Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie — ECLI:BE:CASS:2026:ARR.20260921.3N.1 (2026-09-21)
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
21 SEPTEMBER 2026
C.26.0036.N/1
Hof van Cassatie van België
Arrest
Nr. C.26.0036.N
- D. L.,
- H. D.,
eisers,
vertegenwoordigd door mr. Paul Wouters, advocaat bij het Hof van Cassatie, met
kantoor te 3000 Leuven, Koning Leopold I-straat 3, waar de eisers woonplaats
kiezen,
tegen
P. V.,
verweerder,
vertegenwoordigd door mr. Johan Verbist, advocaat bij het Hof van Cassatie, met
kantoor te 2000 Antwerpen, Amerikalei 187/302, waar de verweerder woonplaats
kiest.
21 SEPTEMBER 2026
I.
C.26.0036.N/2
RECHTSPLEGING VOOR HET HOF
Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Brussel
van 27 januari 2025.
De zaak is bij beschikking van de eerste voorzitter van 10 juni 2026 verwezen
naar de derde kamer.
Raadsheer Ilse Couwenberg heeft verslag uitgebracht.
Advocaat-generaal Henri Vanderlinden heeft geconcludeerd.
II.
CASSATIEMIDDEL
De eisers voeren in hun verzoekschrift dat aan dit arrest is gehecht, een middel
aan.
III.
BESLISSING VAN HET HOF
Beoordeling
Eerste onderdeel
1.
Krachtens artikel 815 Oud Burgerlijk Wetboek kan niemand worden
genoodzaakt om in onverdeeldheid te blijven. De verdeling kan te allen tijde
worden gevorderd, niettegenstaande enige hiermee strijdige verbodsbepaling of
overeenkomst.
Artikel 34, tweede lid, Veldwetboek bepaalt dat iedere eigenaar het recht heeft te
eisen dat de gemene bomen gerooid worden.
Deze bepaling vormt een bijzondere toepassing van het recht uit artikel 815 Oud
Burgerlijk Wetboek om uit onverdeeldheid te treden.
2.
Het recht uit artikel 815 Oud Burgerlijk Wetboek om uit onverdeeldheid te
treden, is niet afhankelijk van de instemming van de mede-eigenaars.
C.26.0036.N/3
21 SEPTEMBER 2026
Het onderdeel dat ervan uitgaat dat artikel 34, tweede lid, Veldwetboek de
eigenaar van een gemene boom niet het recht verleent om, zonder instemming van
de mede-eigenaars, de gemene boom te rooien, faalt naar recht.
Tweede onderdeel
(…)
Dictum
Het Hof,
Verwerpt het cassatieberoep.
Veroordeelt de eisers tot de kosten.
Bepaalt de kosten voor de eisers op 744,70 euro en 650 euro rolrecht verschuldigd
aan de Belgische Staat.
Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, derde kamer,
samengesteld uit sectievoorzitter Bart Wylleman, als voorzitter, en de raadsheren
Ilse Couwenberg, Michael Traest, Ann De Wolf en Eva Van Hoorde, en in
openbare rechtszitting van 21 september 2026 uitgesproken door sectievoorzitter
Bart
Wylleman, in aanwezigheid van advocaat-generaal Henri Vanderlinden,
met bijstand van griffier Sofie Cammaert.
S. Cammaert
E. Van Hoorde
A. De Wolf
M. Traest
I. Couwenberg
B. Wylleman
VERZOEKSCHRIFT/1
VOORZIENING IN CASSATIE
VOOR:
D. L.,
H. D.,
Eisers in cassatie,
Bijgestaan en vertegenwoordigd door ondergetekende, Mr. Paul
Wouters, Advocaat bij het Hof van cassatie, kantoor houdende te
3000 Leuven, Koning Leopold I-straat 3, alwaar keuze van
woonplaats wordt gedaan tot en met het uitspreken van het tussen
te komen arrest;
TEGEN:
P. V.,
Verweerder in cassatie,
VERZOEKSCHRIFT/2
Aan de Heer Eerste Voorzitter, de Heer Voorzitter, de Dames en Heren
Raadsheren in het Hof van Cassatie van België.
