Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie, 2026-09-04, ECLI:BE:CASS:2026:ARR.20260904.1N.3

Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie — ECLI:BE:CASS:2026:ARR.20260904.1N.3 (2026-09-04)

--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- 4 SEPTEMBER 2026

C.25.0098.N/1

Hof van Cassatie van België

Arrest

Nr. C.25.0098.N T. N., advocaat, (…), in zijn hoedanigheid van curator over het faillissement van BOOZE vof, met zetel te 2610 Antwerpen-Wilrijk, Boomsesteenweg 690, ingeschreven in de KBO onder het nummer 0886.112.024, eiser, aan wie rechtsbijstand is verleend bij beslissing van 24 maart 2025 (G.25.0014.N), vertegenwoordigd door mr. Patricia Vanlersberghe, advocaat bij het Hof van Cassatie, met kantoor te 1000 Brussel, Koloniënstraat 11, waar de eiseres woonplaats kiest, tegen F. B., verweerder.

4 SEPTEMBER 2026 I.

C.25.0098.N/2

RECHTSPLEGING VOOR HET HOF

Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 27 juni 2024. Advocaat-generaal Frederic Vroman heeft op 9 juni 2026 een schriftelijke conclusie neergelegd. Raadsheer Michael Traest heeft verslag uitgebracht. Advocaat-generaal Frederic Vroman heeft geconcludeerd.

II.

CASSATIEMIDDEL

De eiser voert in zijn verzoekschrift dat aan dit arrest is gehecht, een middel aan.

III.

BESLISSING VAN HET HOF

Beoordeling 1.

Krachtens artikel 201 Wetboek van Vennootschappen, vóór de wijziging

ervan bij wet van 15 april 2018 houdende hervorming van het ondernemingsrecht, is de vennootschap onder firma een vennootschap die wordt aangegaan tussen hoofdelijk aansprakelijke vennoten en die tot doel heeft, onder een gemeenschappelijke naam, een burgerlijke activiteit of een handelsactiviteit uit te oefenen. Na de wijziging ervan bij voormelde wet van 15 april 2018 bepaalt dit artikel dat de vennootschap onder firma een vennootschap is met rechtspersoonlijkheid die wordt aangegaan tussen hoofdelijk aansprakelijke vennoten. Krachtens artikel 204 Wetboek van Vennootschappen zijn de vennoten onder firma hoofdelijk aansprakelijk voor alle verbintenissen van de vennootschap, ook al heeft een enkele vennoot getekend, mits dit namens de vennootschap geschied is. Krachtens artikel 209 Wetboek van Vennootschappen kan, onverminderd artikel 38, de overdracht van deelneming, wanneer zij door het vennootschapscontract is

4 SEPTEMBER 2026

C.25.0098.N/3

toegelaten, slechts geschieden met inachtneming van de vormen van het burgerlijk recht en kan zij geen gevolg hebben ten aanzien van de verbintenissen die vóór haar openbaarmaking zijn aangegaan. 2.

Artikel 4:22, tweede lid, WVV bepaalt dat een vennootschap een

vennootschap onder firma is wanneer alle vennoten onbeperkt en hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de verbintenissen van de vennootschap. Krachtens artikel 4:7 WVV kan de overdracht van aandelen, wanneer zij door de overeenkomst is toegelaten, slechts gebeuren met inachtneming van de vormen van het burgerlijk recht en kan zij geen gevolg hebben ten aanzien van de verbintenissen van de vennootschap die dateren van vóór de tegenwerpelijkheid van de overdracht. Krachtens artikel 39, § 1, eerste lid, van de wet van 23 maart 2019 tot invoering van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen en houdende diverse bepalingen, is op de vennootschappen, verenigingen en stichtingen die bestaan op de dag van de inwerkingtreding van deze wet het Wetboek van vennootschappen en verenigingen voor het eerst van toepassing op 1 januari 2020. Krachtens artikel 1.2 Burgerlijk Wetboek, voorheen artikel 1, zoals hernummerd bij wet van 18 juni 2018, Oud Burgerlijk Wetboek, en artikel 2 Oud Burgerlijk Wetboek voor de hernummering ervan, beschikt de wet enkel voor het toekomende en heeft zij geen terugwerkende kracht. Hieruit volgt dat het WVV geen afbreuk doet aan de voor 1 januari 2020 ontstane solidaire gehoudenheid van de vennoot van een vennootschap onder firma tot nakoming van de verbintenissen aangegaan door de vennootschap vóór de openbaarmaking van de aandelenoverdracht. 3.

Krachtens artikel 68, eerste lid, Wetboek van Vennootschappen wordt bij

oprichting en binnen vijftien dagen na de dagtekening van de definitieve akte een uittreksel uit de oprichtingsakte neergelegd. Ingevolge artikel 2:8, § 1, WVV is deze termijn dertig dagen geworden. Krachtens artikel 69, eerste lid, 4°, Wetboek van Vennootschappen bevat het uittreksel uit de oprichtingsakte van vennootschappen, met uitzondering van de economische samenwerkingsverbanden, nauwkeurige opgave van de identiteit van de hoofdelijk aansprakelijke vennoten, de oprichters en de vennoten die hun

4 SEPTEMBER 2026

C.25.0098.N/4

inbreng nog niet volledig hebben volgestort en bevat het uittreksel, in dit laatste geval, voor elk van deze vennoten het bedrag van de nog niet volgestorte inbrengen. Krachtens artikel 2:8, § 2, eerste lid, 4°, WVV bevat het uittreksel uit de oprichtingsakte de naam, voornaam en woonplaats van de hoofdelijk aansprakelijke vennoten, de oprichters en de vennoten of aandeelhouders die hun inbreng nog niet volledig hebben volgestort; in dit laatste geval bevat het uittreksel voor elk van deze vennoten of aandeelhouders het bedrag van de nog niet volgestorte inbrengen. Artikel 73, eerste lid, Wetboek van Vennootschappen bepaalt dat de bekendmaking geschiedt in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad, binnen vijftien dagen na de neerlegging, op straffe van schadevergoeding ten laste van de ambtenaren aan wie het verzuim of de vertraging te wijten is. Ingevolge artikel 2:13 WVV bedraagt voormelde termijn tien dagen. Krachtens artikel 74, 1°, Wetboek van Vennootschappen worden de akten die bepalingen wijzigen waarvoor dit wetboek de bekendmaking voorschrijft overeenkomstig de vorige artikelen neergelegd en bekendgemaakt. Artikel 2:14, 5°, WVV bepaalt dat voor vennootschappen worden bekendgemaakt de akten of uittreksels die bepalingen wijzigen waarvoor dit wetboek de bekendmaking voorschrijft. Uit voormelde bepalingen volgt dat zowel onder toepassing van het Wetboek van Vennootschappen als het WVV een gewezen vennoot van een vennootschap onder firma door derden kan worden aangesproken voor verbintenissen door de vennootschap aangegaan vóór de openbaarmaking van de aandelenoverdracht en de wijziging van de identiteit van de hoofdelijk aansprakelijke vennoten dient te worden bekendgemaakt in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad. 4.

