Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie — ECLI:BE:CASS:2026:CONC.20260629.3N.7 (2026-06-29)
Sommaire (FR) :
Nog niet beschikbaar
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
S.23.0087.N
Conclusie van advocaat-generaal VANDERLINDEN:
- Eiser tot cassatie komt op tegen een arrest van het Arbeidshof Antwerpen, afdeling Hasselt,
gewezen op 18 september 2023. Door eiser wordt er één middel aangevoerd.
- Het theoretisch kader.
De problematiek van het middel betreft de werking van het uit het artikel 23 Grondwet
voortvloeiende standstill-beginsel. Dit beginsel houdt, voor het geschil dat voor Uw Hof is
gebracht, in dat er niet in aanzienlijke mate afbreuk mag worden gedaan aan een bestaand
beschermingsniveau inzake sociale zekerheid en sociale bijstand, hierbij inbegrepen de
tegemoetkoming aan personen met een handicap, dus sociale zekerheid in de ruime zin van het
woord inzake de sociaal verzekerden1, tenzij dat dit plaats heeft op grond van redenen die het
algemeen belang betreffen2.
Bij de beoordeling of er al dan niet sprake is van een schending van het standstill-beginsel dient
vooreerst bepaald te worden welk de ijkpunten zijn die hierbij in aanmerking dienen te worden
genomen.
De rechtspraak van Uw Hof, het Grondwettelijk Hof en de doctrine zijn hierbij richtinggevend.
De toetsing die dient te gebeuren heeft plaats op niveau van de regelgeving3. Er wordt nagegaan
of een nieuwe normatieve regel afbreuk doet aan de bescherming die bestond onder de gelding
van het eerder bestaande normatief kader waarbij, in deze toetsing, een evolutief
referentiekader wordt gehanteerd4. Dit houdt in dat, om na te gaan of er sprake is van regressie
van de bescherming, de nieuwe norm dient beoordeeld te worden ten aanzien van de hoogste
graad van bescherming die de voorgaande normen hebben bewerkstelligd. Dus de evolutie in
de bescherming, zoals die voortvloeit uit de regelgeving, vormt telkens een nieuw
referentiekader waaraan een volgende normering dient te worden getoetst5.
1
Cass 19 juni 2023, AR S.22.0046.N, ECLI:BE:CASS:2023:ARR.20230619.3N.8 met gelijkluidende concl. OM;
Cass. 14 december 2020, AR S.18.0012.F, AC 2020, nr. 531 met gelijkluidende concl. van advocaat-generaal
GENICOT, op datum in Pas.; H. MORMONT en K. STANGHERLIN, “Le principe de standstill déduit de l’article 23
de la Constitution en droit de la sécurité sociale. Balises et perspectives”, Revue Droits fondamentaux et pauvreté,
2022, p. 121.
2
Cass, 19 juni 2023, AR. S.22.0046.N, o.c.; Cass 14 september 2020, AR S.18.0012.F o.c.; Cass. 18 mei 2015,
AR S.14.0042.F, AC 2015, nr. 320, met gelijkluidende concl. advocaat-generaal GENICOT, op datum in Pas.; Cass.
15 december 2014, AR S.14.0011.F, AC 2014, nr. 793 met gelijkluidende concl. advocaat-generaal GENICOT, op
datum in Pas.; L. GOOSSENS, “Het grondrecht op sociale zekerheid en sociale bijstand: dammen tegen de afbouw
van de sociale welvaartsstaat? Over de harde kern van deze grondrechten en de proportionaliteitstoets bij een
vermindering van het sociale beschermingsniveau”, RW 2014-15, p. 804; D. VAN EECKHOUTTE en L. BURSSENS,
“Het standstill-beginsel houdt een verscherpte materiële en formele motiveringsplicht in voor de regelgever. Een
bespreking van arrest nr. 243.760 van 20 februari 2019 van de Raad van State”, RW 2020-21, p. 1125;
H. MORMONT en K. STANGHERLIN, o.c., p. 116.
3
GwH 25 februari 2021, nr. 23/2021, RO B133.3; Cass 19 juni 2023, AR S.22.0046.N, o.c.; Cass 14 september
2020, AR S.18.0012.F, o.c.; Cass. 18 mei 2015, AR S.14.0042.F,o.c.; Cass. 15 december 2014, AR S.14.0011.F,
o.c.
4
L. GOOSSENS, o.c., p. 804; G. MAES, “De afdwingbaarheid van sociale grondrechten”, Antwerpen, Intersentia
2003, p. 127.