Hooggeachte Dames en Heren,
Eisers hebben de eer aan Uw toezicht te onderwerpen het arrest tegensprekelijk
uitgesproken op 27 januari 2025 door de 1 N kamer, burgerlijke zaken van het
Hof van beroep te Brussel (AR nr. 2021/AR/1098).
Tweede blad
De feiten en procedurevoorgaanden kunnen als volgt worden
samengevat.
Eisers zijn eigenaar van een onroerend goed gelegen te (…).
Verweerder is hun buur en had in 2019 zijn pachter de opdracht gegeven om een
es, die op de perceelgrens stond, te rooien, hetgeen op 1 april 2019 geschiedde
zonder medeweten van eisers.
Hiervoor werd een kapvergunning verleend door de burgemeester van de
gemeente. Die vergunning werd evenwel, nadat de boom was geveld, vernietigd.
Eisers leden schade door het verdwijnen van de boom.
VERZOEKSCHRIFT/3
Een minnelijke regeling bleek niet mogelijk en op 16 juni 2020 dagvaardden
eisers hun buurman voor de Rechtbank van eerste aanleg te Leuven tot herstel in
natura en ondergeschikt, tot het betalen van een schadevergoeding.
Bij tussenvonnis van 16 juni 2021 verklaarde de rechtbank de vordering van eisers
ontvankelijk. Voorts besliste de rechtbank dat de kwestieuze boom op 1 april
2019 in mede-eigendom toebehoorde aan verweerder en eisers, zodat verweerder
de boom niet mocht rooien zonder toestemming/medewerking van eisers en
verweerder aldus een fout beging in de zin van artikel 1382 van het Oud
Burgerlijk Wetboek.
De rechtbank had evenwel vragen aangaande het gevorderde herstel en heropende
daartoe de debatten.
Verweerder tekende beroep aan tegen dat tussenvonnis.
Bij arrest van 27 januari 2025 verklaarde het Hof van beroep te Brussel dat hoger
beroep ontvankelijk en de oorspronkelijke vordering van eisers ongegrond met
hun veroordeling tot de gerechtskosten.
Eisers menen ter staving van hun voorziening volgend enig cassatiemiddel naar
voor te kunnen brengen.
Derde blad
VERZOEKSCHRIFT/4
ENIG CASSATIEMIDDEL,
Geschonden bepalingen
artikel 577-2, §§5 en 6, van het Oud Burgerlijk Wetboek, vóór de
opheffing ervan door de wet van 4 februari 2020;
artikel 1382 van het Oud Burgerlijk Wetboek, vóór de opheffing ervan
door de wet van 7 februari 2024;
artikel 815 van het Oud Burgerlijk Wetboek, vóór de opheffing ervan
door de wet van 19 januari 2022;
artikel 34, tweede lid, van het Veldwetboek, vóór de opheffing ervan
bij artikel 31,1° van de wet van 4 februari 2020;
Aangevochten beslissingen
Het bestreden arrest “Verklaart het hoger beroep van (verweerder) ontvankelijk
en gegrond, verklaart de vordering van (eisers) ongegrond en verwijst (eisers) in
de proceskosten (…)
na de vaststellingen op pp. 3 -4:
“II. Feiten
“4. Op basis van de door partijen voorgelegde conclusies en stukken kunnen de relevante
feiten als volgt worden samengevat.
- (Verweerder) was samen met zijn twee zussen de eigenaar van een perceel
landbouwgrond te (…), kadastraal gekend onder (…). Deze landbouwgrond werd
verpacht aan M. V. H. (Eisers) zijn de eigenaars van het aangrenzende woonperceel in
(…), kadastraal gekend onder (…), waarop hun gezinswoning gebouwd werd.
VERZOEKSCHRIFT/5
(Verweerder) stelt dat hij in maart 2019 gecontacteerd werd door (zijn pachter) met de
melding dat er op het verpachte perceel een boom stond, een es, die in slechte staat was
en vervaarlijk overhelde naar het perceel en de woning van (eisers).
Op 17 maart 2019 diende (verweerder) bij het college van burgemeester en schepenen
(…) een verzoek in om de betrokken boom te mogen kappen. Op 25 maart 2019 verleende
het schepencollege een kapvergunning aan (verweerder) omdat de boom’ een gevaar
vormt voor het naburig pand ‘.
(Verweerder) maakte de vergunning naar eigen zeggen over aan (zijn pachter).