Krachtens artikel 76 Wetboek van Vennootschappen kunnen de akten en

gegevens waarvan de openbaarmaking is voorgeschreven, aan derden niet worden tegengeworpen dan vanaf de dag dat zij bij uittreksel of in de vorm van een mededeling in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad zijn bekendgemaakt, tenzij de vennootschap aantoont dat die derden er tevoren kennis van droegen.

4 SEPTEMBER 2026

C.25.0098.N/5

Artikel 2:18 WVV bepaalt dat de stukken die krachtens dit hoofdstuk moeten worden openbaar gemaakt, aan derden slechts kunnen worden tegengeworpen vanaf de dag van neerlegging ervan of, indien zij volgens de voorschriften van dit hoofdstuk ook moeten worden bekendgemaakt, vanaf de dag van bekendmaking ervan in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad, behalve indien de rechtspersoon aantoont dat die derden er reeds kennis van hadden. Uit deze wetsbepalingen volgt dat de akte waarbij een vennoot zijn aandelen overdraagt voor de openbaarmaking ervan niet kan worden tegengeworpen aan een derde behalve indien de vennootschap of rechtspersoon aantoont dat die derden reeds kennis ervan hadden. 5.

Krachtens artikel XX.98 WER strekt de faillissementsprocedure ertoe het

vermogen van de schuldenaar onder bevoegdheid van een curator te plaatsen die belast is het vermogen van de gefailleerde te beheren en te vereffenen en de opbrengst ervan te verdelen onder de schuldeisers. Artikel XX.110, § 1, WER bepaalt dat te rekenen van de dag van het vonnis van faillietverklaring de gefailleerde van rechtswege het beheer verliest over al zijn goederen evenals over de goederen die hij tijdens de procedure verkrijgt op grond van een oorzaak die het faillissement voorafgaat. De algemene opdracht van de curator bestaat erin de activa van de gefailleerde te gelde te maken en het provenu te verdelen. De noodzaak van een efficiënte afwikkeling van het faillissement en de gelijke behandeling van de schuldeisers, maken dat de curator gerechtigd is de vorderingsrechten uit te oefenen tegen een derde die heeft in te staan voor de schulden van de gefailleerde wanneer die gehoudenheid bestaat tegenover alle schuldeisers, ook al behoren die vorderingsrechten niet toe aan de gefailleerde en is de omvang van die gehoudenheid beperkt in de tijd. 6.

Het aan schuldeisers van een vennootschap onder firma toekomende recht

om de vennoten of gewezen vennoten aan te spreken, geldt voor alle schulden die zijn aangegaan door de vennootschap voor de openbaarmaking van de aandelenoverdracht en het verlies van de hoedanigheid van vennoot en komt in geval van faillissement van de vennootschap onder firma toe aan de curator optredend namens de gezamenlijke schuldeisers van de gefailleerde vennootschap.

4 SEPTEMBER 2026

C.25.0098.N/6

Thans bepaalt artikel XX.99, laatste lid, WER dat in geval van faillissement van een rechtspersoon waarvan de vennoten onbeperkt aansprakelijk zijn krachtens de wet, enkel de curator de vennoot persoonlijk aansprakelijk kan stellen voor de passiva van deze onderneming. De curator die voormeld vorderingsrecht uitoefent en aldus een recht uitoefent dat voor het faillissement aan derden-schuldeisers toekwam, kan zich ten aanzien van een vennoot die aanvoert niet te kunnen worden aangesproken wegens een eerdere overdacht van aandelen, in beginsel beroepen op de afwezigheid van openbaarmaking en tegenwerpelijkheid van de aandelenoverdracht. 7.

De appelrechter stelt vast en oordeelt dat:

• de verweerder aanvoert dat hij zijn 25 aandelen in de vof B. op 20 januari 2010 verkocht aan C. D.S.;
• de vof B. bij vonnis van 28 oktober 2021 van de ondernemingsrechtbank Antwerpen, afdeling Antwerpen, failliet werd verklaard;
• op 5 september 2022 de curator aan de verweerder een dagvaarding liet betekenen teneinde hem te horen veroordelen tot de aanzuivering van het passief dat provisioneel begroot werd op 88.976,39 euro;
• de onbeperkte en hoofdelijke aansprakelijkheid van de vennoten van een vof enkel geldt ten aanzien van de vennootschapsschuldeisers, niet ten aanzien van de vennootschap zelf of van de medevennoten;
• een overdracht van aandelen van de vennoten in de vof ten aanzien van deze verbintenissen

van

de

vennootschap

die

dateren

van

vóór

de

tegenwerpelijkheid van deze overdracht geen gevolg kan hebben;

• zonder publicatie de aandelenoverdracht aan derden niet tegenwerpelijk is en de overdragende vennoot hoofdelijk aansprakelijk blijft voor de verbintenissen van de vennootschap die na zijn uittreding zijn ontstaan;
• de derde zich in dat geval mag blijven beroepen op de bekendgemaakte rechtstoestand zonder rekening te houden met de niet bekendgemaakte aandelenoverdracht;
• derden die op de vennootschap een vordering uit onrechtmatige daad of uit kracht van wet hebben geen door deze bepaling te beschermen derden zijn en

4 SEPTEMBER 2026

C.25.0098.N/7

in dezelfde zin de bescherming van niet-tegenwerpelijkheid van niet gepubliceerde akten aan derden niet geldt voor de curator die in deze procedure niet louter optreedt als vertegenwoordiger van de vennootschapsschuldeisers;

• de curator van de failliete vennootschap met onvolkomen rechtspersoonlijkheid toch de mogelijkheid heeft om de gemeenschappelijke vorderingsrechten van de schuldeisers uit te oefenen zodat hij op die wijze namens de schuldeisers de onbetaalde vennootschapsschulden kan verhalen op de hoofdelijk gehouden vennoten;
• de curator die handelt krachtens deze wetsbepaling en derhalve niet met de vof of haar organen heeft gehandeld geen derde is die zich op de bescherming van artikel 4:7 WVV, voorheen artikel 209 Wetboek van Vennootschappen en 2:18 WVV kan beroepen;
• de rechtsgevolgen van de aandelenoverdracht ten aanzien van de curator tegenwerpelijk zijn vanaf het bestaan van deze overdracht waarvan de verweerder de bewijslast draagt;
• de verweerder zijn uittreding aantoont door voorlegging van een uittreksel uit het vennootschapsdossier houdende een op 2 september 2011 neergelegd handgeschreven verslag van de buitengewone algemene vergadering van 18 augustus 2011, ondertekend door T. H. en C. D.S., die verklaren dat met algemeenheid van stemmen wordt beslist dat de verweerder de functie als gemandateerde van de vennootschap niet meer uitoefent met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2010 en na deze datum de naam van de verweerder niet meer voorkomt in het vennootschapsdossier;
• het voorgaande aantoont dat enkel T. H. en C. D.S. op 18 augustus 2011 honderd percent van de aandelen bezaten en de verweerder minstens vanaf deze datum geen vennoot meer was;
• gelet op de inhoud van de notulen van de buitengewone algemene vergadering van 18 augustus 2011, zoals neergelegd in het vennootschapsdossier, de aandelenoverdracht vanaf deze datum door de vennootschap werd erkend hetgeen aan de curator handelend krachtens artikel XX.99 WER tegenstelbaar is.

