder. In zoverre het onderdeel ervan uitgaat dat het arrest oordeelt dat uit de gedragingen van de eiseres blijkt dat zij haar toestemming tot de seksuele handelingen heeft gegeven, berust het op een onjuiste lezing van het arrest en mist het feitelijke grondslag.

Artikel 417/5 Strafwetboek definieert het begrip toestemming met

betrekking tot het seksueel zelfbeschikkingsrecht als volgt: “Toestemming veronderstelt dat deze uit vrije wil is gegeven. Dit wordt beoordeeld in het licht van de omstandigheden van de zaak. De toestemming kan niet worden afgeleid uit de loutere ontstentenis van verweer van het slachtoffer. De toestemming kan worden ingetrokken op elk ogenblik voor of tijdens de seksuele handeling. Toestemming is er niet wanneer de seksuele handeling is gepleegd door gebruik te maken van de kwetsbare toestand van het slachtoffer ten gevolge van onder meer angst, invloed van alcohol, verdovende middelen, psychotrope stoffen of enige andere substantie met een soortgelijke uitwerking, een ziekte of een handicapsituatie, waardoor de vrije wil is aangetast. Toestemming is er in ieder geval niet indien de seksuele handeling het gevolg is van een bedreiging, fysiek of psychisch geweld, dwang, verrassing, list of van enige andere strafbare gedraging. Toestemming is er in ieder geval niet wanneer de seksuele handeling is gepleegd ten nadele van een bewusteloos of slapend slachtoffer.” 10.

Een seksuele penetratie of het stellen van andere seksuele handelingen zijn

bij toepassing van de artikelen 417/7 en 417/11 Strafwetboek slechts strafbaar in zoverre die handelingen worden gesteld op een persoon die daartoe geen toestemming heeft verleend zoals bedoeld in artikel 417/5 Strafwetboek. 11.

De rechter oordeelt onaantastbaar of de afwezigheid van toestemming

bewezen is, met dien verstande dat de toestemming volgens het eerste lid van

23 JUNI 2026

P.26.0341.N/8

artikel 417/5 Strafwetboek niet kan worden afgeleid uit de loutere ontstentenis van verweer van het slachtoffer en evenmin voorhanden is in de gevallen zoals bedoeld in het tweede en het derde lid van die bepaling. Voor het overige mag de rechter voor die beoordeling alle daarmee verband houdende feitelijke elementen in aanmerking nemen, ook wanneer die feitelijke elementen dateren van na de feiten die het misdrijf opleveren. 12.

De loutere omstandigheid dat een persoon ten aanzien van wie seksuele

handelingen werden gesteld, nadien verklaart op het ogenblik van het stellen van die handelingen zich daartegen te hebben verzet, verplicht de rechter niet om aan te nemen dat die persoon geen toestemming tot die seksuele handelingen heeft gegeven. 13.

Een vrijspraak voor de in de artikelen 417/7 en 417/11 Strafwetboek

bedoelde misdrijven is naar recht verantwoord indien de rechter oordeelt dat de afwezigheid van toestemming in de voormelde zin niet boven elke redelijke twijfel bewezen is. Voor dergelijke vrijspraak volstaat het ook dat over de afwezigheid van toestemming redelijke twijfel bestaat; zij vereist niet het positieve bewijs van de toestemming van de persoon ten aanzien van wie de seksuele handelingen werden gesteld. 14.

Het Hof gaat na of de rechter uit zijn vaststellingen geen gevolgen afleidt

die daarmee geen verband houden of op grond daarvan onmogelijk kunnen worden aangenomen. 15.

De rechter die op grond van welbepaalde feitelijke gegevens oordeelt dat

niet boven elke redelijke twijfel bewezen is dat de persoon op wie seksuele handelingen werden gesteld hiervoor geen toestemming heeft gegeven, is niet ertoe gehouden te motiveren waarom andere gegevens niet het bewijs opleveren van de afwezigheid van toestemming, tenzij wanneer een bij conclusie aangevoerd verweer in dit verband een specifiek antwoord vereist. Evenmin dient de rechter de redenen van zijn redenen te vermelden. 16. recht.

In zoverre het onderdeel uitgaat van andere rechtsopvattingen, faalt het naar

23 JUNI 2026

P.26.0341.N/9

Op grond van de hiervoor aangehaalde redenen kan het arrest wettig en

zonder tegenstrijdigheid oordelen dat niet boven elke redelijke twijfel vaststaat dat er geen sprake was van toestemming bij de eiseres. In zoverre kan het onderdeel niet worden aangenomen. 18.

De rechter miskent de bewijskracht van een akte indien hij van een

geschrift, waarnaar hij uitdrukkelijk verwijst, een uitlegging geeft die onverenigbaar is met de bewoordingen van dat geschrift. Indien de gegeven uitlegging een mogelijke uitlegging is, naast andere, is er geen miskenning van de bewijskracht van het geschrift. 19.

Met het in het onderdeel aangehaalde oordeel geven de appelrechters van

het proces-verbaal nr. 3274/22 geen uitlegging die volstrekt onverenigbaar is met de bewoordingen ervan. In zoverre mist het onderdeel feitelijke grondslag. Derde onderdeel 20.

Het onderdeel voert schending aan van artikel 149 Grondwet en de artikelen

417/5, 417/7 en 417/11 Strafwetboek: het oordeel dat niet met zekerheid kan worden vastgesteld dat de verweerder zich wetens en willens schuldig heeft gemaakt aan een feit van verkrachting of aan een feit van aantasting van de seksuele integriteit, is niet regelmatig met redenen omkleed en niet naar recht verantwoord; door aldus te oordelen, laat het arrest na de juridische gevolgen te trekken uit het geloofwaardig geachte relaas van de eiseres, die had verklaard dat zij zich tegen de seksuele handelingen heeft verzet; door enerzijds dit relaas geloofwaardig te achten en anderzijds te oordelen dat er geen zekerheid bestaat over het opzet van de verweerder, oordeelt het arrest ook tegenstrijdig; de vaststelling dat de eiseres haar weigering duidelijk en herhaaldelijk heeft geuit, laat juridisch ook geen ruimte voor het oordeel dat die weigering voor de verweerder onzeker of onduidelijk zou zijn geweest. 21.

Het onderdeel is afgeleid uit de met het eerste en het tweede onderdeel

vergeefs aangevoerde wetsschendingen en is bijgevolg niet ontvankelijk.

23 JUNI 2026

P.26.0341.N/10

Dictum Het Hof, Verwerpt het cassatieberoep. Veroordeelt de eiseres tot de kosten. Bepaalt de kosten op 62,21 euro. Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, tweede kamer, samengesteld uit sectievoorzitter Erwin Francis, als voorzitter, de raadsheren Peter Hoet, Steven Van Overbeke, Bruno Lietaert en Jos Decoker, en in openbare rechtszitting van 23 juni 2026 uitgesproken door sectievoorzitter Erwin Francis, in aanwezigheid van advocaat-generaal Dirk Schoeters, met bijstand van afgevaardigd griffier Eva Coppens.