Vervolgens werd de es op 1 april 2019 gekapt, waarna enkel nog de boomstronk en
wortelkluit overbleven. Volgens (verweerder) was het (zijn pachter) die de boom kapte,
wat (eisers niet uitdrukkelijk betwisten.
Vierde blad
- Op verzoek van (eisers) bracht boomverzorger K. P. op 6 april 2019 een plaatsbezoek
om een inspectie uit te voeren op de gekapte boom. Volgens zijn verslag stond de
dubbelstammige boom (Fraxinus excelsior), met een leeftijd van 31 jaar en een hoogte
van 14,5 meter, op de rand van het perceel. Er waren volgens hem geen uiterlijke
kenmerken die wezen op een gevaarlijke situatie. Er was geen enkele indicatie van
essensterfte en evenmin een verhoogd risico op uitscheuren van één van de twee
stammen, aldus P. Hij besloot dat er geen enkele reden was om de boom te rooien. De
waarde van de boom begrootte hij op 5.517 euro op basis van het standaardbestek 250
van de wegenbouw.
Na ontvangst van dit verslag tekenden (eisers) op 20 april 2019 hoger beroep aan tegen
de beslissing van 25 maart 2019 van het schepencollege, en op 6 juni 2019 vernietigde de
gouverneur van de provincie (…) die beslissing, omdat daarin onvoldoende gemotiveerd
was waarom de boom een gevaar vormde.”
en grond van de motieven op pp. 6-9
“V. Beoordeling
VERZOEKSCHRIFT/6
“14. (Eisers) zijn van oordeel dat de boom in kwestie hun mede-eigendom was en dat
(verweerder) een buitencontractuele fout beging door – zonder hun toestemming te
vragen - over te (laten) gaan tot het vellen van de boom, terwijl er geen acuut gevaar was
dat deze boom zou omvallen. Aldus zou (verweerder) een daad van beschikking gesteld
hebben in strijd met artikel 577-2, § 6 van het Oud Burgerlijk Wetboek.
(Verweerder) stelt in de eerste plaats dat (eisers) niet bewijzen dat de kwestieuze boom
op hun perceel stond en, zo ja, in welke mate.
Naar het oordeel van het hof blijkt uit de volgende stukken met voldoende zekerheid dat
de boom zowel vóór als op het ogenblik van de kap op 1 april 2019 op de perceelsgrens
stond:
Het proces-verbaal van opmeting dat landmeter J. B. opstelde op 22 maart
2018 voordat de boom gekapt werd (stuk 10(eisers)). Uit het betrokken plan
blijkt dat de boom zich toen voor zowat de helft op beide percelen bevond.
De foto’s waaruit blijkt dat de boom en de boomstronk telkens, vanuit
verschillende invalshoeken, doorkruist worden door de afsluiting van de
percelen (stukken 2 en 10 (verweerder)). (Verweerder) toont niet aan dat
(eisers) deze oude afsluiting opgeschoven hebben in de richting van het
verpachte perceel.
De door (verweerder) niet uitdrukkelijk tegengesproken e-mail van 29
oktober 2019 van (eisers) waarin (eisers) aannamen dat “de helft van de
boom van jou was en de andere helft van ons (stuk 7 (verweerder)).
De bekentenis van (verweerder) in de brief van 4 november 2019 van zijn
advocaat waarin het volgende gesteld wordt over de plaats van de boom en
mede-eigendom “Vooreerst wenst cliënt op te merken dat de boom
grotendeels op zijn perceel stond en dus alleszins mede zijn eigendom was
(stuk 6 (verweerder)).
De bewering van (verweerder) op pagina 10 van zijn beroepsconclusie dat de
stam van de boom minstens ten belope van 75% (maar blijkbaar dus niet
volledig) op het landbouwperceel stond.
Vijfde blad
Overeenkomstig artikel 34 van het Veldwetboek, zoals van toepassing op 1 april 2019,
wordt de betrokken boom die op de scheidingslijn stond van de twee erven, geacht
gemeen te zijn, en is hij met andere woorden mede-eigendom van de respectieve
eigenaars van de erven.
