Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie — ECLI:BE:CASS:2026:CONC.20260618.1N.11 (2026-06-18)
Samenvatting (NL) :
De term ‘indien en in zover' van artikel 53, 9°, WIB92 impliceert
niet dat een exacte verhouding of correlatie moet bestaan tussen het bedrag
van de gedane kosten en het bedrag van het voordeel van alle aard, noch
dat het bedrag van de kosten gelijk aan of lager moet zijn dan het bedrag
van het voordeel van alle aard om in aanmerking te komen voor aftrek in
de zin van artikel 53, 9°, WIB92 (1). (1) Zie concl. OM.
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
F.25.0003.N
Conclusie van advocaat-generaal J. VAN DER FRAENEN:
1.
Situering.
De betwisting betreft aanslagen in de vennootschapsbelasting die in hoofde van verweerster
werden gevestigd voor respectievelijk de aanslagjaren 2009, 2010, 2011, 2012 en 2013.
De fiscale administratie verwierp de aftrek van de kosten van een appartement te Duinbergen
waarvan verweerster voor 98/100ste eigenaar was en dat bij wege van bezoldiging gratis
integraal ter beschikking werd gesteld aan haar bestuurder, die het gebruikte voor
privédoeleinden.
De gerechtelijke betwisting van de aanslagen leidde tot het thans bestreden tussenarrest van het
hof van beroep te Gent dd. 24 september 2024.
Uit de vaststellingen van de appelrechter blijkt dat voor de betrokken aanslagjaren 2009 tot en
met 2013 aan de bestuurder van verweerster onder meer een voordeel van alle aard werd
toegekend bestaande uit de kosteloze terbeschikkingstelling van het appartement, gewaardeerd
volgens de modaliteiten bepaald in artikel 18, § 3 punt 2 KB/WIB92. De toekenning van dit
voordeel werd door verweerster jaarlijks vermeld op een individuele fiche nr. 281.20 en het
voordeel werd belast in de personenbelasting van haar bestuurder.
De appelrechter oordeelde dat het appartement een lusthuis betreft en dat de kosten ervan
beantwoorden aan artikel 49 WIB92. Tevens oordeelde zij dat de aftrek van de kosten van
lusthuizen in toepassing van artikel 53, 9° WIB92 niet is beperkt tot de bedragen die als
belastbare bezoldigingen van de bestuurder zijn belast.
Eiser komt op tegen dit tussenarrest met één middel tot cassatie, specifiek wat betreft de
toepassing van artikel 53, 9°WIB92.
2. Bespreking van het enig middel.
2.1. Eiser voert aan dat de appelrechter artikel 53, 9°,WIB92 schendt, al dan niet in
samenhang met het algemeen rechtsbeginsel volgens het welke belastingwetten strikt moeten
worden uitgelegd en het legaliteitsbeginsel vervat in de artikelen 170 en 172 G.W., door te
beslissen dat de term 'in zover' van artikel 53, 9° WIB92 er niet op duidt dat er een exacte
verhouding of correlatie moet bestaan tussen het bedrag van de gedane kosten en het bedrag
van het voordeel alle aard, noch dat het bedrag van de kosten gelijk aan of lager moet zijn dan
het bedrag van het voordeel alle aard, om in aanmerking te komen voor aftrek in de zin van
artikel 53, 9° en aldus te oordelen dat de term 'in zover' van artikel 53, 9° WIB92 samen dient
gelezen te worden met de uitdrukking 'begrepen zijn in' van die bepaling en er aldus niet op
wijst dat het maximaal aftrekbaar bedrag van de kosten van een lusthuis is beperkt tot het
overeenstemmende bedrag dat in de belastbare bezoldigingen van de genieter werd belast.
2.2. Krachtens artikel 53, 9°, WIB92 worden niet als beroepskosten aangemerkt: kosten van
allerlei aard met betrekking tot jacht, visvangst, jachten of andere pleziervaartuigen en
lusthuizen, behalve indien en in zover de belastingplichtige bewijst dat zij bij het uitoefenen
van de beroepswerkzaamheid en uit hoofde van de eigen aard daarvan noodzakelijk zijn, of in
de belastbare bezoldigingen van de begunstigde personeelsleden zijn begrepen.
