Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie, 2026-09-29, ECLI:BE:CASS:2026:ARR.20260929.2N.4

II.

BESLISSING VAN HET HOF

Beoordeling Eerste middel van de eisers 1.

Het middel voert schending aan van artikel 149 Grondwet en de artikelen

42, 3° en 43bis oud Strafwetboek: het arrest beveelt de bijzondere verbeurdverklaring (hierna verbeurdverklaring) per equivalent van een bedrag van 600.000,00 euro lastens de eiseres 1 en van een bedrag van telkens 50.000,00 euro lastens elk van de eisers 2 en 3, als vermogensvoordelen verkregen uit de feiten van de telastlegging A (invoer van verdovende middelen, als leidend persoon in een vereniging, tussen 1 september 2019 en 13 december 2022); het arrest oordeelt dat het mathematisch onmogelijk is om een exacte berekening te maken van het genoten wederrechtelijk vermogensvoordeel; het bepaalt op basis van giswerk en derhalve op een willekeurige wijze dat het uit de telastlegging A verkregen vermogensvoordeel 85 procent bedroeg van de verkochte producten; het houdt geen rekening met een aftrek van de bedrijfskosten, waaronder een btwbijdrage van 21 procent die reeds aan de Belgische Staat werd afgedragen; evenmin houdt het rekening met het verweer van de eisers 2 en 3 dat zij geen vermogensvoordelen hebben ontvangen uit de telastlegging A, maar slechts een normaal loon uit hun werkzaamheden voor de eiseres 1; het arrest beantwoordt dat verweer van de eisers niet en het verantwoordt de lastens hen bevolen verbeurdverklaring niet naar recht. 2.

De verplichting van artikel 149 Grondwet elk vonnis met redenen te

omkleden houdt niet in dat de rechter moet antwoorden op elk argument dat tot staving van een verweer is aangewend, maar zelf geen afzonderlijk verweer vormt.

29 SEPTEMBER 2026

P.26.0598.N/3

Bij afwezigheid van gegevens die toelaten de omvang van een

wederrechtelijk vermogensvoordeel exact vast te stellen, mag de rechter die omvang ex aequo et bono bepalen op basis van gegevens van het strafdossier die een zo nauwkeurig mogelijke bepaling van de vermogensvoordelen toelaten. Daarbij kan de rechter rekening houden met een geheel aan verkopen van als verdovende middelen bestempelde producten die uit de boekhouding van een handelaar in dergelijke producten blijkt, en uit dat geheel de gegevens extrapoleren die toelaten de werkelijke hoeveelheid aan verkochte verdovende middelen zo dicht mogelijk te benaderen. Vervolgens kan de rechter op grond van al die gegevens de omvang van het vermogensvoordeel bepalen dat een beklaagde zonder twijfel moet hebben ontvangen ingevolge het plegen van de lastens hem bewezenverklaarde feiten. Dat vermogensvoordeel kan zodoende worden uitgedrukt als een forfaitair percentage van het geheel van de verkopen. 4.

Het begrip vermogensvoordeel dat rechtstreeks uit een misdrijf is verkregen

in de zin van artikel 42, 3°, oud Strafwetboek omvat elk voordeel dat voortvloeit uit een misdrijf, zonder dat aftrek moet worden gedaan van de kosten die verbonden zijn aan het plegen van het misdrijf. Die regel geldt eveneens voor de aankoopprijzen van goederen waarvan de verkoop een misdrijf uitmaakt, alsook voor bedrijfskosten die de dader, al dan niet wettelijk verplicht, heeft betaald in het kader van een voorheen verondersteld regelmatige bedrijfsvoering. Aldus kan de verbeurdverklaring worden bevolen van de ganse omzet die voortspruit uit een door de rechter als een misdrijf beoordeelde handel. 5.

Het feit dat de rechter, om de door een beklaagde uit een misdrijf verkregen

vermogensvoordelen ex aequo et bono te bepalen, de gegevens van het strafdossier in aanmerking dient te nemen die deze bepaling zo nauwkeurig mogelijk toelaten, vereist niet dat de beslissing die gegevens uitdrukkelijk vermeldt. De beslissing moet, naast een antwoord op het verweer van de beklaagde, enkel de essentiële gegevens bevatten die het Hof toelaten zijn wettigheidscontrole op de bevolen verbeurdverklaring uit te oefenen. 6.