4 SEPTEMBER 2026

C.25.0098.N/8

De appelrechter die met deze redenen oordeelt dat de curator die tegen een

gewezen vennoot van een vof een vordering instelt op grond van de artikelen 204 Wetboek van Vennootschappen en 4:22 WVV geen derde is die zich tegen de gewezen vennoot kan beroepen op een gebrek aan openbaarmaking en tegenwerpelijkheid van een aandelenoverdracht, verantwoordt zijn beslissing niet naar recht. Het middel is gegrond. Dictum Het Hof, Vernietigt het bestreden arrest behalve in zoverre dit het hoger beroep ontvankelijk verklaart. Beveelt dat van dit arrest melding zal worden gemaakt op de kant van het gedeeltelijk vernietigde arrest. Verwijst de aldus beperkte zaak naar het hof van beroep te Gent. Houdt de kosten aan en laat de beslissing daaromtrent aan de feitenrechter over. Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, eerste kamer, samengesteld uit sectievoorzitter Geert Jocqué, als voorzitter, en de raadsheren Ilse Couwenberg, Sven Mosselmans, Myriam Ghyselen en Michael Traest, en in openbare rechtszitting van 4 september 2026 uitgesproken door sectievoorzitter Geert Jocqué, in aanwezigheid van advocaat-generaal Frederic Vroman, met bijstand van griffier Elien Van Isterdael. E. Van Isterdael

M. Traest

M. Ghyselen

S. Mosselmans

I. Couwenberg

G. Jocqué

VERZOEKSCHRIFT/1

VOORZIENING IN CASSATIE

VOOR:

Mr. T. N., advocaat, (…), in zijn hoedanigheid van curator over het faillissement van de vennootschap onder firma Booze,

met

zetel

Boomsesteenweg

te

690,

2610 met

Antwerpen-Wilrijk,

ondernemingsnummer

0886.112.024, geopend verklaard bij vonnis van de Ondernemingsrechtbank Antwerpen, afdeling Antwerpen, van 28 oktober 2021,

Eiser tot cassatie, aan wie bij beschikking van de Heer Eerste Voorzitter van 24 maart 2025 (P.D. nr. G.25.0014.N) het voordeel van rechtsbijstand is verleend, bijgestaan en vertegenwoordigd

door

mr.

Patricia

Vanlersberghe,

ondergetekende advocaat bij het Hof van Cassatie, kantoor houdende te 1000 Brussel, Koloniënstraat 11, bij wie keuze van woonplaats wordt gedaan,

TEGEN:

F. B.,

Verweerder in cassatie,

Aan de Heer Eerste Voorzitter en de Heer Voorzitter, de Dames en Heren Raadsheren, leden van het Hof van Cassatie,

Hooggeachte Dames en Heren,

Eiser tot cassatie heeft de eer het arrest, gewezen op 27 juni 2024 door de kamer B5E3, burgerlijke zaken, van het Hof van beroep

VERZOEKSCHRIFT/2

te Antwerpen (AR: 2023/AR/1322), aan het toezicht van Uw Hof te onderwerpen.

FEITEN EN PROCEDUREVOORGAANDEN

Op 20 december 2006 werd de VOF CMD Motors, thans de VOF Booze, opgericht door T. H. en F. B.. Het maatschappelijk kapitaal bedroeg 1.000,00 € en werd verdeeld in 100 aandelen van 10 € elk. T. H. tekende in op 75 aandelen en F. B. op 25 aandelen.

In de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad van 21 maart 2017 werd bekendgemaakt dat T. H. geen aandeelhouder meer was. Hij werd persoonlijk failliet verklaard op 13 november 2017 door de Ondernemingsrechtbank Gent, afdeling Oostende. Bij vonnis van 11 februari

2019

werd

dit

faillissement

gesloten

en

werd

hij

verschoonbaar verklaard.

Bij vonnis van 28 oktober 2021 werd de vennootschap Booze failliet

verklaard

door

de

Ondernemingsrechtbank

Antwerpen,

afdeling Antwerpen, op dagvaarding van het Openbaar ministerie en werd mr. N. als curator aangesteld.

Op 5 september 2022 liet de curator een dagvaarding betekenen aan

verweerder

teneinde

hem

te

horen

veroordelen

tot

de

aanzuivering van het passief van de vennootschap, provisioneel begroot op 88.976,39 €.

Verweerder voerde als verweer aan dat hij zijn 25 aandelen op 20 januari 2010 had overgedragen aan C. D.S.

Bij

vonnis

van

20

april

2023

werd

hij

door

de

Ondernemingsrechtbank Antwerpen, afdeling Antwerpen, veroordeeld

VERZOEKSCHRIFT/3

tot betaling aan de curator van het provisioneel bedrag van 88.976,39 € en werd hij verwezen in de gerechtskosten.

Verweerder tekende tegen deze beslissing hoger beroep aan.

Bij arrest van 27 juni 2024 heropende het Hof van beroep te Antwerpen, alvorens verder recht te doen, de debatten om partijen toe te laten standpunt in te nemen omtrent de vraagstelling zoals vermeld onder hoofding 2.2.4, zulks na in het overwegend gedeelte onder randnummer 2.2 verklaard te hebben dat het “het bestreden vonnis

waarin geoordeeld werd dat de overdracht door F. B. van zijn aandelen in VOF CMD MOTORS niet aan de curator q.q. tegenstelbaar was en hij veroordeeld werd tot betaling van het volledige passief van VOF BOOZE in faling” hervormt.

Tegen voormeld arrest meent eiser volgend middel tot cassatie te kunnen aanvoeren.

ENIG MIDDEL TOT CASSATIE

Geschonden bepalingen

-artikelen 67, § 1, zowel in de versie van kracht vóór de wijziging bij wet van 15 april 2018, als in de versie zoals gewijzigd bij wet van 15 april 2018, 67, § 2, 68, eerste lid, 69, eerste lid, 4°, 73, eerste lid, 74, 1°, 76, in zijn versie zoals van kracht vóór de wijziging bij wet 18 december 2015, 76, in zijn versie zoals gewijzigd bij wet van 18 december 2015, 201, in zijn versie zoals van kracht vóór de wijziging

VERZOEKSCHRIFT/4

bij wet van 15 april 2018, 201, zoals gewijzigd bij wet van 15 april 2018, 204 en 209 van het Wetboek van vennootschappen, -artikelen 2:8, § 1, 2:8, § 2, eerste lid, 4°, 2:13, 2:14, 5°, 2:18, 4:7, 4:22, tweede lid, van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen, -artikelen XX.98, XX.99, laatste lid, XX.110, § 1, XX.104, XX.112, XX.114, XX.118, XX.119, XX.132, XX.144, XX.150, XX.155, XX.166 en XX.192 van het Wetboek van economisch recht, -artikel 39, § 1 van de wet van 23 maart 2019 tot invoering van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen en houdende diverse bepalingen, -artikel 1.2 van boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, -artikelen 1, zoals hernummerd bij wet van 18 juni 2018, en 2, zoals van toepassing vóór de hernummering bij wet van 18 juni 2018, van het oud Burgerlijk Wetboek