VERZOEKSCHRIFT/7
Dit geldt volgens voormeld artikel 34 niet indien het tegendeel blijkt uit een titel of een
voldoende bezit. (Verweerder) stelt dat uit het verslag van landmeter S. blijkt dat de boom
ooit exclusief op het landbouwperceel geplant werd en de boom dus steeds de exclusieve
eigendom geweest is van de eigenaar(s) van dat perceel.
Daarmee legt (verweerder) echter geen titel of bewijs van bezit voor waarmee hij de
veronderstelde mede-eigendom weerlegt. Dat eenzijdige verslag werd op verzoek van
(verweerder) opgesteld en het legt niet uit hoe S. tot het besluit kon komen dat de boom
initieel geplant werd of via natuurlijke weg zijn ontstaan kende op het perceel van
(verweerder). Het levert dan ook niet het vereiste zekere bewijs op voor de feitelijke
bewering van (verweerder).
De beweerde initiële exclusieve eigendom waartoe (verweerder) op basis van dit verslag
besluit, doet overigens geen afbreuk aan het eigendomsrecht dat (eisers) verworven
hebben ingevolge natrekking. Bij toepassing van artikel 552 van het Oud Burgerlijk
Wetboek inzake het recht van natrekking bevat de eigendom van de grond hetgeen op en
onder de grond is.
Aangezien de onverdeelde boom zich, zoals hoger vastgesteld, op en onder de respectieve
gronden bevond op 1 april 2019, is -in de hypothese die (verweerder) voorstelt – minstens
in de loop der tijden een mede-eigendom ontstaan tussen (verweerder) (en zijn zussen) en
(eisers).
Op deze mede-eigendom was artikel 577-2 van het Oud Burgerlijk Wetboek van
toepassing, behoudens andersluidende overeenkomsten of bijzondere bepalingen.
Overeenkomstig artikel 577-2, § 2 van het Oud Burgerlijk Wetboek worden de
onverdeelde aandelen van de beide aandeelhouders in deze mede-eigendom vermoed
gelijk te zijn. Gelet op wat het hof oordeelt in de volgende randnummers, is het echter
niet relevant om in te gaan op de betwisting die de partijen voeren over hun respectieve
aandelen.
- (Eisers) stellen dat (verweerder) als mede-eigenaar de bepalingen van artikel 577-2
van het Oud Burgerlijk Wetboek moest naleven, in het bijzonder de paragrafen 5 en 6 van
deze bepaling die stellen dat een mede-eigenaar daden tot behoud van het goed mag
stellen en daden van voorlopig beheer wettig kan verrichten, maar andere daden van
beheer en daden van beschikking niet mag stellen zonder de toestemming van de andere
mede-eigenaar(s). Zoals gezegd verwijten zij (verweerder) zonder hun toestemming een
daad van beschikking gesteld te hebben door het laten omhakken van de boom in kwestie.
(Eisers) gaan daarbij geheel voorbij aan de toepassing van de bijzondere bepaling
waarop (verweerder) zich beroept op de pagina’s 11-12 van zijn beroepsconclusie, met
name artikel 34, tweede lid, van het Veldwetboek. Dat bepaalt dat iedere mede-eigenaar
het recht heeft – zonder meer – om te eisen dat een gemene boom gerooid wordt. Het
VERZOEKSCHRIFT/8
onderscheid tussen een bewarende maatregel, daad van (voorlopig) beheer of van
beschikking speelt daarbij geen rol. Het is dus niet relevant of, zoals (verweerder)
aanvoert, het kappen gebeurde omdat de boom een acuut gevaar vormde, ziek was of ooit
ziek zou worden ingevolge de dodelijke essenziekte die lelijk huishield.
Zesde blad
(Verweerder) beschikte (met zijn zussen) op basis van deze bepaling over het recht om de
boom te (laten) rooien.
(Verweerder) heeft dat recht uitgeoefend door uitdrukkelijk de toestemming te geven aan
zijn pachter om de boom te kappen (zijn stuk 2), (verweerder) heeft specifiek hiervoor een
kapvergunning aangevraagd op 17 maart 2019 en heeft die ook bekomen (zijn stuk 3),
waarna hij die vergunning overgemaakt heeft aan V. H. (zijn pachter) met als doel én
resultaat dat de boom omgehakt werd.