5
L. GOOSSENS, o.c., p. 805.
1/11
Hofvancassatie.be
Parket
De normadressant in het kader van de standstill-verplichting is de (formele) regelgever en
hetgeen aan de rechterlijke controle wordt onderworpen is de regelgeving6.
De beschermde persoon betreft niet enkel deze die na eerst genoten te hebben van een ruimere
bescherming zich plots geconfronteerd ziet met een vermindering van die bescherming door
de nieuwe regelgeving. Ook zij die, ab initio, geconfronteerd worden met regelgeving die een
beperking van de bescherming tot gevolg heeft in vergelijking met de vorige normen kunnen
de schending van het standstill-beginsel inroepen7.
Het standstill-beginsel is evenwel niet absoluut. Dit blijkt uit de toepassingsprincipes, te weten
dat opdat er sprake is van een schending er een “aanzienlijke afbreuk” moet zijn zonder dat er
redenen zijn die het “algemeen belang” betreffen. Inderdaad, in het kader van de, onder andere,
hier ter debatten staande bescherming van personen met een handicap komt het de regelgever
toe om te beoordelen hoe dit recht op de meest adequate manier wordt gewaarborgd. Men kan
derhalve spreken van een “relatieve standstill”8.
Zoals hoger aangehaald, is wat moet worden beoordeeld de toegepaste regelgeving. Het
naleven van het standstill-beginsel is immers een verplichting die zich richt naar de wetgever
in de brede zin van het woord9. Het beginsel wordt dan ook niet gehanteerd ter controle van
een administratieve praktijk10 of van de concrete individuele toepassing van de regelgeving.
De administratieve praktijk en de concrete individuele toepassing dienen immers een gevolg
en een uitwerking te zijn van de desbetreffende regelgeving.
De basisregelgeving is het decreet van 25 april 2014 houdende de persoonsvolgende
financiering voor personen met een handicap en tot hervorming van de wijze van financiering
van de zorg en de ondersteuning voor personen met een handicap. Deze regelgeving maakte
het voorwerp uit van een toetsing door het Grondwettelijk Hof betreffende een gebeurlijke
schending van het standstill-beginsel. Het Grondwettelijk Hof oordeelde dat uit de bestreden
bepalingen op zich niet blijkt dat het beschermingsniveau in aanzienlijke mate zou verminderen
ten aanzien van het bestaande beschermingsniveau. Of er al dan niet sprake is van vermindering
zal pas blijken uit de wijze van tenuitvoerlegging van de in de regelgeving weerhouden
maatregelen. De vraag of het standstill-beginsel door deze uitvoeringsmaatregelen geschonden
wordt, is een aspect dat beoordeeld dient te worden door de rechtscolleges van de rechtelijke
orde11.
Wat de appelrechters derhalve dienen na te gaan is of, zoals voorgeschreven door de hoger
aangehaalde principes inzake de toetsing van het standstill-beginsel, de besluiten van de
Vlaamse Regering die genomen worden in uitvoering van het decreet van 2014, op zich als
regelgeving in abstracto, in “aanzienlijke mate” afbreuk deden aan het voorheen bestaande
beschermingsniveau zonder dat er redenen zijn die het “algemeen belang” betreffen. Uit het
arrest van het Grondwettelijk Hof blijkt dat de vraag dus is of de besluiten van de Vlaamse
6
H. MORMONT en K. STANGHERLIN, o.c., pp. 116 en 117.
H. MORMONT en K. STANGHERLIN, o.c., pp. 121 en 122.
8
S. PEETERS en J. PUT, “Een (stand)stille overgang: persoonsvolgende financiering voor personen met een
handicap”, in Les grands arrêts en matière de handicap - De belangrijkste arresten inzake handicap, LarcierIntersentia, Brussel, 2020, p. 536.
9
GwH 25 februari 2021, nr. 23/2021, RO B133.3; Cass 14 september 2020, AR S.18.0012.F, o.c.; Cass 15
december 2014, AR S.14.0011.F, o.c.
10
Cass 15 december 2014, AR S.14.0011.F, o.c.; H. MORMONT en K. STANGHERLIN, o.c., p. 117.
11
GwH, 16 maart 2016, nr. 42/2016, B.13.3.
7
2/11
Hofvancassatie.be
Parket
regering, genomen in uitvoering van het decreet van 2014, afbreuk doen aan de bescherming
die genoten werd voor de inwerkingtreding van dit decreet.
Het decreet van 2014 opteerde voor een overschakeling van subsidiëring van de
zorgvoorzieningen
(aanbodgestuurd)
naar
een
persoonsvolgende
financiering
12
(vraaggestuurd) .