De rechter oordeelt onaantastbaar over de omvang van het uit een misdrijf

verkregen vermogensvoordeel en over de mate waarin hij de verbeurdverklaring van dat vermogensvoordeel beveelt.

P.26.0598.N/4

29 SEPTEMBER 2026

Het Hof gaat wel na of de rechter uit zijn vaststellingen geen onmogelijk te verantwoorden gevolgen afleidt. 7.

In zoverre het middel uitgaat van andere rechtsopvattingen, faalt het naar

recht. 8.

Met de redenen die het middel aanhaalt, oordeelt het arrest (p. 18-19) onder

meer als volgt:

• het openbaar ministerie vordert ten aanzien van de eisers schriftelijk de verbeurdverklaring

van

een

bedrag

van

710.258,98

euro

als

vermogensvoordeel verkregen uit het misdrijf van de telastlegging A;

• die vordering is gebaseerd op de berekening van de speurders uitgevoerd op de zoekresultaten op de harde schijven die in beslag werden genomen tijdens de zoeking bij de eiseres 1. Het betroffen overzichtstabellen van de aankopen bij het bedrijf en dit ongeveer in de periode 2019 tot en met april 2022;
• de speurders troffen een lijst van bestellingen betaald via Belgische rekeninghouders aan. In totaal zou het voor de periode van september 2019 tot juni 2022 gaan om een bedrag van 835.598,80 euro, waarbij de speurders tevens stelden dat ze niet konden achterhalen of deze lijst volledig was;
• aangezien deze bestellingen ook legale producten bevatten en de speurders aan de hand van de analyse van de bestellingen tot het besluit kwamen dat ongeveer 85 procent van de verkochte producten “Chemical research” betrof, werd het illegaal vermogensvoordeel verkregen uit de feiten van de telastlegging A geraamd op 710.258,98 euro;
• het staat vast dat illegale inkomsten werden gegenereerd ingevolge de bewezen verklaarde feiten van de telastlegging A. De eiser 3 verklaarde dat het bedrijf een omzet draaide van ongeveer 1 miljoen euro per maand. Toen de eisers weet kregen van het Belgische onderzoek waren ze onmiddellijk gestopt met de verkoop in Europa, waardoor de omzet was gehalveerd naar ongeveer 500.000,00 euro per maand. Gevraagd naar het aandeel van de verzendingen naar het buitenland in verhouding tot de volledige omzet van het bedrijf, algemeen en ook specifiek voor “research Chemicals”, gaf de eiser 3 aan dat het om 30 procent à 40 procent moest gaan. De eiser 2 verklaarde dat de Belgische afzetmarkt 20 procent van hun totale verzendingen betrof;

P.26.0598.N/5

29 SEPTEMBER 2026

• het hof van beroep stelt vast dat het aan de hand van de voorliggende stukken mathematisch onmogelijk is om een exacte berekening te maken van de genoten illegale vermogensvoordelen uit de feiten van de telastlegging A, zodat het hof van beroep het bedrag van deze vermogensvoordelen ex aequo et bono zal bepalen, rekening houdend met de beschikbare objectieve gegevens van het strafdossier, waaronder de lijst van verkopen aan Belgische rekeningnummers, waarbij het hof van beroep onmiddellijk opmerkt dat deze lijst geen betrekking heeft op de volledige incriminatieperiode en dus een onderschatting betreft, met de verklaringen van de eisers met betrekking tot de maandelijkse omzet van de firma en het percentage dat de Belgische afzetmarkt hierin vertegenwoordigde, met de in het strafdossier gevoegde balans van de eiseres 1 voor 2021 waaruit kan worden afgeleid dat de Belgische afzetmarkt het leeuwendeel vertegenwoordigde van alle buitenlandse verkopen en met het door de eisers aan de speurders overgemaakte document van 21 oktober 2022, waaruit blijkt dat er voor afstandsverkopen binnen de EU in het jaar 2021 een omzet was van 1.027.231,00 euro;
• rekening houdend met de beschikbare gegevens bepaalt het hof van beroep de genoten wederrechtelijke vermogensvoordelen naar redelijkheid en billijkheid op 700.000,00 euro. Dit betreft een zeer minimale raming in het licht van de eigen verklaringen van de eisers en de in het strafdossier gevoegde balans, samen gelezen met het door de eisers gevoegde document in verband met de omzet voor afstandsverkopen;
• gelet op de aard van de feiten en het beoogde voordeel en nu het maatschappelijk totaal onaanvaardbaar zou zijn indien de eisers in het bezit zouden worden gelaten van de door hen ontvangen wederrechtelijke vermogensvoordelen,

verklaart

het

hof

van

beroep

deze

illegale

vermogensvoordelen verbeurd overeenkomstig de artikelen 42, 3° en 43bis oud Strafwetboek;