De enige fout die (verweerder) hierbij verweten kan worden is dat hij zijn recht eenzijdig
uitgeoefend heeft door de boom te (laten) kappen zonder vooraf (eisers) persoonlijk of
desnoods via de rechtbank te betrekken.
- (Eisers) stellen dat zij door de daad van (verweerder) schade lijden, met name het
emotionele verlies van de boom inclusief het verlies aan schaduw, de last van het
verwijderen van de boomstomp en wortelkluit van de gevelde es, de kost voor het
aanplanten van een gelijkaardiger soort loofboom om de situatie zoveel als mogelijk te
herstellen en de kost voor het advies van expert P.
(Verweerder) betwist niet zozeer het bestaan van de schade, wel de gevorderde
herstelmaatregelen en de schadebegroting, alsook het oorzakelijk verband.
Over dat oorzakelijk verband oordeelt het hof dat het verlies van de boom (met alle
beweerde gevolgen vandien voor (eisers)) zich ook voorgedaan zou hebben zonder de
weerhouden fout, dit is het eenzijdig uitoefenen van het recht om de boom te kappen.
Aangezien (verweerder (met zijn zussen) hoe dan ook beschikte over het recht om de
boom te kappen, was het resultaat hetzelfde geweest als hij wel (eisers) vooraf betrokken
had. Bij afwezigheid van een oorzakelijk verband tussen de door het hof weerhouden fout
en de door (eisers) beweerdelijk geleden schade, is (verweerder) niet gehouden tot herstel
VERZOEKSCHRIFT/9
van die schade. De vordering van (eisers) op grond van artikel 1382 van het Oud
Burgerlijk Wetboek is ongegrond.”
Grieven,
Het bestreden arrest beslist op p. 6 dat “Naar het oordeel van het hof […]
uit de volgende stukken met voldoende zekerheid [blijkt] dat de boom zowel vóór
als op het ogenblik van de kap op 1 april 2019 op de perceelsgrens stond: […]”
en op p. 7 dat “Overeenkomstig artikel 34 van het Veldwetboek, zoals van
toepassing op 1 april 2019, […] de betrokken boom die op de scheidingslijn stond
van de twee erven, geacht [wordt] gemeen te zijn, en […] met andere woorden
mede-eigendom [is] van de respectieve eigenaars van de erven.”, met als gevolg
dat “Op deze mede-eigendom […] artikel 577-2 van het Oud Burgerlijk Wetboek
van toepassing [was], […]”.
Zevende blad
Het aangehaald artikel 577-2 van het Oud Burgerlijk Wetboek bepaalt:
“§ 5. De medeëigenaar heeft recht op het gebruik en het genot van de
gemeenschappelijke zaak, overeenkomstig haar bestemming en in zover zulks met
het recht van zijn deelgenoten verenigbaar is. Daden tot behoud van het goed en
daden van voorlopig beheer kan hij wettig verrichten.
§ 6. Andere daden van beheer alsmede daden van beschikking moeten, om geldig
te zijn, met medewerking van alle medeëigenaars geschieden. Evenwel kan een
der medeëigenaars de overige noodzaken deel te nemen aan daden van beheer
waarvan de rechter de noodzakelijkheid erkent.”
Bijgevolg laat deze bepaling de mede-eigenaar van een gemene boom niet toe
daarover eenzijdig te beschikken door hem te laten rooien door zijn pachter,
VERZOEKSCHRIFT/10
zonder de instemming van de andere mede-eigenaars of hun medewerking door
hen desnoods daartoe te noodzaken via tussenkomst van de rechter.
Het bestreden arrest stelt vast op p. 8 dat verweerder deze bepaling niet
heeft nageleefd, maar daarentegen “[…] zijn recht eenzijdig uitgeoefend heeft
door de boom te (laten) kappen zonder vooraf [eisers] persoonlijk of desnoods via
de rechtbank te betrekken.”, omdat hij “(met zijn zussen) op basis van [artikel 34,
tweede lid van het Veldwetboek] [beschikte] over het recht om de boom te (laten)
rooien.”
