Cour constitutionnelle de Belgique — Grondwettelijk Hof — ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115 (2026-09-24)
Sommaire (FR) :
Rejet de la demande de suspension
Samenvatting (NL) :
Verwerping van de vordering tot schorsing
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
Grondwettelijk Hof
Arrest nr. 115/2026
van 24 september 2026
Rolnummer : 8669
In zake : de vordering tot schorsing van de artikelen 35 en 36 van het
samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 « betreffende het kader voor de uitgebreide
producentenverantwoordelijkheid voor bepaalde afvalstromen en voor zwerfvuil »,
goedgekeurd bij het decreet van het Vlaamse Gewest van 27 maart 2026 « tot instemming met
het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 tussen het Vlaamse Gewest, het Waalse
Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest betreffende het kader voor de uitgebreide
producentenverantwoordelijkheid voor bepaalde afvalstromen en voor zwerfvuil », bij het
decreet van het Waalse Gewest van 12 maart 2026 « tot instemming met het
samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 tussen het Vlaamse Gewest, het Waalse Gewest en
het Brussels Hoofdstedelijk Gewest betreffende het kader voor de uitgebreide
producentenverantwoordelijkheid voor bepaalde afvalstromen en voor zwerfvuil » en bij de
ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van 19 maart 2026 « houdende
instemming met het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 betreffende het kader voor de
uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor bepaalde afvalstromen en voor zwerfvuil en
houdende wijziging van de ordonnantie van 12 december 1991 houdende oprichting van
begrotingsfondsen », ingesteld door de vzw « Fost Plus ».
Het Grondwettelijk Hof,
samengesteld uit de voorzitters Joséphine Moerman en Pierre Nihoul, en de rechters
Thierry Giet, Michel Pâques, Yasmine Kherbache, Danny Pieters en Magali Plovie, bijgestaan
door griffier Nicolas Dupont, onder voorzitterschap van voorzitster Joséphine Moerman,
wijst na beraad het volgende arrest :
I. Onderwerp van de vordering en rechtspleging
Bij verzoekschrift dat op 26 mei 2026 op het elektronisch platform van het Hof is
neergelegd, heeft de vzw « Fost Plus », bijgestaan en vertegenwoordigd door
mr. Kyoto Van Herreweghe en mr. Manon Lauwers, advocaten bij de balie te Brussel, en door
mr. Chloë Ameloot, advocate bij de balie van Antwerpen, een vordering tot schorsing ingesteld
van de artikelen 35 en 36 van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 « betreffende het
kader voor de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor bepaalde afvalstromen en
voor zwerfvuil », goedgekeurd bij het decreet van het Vlaamse Gewest van 27 maart 2026 « tot
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
2
instemming met het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 tussen het Vlaamse Gewest,
het Waalse Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest betreffende het kader voor de
uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor bepaalde afvalstromen en voor zwerfvuil »
(bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van 3 april 2026, tweede editie), bij het decreet van
het Waalse Gewest van 12 maart 2026 « tot instemming met het samenwerkingsakkoord van
9 februari 2026 tussen het Vlaamse Gewest, het Waalse Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk
Gewest betreffende het kader voor de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor
bepaalde afvalstromen en voor zwerfvuil » (bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van
10 april 2026), en bij de ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van
19 maart 2026 « houdende instemming met het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026
betreffende het kader voor de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor bepaalde
afvalstromen en voor zwerfvuil en houdende wijziging van de ordonnantie van
12 december 1991 houdende oprichting van begrotingsfondsen » (bekendgemaakt in het
Belgisch Staatsblad van 2 april 2026).
Bij hetzelfde verzoekschrift vordert de verzoekende partij eveneens de vernietiging van
dezelfde normen.
Bij beschikking van 3 juni 2026 heeft het Hof, na de rechters-verslaggevers
Yasmine Kherbache en Michel Pâques te hebben gehoord, de terechtzitting voor de debatten
over de vordering tot schorsing bepaald op 1 juli 2026, na de in artikel 76, § 4, van de
bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof bedoelde overheden te hebben
uitgenodigd hun eventuele schriftelijke opmerkingen, in de vorm van een memorie, uiterlijk op
24 juni 2026 in te dienen en een afschrift ervan binnen dezelfde termijn aan de verzoekende
partij over te zenden, alsook, via mail, op het mailadres griffie@const-court.be.
Schriftelijke opmerkingen zijn ingediend door :
- de Brusselse Hoofdstedelijke Regering, bijgestaan en vertegenwoordigd door
mr. Frank Judo,
mr. Dominique Devos,
mr. Jasper Bossuyt,
mr. Cedric Jenart,
mr. Louise Janssens en mr. Ellen Deleersnyder, advocaten bij de balie te Brussel;
- de Waalse Regering, bijgestaan en vertegenwoordigd door mr. Veronique Christiaens,
mr. Brice Anselme en mr. Mathieu Dekleermaker, advocaten bij de balie te Brussel;
- de Vlaamse Regering, bijgestaan en vertegenwoordigd door mr. Bart Martel en
mr. Kristof Caluwaert, advocaten bij de balie te Brussel.
