Cour constitutionnelle de Belgique — Grondwettelijk Hof — ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.029 (2026-03-05)
Sommaire (FR) :
Non-violation (article 27 de l'ordonnance de la Région de Bruxelles-Capitale
du 12 décembre 2016 et article 6 de l'ordonnance de la Région de
Bruxelles-Capitale du 23 novembre 2017, en ce qu'ils excluent la
possibilité d'obtenir une remise ou une modération proportionnelle
du précompte immobilier en cas d'inoccupation ou d'improductivité)
Samenvatting (NL) :
Geen schending (artikel 27 van de ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke
Gewest van 12 december 2016 en artikel 6 van de ordonnantie van het Brusselse
Hoofdstedelijke Gewest van 23 november 2017, in zoverre zij de mogelijkheid
uitsluiten om een kwijtschelding of proportionele vermindering van de
onroerende voorheffing te verkrijgen in geval van leegstand of improductiviteit)
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
Grondwettelijk Hof
Arrest nr. 29/2026
van 5 maart 2026
Rolnummer : 8589
In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 27 van de ordonnantie van het Brusselse
Hoofdstedelijke Gewest van 12 december 2016 « houdende het tweede deel van de fiscale
hervorming » en artikel 6 van de ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van
23 november 2017 « houdende wetgevende aanpassingen met het oog op de overname van de
dienst onroerende voorheffing door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest » (wijzigingen van
artikel 257 van het WIB 1992), gesteld door de Franstalige Rechtbank van eerste aanleg te
Brussel.
Het Grondwettelijk Hof,
samengesteld uit de voorzitters Pierre Nihoul en Luc Lavrysen, en de rechters Thierry Giet,
Michel Pâques, Yasmine Kherbache, Willem Verrijdt en Magali Plovie, bijgestaan door
griffier Nicolas Dupont, onder voorzitterschap van voorzitter Pierre Nihoul,
wijst na beraad het volgende arrest :
I. Onderwerp van de prejudiciële vraag en rechtspleging
Bij vonnis van 7 november 2025, waarvan de expeditie ter griffie van het Hof is ingekomen
op 1 december 2025, heeft de Franstalige Rechtbank van eerste aanleg te Brussel de volgende
prejudiciële vraag gesteld :
« Schenden de bepalingen van artikel 27 van de ordonnantie van het Brusselse
Hoofdstedelijke Gewest van 12 december 2016 houdende het tweede deel van de fiscale
hervorming en van artikel 6 van de ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van
23 november 2017 houdende wetgevende aanpassingen met het oog op de overname van de
dienst onroerende voorheffing door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest de regels die de fiscale
bevoegdheden verdelen tussen de federale Staat, de gemeenschappen en de gewesten inzake
onroerende voorheffing, zoals zij zijn vervat in de bepalingen van artikel 4, § 2, van de
bijzondere wet van 16 januari 1989 betreffende de financiering van de gemeenschappen en de
gewesten, in zoverre artikel 27 van de ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest
van 12 december 2016 en artikel 6 van de ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke
Gewest van 23 november 2017 de proportionele vermindering van de onroerende voorheffing
wegens improductiviteit, het ontbreken van het genot van inkomsten uit een onroerend goed
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.029
2
en/of het verlies ervan definitief opheffen in dat Gewest, en daardoor de intrinsieke aard en het
feit dat aanleiding geeft tot de onroerende voorheffing wijzigen, in strijd met de bepalingen van
artikel 4, § 2, van de bijzondere wet betreffende de financiering van de gemeenschappen en de
gewesten volgens welke de gewesten enkel bevoegd zijn om de aanslagvoet, de
heffingsgrondslag en de vrijstellingen van de onroerende voorheffing te wijzigen, met
uitsluiting van het feit dat aanleiding geeft tot die laatste ? ».
Op 16 december 2025 hebben de rechters-verslaggevers Michel Pâques en
Yasmine Kherbache, met toepassing van artikel 72, eerste lid, van de bijzondere wet van
6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof, het Hof ervan in kennis gesteld dat zij ertoe zouden
kunnen worden gebracht voor te stellen het onderzoek van de zaak af te doen met een arrest
gewezen op voorafgaande rechtspleging.