Eerste onderdeel,
Het aangehaald artikel 34 van het Veldwetboek bepaalt:
“Bomen die in een gemene haag staan, zijn eveneens gemeen; ook bomen op de
scheidingslijn van beide erven worden geacht gemeen te zijn, tenzij het tegendeel
blijkt uit een titel of een voldoende bezit; sterven die bomen af of worden zij
gekapt of gerooid, dan worden zij bij helfte verdeeld; de vruchten worden op
gemeenschappelijke kosten ingezameld en eveneens bij helfte verdeeld,
onverschillig of zij afgevallen dan wel geplukt zijn.
Iedere eigenaar heeft het recht te eisen dat de gemene bomen gerooid worden.
De mede-eigenaar van een gemene haag mag die verwijderen tot aan de grens
van zijn eigendom, onder verplichting om op die grens een muur te bouwen.”
Op basis van het tweede lid van deze bepaling beschikt één van de medeeigenaars helelemaal niet over het recht om de gemene boom te rooien of dit door
zijn pachter te laten doen en zo zijn buur voor een voldongen feit te plaatsen. Het
aangehaalde voormelde artikel 577-2, §§5 en 6 verzet zich tegen dergelijke
eenzijdige daad van beschikking.
Achtste blad
VERZOEKSCHRIFT/11
Op basis van het tweede lid van het aangehaald artikel 34 beschikt elke medeeigenaar slechts over het recht om uit onverdeeldheid te treden. Dit recht, te eisen
dat de gemene boom gerooid wordt, is de toepassing van het gemene recht, zoals
gehuldigd in artikel 815 van het Oud Burgerlijk Wetboek, dat elke mede-eigenaar
toelaat om de verdeling te vragen van een gemene zaak, die evenwel niet kan
doorgaan zonder de bekomen vrijwillige of gedwongen instemming van de
overige mede-eigenaar(s).
Hieruit volgt dat het bestreden arrest onwettig beslist dat verweerder op
basis van het aangehaald artikel 34, lid 2 van het Veldwetboek eenzijdig over het
recht beschikte om de gemene boom te laten rooien door zijn pachter, nu die
bepaling dergelijk recht niet verleent (Schending van het aangehaald artikel 34, lid
2 van het Veldwetboek), maar integendeel verweerder hoogstens toeliet om te
vragen uit onverdeeldheid te treden, zoals gehuldigd in artikel 815 van het Oud
Burgerlijk Wetboek, dat elke mede-eigenaar toelaat om de verdeling te vragen van
een gemene zaak, die evenwel niet kan doorgaan zonder de bekomen vrijwillige
of gedwongen instemming van de overige mede-eigenaar(s) (Schending van het
aangehaald artikel 34, lid 2 van het Veldwetboek en het aangehaald artikel 815
van het Oud Burgerlijk Wetboek), maar niet om te beschikken over de gemene
boom door hem eenzijdig zonder bekomen vrijwillige of gedwongen instemming
van eisers te laten rooien door zijn pachter. (Schending van de aangehaalde
artikelen 34, lid 2 van het Veldwetboek, 577-2, §5 en §6 en artikel 815 van het
Oud Burgerlijk Wetboek).
Tweede onderdeel,
Het aangehaald artikel 1382 van het Oud Burgerlijk Wetboek bepaalt:
“Elke daad van de mens, waardoor aan een ander schade wordt veroorzaakt,
verplicht degene door wiens schuld de schade is ontstaan, deze te vergoeden.”
VERZOEKSCHRIFT/12
Degene die schadevergoeding vordert moet bewijzen dat er tussen de fout
en de schade, zoals die zich concreet heeft voorgedaan, een oorzakelijk verband
bestaat. Dit verband veronderstelt dat, zonder de fout, de schade zich niet had
voorgedaan zoals ze zich heeft voorgedaan. Er is bijgevolg wel een oorzakelijk
verband wanneer de schade zich niet zou hebben voorgedaan zoals ze zich in
concreto heeft voorgedaan, indien de verweerder de hem verweten handelswijze
correct had uitgevoerd.
De rechter moet aldus bepalen wat de verweerder had moeten doen om rechtmatig
te handelen.
Negende blad
Hij moet abstractie maken van het foutieve element in de historiek van het
schadegeval, zonder de andere omstandigheden ervan te wijzigen, en nagaan of de
schade zich ook in dat geval zou hebben voorgedaan zoals ze zich in concreto
heeft gedaan.
Indien de rechter daarbij vaststelt dat de schade zich niet op dezelfde wijze zou
hebben voorgedaan of oordeelt dat zulks onzeker is, is er wel een oorzakelijk
verband tussen fout en schade.