Hierbij was één van de uitgangspunten van de transitieregeling dat de persoon met een
handicap een persoonsvolgend budget moest krijgen dat hem moest garanderen dat hij de zorg
en ondersteuning die hij had voor de transitie kon behouden na de transitie13. Dit betreft dus
een vergelijking tussen de bescherming van de uitvoeringsbesluiten van het decreet van 2014
met deze die geboden werd voor dit decreet.
Uit de bestreden beslissing, pagina 18, blijkt dat de appelrechters een vergelijking maken van
het beschermingsniveau van de initieel ingevoerde persoonsvolgende financiering, zoals deze
voortvloeit uit het besluit van de Vlaamse regering van 24 juni 2016 14, zoals inwerking
getreden op 1 april 2016, met deze die voortvloeien uit het besluit van de Vlaamse regering
van 20 april 201815.
De appelrechters geven met de overwegingen, zoals deze aan te treffen zijn op de bladzijden
16 tot 18, de parameters aan, voortvloeiend uit de rechtspraak van het Grondwettelijk Hof en
Uw Hof, die dienen gehanteerd te worden in de beoordeling of er sprake is van een schending
van artikel 23 van de Grondwet door de uitvoeringsbesluiten van het decreet van 2014. Met
hun oordeel, waarbij ze vertrekken van het beschermingsniveau zoals vastgesteld in het besluit
van 2016, geven ze onmiskenbaar te kennen dat dit niveau overeenstemt met de bescherming
die genoten werd voor de inwerkingtreding van het decreet van 2014. Het is het
beschermingsniveau uit dit besluit dat dan ook als ijkpunt geldt om te bepalen of er, door de
opvolgende besluiten, in aanzienlijke mate afbreuk wordt gedaan aan het beschermingsniveau.
2. Beoordeling.
A.
Eerste onderdeel.
In tegensteling tot waar het onderdeel van uitgaat is het niet zo dat de appelrechters oordelen
dat er een aanzienlijke daling is van het beschermingsniveau en dus een schending van het
standstill-beginsel zonder een vergelijking te maken tussen de referentienorm, zijnde het
Transitiebesluit 2016, en de nieuwe norm, zijnde het Transitiebesluit 2018, en zonder te
onderzoeken noch vast te stellen dat het Transitiebesluit 2018 voor de geadresseerden van die
regeling een aanzienlijke vermindering van het sociale beschermingsniveau inhoudt of ingaat
tegen nagestreefde doelstellingen. Tevens blijkt uit de overwegingen van het bestreden arrest
dat de aanzienlijke vermindering van de sociale bescherming geldt voor alle geadresseerden
van die norm dan wel voor een niet onbelangrijk deel ervan of gemiddeld genomen.
12
Bestreden beslissing p. 6.
Bestreden beslissing p. 8.
14
Besluit van de Vlaamse Regering houdende de transitie van personen met een handicap die gebruikmaken van
een persoonlijke-assistentiebudget of een persoonsgebonden budget of die ondersteund worden door een flexibel
aanbodcentrum voor meerderjarigen of een thuisbegeleidingsdienst, naar persoonsvolgende financiering en
houdende de transitie van de flexibele aanbodcentra voor meerderjarigen en de thuisbegeleidingsdiensten.
15
Besluit van de Vlaamse Regering houdende maatregelen voor de uitwerking van de persoonsvolgende budgetten
die in het kader van de transitie naar persoonsvolgende financiering ter beschikking zijn gesteld.
13
3/11
Hofvancassatie.be
Parket
Desbetreffend kan ik verwijzen naar de overwegingen van de appelrechters zoals deze aan te
treffen zijn in de randnummers 4.1.2.1 en 4.1.2.2, pagina’s 9 tot 13 van de bestreden beslissing.
Hieruit blijkt dat de appelrechters een analyse doorvoeren van de referentienorm, zijnde het
transitiebesluit van 2016, en het transitiebesluit van 2018, zoals gewijzigd door de besluiten
van de Vlaamse Regering van 10 mei 2019 en 10 maart 2021.
Bij het onderzoek of er sprake is van een aanzienlijke vermindering van het voordien genoten
beschermingsniveau vertrekken de appelrechters, in randnummer 4.2.3.2, van de situatie van
verweerster. Zij komen op pagina 20 tot het besluit dat:
“Samen met het openbaar ministerie ziet het arbeidshof niet in hoe [verweerster], en bij
uitbreiding andere personen met een handicap waarop het Transitiebesluit 2018 betrekking
heeft, met een aanzienlijk gedaald budget, en als gevolg daarvan ook een daling van de
personeelspunten, dezelfde kwaliteit van zorgen zouden kunnen genieten als voorheen.