Memories met verantwoording zijn ingediend door :
- de nv « Casinos Austria International Belgium », bijgestaan en vertegenwoordigd door
mr. Geoffroy Galéa, mr. Alain Thilmany en mr. Cassandre Guéry, advocaten bij de balie te
Brussel;
- het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest, vertegenwoordigd door zijn Regering, bijgestaan
en vertegenwoordigd door mr. Cédric Molitor, advocaat bij de balie te Brussel.
De bepalingen van voormelde bijzondere wet van 6 januari 1989 met betrekking tot de
rechtspleging en het gebruik van de talen werden toegepast.
II. De feiten en de rechtspleging in het bodemgeschil
Wegens de maatregelen die zijn opgelegd in het kader van de bestrijding van COVID-19, wordt de
nv « Casinos Austria International Belgium » tijdens de jaren 2020 en 2021 herhaalde malen ertoe gedwongen het
casino en de horecaruimtes die zij in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest exploiteert, te sluiten. Ingevolge de
inkohiering van de aanslagen in de onroerende voorheffing voor de aanslagjaren 2020 en 2021 dient zij twee
bezwaarschriften in om een proportionele vermindering te verkrijgen. Die bezwaarschriften maken het voorwerp
uit van beslissingen tot verwerping, die vervolgens worden bevestigd in beroep, waardoor de administratieve fase
van het geschil wordt beëindigd. De betrokken vennootschap maakt de zaak vervolgens aanhangig bij de
Franstalige Rechtbank van eerste aanleg te Brussel, die het verwijzende rechtscollege is.
Het verwijzende rechtscollege stelt vast dat de mogelijkheid om de vermindering van de onroerende
voorheffing te verkrijgen in geval van leegstand of improductiviteit werd afgeschaft bij de ordonnantie van het
Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van 12 december 2016 « houdende het tweede deel van de fiscale hervorming »,
die met name artikel 257, 4°, van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 heeft opgeheven. Volgens dat
rechtscollege is de ordonnantiegever aldus in die aangelegenheid afgeweken van het algemene rechtsbeginsel
volgens hetwelk de strengheid van de wet kan worden gematigd in geval van overmacht. Het verwijzende
rechtscollege is van oordeel dat er geen aanleiding bestaat om de door de eisende partij gesuggereerde eerste
prejudiciële vraag te stellen, die betrekking heeft op « de ongelijkheid van de schuldenaars van de onroerende
voorheffing die worden geconfronteerd met een geval van overmacht ten opzichte van die welke niet ermee worden
geconfronteerd ». Volgens dat rechtscollege heeft die vraag een onderwerp dat identiek is aan dat van de vraag
waarop het Hof bij zijn arrest nr. 57/2023 van 30 maart 2023 (ECLI:BE:GHCC:2023:ARR.057) heeft geantwoord.
Het verwijzende rechtscollege onderzoekt vervolgens de argumentatie van de eisende partij met betrekking
tot de kwestie van de bevoegdheidsverdeling. Volgens het verwijzende rechtscollege zou de opheffing van de
vermindering van de onroerende voorheffing in geval van improductiviteit een wijziging kunnen uitmaken van het
feit dat aanleiding geeft tot die belasting, hetgeen onder de bevoegdheid van de bijzondere federale wetgever zou
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.029
3
vallen. Op vraag van de eisende partij stelt het verwijzende rechtscollege het Hof bijgevolg de hiervoor
weergegeven prejudiciële vraag.
III. In rechte
-AA.1. In hun conclusies die met toepassing van artikel 72 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het
Grondwettelijk Hof zijn genomen, hebben de rechters-verslaggevers laten weten dat zij ertoe zouden kunnen
worden gebracht aan het Hof voor te stellen de rechtspleging af te doen met een arrest, gewezen op voorafgaande
rechtspleging, waarbij wordt geoordeeld dat artikel 27 van de ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke
Gewest van 12 december 2016 « houdende het tweede deel van de fiscale hervorming » en artikel 6 van de
ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van 23 november 2017 « houdende wetgevende
aanpassingen met het oog op de overname van de dienst onroerende voorheffing door het Brussels Hoofdstedelijk
Gewest », in zoverre zij de mogelijkheid uitsluiten om een kwijtschelding of proportionele vermindering van de
onroerende voorheffing te verkrijgen in geval van leegstand of improductiviteit, in overeenstemming zijn met
artikel 4, § 2, van de bijzondere wet van 16 januari 1989 betreffende de financiering van de gemeenschappen en
de gewesten. De rechters-verslaggevers verwijzen met name naar de arresten van het Hof nrs. 78/93
(ECLI:BE:GHCC:1993:ARR.078) en 71/96 (ECLI:BE:GHCC:1996:ARR.071).