Aangevochten beslissing In het bestreden arrest van 27 juni 2024 verklaart het Hof van beroep te Antwerpen in het overwegend gedeelte onder randnummer 2.2, op het hoger beroep van verweerder, “het bestreden vonnis waarin

geoordeeld werd dat de overdracht door (verweerder) van zijn aandelen in VOF CMD MOTORS niet aan de curator q.q. tegenstelbaar was en hij veroordeeld werd tot betaling van het volledige passief van VOF BOOZE in faling” te hervormen, waarna het, alvorens verder recht te doen, de debatten heropent om partijen toe te laten standpunt in te nemen omtrent de vraagstelling zoals vermeld onder hoofding 2.2.4, meer bepaald om eiser toe te laten zijn vordering aan te passen en verweerder toe te laten verder standpunt in te nemen, zulks na onder meer te hebben overwogen:

“2.2. Het hof hervormt het bestreden vonnis waarin geoordeeld werd dat de overdracht door (verweerder) van zijn aandelen in VOF CMD

VERZOEKSCHRIFT/5

MOTORS niet aan de curator q.q. tegenstelbaar was en hij veroordeeld werd tot betaling van het volledige passief van VOF BOOZE in faling. 2.2.1. De vennoten van een VOF zijn onbeperkt en hoofdelijk aansprakelijk voor alle verbintenissen van de vennootschap, zoals bepaald in artikel 4:22 WVV (voorheen artikel 204 W. Venn.). Deze onbeperkte en hoofdelijke aansprakelijkheid geldt enkel ten aanzien van de vennootschapsschuldeisers, niet ten aanzien van de vennootschap zelf of van de medevennoten. Een overdracht van aandelen van de vennoten in de VOF kan ten aanzien van deze verbintenissen van de vennootschap die dateren van vóór de tegenwerpelijkheid van deze overdracht, geen gevolg hebben (artikel 4:7 WVV, voorheen artikel 209 W. Venn.). 2.2.2. Het WVV (voorheen het W.Venn.) voorziet openbaarmakingsformaliteiten op basis waarvan een overdracht van aandelen door een vennoot in een VOF bekendgemaakt moet worden. Niet enkel het uittreksel uit de oprichtingsakte van de VOF, met opgave van naam, voornaam en woonplaats van de hoofdelijk aansprakelijke vennoot moet worden neergelegd in het vennootschapsdossier en bekendgemaakt worden in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad (artikel 2.8 § 1 WVV, artikel 2.8 § 2, 4° WVV en artikel 2:14, 1° WVV, voorheen artikel 68, artikel 69, 4° W. Venn. en artikel 73 W. Venn.). Ook de akten of uittreksels die bepalingen wijzigen waarvoor het WVV de bekendmaking voorschrijft (artikel 2:14,5° WVV, voorheen artikel 74,1° W. Venn.) moeten worden neergelegd en bekendgemaakt). Artikel 2:18 WVV bepaalt dat de stukken die openbaar en bekendgemaakt moeten worden slechts aan derden kunnen tegengeworpen worden vanaf de dag van bekendmaking in de

VERZOEKSCHRIFT/6

Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad, behalve indien de rechtspersoon aantoont dat die derden er reeds kennis van hadden. Deze wetsbepaling beschermt enkel de derden die met de vennootschap of met haar organen handelen en voor wie de openbaar te maken akten om die reden relevant zijn. Een overdracht van aandelen is voor (contractuele) schuldeisers van de VOF relevant, omdat de kredietwaardigheid van de hoofdelijk aansprakelijke vennoten bepalend kan zijn om al dan niet tot contractsluiting over te gaan. Zonder publicatie is de aandelenoverdracht aan derden niet tegenwerpelijk en blijft de overdragende vennoot hoofdelijk aansprakelijk voor de verbintenissen van de vennootschap die na zijn uittreding zijn ontstaan. De derde mag zich in dat geval blijven beroepen op de bekendgemaakte rechtstoestand zonder rekening te houden met de niet bekendgemaakte aandelenoverdracht. 2.2.3. Uit het voorgaande volgt dat derden die op de vennootschap een vordering uit onrechtmatige daad of uit kracht van wet hebben, geen door deze bepaling te beschermen derden zijn (zie gelijkluidend: Cass. 2 september 2016, www.juportal.be). In dezelfde zin geldt de bescherming van niet-tegenwerpelijkheid van niet gepubliceerde akten aan derden niet voor de curator q.q. Hij treedt in deze procedure niet louter op als vertegenwoordiger van de vennootschapsschuldeisers. De algemene opdracht van de curator bestaat erin de activa van de gefailleerde te gelde te maken en het provenu te verdelen. Hij treedt derhalve op namens de faillissementsboedel als afgescheiden doelvermogen waarbij hij de gemeenschappelijke rechten van de schuldeisers uitoefent, hier in het bijzonder op grond van artikel XX.99 laatste lid WER dat bepaalt: “In geval van faillissement van een onderneming bedoeld in artikel I,1, eerste lid, 1° c) of van een rechtspersoon waarvan de vennoten onbeperkt aansprakelijk zijn krachtens de wet, kan enkel de curator de

VERZOEKSCHRIFT/7

vennoot persoonlijk aansprakelijk stellen voor de passiva van deze onderneming.” In het verleden oordeelde de rechtspraak dat de curator van de failliete VOF geen vordering tegen de vennoten kon instellen op grond van hun hoofdelijke gehoudenheid voor vennootschapsschulden, omdat de onbeperkte en hoofdelijke aansprakelijkheid niet geldt ten aanzien van de vennootschap. Het Hof van cassatie besliste evenwel in diverse arresten dat de noodzaak van een efficiënte afhandeling van het faillissement en de gelijkheid van de schuldeisers met zich meebrengen dat - ook al behoren deze vorderingsrechten niet toe aan de gefailleerde - de curator zich toch kan keren tegen derden (de met de vennootschap hoofdelijk gehouden vennoten) die gehouden zijn tot betaling van de schulden van de gefailleerde vennootschap wanneer de verbintenis geldt ten voordele van alle schuldeisers. De gehoudenheid tegenover alle schuldeisers bestaat, ook al is de omvang van deze gehoudenheid verschillend of beperkt in de tijd (Cass. 19 december 2008, Cass. 6 december 2012, Cass. 7 november 2013, Cass. 16 september 2016, www.juportal.be). Met andere woorden werd geoordeeld dat - hoewel de gefailleerde vennootschap zelf niet over een vordering op de hoofdelijk aansprakelijke vennoot beschikt - de curator van de failliete vennootschap met onvolkomen rechtspersoonlijkheid toch de mogelijkheid heeft om de gemeenschappelijke vorderingsrechten van de schuldeisers uit te oefenen zodat hij op die wijze namens de schuldeisers de onbetaalde vennootschapsschulden kan verhalen op de hoofdelijk gehouden vennoten. Thans is dit gecodificeerd in artikel XX.99, laatste lid WER dat bepaalt dat in geval van faillissement van een vennootschap met onvolkomen rechtspersoonlijkheid enkel de curator de vennoot aansprakelijk kan stellen voor de passiva van de onderneming. Uit de samenlezing van de voormelde bepalingen volgt dat de curator q.q. die handelt krachtens deze wetsbepaling en derhalve niet met de