Het VAPH biedt in het huidige systeem niet voldoende garanties dat de kwaliteit van de zorg
en de ondersteuning niet is achteruitgegaan door de vermindering van het PVB t.a.v. personen
met een handicap op wie het Transitiebesluit 2018 van toepassing is.
Hieruit volgt dat het Transitiebesluit 2018, zoals gewijzigd door het besluit van de Vlaamse
Regering van 19 mei 2019, objectief gezien een aanzienlijke vermindering van de sociale
bescherming kan teweegbrengen voor personen met een handicap op wie het Transitiebesluit
2018 van toepassing is, in vergelijking met de sociale bescherming die zij daarvoor genoten,
waaronder [verweerster]”.
Uit deze overwegingen blijkt dat de appelrechters zowel een vergelijking uitvoeren tussen de
referentienorm en de nieuwe norm, alsook oordelen dat de nieuwe regeling een aanzienlijke
vermindering van het sociale beschermingsniveau inhoudt en dit voor alle geadresseerden van
de nieuwe norm.
Het gegeven dat in randnummer 4.2.3.2 de situatie van de verweerster wordt weergegeven doet
geen afbreuk hieraan. Immers de individuele situatie van de betrokkenen kan worden
aangewend als illustratie van de achteruitgang van de sociale bescherming voor het geheel van
de geadresseerden van de nieuwe norm16.
Het onderdeel gaat uit van een onjuiste lezing van de bestreden beslissing en mist dan ook
feitelijke grondslag.
B.
Tweede onderdeel.
Zoals hoger aangehaald, en terecht opgemerkt in de memorie van antwoord, is het vertrekpunt
van de beoordeling van een achteruitgang in de sociale bescherming de situatie die bestond
voor het decreet van 2014.
Het verweer betreffende de standvastigheid en de legitieme verwachtingen worden door de
appelrechters beantwoord door, op pagina 7 van de bestreden beslissing, de elementen aan te
halen die voorkomen uit het regelgevend optreden inzake het decreet van 2014 zijnde:
16
N. GHYS en T. LEHAEN, “(Stand)stil(l)stand of vooruitgang – Het potentieel van de sociaal-economische
grondrechten voor personen met een handicap”, TSR 2026 2-3, p. 343.
4/11
Hofvancassatie.be
Parket
“Voor personen die reeds gebruik maakten van een voorziening op het ogenblik van de
inwerkingtreding van het decreet van 25 april 2014 moest een Transitieregeling worden
uitgewerkt.
Artikel 46, eerste lid van het decreet van 25 april 2014 bepaalde met name:
“De Vlaamse Regering bepaalt de maatregelen die nodig zijn om de omvang van de
financiering van de niet-rechtstreekse toegankelijke zorg en ondersteuning voor personen met
een handicap die op datum van de inwerkingtreding van dit decreet gebruikmaken van die zorg
een ondersteuning naar de persoonsvolgende financiering, zoals geregeld in dit decreet, op
een coherente manier te laten verlopen, en de termijnen waarin die overgang plaatsvindt (…)”.
Volgens de memorie van toelichting moest de continuïteit van de ondersteuning van de
individuele gebruiker gegarandeerd worden:
“De Vlaamse Regering kan maatregelen nemen om de overgang van het oude naar het nieuwe
systeem (dus persoonsvolgende financiering) op een coherente manier te laten verlopen. De
Vlaamse Regering zal onder meer voorzien in regelingen om ‘plaatsen’ om te zetten naar de
persoonsvolgende financiering (trap 2) en om de woon- en leefkosten te scheiden van de kosten
voor zorg en ondersteuning. Hierbij wordt de continuïteit van de ondersteuning van de
individuele gebruiker gegarandeerd”.
Zij weerhouden vervolgens, op pagina 8, dat de Transitieregeling als één van de uitgangspunten
had dat de persoon met een handicap een persoonsvolgend budget moest krijgen dat hem moest
garanderen dat hij de zorg en ondersteuning die hij had vóór de transitie, kon behouden na de
transitie.
Dat de regelgeving van voor het decreet een zekere standvastigheid inhield en gerechtvaardigde
verwachtingen creëerde in hoofde van de geadresseerden van de norm is een gegeven dat niet
ter discussie staat. Zoals hoger gesteld blijkt uit het feit dat de appelrechters als referentienorm
het Transitiebesluit van 24 juni 2016, inwerking getreden op 1 april 2016, en voor de wijziging
door het besluit van 23 december 2016, weerhouden, zij hiermee oordelen dat het
beschermingsniveau van deze norm overeenstemt met het beschermingsniveau dat gold voor
het decreet van 2014. Zodat er voor wat deze regeling betreft ook sprake is van een
standvastigheid en gerechtvaardigde verwachtingen.