A.2. De nv « Casinos Austria International Belgium », eisende partij voor het verwijzende rechtscollege,
voert aan dat er geen aanleiding bestaat om uitspraak te doen bij een arrest gewezen op voorafgaande rechtspleging.
Ten eerste merkt zij op dat in de voorliggende zaak een andere kwestie wordt opgeworpen dan die welke het
voorwerp heeft uitgemaakt van de voormelde arresten nrs. 78/93 en 71/96 : te dezen gaat het erom de eventuele
schending van de bevoegdheidverdelende regels te onderzoeken, niet wegens de wijziging van de
heffingsgrondslag van de onroerende voorheffing, maar wegens de wijziging van het feit dat aanleiding ertoe geeft
(met andere woorden de belastbare materie). Ten tweede doet zij gelden dat het feit dat aanleiding geeft tot de
onroerende voorheffing, het genot is van inkomsten uit een onroerend goed. Volgens haar komt met de
kwijtschelding of proportionele vermindering van de onroerende voorheffing in geval van leegstand of
improductiviteit het fundamentele beginsel tot uitdrukking volgens hetwelk het gebrek aan inkomsten de belasting
uitsluit. Zij voert aan dat de in het geding zijnde bepalingen een wijziging met zich meebrengen van het feit dat
aanleiding geeft tot de onroerende voorheffing en dat zij ertoe leiden dat die belasting wordt omgevormd tot een
belasting op kapitaal of op onroerende eigendom. Ten slotte, aangezien, nog steeds volgens haar, de kwijtschelding
of proportionele vermindering in geval van leegstand of improductiviteit onontbeerlijk is om de aard van de
onroerende voorheffing te vrijwaren, kan men zich te dezen niet ertoe beperken te oordelen dat de
ordonnantiegever zijn bevoegdheid inzake vrijstellingen heeft uitgeoefend.
A.3. Het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest, verwerende partij voor het verwijzende rechtscollege, sluit zich
aan bij de conclusies van de rechters-verslaggevers.
-BTen aanzien van de in het geding zijnde bepalingen
B.1. De prejudiciële vraag heeft betrekking op artikel 27 van de ordonnantie van het
Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van 12 december 2016 « houdende het tweede deel van de
fiscale hervorming » (hierna : de ordonnantie van 12 december 2016) en op artikel 6 van de
ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van 23 november 2017 « houdende
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.029
4
wetgevende aanpassingen met het oog op de overname van de dienst onroerende voorheffing
door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest » (hierna : de ordonnantie van 23 november 2017), in
zoverre die bepalingen de mogelijkheid uitsluiten om een kwijtschelding of proportionele
vermindering van de onroerende voorheffing te verkrijgen in geval van leegstand of
improductiviteit.
B.2.1. Vóór de opheffing ervan door het in het geding zijnde artikel 27 van de ordonnantie
van
12 december 2016
bepaalde
artikel 257,
4°,
van
het
Wetboek
van
de
inkomstenbelastingen 1992 (hierna : het WIB 1992) :
« Op aanvraag van de belanghebbende wordt verleend :
[…]
4° kwijtschelding of proportionele vermindering van de onroerende voorheffing voor
zover het belastbare kadastraal inkomen ingevolge artikel 15 kan worden verminderd ».