VERZOEKSCHRIFT/8

VOF of met haar organen gehandeld heeft, geen derde is die zich op de bescherming van de artikelen 4:7 WVV (voorheen artikel 209 W.Venn.) en 2:18 WVV kan beroepen. 2.2.4. Gelet op het voorgaande besluit het hof dat de rechtsgevolgen van de aandelenoverdracht ten aanzien van de curator q.q. tegenwerpelijk is vanaf het bestaan van deze overdracht, waarvan (verweerder) de bewijslast draagt. (…) (Verweerder) toont zijn uittreding wel aan door voorlegging van een uittreksel uit het vennootschapsdossier houdende een op 2 september 2011 neergelegd handgeschreven verslag van de buitengewone algemene vergadering van 18 augustus 2011, ondertekend door T. H. en C. D., die verklaren: “met algemeenheid van stemmen wordt beslist dat (verweerder) de functie als gemandateerde van de vennootschap niet meer uitoefent (met terugwerkende kracht vanaf 1/1/2010 (…).” [ondertekend door het hof]. Na deze datum komt de naam van (verweerder) niet meer voor in het vennootschapsdossier. Het voorgaande toont aan dat enkel T. H. en C. D. op 18 augustus 2011 100% van de aandelen bezaten en dat (verweerder) minstens vanaf deze datum geen vennoot meer was. Gelet op de inhoud van de notulen van de buitengewone algemene vergadering van 18 augustus 2011, zoals neergelegd in het vennootschapsdossier, werd de aandelenoverdracht vanaf deze datum door de vennootschap erkend, wat aan de curator q.q., handelend krachtens artikel XX.99 WER, tegenstelbaar is”. (pagina’s 4 tot 7 van het bestreden arrest)

Grief

VERZOEKSCHRIFT/9

1. Naar luid van artikel 201 van het Wetboek van vennootschappen, zoals van kracht vóór de wijziging bij wet van 15 april 2018, is de vennootschap onder firma een vennootschap die wordt aangegaan tussen hoofdelijk aansprakelijke vennoten die tot doel heeft een burgerlijke activiteit of een handelsactiviteit uit te oefenen. In zijn vervolgens gewijzigde versie bepaalt dit artikel dat de vennootschap

onder

rechtspersoonlijkheid

firma die

een

wordt

vennootschap

aangegaan

tussen

is

met

hoofdelijk

aansprakelijke vennoten.

Volgens artikel 204 van het Wetboek van vennootschappen zijn de vennoten onder firma hoofdelijk aansprakelijk voor alle verbintenissen van de vennootschap, ook al heeft een enkele vennoot getekend, mits dit namens de vennootschap is geschied.

Artikel 209 van het Wetboek van vennootschappen, van kracht tot 1 mei 2019, bepaalt voorts dat, onverminderd artikel 38, de overdracht

van

deelneming,

wanneer

zij

door

het

vennootschapscontract is toegelaten, slechts kan geschieden met inachtneming van de vormen van het burgerlijk recht; zij kan geen gevolg hebben ten aanzien van de verbintenissen die vóór haar openbaarmaking zijn aangegaan.

Uit het geheel van deze bepalingen volgt dat de gewezen vennoot van een vennootschap onder firma door derden kan worden aangesproken voor alle verbintenissen die door de vennootschap werden

aangegaan

vóór

de

openbaarmaking

van

de

aandelenoverdracht, destijds overeenkomstig de artikelen 68 e.v. van het Wetboek van vennootschappen, met ingang van 1 januari 2020 overeenkomstig

de

artikelen

2:8

e.v.

van

het

Wetboek

van

lid,

van

het

Wetboek

van

vennootschappen en verenigingen.

Artikel

4:22,

tweede

vennootschappen en verenigingen bepaalt thans dat de vennootschap

VERZOEKSCHRIFT/10

een vennootschap onder firma is wanneer alle vennoten onbeperkt en hoofdelijk

aansprakelijk

zijn

voor

de

verbintenissen

van

de

vennootschap.

Artikel 4:7 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen bepaalt dat de overdracht van aandelen, wanneer zij door de

overeenkomst

is

toegelaten,

slechts

kan

gebeuren

met

inachtneming van de vormen van het burgerlijk recht. Zij kan geen gevolg hebben ten aanzien van de verbintenissen van de vennootschap die dateren van vóór de tegenwerpelijkheid van de overdracht.

Uit artikel 39, § 1 van de wet van 23 maart 2019 tot invoering van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen en houdende diverse bepalingen volgt weliswaar dat op de vennootschappen, verenigingen en stichtingen die bestaan op de dag van de inwerkingtreding van deze wet het Wetboek van vennootschappen en verenigingen voor het eerst van toepassing is op 1 januari 2020.

Artikel 1.2 van boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, voorheen artikel 1, zoals hernummerd bij wet van 18 juni 2018, van het oud Burgerlijk Wetboek, voorheen artikel 2, zoals van toepassing vóór de hernummering bij wet van 18 juni 2018, van het oud Burgerlijk Wetboek, bepaalt dat de wet enkel beschikt voor het toekomende; zij heeft geen terugwerkende kracht.

De bepalingen van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen doen bijgevolg geen afbreuk aan de vóór 1 januari 2020 ontstane

solidaire

gehoudenheid

van

de

vennoot

van

een

vennootschap onder firma tot nakoming van de verbintenissen aangegaan door de vennootschap vóór de openbaarmaking van de aandelenoverdracht en het verlies van de hoedanigheid van vennoot in de wettelijk bepaalde vormen.

VERZOEKSCHRIFT/11

1. Uit artikel 67, § 1 van het Wetboek van vennootschappen, zowel in de versie van kracht vóór de wijziging bij wet van 15 april 2018, als in zijn gewijzigde versie, volgt dat de expedities van de authentieke akten, de dubbels of originelen van de onderhandse akten en de uittreksels, al dan niet in elektronische vorm, waarvan de volgende artikelen de neerlegging of bekendmaking voorschrijven, moeten neergelegd worden ter griffie van de ondernemingsrechtbank, voorheen rechtbank van koophandel, van het rechtsgebied waarbinnen de vennootschap haar zetel heeft. Blijkens artikel 67, § 2 van het Wetboek van vennootschappen worden de neergelegde stukken bewaard in het dossier dat voor iedere vennootschap op deze griffie wordt bijgehouden en de betreffende vennootschappen worden ingeschreven

in

het

rechtspersonenregister,

onderdeel

van

de

Kruispuntbank van Ondernemingen.

Artikel 68, eerste lid van het Wetboek van vennootschappen (thans artikel 2:8, § 1 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen) bepaalt dat bij de oprichting en binnen vijftien dagen (thans dertig dagen) na de dagtekening van de definitieve akte een uittreksel uit de oprichtingsakte wordt neergelegd. Volgens artikel 69, eerste lid, 4° van het Wetboek van vennootschappen, thans artikel 2:8, § 2, eerste lid, 4° van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen,

bevat

vennootschappen,

het met

uittreksel

uit de

uitzondering

van

oprichtingsakte de

van

economische

samenwerkingsverbanden, de nauwkeurige opgave van de identiteit van de hoofdelijk aansprakelijke vennoten, de oprichters en de vennoten die hun inbreng nog niet volledig hebben volgestort; in dit laatste geval bevat het uittreksel voor elk van deze vennoten het bedrag van de nog niet volgestorte inbrengen.