In zoverre kan het onderdeel niet worden aangenomen.
Betreffende de grief dat de bescherming van het standstill-beginsel niet kan verbonden worden
aan regelgeving die een discriminatie in stand houdt die het Transitiebesluit van 2018 beoogt
ongedaan te maken.
Hier moet onder de aandacht gebracht worden dat de mogelijke discriminatie waarvan melding
wordt gemaakt in het advies van de Raad van State 60.629/1 van 16 december 2016, niet het
initieel op 1 april 2016 inwerking getreden besluit van de Vlaamse regering van 24 juni 2016
betreft. Het betreft wel een mogelijk gevolg van de wijziging van dit besluit door het besluit
van 23 december 2016 waarbij artikel 25 werd opgeheven en waardoor de noodzakelijke
correctie op de gevolgen van de toepassing van artikel 22 van het besluit van 24 juni 2016
vervalt. Het wegvallen van dit correctiemechanisme houdt, volgens de Raad van State, het
5/11
Hofvancassatie.be
Parket
risico in dat de gebruikers die zich in dezelfde situatie bevinden verschillend zouden worden
behandeld.
Er moet hier in herinnering worden gebracht wat bij de beoordeling van een mogelijke
schending van het standstill-beginsel het vertrekpunt is. Dit is namelijk de hoogste graad van
bescherming die de voorgaande normen hebben bewerkstelligd. In casu gaat het dus om de
bescherming die geboden werd door het besluit van 24 juni 2016, voor de wijziging door het
besluit van 23 december 2016. Betreffende deze, initiële, voor de wijzing uitgevaardigde
normen wordt niet gesteld dat er sprake is van een mogelijke discriminatie.
Het standpunt van eiser kan ook geen steun vinden in het arrest van het Grondwettelijk Hof
van 17 maart 2016. Immers hierin wordt een toetsing gedaan van de bepalingen van het decreet
zelf. De toetsing van de uitvoeringsbesluiten, en de verenigbaarheid met het standstill-beginsel,
komt toe aan de rechtscolleges, zoals te lezen is in de overweging B.13.3.
In zoverre kan het onderdeel niet worden aangenomen.
C.
Derde onderdeel.
a.
Eerste subonderdeel.
De grief voert aan dat de appelrechters oordelen dat om te voldoen aan het standstill-beginsel
er geen enkele vermindering van het beschermingsniveau mag plaatsvinden.
Uit de overwegingen onder op pagina 20 blijkt dat de appelrechters oordelen dat er sprake is
van een aanzienlijke vermindering van de sociale bescherming voor personen met een handicap
op wie het Transitiebesluit van 2018 van toepassing in vergelijking met de bescherming die ze
voorheen genoten.
Verder moet de aandacht gevestigd worden op het oordeel van de appelrechters onder de
hoofding 4.2.3.3 “Is de aanzienlijke vermindering gerechtvaardigd door redenen van algemeen
belang?”.
Uit de vraagstelling zelf blijkt reeds genoegzaam dat de grief van eiser niet kan onderschreven
worden want indien het standpunt van de eiser inderdaad de visie van de appelrechters was
dienden ze dit aspect niet te onderzoeken.
In de desbetreffende rubriek gaan ze evenwel na of er redenen van algemeen belang zijn die
een dergelijke aanzienlijke regressie van de bescherming rechtvaardigen.
Zo oordelen zij, onder andere, op pagina 21 in fine:
“Het streven naar budgetneutraliteit en het wegwerken van de ongelijkheid van beschikbare
middelen tussen de zorgaanbieders, doelstellingen die op zich legitiem zijn, wegen niet op tegen
de onzekerheid die een terugschroeving van het PVB voor A.A. en haar familie teweegbrengt,
en bij uitbreiding t.a.v. personen met een handicap op wie het Transitiebesluit 2018 van
toepassing is, en die met een substantiële daling van het PVB worden geconfronteerd”.
Het subonderdeel gaat uit van een onjuiste lezing van de bestreden beslissing en mist feitelijke
grondslag.
6/11
Hofvancassatie.be
Parket
b.
Tweede subonderdeel.
In tegenstelling tot het standpunt van eiser blijkt uit het geheel van de overwegingen van de
appelrechters in de bestreden beslissing niet dat zij weerhouden dat er slechts sprake is van een
mogelijke aanzienlijke vermindering van de geboden bescherming.