• het staat vast dat het grootste deel van de illegale vermogensvoordelen terecht is gekomen bij de eiseres 1, maar ook de eisers 2 en 3 hebben illegale vermogensvoordelen genoten door middel van het loon dat ze zichzelf uitbetaalden en de gelden die ze occasioneel uit de vennootschap haalden, zoals blijkt uit de afgelegde verklaring van de eiser 2;

29 SEPTEMBER 2026

P.26.0598.N/6

• gelet op het voorgaande wordt lastens de eiseres 1 een bedrag van 600.000,00 euro bij wijze van equivalent verbeurdverklaard en het resterende gedeelte wordt gelijkelijk verdeeld onder eisers 2 en 3, zodat lastens elk van hen 50.000,00 euro wordt verbeurdverklaard bij wijze van equivalent;
• het hof van beroep dient bij het bepalen van de uit het misdrijf verkregen vermogensvoordelen met toepassing van artikel 42, 3°, oud Strafwetboek geen aftrek te doen van de kosten die verbonden zijn aan het plegen van het misdrijf, noch van de aankoopprijs van de goederen die het misdrijf mogelijk hebben gemaakt. De rechter is geenszins verplicht het nettobedrag vast te leggen;
• het hof van beroep benadrukt dat het voor de verbeurdverklaring op grond van artikel 42, 3°, oud Strafwetboek niet vereist is dat de vermogensvoordelen eigendom zijn van of in het vermogen van de veroordeelde dader of mededader zijn getreden, noch dat hij zich heeft verrijkt. De verbeurdverklaring kan worden uitgesproken ongeacht het voordeel dat betrokkene uit het misdrijf heeft gehaald of de bestemming die hij later aan de vermogensvoordelen heeft gegeven.

Uit die redenen blijkt niet dat het arrest de verbeurdverklaring beveelt van

btw die de eiseres 1 op de in aanmerking genomen omzet heeft afgedragen. In zoverre berust het middel op een onjuiste lezing van het arrest en mist het feitelijke grondslag. 10.

Met de vermelde redenen beantwoordt het arrest het verweer van de eisers,

zonder te moeten antwoorden op elk argument tot staving ervan, dat geen zelfstandig verweer uitmaakt. 11.

Voor het overige kan het arrest op grond van de vermelde redenen wettig de

verbeurdverklaring per equivalent bevelen van het ex aequo et bono bepaalde bedrag van respectievelijk 600.000,00 euro lastens de eiseres 1 en telkens 50.000,00 euro lastens elk van de eisers 2 en 3. 12.

In zoverre kan het middel niet worden aangenomen.

29 SEPTEMBER 2026

P.26.0598.N/7

Tweede middel van de eisers 13.

Het middel voert schending aan van artikel 6 EVRM, artikel 149 Grondwet

en de artikelen 42, 3° en 43bis oud Strafwetboek: het arrest beveelt de verbeurdverklaring per equivalent van een bedrag van 600.000,00 euro lastens de eiseres 1 en van een bedrag van telkens 50.000,00 euro lastens elk van de eisers 2 en 3; het legt bovendien aan de eiseres 1 een geldboete van 80.000,00 euro en aan elk van de eisers 2 en 3 een gevangenisstraf van drie jaar op, waarvan 18 maanden effectief, alsook een geldboete van 24.000,00 euro; hierdoor is de verderzetting van de activiteiten van de eiseres 1 precair; die verbeurdverklaringen maken voor de eisers een onredelijk zware straf uit; het arrest beantwoordt niet het verweer van de eiseres 1 in verband met haar financiële toestand en het gevaar voor haar continuïteit; de eiseres 1 kon zich niet aan een dergelijke straf verwachten, anders had zij een raming gegeven van de financiële gevolgen van de verbeurdverklaring en dus het onredelijke karakter ervan kunnen aantonen. 14.