Artikel 73, eerste lid van het Wetboek van vennootschappen, thans artikel 2:13 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen, bepaalt dat de bekendmaking geschiedt in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad, binnen vijftien dagen na de neerlegging,

VERZOEKSCHRIFT/12

op straffe van schadevergoeding ten laste van de ambtenaren aan wie het verzuim of de vertraging te wijten is.

Naar

luid

van

artikel

74,

1°

van

het

Wetboek

van

vennootschappen, thans artikel 2:14, 5° van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen, worden overeenkomstig de vorige artikelen neergelegd en bekendgemaakt: de akten die bepalingen wijzigen waarvoor dit wetboek de bekendmaking voorschrijft.

Uit voormelde bepalingen volgt dat de wijziging van de identiteit

van

de

hoofdelijk

aansprakelijke

vennoten

van

een

vennootschap onder firma dient te worden bekendgemaakt in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad, zowel volgens de bepalingen van het Wetboek van vennootschappen, van toepassing tot 1 januari 2020 op de failliet verklaarde vennootschap onder firma, als volgens de bepalingen van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen, van toepassing vanaf 1 januari 2020.

1. Volgens artikel 76 van het Wetboek van vennootschappen, zowel in zijn versie zoals van kracht vóór de wijziging bij wet 18 december 2015, als in zijn gewijzigde versie, kunnen de akten en gegevens waarvan de openbaarmaking is voorgeschreven aan derden niet worden tegengeworpen dan vanaf de dag dat zij bij uittreksel of in de vorm van een mededeling in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad zijn bekendgemaakt, tenzij de vennootschap aantoont dat die derden er tevoren kennis van droegen. Derden kunnen zich niettemin beroepen op akten die nog niet bekendgemaakt zijn. Ten aanzien van handelingen verricht vóór

de

zestiende

dag

na

die

van de

bekendmaking, kunnen de akten niet worden tegengeworpen aan de derden die aantonen dat zij er onmogelijk kennis konden van hebben.

Artikel 2:18 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen bepaalt thans:

VERZOEKSCHRIFT/13

“De stukken die krachtens dit hoofdstuk moeten worden openbaar gemaakt, kunnen aan derden slechts worden tegengeworpen vanaf de dag van neerlegging ervan of, indien zij volgens de voorschriften van dit hoofdstuk ook moeten worden bekendgemaakt, vanaf de dag van bekendmaking ervan in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad, behalve indien de rechtspersoon aantoont dat die derden er reeds kennis van hadden. Derden kunnen zich niettemin beroepen op stukken die niet zijn neergelegd of bekendgemaakt. Die stukken kunnen met betrekking tot handelingen verricht voor de zestiende dag volgend op de bekendmaking, niet worden tegengeworpen aan derden die aantonen dat zij er onmogelijk kennis van hadden kunnen hebben. (…)”.

Uit deze bepalingen volgt dat vóór haar openbaarmaking in de hoger vermelde vormen, de akte waarbij een vennoot zijn aandelen heeft overgedragen niet kan worden tegengeworpen aan de derde. Ten aanzien van de derde die zich beroept op de niet-tegenwerpelijkheid van de aandelenoverdracht blijft de oorspronkelijke rechtstoestand behouden. De gewezen vennoot kan door hem derhalve hoofdelijk worden aangesproken.

Bovendien volgt uit deze bepalingen dat enkel de vennootschap c.q. rechtspersoon bij wijze van verweer kan aanvoeren dat die derde kennis had van deze akte vóór haar bekendmaking.

Te dezen blijkt uit de vaststellingen van het bestreden arrest dat er geen bekendmaking van de aandelenoverdracht in voormelde zin plaatsvond,

noch

onder

de

gelding

van

het

Wetboek

van

vennootschappen, noch na de inwerkingtreding van de bepalingen van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen én dat de vordering tegen een (gewezen) vennoot van de vennootschap was gericht.

VERZOEKSCHRIFT/14

1. Blijkens artikel XX.98 van het Wetboek van economisch recht strekt de faillissementsprocedure ertoe

het vermogen van de

schuldenaar onder bevoegdheid van een curator te plaatsen die belast is het vermogen van de gefailleerde te beheren en te vereffenen en de opbrengst ervan te verdelen onder de schuldeisers.

Naar luid van artikel XX.110, § 1 van het Wetboek van Economisch recht verliest de gefailleerde, te rekenen van de dag van het vonnis van failliet-verklaring, van rechtswege het beheer over al zijn goederen evenals over de goederen die hij tijdens de procedure verkrijgt op grond van een oorzaak die het faillissement voorafgaat. Vanaf datum van faillietverklaring wordt dat beheer toever-trouwd aan een

of

meerdere

curatoren

die

worden

benoemd

door

de

insolventierechtbank in het vonnis van faillietverklaring bij toepassing van artikel 104 van het Wetboek van economisch recht.

De algemene opdracht van de curator in het faillissement bestaat erin het actief van de gefailleerde te gelde te maken en het opgebrachte geld te verdelen, zoals volgt uit de artikelen 112, 114, 118, 119, 132, 144, 150, 155, 166 en 192 van boek XX van het Wetboek van economisch recht.

Tevens heeft hij tot taak namens de failliete boedel in rechte de gemeenschappelijke rechten van de schuldeisers uit te oefenen.

De

noodzaak

van

een

efficiënte

afwikkeling

van

het

faillissement en de gelijke behandeling van de schuldeisers maken dat de curator gerechtigd is de vorderingsrechten uit te oefenen tegen een derde die heeft in te staan voor de schulden van de gefailleerde, wanneer die gehoudenheid bestaat tegen alle schuldeisers, ook al behoren die vorderingsrechten niet aan de gefailleerde toe en ook al is de omvang van de gehoudenheid beperkt in de tijd.

VERZOEKSCHRIFT/15

1. Zoals hierboven aangehaald volgt uit de artikelen 201 en 204 van het Wetboek van vennootschappen en 4:22, tweede lid van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen dat de vennoten onder firma hoofdelijk aansprakelijk zijn voor alle verbintenissen van de vennootschap en derhalve door de derden in betaling van de schulden van de vennootschap kunnen worden aangesproken.

De schuldeisers van de vennootschap onder firma putten zodoende uit de wet het recht om de vennoten of gewezen vennoten van de vennootschap onder firma aan te spreken indien de vennootschap zelf haar verplichtingen niet nakomt, een recht dat geldt voor alle schulden die zijn aangegaan door de vennootschap vóór de openbaarmaking van de aandelenoverdracht en het verlies van de hoedanigheid van vennoot, zoals volgt uit artikel 209 van het Wetboek van vennootschappen, zoals van kracht tot 1 januari 2020, en, met ingang van 1 januari 2020, vóór de tegenwerpelijkheid ervan, zoals volgt uit artikel 4.7 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen.

In geval van faillissement van een vennootschap onder firma zal de curator op grond van diezelfde bepalingen en onder dezelfde voorwaarden de hoofdelijk gehouden vennoot kunnen aanspreken in aanzuivering van het passief, met dien verstande dat hij optreedt namens de gezamenlijke schuldeisers van de gefailleerde vennootschap.