1/4
Hofvancassatie.be
Parket
Aldus vestigt artikel 53, 9°, WIB92 het principe dat de kosten van lusthuizen onder geen enkele
omstandigheid als beroepskost aftrekbaar zijn. Het artikel erkent evenwel twee uitzonderingen
op dat principe. De kosten van lusthuizen zijn wel aftrekbaar:
- ofwel wanneer de belastingplichtige bewijst dat het lusthuis bij het uitoefenen van de
beroepswerkzaamheid en uit hoofde van de eigen aard daarvan noodzakelijk is;
- ofwel wanneer de kosten van het lusthuis in de belastbare bezoldiging van de begunstigde
personeelsleden zijn inbegrepen.
Het Hof heeft in een arrest van 25 juni 2020 geoordeeld dat uit de samenhang van de artikelen
49, eerste lid, 32 eerste lid en tweede lid, 2° en 52, 3° WIB92 volgt dat de kosten die een
vennootschap maakt om aan haar bedrijfsleiders een voordeel van alle aard te verlenen of toe
te kennen als bezoldiging voor de uitoefening van hun beroepswerkzaamheid binnen de
vennootschap, beroepskosten zijn die aftrekbaar zijn op grond van artikel 49 WIB92, maar dat
daartoe is vereist dat de toegekende voordelen beantwoorden aan werkelijke prestaties verricht
ten behoeve van de vennootschap.
Tevens oordeelde het Hof dat uit de samenhang van deze artikelen met artikel 53, 9°, WIB92
volgt dat, opdat de in artikel 53, 9°, WIB92 bedoelde kosten voor de belastingplichtige
aftrekbaar zijn, ook moet zijn voldaan aan de algemene aftrekbaarheidsvoorwaarden gesteld in
artikel 49 WIB92 en dat hieruit volgt dat de belastingplichtige die aanspraak maakt op aftrek
van deze kosten op grond dat zij begrepen zijn in de belastbare bezoldigingen van de
begunstigde personeelsleden, ook moet aantonen dat de toegekende voordelen beantwoorden
aan werkelijk geleverde prestaties ten behoeve van de vennootschap1.
2.3. Wanneer een belastingplichtige zich beroept op de regel van artikel 53, 9°, WIB92 om
de aftrek te bekomen van de kosten van een lusthuis dat ter beschikking van een bestuurder
wordt gesteld en waarvoor die bestuurder een voordeel van alle aard wordt aangerekend, moet
bijgevolg steeds worden nagegaan of tegenover dat voordeel daadwerkelijke prestaties van de
bestuurder ten behoeve van de vennootschap staan.
De algemene aftrekbaarheidsvoorwaarden gesteld in artikel 49 WIB92 dat de kosten moeten
zijn gedaan of gedragen om belastbare inkomsten te behouden of te verkrijgen, worden in dat
geval immers noodzakelijkerwijs verengd tot de aftrekbaarheidsvoorwaarden met betrekking
tot bezoldigingen en meer bepaald tot de vraag of tegenover het voordeel van alle aard dat de
bestuurder ontving, werkelijke prestaties van de bestuurder ten behoeve van de vennootschap
staan.
1
Cass. 21 oktober 2022, AR F.20.0124.N, ECLI:BE:CASS:2022:ARR.20221021.1N.1; Cass. 25 juni 2020, AR
F.18.0148.N, AC 2020, nr. 148, ECLI:BE:CASS:2020:ARR.20200625.1N.20; Vgl. Cass. 14 oktober 2016, AR
F.14.0203.N, AC 2016, nr. 571, ECLI:BE:CASS:2016:ARR.20161014.2: “Deze bepaling [artikel 49 WIB92],
waarin de algemene aftrekbaarheidsvoorwaarden worden geformuleerd, laat in beginsel niet toe kosten af te
trekken die niet aan de werkelijke prestaties beantwoorden. Het onderdeel dat ervan uitgaat dat de kosten die een
vennootschap maakt om haar zaakvoerder een voordeel van alle aard te verlenen steeds aftrekbaar zijn, zonder
dat de belastingadministratie of de rechter kan nagaan of tegenover die kosten werkelijke prestaties staan, faalt
in zoverre naar recht.”; Cass. 15 oktober 2015, AR F.14.0161.N, AC 2015, nr. 607,
ECLI:BE:CASS:2015:ARR.20151015.14 en Cass. 18 januari 2013, AR F.12.0025.N, AC 2013, nr. 38,
ECLI:BE:CASS:2013:ARR.20130118.8: “Deze bepaling, waarin de algemene aftrekbaarheidsvoorwaarden
worden geformuleerd, laat in beginsel niet toe kosten af te trekken die niet aan werkelijke prestaties
beantwoorden. De belastingplichtige moet het bewijs leveren dat de kosten waarvan hij de aftrek vraagt,
beantwoorden aan werkelijk geleverde prestaties”.