De appèlrechter beslist dat er geen oorzakelijk verband is tussen de
weerhouden fout en de beweerdelijk geleden schade, omdat, vermits verweerder
op basis van het aangehaald artikel 34, tweede lid van het Veldwetboek “hoe dan
ook beschikte over het recht om de boom te kappen”, het resultaat van “de
weerhouden fout, dit is het eenzijdig uitoefenen van het recht om die boom te
kappen” hetzelfde was geweest als hij eisers wel vooraf betrokken had.
Uit het eerste onderdeel is hoger gebleken dat verweerder op basis van dat
aangehaald artikel 34, tweede lid helemaal niet “hoe dan ook beschikte over het
VERZOEKSCHRIFT/13
recht om de boom te kappen”, maar enkel over het recht om uit onverdeeldheid te
treden.
Aldus heeft de appèlrechter niet het vereiste rechtmatig alternatief in de plaats
gesteld, d.w.z. de uitoefening door verweerder van zijn recht om uit
onverdeeldheid te treden.
Hieruit volgt dat het bestreden arrest zijn beslissing tot afwezigheid van enig
oorzakelijk verband niet naar recht verantwoordt door onwettig uit te gaan van het
uitgangspunt dat verweerder hoe dan ook beschikte over het recht om de boom te
kappen, dan wanneer hij krachtens het aangehaald artikel 34, tweede lid van het
Veldwetboek slechts over het recht beschikte om uit onverdeeldheid te treden en
kon overgaan tot het laten kappen van de boom na de bekomen vrijwillige of
gedwongen instemming van eisers. (Schending van het aangehaald artikel 1382
van het Oud Burgerlijk Wetboek en, voor zoveel als nodig, de aangehaalde
artikelen 34, lid 2 van het Veldwetboek, 577-2, §§5 en 6 en artikel 815 van het
Oud Burgerlijk Wetboek).
Toelichting
Eisers menen dat de appélrechter artikel 34, tweede lid, van het
Veldwetboek verkeerdelijk interpreteert, nu deze bepaling helemaal niet toelaat af
te wijken van de regels in 577-2, §§ 5 en 6 van het Oud Burgerlijk Wetboek.
Tiende blad
Het recht om het rooien van de gemene boom te eisen, gaat niet verder dan de
mogelijkheid om dit te eisen. Het betekent geenszins dat een mede-eigenaar
daartoe eenzijdig zou kunnen toe overgaan en eenzijdig op die manier over de
gemene boom te beschikken. (R. DERINE en S. SNAET, “Hoofdstuk3.
Mandeligheid” in X, Mede-eigendom in X, Het onroerend goed in de praktijk,
VERZOEKSCHRIFT/14
Wolters Kluwer, Mechelen, losbladig, I. H.3- 1 – I.H.3-23, in fine I.H.3-17,
nr.2.3.2, eerste alinea).
Dit betekent dat verweerder niet zomaar kan beschikken over de gemene boom.
Zoals H. DE PAGE aangeeft, komt er maar aan sommige mandeligheden
een einde door middel van een verdeling, dit is het geval met artikel 34, tweede
lid van het Veldwetboek:
« 1249. Enumération : - La mitoyenneté prend fin :
1.° [...]
2° […]
3° […]
4° pour certaines clôtures, par le partage :
a) Le copropriétaire d’une haie mitoyenne a le droit d’exiger que les
arbres qui y poussent soient arrachés et partagés (Code rural, art. 34,
al. 1er et 2).
b) […] »
(Traité élémentaire de droit civile belge, T. V, nr. 1249, p. 1110 ; E. CLEMENT
en F. LEPINOIS, Le code rural belge, interprété, Buxelles, Buylant, 1888, nr. 411,
p. 235 ; H. GRANDJEAN, Droit rural, Verviers, 1931, nrs. 81-82, 47-48).
Artikel 34, tweede lid van het Veldwetboek herneemt het door dit wetboek
afgeschafte artikel 673 van het Oud Burgerlijk Wetboek:
« 452. – “Chaque propriétaire a le droit d’exiger que les arbres mitoyens soient
arrachés. Cette disposition reproduit l’art. 673 du code civil. C’est dit M.