Artikel XX.99, laatste lid van het Wetboek van economisch recht, zoals ingevoegd bij wet van 11 augustus 2017, bepaalt met name dat, in geval van faillissement van een onderneming bedoeld in artikel I.1, eerste lid, 1°, c) of van een rechtspersoon waarvan de vennoten onbeperkt aansprakelijk zijn krachtens de wet, enkel de curator de vennoot persoonlijk aansprakelijk kan stellen voor de passiva van deze onderneming.

VERZOEKSCHRIFT/16

De uitoefening van het vorderingsrecht, waarover de derden tegen de (gewezen) vennoot van een vennootschap onder firma op grond van artikelen 204 van het Wetboek van vennootschappen en 4:22,

tweede

verenigingen

lid

van

het

beschikten,

faillietverklaring

Wetboek

wordt

uitdrukkelijk

van

vennootschappen

en

m.a.w.

vanaf

de

datum

van

toegewezen

aan

de

curator

die

uitsluitend bevoegd wordt om vanaf dat tijdstip deze vordering tegen de (gewezen) vennoot in te stellen.

De curator die dit vorderingsrecht uitoefent zal zich ten aanzien van de vennoot die aanvoert niet te kunnen worden aangesproken omdat hij zijn aandelen heeft overgedragen, derhalve, net zoals voorheen de individuele schuldeisers, kunnen beroepen op de afwezigheid

van

openbaarmaking

c.q.

de

afwezigheid

van

tegenwerpelijkheid van deze aandelenoverdracht, zoals bepaald bij de artikel 209 van het Wetboek van vennootschappen c.q. artikel 4.7 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen, evenals bij de artikel 76 van het Wetboek van vennootschappen, zowel in zijn versie zoals van kracht vóór de wijziging bij wet van 18 december 2015, als in zijn gewijzigde versie, c.q. artikel 2.18 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen, en dit zolang deze overdracht niet werd bekendgemaakt in de wettelijk voorgeschreven vormen, zonder dat hem door de vennoot een beweerde kennis van de overdracht zal kunnen worden tegengeworpen.

Hij

handelt

in

die

hypothese

immers

niet

als

de

vertegenwoordiger van de gefailleerde, noch oefent hij een recht uit dat op datum van het openvallen van het faillissement in het vermogen van de gefailleerde vennootschap aanwezig was, maar hij oefent een recht uit dat eerder aan de schuldeisers toekwam.

1. Uit het geheel van voormelde beschouwingen volgt dat het hof van beroep in het bestreden arrest niet wettig kon beslissen dat de curator, die na faillietverklaring van de vennootschap onder firma,

VERZOEKSCHRIFT/17

zoals hiertoe exclusief bevoegd gemaakt bij artikel XX.99, laatste lid van het Wetboek van economisch recht, in het kader van de hem wettelijk toegewezen opdracht, tegen een (gewezen) vennoot van de gefailleerde vennootschap onder firma een vordering instelt op grond van de artikelen 204 van het Wetboek van vennootschappen en 4:22, tweede lid, van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen, recht dat vóór de faillietverklaring aan de individuele schuldeisers toekwam, geen derde is die zich ten aanzien van de (gewezen) vennoot van de gefailleerde vennootschap kan beroepen - wat betreft de verbintenissen die werden aangegaan vóór 1 januari 2020 - op de bescherming van artikel 209 van het Wetboek van vennootschappen, dat uitdrukkelijk stelt dat de overdracht van aandelen geen gevolg kan hebben

ten

aanzien

van

de

verbintenissen

die

vóór

haar

openbaarmaking zijn aangegaan, en artikel 76 van datzelfde wetboek, waaruit volgt dat de akten en gegevens waarvan de openbaarmaking is voorgeschreven aan derden niet kunnen worden tegengeworpen zolang deze openbaarmaking niet heeft plaatsgevonden, en - met ingang van 1 januari 2020 - van artikel 4:7 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen, dat stelt dat de overdracht van aandelen geen gevolg kan hebben ten aanzien van de verbintenissen van de vennootschap die dateren van vóór de tegenwerpelijkheid van de overdracht, en artikel 2:18 van hetzelfde wetboek, waaruit volgt dat de akten en gegevens waarvan de openbaarmaking is voorgeschreven aan

derden

niet

kunnen

worden

tegengeworpen

zolang

deze

openbaarmaking niet heeft plaatsgevonden, en dat de overdracht van de aandelen van verweerder de curator tegenwerpbaar was vanaf haar bestaan dan wel erkenning door de vennootschap (schending van alle in de aanhef van het middel aangevoerde bepalingen).

TOELICHTING

Volgens de rechtspraak van Uw Hof bestaat de algemene opdracht van de curator in het faillissement erin het actief van de gefailleerde te gelde te maken, door namelijk de rechtsvorderingen in te stellen die de gefailleerde had kunnen instellen, en het opgebrachte

VERZOEKSCHRIFT/18

geld onder de schuldeisers te verdelen (Cass. 12 febru-ari 1981, Pas. 1981, I, 639, concl. Adv.-gen. R. Declercq ; Cass. 1 december 1989, Pas. 1990, I, 406 ; Cass. 2 maart 1995, Pas. 1995, I, 250, concl. Proc.-gen. E. Liekendael ; Cass. 5 december 1997, Pas. 1997, I, 1355, concl. Adv.-gen. J. Spreutels; Cass. 24 oktober 2002, Arr.Cass. 2002, nr. 564, concl. Adv.gen. Dubrulle; Cass. 17 januari 2008, Arr.Cass. 2008, nr. 33, en TBH 2008, 321; Cass. 19 december 2008, C.07.0281.N, Arr.Cass. 2008, nr. 746; Cass. 6 december 2012, C.11.0654.F, Arr.Cass. 2012, 2785 en Pas. 2012, nr. 671, concl. Adv.-gen. J.M. Genicot; Cass. 5 september 2013, C.12.0445.N, Arr.Cass. 2013, nr. 424; Cass. 28 maart 2014, C.13.0163.F,

Arr.Cass. 2014, nr. 248).

De curator oefent voor rekening van de boedel alle vorderingen uit die verband houden met het gemeenschappelijk pand van de schuldeisers, bestaande in het vermogen van de gefailleerde, m.a.w. de vorderingen die strekken tot de wedersamenstelling, de bescherming of de vereffening van het vermogen (conclusie van Adv.-gen. J. Spreutels vóór Cass. 5 december 1997, TBH 1998, 508, nr. 7; Cass. 7 mei

1986,

Pas.

1986,

I,

1104,

noten

4

en

5),

zoals

de

aansprakelijkheidsvorderingen van de gefailleerde vennootschap zelf (J. Vananroye, “Collectieve en individuele schade na faillissement: een kwestie van concrete schadebegroting”, RW 2011-12, 372, nr. 2; H. Braeckmans en R. Houben, Handboek vennootschapsrecht, AntwerpenCambridge, Intersentia, 2012, 365, nr. 663). Anders gezegd, de curator kan de in het actief aanwezige rechten uitoefenen.

De curator beschikt daarnaast over het monopolie om de rechten gemeen aan de schuldeisers uit te oefenen (F. George, “L’évolution de la jurisprudence relative à la faillite”, in A. Zenner (dir.), Le droit de l’insolvabilité: analyse panoramique de la réforme , Limal, Anthemis, 2018, 500, nr. 41; I. Verougstraete, Manuel de la

faillite et du concordat, Kluwer Ed. Juridiques, Brussel, 2003, 263, nr. 389).