In de bestreden beslissing wordt, pagina 18 weerhouden dat er sprake is van een daling van
52% en 15% en dat dit een aanzienlijke afname is van het beschermingsniveau.
De appelrechters overwegen verder, pagina’s 19 en 20:
“Het VAPH argumenteert dat er voldoende maatregelen zijn genomen om het
beschermingsniveau te garanderen, en baseert zich op de zorggarantie die in artikel 12 van
het Transitiebesluit 2018 is ingeschreven (zie 4.1.2.2.), en de begeleidende maatregelen die in
dit verband zijn genomen. Het gaat volgens het VAPH om de volgende ondersteunende
maatregelen: de spreiding van de daling van de middelen over een langere periode van 8 jaar,
de mogelijkheid voor de voorzieningen om ondersteuning te vragen en zich aan te melden bij
een koepelorganisatie i.h.k. van een coachingtraject dat wordt gesubsidieerd door het VAPH,
een verhoging van het PVB via de reguliere procedure en de combinatie van het PVB met
60 dagen verblijf, al dan niet in combinatie met dagopvang.
(…)
Het VAPH toont niet op overtuigende wijze aan dat deze ondersteunde maatregelen er hebben
toe bijgedragen dat geen afbreuk werd gedaan aan het bestaande zorgniveau en de
ondersteuning.
Door instellingen die in het verleden beter werden gefinancierd, nu minder financiële middelen
te geven, leidt dit onvermijdelijk tot een daling van het zorgniveau. De hierboven opgesomde
ondersteunende maatregelen, die veeleer abstract en theoretisch zijn, doen hier niets aan af.
Zoals het openbaar ministerie terecht opmerkt, zal [verweerster] geen enkele zeggenschap
hebben over de coaching waarop haar zorgaanbieders beroep zouden moeten doen, en wat de
inhoud van deze coaching zou zijn.
Samen met het openbaar ministerie ziet het arbeidshof niet in hoe [verweerster], en bij
uitbreiding andere personen met een handicap waarop het Transitiebesluit 2018 betrekking
heeft, met een aanzienlijk gedaald budget, en als gevolg daarvan ook een daling van de
personeelspunten, dezelfde kwaliteit van zorgen zouden kunnen genieten als voorheen.
Het VAPH biedt in het huidige systeem niet voldoende garanties dat de kwaliteit van de zorg
en de ondersteuning niet is achteruitgegaan door de vermindering van het PVB t.a.v. personen
met een handicap op wie het Transitiebesluit 2018 van toepassing is.
Hieruit volgt dat het Transitiebesluit 2018, zoals gewijzigd door het besluit van de Vlaamse
Regering van 19 mei 2019, objectief gezien een aanzienlijke vermindering van de sociale
bescherming kan teweegbrengen voor personen met een handicap op wie het Transitiebesluit
2018 van toepassing is, in vergelijking met de sociale bescherming die zij daarvoor genoten,
waaronder [verweerster].” (eigen onderlijning)
Op grond hiervan oordelen zijn onder het punt 4.2.4:
7/11
Hofvancassatie.be
Parket
“Aangezien de zorggarantie waarvan sprake in artikel 12 van het Transitiebesluit 2018 niet
kan worden gerealiseerd bij personen met een handicap die reeds gebruik maakten van een
voorziening voor de niet-rechtstreeks toegankelijke zorg en ondersteuning vóór de
inwerkingtreding van het decreet van 25 april 2014, en die door de toepassing van het
Transitiebesluit 2018 worden geconfronteerd met een substantiële daling van het PVB en de
hieraan gekoppelde vermindering van het aantal personeelspunten, en evenmin is aangetoond
dat de budgetneutraliteit werd gerealiseerd, is het standstill-beginsel van artikel 23 van de
Belgische Grondwet geschonden. Het beschermingsniveau is in aanzienlijke mate verminderd
zonder dat hiervoor redenen van algemeen belang kunnen worden aangevoerd”.
Het hanteren van het woord “kan” in de overweging van de appelrechters, op pagina 20, waarop
eiser zich steunt om aan te voeren dat de appelrechters niet oordelen dat er sprake is van een
vaststaande aanzienlijke vermindering van het beschermingsniveau kent een andere invulling
dan deze van de stelling van eiser. Dit heeft betrekking op het gegeven dat zo het besluit van
2018 inderdaad in een zorggarantie voorziet, dit niet uitsluit dat er sprake is van een
aanzienlijke vermindering van het beschermingsniveau met name voor deze groep van
personen voor wie deze zorggarantie niet kan worden gerealiseerd. De appelrechters oordelen
in punt 4.2.4 dat de zorggarantie waarvan sprake in artikel 12 van het Transitiebesluit 2018 niet
kan worden gerealiseerd bij personen met een handicap die reeds gebruik maakten van een
voorziening voor de niet-rechtstreeks toegankelijke zorg en ondersteuning vóór de
inwerkingtreding van het decreet van 25 april 2014.