Artikel 15 van het WIB 1992, waarnaar werd verwezen in het voormelde artikel 257, 4°,
heeft betrekking op de vermindering van het kadastraal inkomen. In de versie vóór de wijziging
ervan bij de wet van 17 februari 2021 « houdende wijziging van het Wetboek van de
inkomstenbelastingen 1992 op het vlak van de in het buitenland gelegen onroerende goederen »
bepaalde dat artikel 15 :
« § 1. Het kadastraal inkomen wordt proportioneel verminderd naar verhouding tot de
duur en de omvang van de onproduktiviteit, van het ontbreken van het genot van inkomsten of
van het verlies ervan :
1° wanneer een niet gemeubileerd gebouwd onroerend goed in de loop van het jaar
gedurende ten minste 90 dagen volstrekt niet in gebruik is genomen en volstrekt geen inkomsten
heeft opgebracht;
2° wanneer materieel en outillage geheel, of voor een gedeelte dat ten minste 25 % van
het kadastraal inkomen ervan vertegenwoordigt, in het jaar gedurende ten minste 90 dagen
buiten werking zijn gebleven;
3° wanneer een onroerend goed of materieel en outillage geheel, of voor een gedeelte dat
ten minste 25 % van het kadastraal inkomen ervan vertegenwoordigt, zijn vernield.
§ 2. De voorwaarden voor de vermindering moeten worden nagegaan per kadastraal
perceel of per gedeelte van kadastraal perceel wanneer dat gedeelte […] ofwel een afzonderlijke
huisvesting [is], ofwel een afdeling van de produktie of van de werkzaamheden die, of een
onderdeel daarvan dat, afzonderlijk kan werken of kan worden geacht afzonderlijk te werken,
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.029
5
ofwel een eenheid die van de andere goederen of delen die het perceel vormen kan worden
afgezonderd en afzonderlijk kan worden gekadastreerd ».
B.2.2. Vóór de inwerkingtreding van de ordonnantie van 12 december 2016 werd in het
Brusselse Hoofdstedelijke Gewest de kwijtschelding of de proportionele vermindering van de
onroerende voorheffing in geval van leegstand of improductiviteit geregeld in de ordonnantie
van 23 juli 1992 « betreffende de onroerende voorheffing » (hierna : de ordonnantie van
23 juli 1992), waarin een artikel 2bis was ingevoegd bij de ordonnantie van 13 april 1995 « tot
wijziging van de ordonnantie van 23 juli 1992 betreffende de onroerende voorheffing »
(hierna : de ordonnantie van 13 april 1995). Dat artikel 2bis voorzag, in afwijking van het
voormelde artikel 257, 4°, van het WIB 1992, in bijkomende voorwaarden om een dergelijke
kwijtschelding of proportionele vermindering te verkrijgen.
B.2.3. Artikel 257, 4°, van het WIB 1992 en de ordonnantie van 23 juli 1992 werden
respectievelijk opgeheven bij de artikelen 27 en 28 van de ordonnantie van 12 december 2016,
en zulks vanaf het aanslagjaar 2017 (artikelen 42, vierde lid, en 43 van de ordonnantie van
12 december 2016).
Het in het geding zijnde artikel 27 van de ordonnantie van 12 december 2016 bepaalt :
« In artikel 257 van [het WIB 1992] worden de woorden ‘ 4° kwijtschelding of
proportionele vermindering van de onroerende voorheffing voor zover het belastbare kadastraal
inkomen ingevolge artikel 15 kan worden verminderd. ’ opgeheven. De puntkomma die
voorafgaat wordt vervangen door een punt ».
De ordonnantie van 12 december 2016 maakt deel uit van « een ingrijpende fiscale
hervorming, die erop gericht is de Brusselse fiscaliteit minder complex, rechtvaardiger en
gunstiger voor Brusselaars en Brusselse bedrijven te maken. Er wordt meer bepaald een
verschuiving beoogd van belasting op werk naar belasting op vastgoed. Het geheel van deze
fiscale hervorming geschiedt in een budgettair neutraal kader » (Parl. St., Brussels
Hoofdstedelijk Parlement, 2016-2017, A-429/1, p. 1).
Met betrekking tot artikel 27 van de ordonnantie van 12 december 2016 vermeldt de
memorie van toelichting :
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.029
6
« Dit artikel heft de vermindering van de onroerende voorheffing voor leegstand en
improductiviteit op (Artikel 257, 4° WIB). Ter herinnering, vanaf 1995 was het bekomen van
deze vermindering reeds onderworpen aan een aantal bijkomende voorwaarden om het voordeel
te beperken tot leegstand bedoeld om werken uit te voeren om een gebouw dat ongezond maar
verbeterbaar is verklaard opnieuw bewoonbaar te maken (zie de ordonnantie van 23 juli 1992
betreffende de onroerende voorheffing, zoals gewijzigd door de ordonnantie van 13 april 1995).