VERZOEKSCHRIFT/19

De

noodzaak

van

een

efficiënte

afwikkeling

van

het

faillissement en de gelijke behandeling van de schuldeisers maken dat de curator gerechtigd is de vorderingsrechten uit te oefenen tegen een derde die heeft in te staan voor de schulden van de gefailleerde, wanneer die gehoudenheid bestaat tegen alle schuldeisers, ook al behoren die vorderingsrechten niet aan de gefailleerde toe (Cass. 19 december 2008, Arr.Cass. 2008, 3137, concl. Adv.-gen. m.o. Van Ingelgem, m.b. 3143, en TRV 2009, 456, noot; Cass. 6 december 2012, C.11.0654.F, Arr.Cass. 2012, 2785, en Pas. 2012, nr. 671, concl. Adv.-gen. J.M. Genicot) en ook al is de omvang van de gehoudenheid beperkt in de tijd (Cass. 7 november 2013, C.12.0570.N, concl. Adv.-gen. A. Van Ingelgem; Cass. 16 september 2016, C.14.0388.N, concl. Adv.-gen. A. Van Ingelgem; R. Verheyden, Collectieve en individuele schade, Antwerpen, Intersentia, 2023, 120, nr. 223).

In het arrest van 19 december 2008 besloot Uw Hof dat de curator gerechtigd is de vordering tot aanzuivering van het passief van de failliete vennootschap tegen de met de vennootschap hoofdelijk gehouden

vennoten

in

te

stellen.

(Cass.

19

december

2008,

C.07.0281.N, Arr.Cass. 2008, nr. 746).

De

curator

zal

bevoegd

zijn

wanneer

de

wet

of

een

overeenkomst in abstracto rechten aan alle schuldeisers toekent, ook al zijn er specifieke omstandigheden in hoofde van bepaalde schuldeisers die tot gevolg hebben dat zijn, in tegenstelling tot andere schuldeisers, in

concreto geen

uitoefenen

De

(H.

Wulf,

of

“Het

beperktere

rechten kunnen

faillissement

van

onbeperkt

aansprakelijke vennoten van een VOF en de taak en bevoegdheid van de curator”, TRV 2009, 479).

De schuldeisers putten in de wet het (abstracte) recht om de vennoten van een vennootschap onder firma aan te spreken. Dat volstaat opdat de curator kan optreden. Het feit dat bij onderzoek van de vordering ten gronde blijkt dat niet alle schuldeisers de bewuste

VERZOEKSCHRIFT/20

vennoot in concreto konden aanspreken doet geen afbreuk aan de vorderingsgerechtigheid van de curator en zal enkel een impact hebben op het bedrag waartoe de (gewezen) vennoot ten aanzien van de curator kan worden veroordeeld.

De curator is bijgevolg na faillissement gerechtigd om namens de failliete boedel tegen de vennoten onder firma op te treden, ook al betreft het hier geen recht van de vennootschap zelf.

Dat wordt thans uitdrukkelijk bevestigd in artikel XX.99, laatste lid van het Wetboek van economisch recht. Enkel de curator kan in geval van faillissement van een rechtspersoon, waarvan de vennoten onbeperkt aansprakelijk zijn krachtens de wet, de vennoot persoonlijk aansprakelijk stellen voor de passiva van deze onderneming (R. Verheyden, o.c., 134, nr. 248). Uit de parlementaire voorbereiding blijkt dat de bepaling werd overgenomen uit de Duitse wetgeving, namelijk artikel 93 Insolvenzordnung (Parl. St. Kamer 2016-17, 2407/001, p. 80). Er wordt in dat verband ook gewag gemaakt van een foutloze aansprakelijkheid (R. Verheyden, o.c., 472, nr. 97).

Dat

enkel

de

curator

die

vordering

kan

instellen

na

faillietverklaring, anders gezegd vorderingsgerechtigd is, neemt niet weg dat hier sprake is van een vordering die, zolang het faillissement niet is uitgesproken, door elke schuldeiser individueel met betrekking tot zijn schuldvordering tegen de hoofdelijk gehouden vennoot kon worden ingesteld op grond van artikel 204 van het Wetboek van vennootschappen en 4.22 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen.

De hoofdelijke gehoudenheid van artikel 204 van het Wetboek van

vennootschappen

geldt

voor

alle

verbintenissen

van

de

vennootschap die vóór de overdracht zijn ontstaan (Cass. 30 april 2021, F.19.0133.N, concl. Adv.-gen. J. Van der Fraenen), ongeacht de aard of oorzaak van deze verbintenissen (V. Simonart, Société en nom collectif.

VERZOEKSCHRIFT/21

Société en commandite. SNC, SCS et SCA, Brussel, Bruylant, 2016, 41, nr. 33). De vennoten zijn onbeperkt en hoofdelijk aansprakelijk voor de nakoming van alle verbintenissen van de vennootschap, ongeacht uit welke oorzaak ook of op welk tijdstip zij ontstaan zijn (Cass. 1 december 1925, Pas. 1925, I, 88; J. Ronse, Algemeen deel van het

vennootschapsrecht, Leuven, Acco, 1975, 280).

Bovendien geldt deze hoofdelijke gehoudenheid voor alle verbintenissen die werden aangegaan vooraleer de overdracht van aandelen openbaar werd gemaakt (artikel 209 van het Wetboek van vennootschappen) of tegenwerpbaar werd gemaakt (artikel 4:7 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen).

De curator die na faillietverklaring de veroordeling van een vennoot van de gefailleerde vennootschap nastreeft laat bijgevolg een recht gelden dat gemeenschappelijk is aan de schuldeisers van de gefailleerde, en kan zich conform de artikelen 209 van het Wetboek van vennootschappen en 4:7 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen beroepen op de afwezigheid van openbaarmaking en tegenwerpelijkheid.

Hij is bij de uitoefening van die vordering tevens te assimileren met een derde in de zin van artikel 76 van het Wetboek van vennootschappen, zowel in zijn versie zoals van kracht vóór de wijziging bij wet 18 december 2015, als in zijn gewijzigde versie, en artikel 2:18 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen, en kan zich bijgevolg, net zoals voordien de individuele schuldeisers, beroepen op het gebrek aan bekendmaking van de aandelenoverdracht c.q. verlies van hoedanigheid van vennoot, in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad, zowel vóór als na de inwerkingtreding van de bepalingen van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen, teneinde de veroordeling van een gewezen vennoot tot aanzuivering van het passief, ontstaan vóór deze bekendmaking, na te streven,

VERZOEKSCHRIFT/22

zonder dat hem een eventuele erkenning van de overdracht door de vennootschap kan worden tegengeworpen door de vennoot.

BIJ DEZE BESCHOUWINGEN

Besluit ondergetekende advocaat bij het Hof van Cassatie voor eiser tot cassatie dat het U behage, Hooggeachte Dames en Heren, het bestreden arrest te vernietigen, de zaak en partijen te verwijzen naar een ander hof van beroep ; kosten als naar recht.

Brussel, 24 maart 2025

Patricia Vanlersberghe