Zij oordelen dus dat er, voor deze doelgroep, gelet op de toepassing van de andere bepalingen
van het besluit van 2018, sprake is van een vaststaande en effectieve aanzienlijke vermindering
van beschermingsniveau.
In zoverre gaat het onderdeel uit van een onvolledige lezing van de bestreden beslissing en mist
het feitelijke grondslag.
De aangevoerde schending van de artikelen 8.17 en 8.18 Burgerlijk Wetboek met betrekking
tot de evolutieverslagen. De appelrechters geven met de in de voorziening aangehaalde
passages geen uitleg aan de desbetreffende verslagen die onverenigbaar is met de
bewoordingen ervan. De beslissing van 11 januari 2021 waarbij aan verweerster 54,17 punten
werden toevertrouwd is vreemd aan de problematiek van de Transitieregeling.
Dit blijkt uit de, niet bestreden, overwegingen van de appelrechters, zoals deze aan te treffen
zijn op pagina 15. Zij oordelen dat de aangevochten administratieve beslissing van 25 januari
2021 genomen werd in het kader van de Transitieregeling naar een persoonsvolgend budget,
en de beslissing van 26 september 2019 vervangt. En verder, dat op het ogenblik van de
overgang er geen aanpassing wordt gedaan van de zorgnood. Zij oordelen dat de
transitieregeling enkel de nood aan zorg en ondersteuning waarborgt op het moment van de
overgang naar het systeem van persoonsvolgend budget. De beslissing van 11 januari 2021
betrof een administratieve beslissing ingevolge de aanvraag van verweerster op grond van een
geactualiseerde zorgnood. Deze laatste vermelde beslissing betreft dan ook geen aspect van de
transitieregeling.
In zoverre kan het subonderdeel niet worden aangenomen.
Zoals blijkt uit de hoger aangehaalde overwegingen hebben de appelrechters bij de beoordeling
van de vraag of er sprake is van een aanzienlijke vermindering van het beschermingsniveau
8/11
Hofvancassatie.be
Parket
weldegelijk rekening gehouden met het aspect zorggarantie vervat in artikel 12 van het besluit
van 2018. Zij oordelen immers, zoals hoger aangehaald:
“Aangezien de zorggarantie waarvan sprake in artikel 12 van het Transitiebesluit 2018 niet
kan worden gerealiseerd bij personen met een handicap die reeds gebruik maakten van een
voorziening voor de niet-rechtstreeks toegankelijke zorg en ondersteuning vóór de
inwerkingtreding van het decreet van 25 april 2014, …”
In zoverre gaat het subonderdeel uit van een onvolledige lezing van de bestreden beslissing en
mist het feitelijke grondslag.
Deze overwegingen staan Uw Hof toe om zijn wettigheidstoezicht uit te oefenen. In zoverre
kan het subonderdeel niet worden aangenomen.
Inzake de aangevoerde grief betreffende de schending van de artikelen 8.4 Burgerlijk Wetboek
en 870 Gerechtelijk Wetboek moet worden vastgesteld dat deze uitgaat van een onvolledige
lezing van de bestreden beslissing. De overwegingen van de appelrechters betreffen een
beantwoording van het verweer dat eiser, zoals aangehaald op pagina 19 van de bestreden
beslissing, voerde op grond van de zorggarantie van artikel 12 van het besluit van 2018. In
zoverre mist het subonderdeel feitelijke grondslag.
c.
Derde subonderdeel.
Het onderdeel kan niet worden aangenomen.
Zoals blijkt uit de beantwoording van de grieven van het tweede subonderdeel beriep eiser zich
in zijn verweer17 op het gegeven dat er voldoende maatregelen zijn genomen om het
beschermingsniveau te garanderen en dat hij zich hiervoor baseerde op de zorggarantie die in
artikel 12 van het besluit van 2018 is ingeschreven en de begeleidende maatregelen die in dat
verband zijn genomen.