Deze vermindering werd, ten gevolge van het arrest nr. 187/2002 van het Grondwettelijk Hof
van 19 december 2002, uitgebreid tot de woningen die in goede staat van onderhoud verkeren
en die leegstonden ten gevolge van uitzonderlijke omstandigheden die onafhankelijk zijn van
de wil van de belastingplichtige » (ibid., p. 18).
Uit de opheffing van artikel 257, 4°, van het WIB 1992 door het in het geding zijnde
artikel 27 van de ordonnantie van 12 december 2016 vloeit voort dat sedert het
aanslagjaar 2017 in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest elke mogelijkheid is uitgesloten om
een kwijtschelding of proportionele vermindering van de onroerende voorheffing te verkrijgen
in geval van leegstand of improductiviteit (arrest nr. 57/2023 van 30 maart 2023,
ECLI:BE:GHCC:2023:ARR.057, B.5.1).
B.2.4. Het in het geding zijnde artikel 6 van de ordonnantie van 23 november 2017, dat in
werking is getreden vanaf het aanslagjaar 2018 (artikel 18, eerste lid, van die ordonnantie),
heeft de tekst van artikel 257 van het WIB 1992 in zijn geheel vervangen. Die nieuwe bepaling
voorziet evenmin in een mogelijkheid om een kwijtschelding of proportionele vermindering
van de onroerende voorheffing te verkrijgen in geval van leegstand of improductiviteit.
Ten gronde
B.3. Uit de bewoordingen van de prejudiciële vraag en uit de motieven van de
verwijzingsbeslissing blijkt dat het verwijzende rechtscollege het Hof in essentie vraagt of
artikel 27 van de ordonnantie van 12 december 2016 en artikel 6 van de ordonnantie van
23 november 2017, in zoverre zij de mogelijkheid uitsluiten om een kwijtschelding of
proportionele vermindering van de onroerende voorheffing te verkrijgen in geval van leegstand
of improductiviteit, in overeenstemming zijn met artikel 4, § 2, van de bijzondere wet van
16 januari 1989 betreffende de financiering van de gemeenschappen en de gewesten (hierna :
de bijzondere wet van 16 januari 1989).
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.029
7
B.4.1. Artikel 3, eerste lid, 5°, van de bijzondere wet van 16 januari 1989, zoals vervangen
bij de bijzondere wet van 13 juli 2001 tot herfinanciering van de gemeenschappen en
uitbreiding van de fiscale bevoegdheden van de gewesten (hierna : de bijzondere wet van
13 juli 2001), bepaalt :
« Volgende belastingen zijn gewestelijke belastingen :
[…]
5° de onroerende voorheffing;
[…] ».
Artikel 4, § 2, van de bijzondere wet van 16 januari 1989, zoals vervangen bij de
bijzondere wet van 13 juli 2001, bepaalt :
« De gewesten zijn bevoegd om de aanslagvoet, de heffingsgrondslag en de vrijstellingen
van de in artikel 3, eerste lid, 5°, bedoelde belasting te wijzigen. Het federaal kadastraal
inkomen kunnen ze echter niet wijzigen. Het gezamenlijk beheer van de gegevens van de
patrimoniale documentatie gebeurt bij wege van een samenwerkingsakkoord zoals bedoeld in
artikel 92bis, § 3 van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen ».
B.4.2. De artikelen 3, 4 en 5 van de bijzondere wet van 16 januari 1989 kennen aan de
gewesten een algemene bevoegdheid toe inzake de in die artikelen bedoelde belastingen. Voor
zover zij niet anders erover hebben beschikt, moeten de Grondwetgever en de bijzondere
wetgever worden geacht aan de gewesten de volledige bevoegdheid toe te kennen tot het
uitvaardigen van de regels met betrekking tot de aanslagvoet, de heffingsgrondslag en de
vrijstellingen van de in artikel 3, eerste lid, 5°, bedoelde belasting, zonder dat ze het federaal
kadastraal inkomen kunnen wijzigen.
B.4.3. De gewesten zijn niet bevoegd om de belastbare materie van de onroerende
voorheffing te wijzigen. Het komt de federale wetgever toe om de belastbare materie te bepalen,
bij een met een bijzondere meerderheid aangenomen wet.