2/4
Hofvancassatie.be
Parket
2.4. Uit de parlementaire voorbereidingen blijkt dat de kosten van lusthuizen (verder)
mogen worden afgetrokken indien en voor zover de belastingplichtige die ze rechtstreeks of
onrechtstreeks heeft gedragen, bewijst dat die uitgaven of lasten begrepen zijn in de belastbare
bezoldigingen van de leden van het personeel of van de organen van beheer ten behoeve van
wie ze zijn gedaan en dus kunnen worden afgetrokken als bezoldigingen, met dien verstande
dat die bezoldigingen moeten worden opgenomen op fiches of opgaven die zijn
voorgeschreven om de controle van de persoonlijke aangifte van de begunstigde mogelijk te
maken2.
2.5. Eiser voert aan dat uit het gebruik van de woorden ‘in zover’ in artikel 53, 9°, WIB92
duidelijk blijkt dat een vennootschap de kosten van een lusthuis slechts als beroepskost kan
aftrekken in zover een corresponderend voordeel in hoofde van het begunstigde personeelslid
wordt belast: de kosten van het lusthuis die het voordeel zoals in hoofde van het begunstigd
personeelslid begroot en belast overtreffen, kunnen niet worden afgetrokken.
De bewoordingen van artikel 53, 9°, WIB92 zijn niet zo eenduidig als eiser laat uitschijnen.
Zij zijn voor verschillende interpretaties vatbaar:
Een eerste mogelijke interpretatiewijze is inderdaad de interpretatie die door eiser wordt
voorgestaan.
Evenwel kan een andere interpretatie worden voorgestaan. Een vennootschap kan beslissen een
lusthuis aan te kopen en dat lusthuis slechts gedeeltelijk (slechts welbepaalde ruimtes of slechts
welbepaalde perioden van het jaar) aan haar personeelsleden ter beschikking stellen. Artikel
53, 9°, WIB92 kan in een dergelijk geval worden geïnterpreteerd in die zin dat de aftrek van
de kosten van het lusthuis slechts kan worden toegestaan in verhouding tot het gedeelte dat het
van personeelsleden ter beschikking wordt gesteld; de gedeelten van het lusthuis die niet
worden aangewend om aan personeelsleden ter beschikking te stellen, zijn niet aftrekbaar.
Een contextuele interpretatie van artikel 53, 9°, WIB92 lijkt erop te wijzen dat de eerste
interpretatiewijze niet de geëigende interpretatiewijze is.
Immers, krachtens artikel 36, § 1, lid 1, WIB92 gelden anders dan in geld verkregen voordelen
van alle aard voor de werkelijke waarde bij de verkrijger. Krachtens artikel 36, § 1, lid 2,
WIB92 kan de Koning in de gevallen die Hij bepaalt, evenwel regels stellen om die voordelen
op een vast bedrag te ramen. In uitvoering van artikel 36, § 1, lid 2, WIB92 heeft de Koning in
artikel 18, § 3, 2, KB/WIB92 het voordeel van alle aard bestaande uit de kosteloze beschikking
over onroerende goederen of gedeelten van onroerende goederen forfaitair vastgesteld.
Op het ogenblik dat er werd voor gekozen om dit voordeel in hoofde van het begunstigde
personeelslid op voordelige wijze louter forfaitair te begroten en te taxeren, werd er niet voor
gekozen om de aftrekbaarheid van de kosten die de vennootschap daartoe moet maken,
dienovereenkomstig forfaitair te beperken.
Dat het onmogelijk is om in hoofde van de begunstigde personeelsleden een voordeel te
belasten corresponderend met de werkelijke kosten die een vennootschap draagt om haar
personeelsleden dit voordeel toe te kennen, is bijgevolg geheel aan een beleidsmatige keuze
van de overheid te wijten, die voor personeelsleden een voordelig taxatieregime van het
2
Zie Parl.St., Kamer, 1972-9173, nr.521/7, 33-36, geciteerd door het Grondwettelijk Hof in arrest nr.78/2019 van
23 mei 2019, B.2.5.