Op grond van de overwegingen op pagina 19 en 20 van de bestreden beslissing komen de
appelrechters op pagina 21 tot het oordeel dat: “Aangezien de zorggarantie waarvan sprake in
artikel 12 van het Transitiebesluit 2018 niet kan worden gerealiseerd bij personen met een
handicap die reeds gebruik maakten van een voorziening voor de niet-rechtstreeks
toegankelijke zorg en ondersteuning vóór de inwerkingtreding van het decreet van 25 april
2014, …”
Met de bekritiseerde overwegingen beoordelen de appelrechters derhalve het verweer van eiser
waarmee deze aanvoerde dat het beschermingsniveau was gegarandeerd. Zoals blijkt uit de
vorige paragraaf oordelen zij dat dit verweer, voor deze specifieke doelgroep, niet kan worden
weerhouden. Met dit oordeel schenden de appelrechters noch artikel 23 Grondwet, noch artikel
12 van het besluit van 2018 en evenmin het algemeen rechtsbeginsel van de scheiding van de
machten.
D.
Vierde onderdeel.
Het onderdeel kan niet worden aangenomen.
17
P. 19 van de bestreden beslissing.
9/11
Hofvancassatie.be
Parket
De appelrechters oordelen betreffende aspecten of de vermindering gerechtvaardigd is door
redenen van algemeen belang:
“Het streven naar budgetneutraliteit en het wegwerken van de ongelijkheid van beschikbare
middelen tussen de zorgaanbieders, doelstellingen die op zich legitiem zijn, wegen niet op tegen
de onzekerheid die een terugschroeving van het PVB voor [verweerster] en haar familie
teweegbrengt, en bij uitbreiding t.a.v. personen met een handicap op wie het Transitiebesluit
2018 van toepassing is, en die met een substantiële daling van het PVB worden
geconfronteerd”18.
Betreffende het aspect wegwerken van de historische ongelijkheid verwijzen de appelrechters
naar de opheffing van artikel 25 van het besluit van 24 juni 2016 door het besluit van
23 december 201619. In tegenstelling tot het standpunt ingenomen door eiser was het
opgeheven artikel 25 van het besluit van 2016 niet louter een uitvoeringsmodaliteit. Dit blijkt
duidelijk uit het advies van de Raad van State bij het besluit van 23 december 2016.
De Raad van State oordeelde dat artikel 25 een noodzakelijk geachte correctie was op de
gevolgen van de toepassing van artikel 22 van het besluit. Dit laatste artikel zou aldus, door het
wegvallen van de correctie, blijkbaar onbeperkt in de tijd, blijvend tot gevolg hebben dat de
ondersteuningsnood en de zorgzwaarte van de gebruikers geen beslissende invloed hebben op
het aantal zorggebonden punten van elke gebruiker. Dit aantal wordt immers verminderd of
verhoogd, rekening houdend met het totale aantal zorggebonden middelen dat beschikbaar is
vóór de transitie. Waardoor er een risico op ongelijke behandeling ontstaat20.
Het artikel 25 van het besluit 2016 voorzag aanvankelijk dat de historische verschillen tussen
de voorzieningen geleidelijk aan zouden worden weggewerkt. In de jaren 2018, 2019 en 2020
zou elk jaar één derde van het verschil tussen de instellingen met meer en minder middelen
worden weggewerkt. De appelrechters oordeelden dan ook terecht dat deze bepaling cruciaal
was omdat zij gold als rechtvaardiging voor de aanzienlijke achteruitgang van de sociale
bescherming en tevens een basis voor het wegwerken van de historische verschillen 21. Zij
oordelen desbetreffend dat niet wordt aangetoond dat het wegwerken van de historische
ongelijkheid wordt nagestreefd of gerealiseerd. Betreffende de budgetneutraliteit oordelen zij
tevens dat het nastreven of realiseren hiervan niet wordt aangetoond22.
Zoals hoger aangehaald oordeelden de appelrechters dat de zorggarantie waarvan sprake in
artikel 12 van het Transitiebesluit 2018 niet kan worden gerealiseerd bij personen met een
handicap die reeds gebruik maakten van een voorziening voor de niet-rechtstreeks
toegankelijke zorg en ondersteuning vóór de inwerkingtreding van het decreet van 25 april
2014. Dit element kan dan ook niet weerhouden worden bij de beoordeling of er sprake is van
maatregelen die in verhouding staan met het nagestreefde doel.
De appelrechters verantwoorden dan ook naar recht hun beslissing en miskennen artikel 159
Grondwet niet.
E.
Vijfde onderdeel.
18
Bestreden beslissing p. 21.
Bestreden beslissing p. 22.
20
Bestreden beslissing p. 12.
21
Bestreden beslissing p. 10.
22
Bestreden beslissing p. 22.
19
10/11
Hofvancassatie.be
Parket
(…)
Conclusie: verwerping.
11/11
Hofvancassatie.be