De bijzondere wetgever heeft de belastbare materie van de in artikel 3 van de bijzondere
wet van 16 januari 1989 opgesomde belastingen en heffingen « als het ware bevroren », zowel
ten aanzien van de met gewone meerderheid beslissende federale wetgever, als ten aanzien van
de gewestelijke wetgevers (zie, in die zin, de afdeling wetgeving van de Raad van State in haar
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.029
8
advies van 16 september 1992 over een voorstel van bijzondere wet tot wijziging van de
bijzondere wet van 16 januari 1989 (Parl. St., Kamer, B.Z. 1991-1992, nr. 604/2, pp. 11-12)).
De belastbare materie is het element dat aanleiding geeft tot de belasting, de situatie die of
het feit dat leidt tot het verschuldigd zijn van de belasting. De belastbare materie onderscheidt
zich van de belastbare grondslag (« de heffingsgrondslag »), die de basis is waarop de belasting
wordt berekend.
De belastbare materie van de onroerende voorheffing bestaat uit de inkomsten uit in België
gelegen onroerende goederen (artikel 249 van het WIB 1992).
B.5.1. Bij zijn arrest nr. 78/93 van 9 november 1993 (ECLI:BE:GHCC:1993:ARR.078)
heeft het Hof zich uitgesproken over beroepen tot vernietiging die waren gericht tegen de
artikelen 50 en 51 van het decreet van de Vlaamse Raad van 25 juni 1992 « houdende diverse
bepalingen tot begeleiding van de begroting 1992 ». Die bepalingen « [hieven], met ingang van
het aanslagjaar 1992, de kwijtschelding of proportionele vermindering van onroerende
voorheffing op die voorheen verkregen kon worden ingeval een niet gemeubileerd gebouwd
onroerend goed in de loop van het aanslagjaar gedurende ten minste negentig dagen volstrekt
niet in gebruik was genomen en volstrekt geen inkomsten had opgebracht » (B.2). Het Hof heeft
zich onder meer uitgesproken over de vraag of die bepalingen inbreuk maakten op de
bevoegdheid waarover de federale overheid destijds beschikte om de heffingsgrondslag van de
onroerende voorheffing vast te stellen. Het Hof heeft geoordeeld :
« B.2. De bestreden artikelen 50 en 51 van het decreet van de Vlaamse Raad van
25 juni 1992 heffen, met ingang van het aanslagjaar 1992, de kwijtschelding of proportionele
vermindering van onroerende voorheffing op die voorheen verkregen kon worden ingeval een
niet gemeubileerd gebouwd onroerend goed in de loop van het aanslagjaar gedurende ten minste
negentig dagen volstrekt niet in gebruik was genomen en volstrekt geen inkomsten had
opgebracht. De verzoekende partijen voeren de schending aan van artikel 4, § 4, van de
bijzondere wet van 16 januari 1989 betreffende de financiering van de Gemeenschappen en de
Gewesten.
B.3.1. Volgens artikel 3, eerste lid, 5°, van de bijzondere wet van 16 januari 1989
betreffende de financiering van de Gemeenschappen en de Gewesten is de onroerende
voorheffing een gewestelijke belasting. Luidens artikel 3, tweede lid, van voormelde bijzondere
financieringswet zijn de gewestelijke belastingen onderworpen aan de artikelen 4 tot 11 van
diezelfde wet.
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.029
9
Artikel 4, § 2, van de bijzondere financieringswet bepaalt weliswaar dat de Gewesten
bevoegd zijn om de ‘ aanslagvoet ’ en de ‘ vrijstellingen ’ van de onroerende voorheffing te
‘ wijzigen ’, maar ‘ het vaststellen van de heffingsgrondslag ’ van de onroerende voorheffing is
krachtens artikel 4, § 4, van voormelde wet zaak van de federale wetgever.
B.3.2. De heffingsgrondslag is, inzake onroerende voorheffing, het kadastraal inkomen.