Een beklaagde moet bij het voeren van zijn verdediging rekening houden

met alle mogelijke straffen, alsook de maat ervan, die de rechter hem wettelijk kan opleggen in geval van zijn schuldigverklaring. In dezelfde zin moet een beklaagde ook rekening houden met de mogelijkheid van een strafverzwaring ingevolge het hoger beroep van het openbaar ministerie voor wat betreft de opgelegde strafmaat. De rechter moet de beklaagde niet op voorhand inlichten over de straffen die hij overweegt op te leggen. In zoverre het middel van de eiseres 1 uitgaat van een andere rechtsopvatting, faalt het naar recht. 15.

De rechter oordeelt onaantastbaar over de redelijkheid van de door hem op

te leggen straf. Het Hof gaat wel na of de rechter uit de door hem vastgestelde feiten geen onmogelijk te verantwoorden gevolgen afleidt. 16.

Het arrest (p. 14-18) stelt vast dat de eisers 2 en 3 zich in voorlopige

hechtenis in Nederland bevinden. Het motiveert omstandig de geldboete die het aan de eiseres 1 oplegt en de gevangenisstraf en geldboete die het aan elk van de eisers 2 en 3 oplegt. Het houdt daarbij onder meer rekening met de ernst en de duur van de feiten, het nastreven van grof geldgewin door de eisers en het gegeven dat de door de eisers verkochte producten aanleiding hebben gegeven tot

29 SEPTEMBER 2026

P.26.0598.N/8

het overlijden van een gebruiker (telastlegging B). Het motiveert verder, met de in het antwoord op het eerste middel vermelde redenen, omstandig de redenen voor de

lastens

de

respectieve

eisers

bevolen

verbeurdverklaringen

van

vermogensvoordelen. 17.

Verder oordeelt het arrest meer specifiek over de redelijkheid van de lastens

de eisers bevolen verbeurdverklaring als volgt: “Het opleggen van hoger bepaalde verbeurdverklaringen maakt in hoofde van [de eisers] geen onredelijk zware straf uit. Er is geen reden om tot mildering over te gaan, gelet op de aard en ernst van de feiten en de persoon van [de eisers] die bij dit alles enkel uit waren op gemakkelijk en snel geldgewin. Daar misdrijven niet mogen lonen, zou het maatschappelijk onverantwoord zijn dat [de eisers] voordeel zouden halen uit de litigieuze feiten. Louter volledigheidshalve onderstreept het hof (van beroep) hierbij nog dat [de eisers] hoe dan ook in gebreke blijven aannemelijk te maken dat de voormelde verbeurdverklaringen dermate afbreuk zouden doen aan hun financiële toestand dat ze een schending van het eigendomsrecht inhouden. In dit verband wordt geen enkel inzicht gegeven in de actuele financiële toestand van [de eisers].” 18.

Op grond van die redenen, waarmee het arrest ook het verweer van de

eiseres 1 beantwoordt, kan het wettig lastens de eisers, naast de overige hen opgelegde straffen, de verbeurdverklaring van vermogensvoordelen bevelen van 600.000,00 euro lastens de eiseres 1 en telkens 50.000,00 euro lastens elk van de eisers 2 en 3. Dit houdt als dusdanig geen onredelijk zware bestraffing van de eisers in. In zoverre kan het middel niet worden aangenomen. Ambtshalve onderzoek 19.

De substantiële of op straffe van nietigheid voorgeschreven rechtsvormen

zijn in acht genomen en de beslissing is overeenkomstig de wet gewezen. Dictum Het Hof,

29 SEPTEMBER 2026

P.26.0598.N/9

Verwerpt de cassatieberoepen. Veroordeelt de eisers tot de kosten van hun cassatieberoep. Bepaalt de kosten op 133,71 euro. Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, tweede kamer, samengesteld uit sectievoorzitter Erwin Francis, als voorzitter, de raadsheren Peter Hoet, Ilse Couwenberg, Eric Van Dooren en Bruno Lietaert, en in openbare rechtszitting van 29 september 2026 uitgesproken door sectievoorzitter Erwin Francis, in aanwezigheid van advocaat-generaal Dirk Schoeters, met bijstand van griffier Kristel Vanden Bossche.

K. Vanden Bossche

B. Lietaert

E. Van Dooren

I. Couwenberg

P. Hoet

E. Francis