3/4
Hofvancassatie.be
Parket
desbetreffende voordeel heeft willen voorzien. Dat in hoofde van de bedrijfsleider slechts een
beperkt voordeel wordt belast, dat vele malen lager is dan de kosten die de vennootschap
werkelijk moet dragen om het voordeel toe te kennen, is derhalve noch aan de vennootschap
noch aan haar bedrijfsleider te wijten. Enkel een wetgevend ingrijpen kan deze discrepantie uit
de weg helpen3.
Gelet op de keuze van de wetgever om het ontvangen voordeel in hoofde van de betrokken
personeelsleden op forfaitaire wijze te begroten, moeten de werkelijke kosten die de
vennootschap draagt om dat voordeel toe te kennen, m.i. worden geacht in de forfaitair
belastbare bezoldigingen van de begunstigde personeelsleden te zijn begrepen.
Het middel dat ervan uitgaat dat de kosten van een lusthuis dat door verweerster volledig ter
beschikking wordt gesteld aan haar bedrijfsleider slechts aftrekbaar zijn tot beloop van het
bedrag dat als voordeel van alle aard in de belastbare bezoldigingen van deze laatste is
begrepen, faalt m.i. naar recht.
Conclusie: Verwerping.
3
Vgl. S. GNEDASJ, Artikel 49 WIB 1992 ont(k)leed, Mechelen, Kluwer 2019, 491: “Vooreerst, de realiteit leert
immers dat de kostprijs van de bezoldiging (en dus van het werkelijke voordeel) vaak zal verschillen van de fiscale
waardering ervan waardoor er immers nog altijd sprake is van een bezoldigingsvoordeel (waarvan enkel de
fiscale last wordt afgekocht, maar niet de gehele kostprijs). Het verschil tussen de fiscale waarde en de werkelijke
kostprijs maakt de alternatieve vorm van bezoldiging net zo interessant. Er anders over oordelen, zou
daarbovenop de in praktijk sinds jaar en dag alom aanvaarde bezoldigingsstructuren (zoals de
aandelenoptieplannen, waar de begunstigden van de aandelenopties soms de fiscale kostprijs ervan betalen)
plotseling in het gedrang brengen. De mogelijke (en in de praktijk vaak voorkomende) discrepantie tussen de
werkelijke en de forfaitaire waardering i.v.m. bepaalde alternatieve bezoldigingsmechanismen, is een bewuste
keuze van de wetgever geweest zodat de partijen zich op dat gebied nog steeds op de meest optimale manier (zowel
vanuit het fiscaal als vanuit het praktisch oogpunt) moeten kunnen organiseren. Net die discrepantie (tussen de
kostprijs in hoofde van de vennootschap en het belastbaar bedrag van het voordeel van alle aard in hoofde van
de genieter) kan perfect als een vorm van (weliswaar fiscaal gunstige) bezoldiging worden beschouwd en als
dusdanig op grond van de bezoldigingstheorie worden gerechtvaardigd, wat trouwens ook uitdrukkelijk bevestigd
wordt in een recent (…) vonnis van de Antwerpse rechtbank van eerste aanleg alsook in een vonnis van de
Franstalige rechtbank van eerste aanleg te Brussel. (…)”. Zie ook K. VAN BAELEN, “Lusthuizen, een last”, noot
onder Antwerpen 25 juni 2013, TFR 2014, p. 948: “Dat de door de vennootschap gedragen kosten in werkelijkheid
hoger zijn dan deze forfaitaire raming doet daarbij trouwens geen afbreuk aan de aftrek van de werkelijke
uitgaven als beroepskosten. De wettelijke voorwaarden voor de aftrekbaarheid van kosten met betrekking tot een
lusthuis zijn op die manier inderdaad vervuld. In ieder geval vormt dit een logische toepassing van het algemene
principe dat de kosten die een vennootschap maakt voor het toekennen van een bezoldiging, of dit nu in geld of in
natura is, aftrekbaar zij in hoofde van deze vennootschap”.
4/4
Hofvancassatie.be