Het kadastraal inkomen stemt overeen met de gemiddelde normale, jaarlijkse netto-huur die
een onroerend goed volgens de raming van de administratie van het kadaster zou kunnen
opleveren. Dat kadastraal inkomen wordt overeenkomstig de artikelen 361 en volgende van het
Wetboek van de inkomstenbelastingen (artikelen 472 e.v. W.I.B. 1992) vastgesteld voor alle in
België gelegen gebouwde of ongebouwde onroerende goederen alsmede voor het materieel en
de outillage die onroerend zijn van nature of door bestemming. Het kadastraal inkomen
wordt - behoudens buitengewone of speciale herzieningen - in beginsel bij wege van algemene
perekwatie om de tien jaar vastgesteld.
Blijkens de parlementaire voorbereiding is het behoud van de federale bevoegdheid inzake
de vaststelling van de heffingsgrondslag van de onroerende voorheffing gesteund op de
overweging dat ‘ (het vastleggen van) het kadastraal inkomen (…) immers een zeer uitgebreide
administratie (vergt); het regionaliseren ervan zou leiden tot een indrukwekkende
vermenigvuldiging ervan. Bovendien wordt het kadastraal inkomen in meerdere nationale
belastingen gebruikt, zodat het niet aangewezen is om dit te regionaliseren. ’ (Memorie van
toelichting, Gedr. St., Kamer, 1988-1989, nr. 635/1, p. 8).
Door, inzake onroerende voorheffing, het ‘ vaststellen van de heffingsgrondslag ’ in
artikel 4, § 4, van de bijzondere financieringswet van 16 januari 1989 aan de federale wetgever
voor te behouden, heeft de bijzondere wetgever enkel willen voorkomen dat afbreuk zou
worden gedaan aan de eenvormige wijze waarop de administratie van het kadaster te werk gaat
om het kadastraal inkomen vast te stellen van alle in België gelegen onroerende goederen,
conform de artikelen 361 en volgende van het Wetboek van de inkomstenbelastingen
(artikelen 472 e.v. W.I.B. 1992).
B.3.3. Volgens de parlementaire voorbereiding moet de term ‘ vrijstelling ’ in artikel 4 van
de bijzondere financieringswet van 16 januari 1989 worden geïnterpreteerd ‘ als een soortnaam,
die zowel vrijstellingen en belastingvrijdom als de verminderingen en aftrekken omvat. ’
(Verklaring van de Minister van Financiën opgenomen in het verslag, Gedr. St., Kamer, 19881989, nr. 635/18, p. 271).
Het begrip ‘ vrijstelling ’ in voormeld artikel 4 heeft derhalve een ruime draagwijdte die
zowel de vrijstellingen bedoeld in artikel 157 van het Wetboek van de inkomstenbelastingen
(artikel 253 W.I.B. 1992) als de verminderingen bedoeld in artikel 162, § 1, van het voormelde
Wetboek (artikel 257 W.I.B. 1992) omvat.
B.3.4. De fiscale vrijstellingen die van het kadastraal inkomen worden verleend of die
worden afgeschaft, zijn zaak van de federale wetgever wanneer het gaat om vrijstellingen met
betrekking tot de onroerende inkomsten die in aanmerking worden genomen voor de
vaststelling van de inkomstenbelasting. De vrijstellingen van onroerende voorheffing zoals die
van de artikelen 157 en 162 van het Wetboek (artikelen 253 en 257 W.I.B. 1992) vallen onder
de bevoegdheid van de gewestwetgever.
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.029
10
Weliswaar hebben beide aangelegenheden in feite gemeenschappelijke kenmerken,
aangezien artikel 162, § 1, 4°, verwijst naar artikel 9, § 1. Maar nu de aangelegenheden aan
verschillende wetgevers zijn toegewezen, komt het aan elk van hen toe de bevoegdheden uit te
oefenen die aan de ene worden toegewezen bij paragraaf 4 en aan de andere bij paragraaf 2 van
artikel 4 van de bijzondere financieringswet van 16 januari 1989.
B.3.5. De kwijtschelding en de vermindering overeenkomstig voormeld artikel 162, § 1,
4°, van het W.I.B. [artikel 257, 4°, van het WIB 1992] moeten derhalve worden beschouwd als
een ‘ vrijstelling ’ van onroerende voorheffing in de zin van artikel 4, § 2, van de bijzondere
financieringswet van 16 januari 1989 en niet als een onderdeel van de vaststelling van het
kadastraal inkomen als heffingsgrondslag van de onroerende voorheffing.