Laurent, le droit commun consacré par l’article 815, lequel permet de demander
le partage d’une chose commune. Cette faculté d’exiger l’abatage des arbres
mitoyens se justifie par le tort que peut causer aux récoltes l’ombrage qu’ils
produisent et l’extension de leurs racines dans le terrain de chacun des
copropriétaires. » (O. ORBAN, Code rural Belge, Commentaire méthodique et
doctrinal (Loi du 7 octobre 1886), Larcier, Brussel, 1887, pp. 248-249).
VERZOEKSCHRIFT/15
« 584. L'article 673 porte que chacun des deux copropriétaires d'un arbre
mitoyen peut demander qu’il soit abattu. C'est le droit commun consacré par
l’article 815, lequel permet de demander le partage d'une chose commune. Mais
la loi n'applique pas ce principe à la mitoyenneté ; elle produit, en général, une
indivision forcée (n° 494) ; on admet en conséquence, comme nous allons le dire,
que les haies mitoyennes ne peuvent pas être divisées sur la demande de l'un des
communistes.
Elfde blad
La disposition de l’article 673 est donc une exception aux règles qui régissent
la mitoyenneté. Cette exception s’explique. Les haies mitoyennes servent de
clôture, elles ne nuisent pas à l’agriculture, elles préviennent, au contraire, les
empiétements et les usurpations des voisins. Tandis que les arbres nuisent à la
culture, et le partage des fruits fait naître chaque année entre les voisins des
contestations qu'il importe de prévenir. L'article 673 reçoit une exception, lorsque
les arbres servent de bornes. Il est de principe que les bornes plantées d'un
consentement mutuel ne peuvent être déplacées sans le concours de volonté des
deux voisins ; le code pénal range môme parmi les délits le fait d'arracher des
bornes sans le consentement des propriétaires (art. 456 du code pénal de 1810). »
(F. LAURENT, Principe de droit civil, Bruxelles, Bruylant, 1872, T. VII, nr. 584,
p 669).
Het is dan ook ten onrechte dat het bestreden arrest beslist dat verweerder “hoe
dan ook beschikte over het recht om de boom te kappen”, vermits hij enkel kon
vragen om uit onverdeeldheid te treden.
Ook dat recht, niet in onverdeeldheid te moeten blijven, is niet absoluut en kan,
zoals elk recht, al weze het van openbare orde, voorwerp uitmaken van
rechtsmisbruik. (N. CARETTE en R. JANSEN, Handboek goederenrecht,
Intersentia, 2022, nr. 723, p. 427).
VERZOEKSCHRIFT/16
De rechter dient bij het toepassen van de equivalentietheorie bij de
beoordeling van het oorzakelijk verband de foutieve gedraging te vervangen door
het rechtmatig alternatief.
Dit deed het bestreden arrest niet in de mate de appèlrechter de foutieve gedraging
toetst aan een verkeerd begrip van artikel 34, tweede lid van het Veldwetboek, dat
aan verweerder niet hoe dan ook toeliet om de boom te kappen, maar wel hem
verplichte om de uit onverdeeldheidtreding te vragen.
“4. De appelrechters die met deze redenen louter omwille van de kwalificatie als
zaakverzekering de toepassing van de equivalentieleer uitsluiten en bijgevolg
oordelen dat de motorschade niet door een ongeval, zijnde de aanrijding met de
metalen plaat, is veroorzaakt, doch door het negeren van de waarschuwingen op
het instrumentenbord en het verder blijven doorrijden met de vrachtwagen
ondanks deze duidelijke signalen, waardoor de verweerster geen
verzekeringsdekking voor de motorschade dient te verlenen, verantwoorden hun
beslissing niet naar recht.” (Cass., 14 maart 2025, C.23.0450.N).
Twaalfde en laatste blad
OM DEZE BESCHOUWINGEN,
Besluit ondergetekende, Advocaat bij het Hof van Cassatie, voor eisers, dat het U
behage, Hooggeachte Dames en Heren, het bestreden arrest te verbreken en de
zaak en de partijen te verwijzen naar een ander hof van beroep.
Kosten als naar rechte.
VERZOEKSCHRIFT/17
Leuven, 2 februari 2026
Paul WOUTERS
L. voorziening in cassatie C25005