Door voor het Vlaamse Gewest niet langer een kwijtschelding of proportionele
vermindering van onroerende voorheffing toe te staan voor niet gemeubileerde gebouwde
onroerende goederen die in de loop van het aanslagjaar gedurende ten minste negentig dagen
volstrekt niet in gebruik zijn genomen en volstrekt geen inkomsten hebben opgebracht, heeft
de decreetgever geen inbreuk gemaakt op de bij artikel 4, § 4, van de bijzondere
financieringswet van 16 januari 1989 aan de federale wetgever voorbehouden bevoegdheid tot
het vaststellen van de heffingsgrondslag.
B.3.6. Het middel is niet gegrond ».
B.5.2. Bij zijn arrest nr. 71/96 van 11 december 1996 (ECLI:BE:GHCC:1996:ARR.071)
heeft het Hof zich uitgesproken over een beroep tot vernietiging dat was gericht tegen de in
B.2.2 vermelde ordonnantie van 13 april 1995. Wat de bevoegdheidsverdeling betreft (arrest
nr. 71/96, voormeld, B.5.1-B.5.6), heeft het Hof zich in dezelfde zin uitgesproken als in het
voormelde arrest nr. 78/93.
B.6. Ook al had het voormelde arrest nr. 78/93 betrekking op een eventuele inbreuk op de
bevoegdheid waarover de federale overheid destijds beschikte om de heffingsgrondslag van de
onroerende voorheffing vast te stellen, terwijl de voorliggende zaak betrekking heeft op een
eventuele inbreuk op de bevoegdheid van de bijzondere federale wetgever om de belastbare
materie van die belasting te regelen, toch neemt zulks niet weg dat het Hof, bij zijn arrest
nr. 78/93, heeft geoordeeld dat de in artikel 257, 4°, van het WIB 1992 bedoelde kwijtschelding
en proportionele vermindering moesten worden beschouwd als een « vrijstelling » van
onroerende voorheffing in de zin van artikel 4, § 2, van de bijzondere wet van 16 januari 1989,
die bijgevolg onder de bevoegdheid van de gewesten vallen. Het Hof heeft daarover hetzelfde
geoordeeld bij zijn voormelde arrest nr. 71/96.
Om dezelfde redenen als die welke in de arresten nrs. 78/93 en 71/96 zijn vermeld, was de
ordonnantiegever bevoegd om artikel 257, 4°, van het WIB 1992 op te heffen en om de
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.029
11
mogelijkheid uit te sluiten om een kwijtschelding of proportionele vermindering van de
onroerende voorheffing te verkrijgen in geval van leegstand of improductiviteit. Op grond van
de bevoegdheid die hem bij artikel 4, § 2, van de bijzondere wet van 16 januari 1989 is
toegewezen, vermocht de ordonnantiegever erin te voorzien dat die belasting verschuldigd moet
blijven, ook al heeft het onroerend goed door leegstand of improductiviteit, al dan niet om
redenen onafhankelijk van de wil van de belastingplichtige, niet daadwerkelijk inkomsten
opgebracht.
B.7. Artikel 27 van de ordonnantie van 12 december 2016 en artikel 6 van de ordonnantie
van 23 november 2017, in zoverre zij de mogelijkheid uitsluiten om een kwijtschelding of
proportionele vermindering van de onroerende voorheffing te verkrijgen in geval van leegstand
of improductiviteit, zijn in overeenstemming met artikel 4, § 2, van de bijzondere wet van
16 januari 1989.
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.029
12
Om die redenen,
het Hof
zegt voor recht :
Artikel 27 van de ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van
12 december 2016 « houdende het tweede deel van de fiscale hervorming » en artikel 6 van de
ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van 23 november 2017 « houdende
wetgevende aanpassingen met het oog op de overname van de dienst onroerende voorheffing
door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest », in zoverre zij de mogelijkheid uitsluiten om een
kwijtschelding of proportionele vermindering van de onroerende voorheffing te verkrijgen in
geval van leegstand of improductiviteit, schenden artikel 4, § 2, van de bijzondere wet van
16 januari 1989 betreffende de financiering van de gemeenschappen en de gewesten niet.
Aldus gewezen in het Frans en het Nederlands, overeenkomstig artikel 65 van de
bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof, op 5 maart 2026.
De griffier,
De voorzitter,
Nicolas Dupont
Pierre Nihoul
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.029