Op de openbare terechtzitting van 1 juli 2026 :
- zijn verschenen :
. mr. Kyoto Van Herreweghe, mr. Manon Lauwers en mr. Chloë Ameloot, voor de
verzoekende partij;
. mr. Frank Judo, mr. Louise Janssens en mr. Ellen Deleersnyder, voor de Brusselse
Hoofdstedelijke Regering;
. mr. Veronique Christiaens en mr. Mathieu Dekleermaker, voor de Waalse Regering;
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
3
. mr. Bart Martel, mr. Kristof Caluwaert en mr. Quinten Jacobs, advocaat bij de balie te
Brussel, voor de Vlaamse Regering;
- hebben de rechters-verslaggevers Yasmine Kherbache en Michel Pâques verslag
uitgebracht;
- zijn de voornoemde advocaten gehoord;
- is de zaak in beraad genomen.
De bepalingen van voormelde bijzondere wet van 6 januari 1989 met betrekking tot de
rechtspleging en het gebruik van de talen werden toegepast.
II. In rechte
-AA.1. De verzoekende partij vordert de schorsing van de artikelen 35 en 36 van het samenwerkingsakkoord
van 9 februari 2026 « betreffende het kader voor de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor bepaalde
afvalstromen en voor zwerfvuil » (hierna : het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026), zoals goedgekeurd
bij het decreet van het Vlaamse Gewest van 27 maart 2026 en bij het decreet van het Waalse Gewest van
12 maart 2026, beide « tot instemming met het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 tussen het Vlaamse
Gewest, het Waalse Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest betreffende het kader voor de uitgebreide
producentenverantwoordelijkheid voor bepaalde afvalstromen en voor zwerfvuil », en bij de ordonnantie van het
Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van 19 maart 2026 « houdende instemming met het samenwerkingsakkoord
van 9 februari 2026 betreffende het kader voor de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor bepaalde
afvalstromen en voor zwerfvuil en houdende wijziging van de ordonnantie van 12 december 1991 houdende
oprichting van begrotingsfondsen ».
Volgens de verzoekende partij zijn de bestreden bepalingen onlosmakelijk met elkaar verbonden in zoverre
zij samen de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor zwerfvuil invoeren. Het bestreden artikel 35 van
het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 heeft uitsluitend tot doel de erkenningsvoorwaarden die zijn
neergelegd in het samenwerkingsakkoord van 4 november 2008 « betreffende de preventie en het beheer van
verpakkingsafval » (hierna : het samenwerkingsakkoord van 4 november 2008) aan te passen aan de
verplichtingen die zijn vervat in het bestreden artikel 36 van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026.
Indien artikel 36 van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 wordt geschorst en vernietigd, verliest
artikel 35 van hetzelfde samenwerkingsakkoord elk nuttig voorwerp, aangezien de erkenningsvoorwaarden die het
invoert niet langer beantwoorden aan enige materiële verplichting. De schorsing en vernietiging van beide
bepalingen samen is derhalve noodzakelijk om de coherentie van het normatieve kader te vrijwaren.
Ten aanzien van de ontvankelijkheid
A.2. De verzoekende partij voert aan dat zij beschikt over een collectief belang bij de vernietiging van de
bestreden bepalingen, die haar in haar hoedanigheid van erkend organisme onderwerpen aan een jaarlijkse
zwerfvuilheffing alsook aan bijkomende rapportageverplichtingen. Door die verplichtingen wordt haar statutair
doel, zijnde het voor rekening van haar leden ten laste nemen van de terugname- en informatieplicht voor
huishoudelijk verpakkingsafval, rechtstreeks en ongunstig geraakt.
Voorts voert de verzoekende partij aan dat zij beschikt over een persoonlijk belang bij de vernietiging van de
bestreden bepalingen, in zoverre zij bij die bepalingen wordt onderworpen aan een jaarlijkse zwerfvuilheffing
evenals aan bijkomende rapportageverplichtingen. De verzoekende partij wordt eveneens blootgesteld aan een
administratieve geldboete indien zij niet betaalt of indien na betaling blijkt dat de betaalde bedragen onjuist zijn.
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
4
Daarbovenop dient zij overeenkomstig artikel 2, § 4, van haar erkenning een dossier in te dienen bij de
Interregionale Commissie voor UPV binnen drie maanden na de inwerkingtreding van het samenwerkingsakkoord
van 9 februari 2026, en dient zij overeenkomstig artikel 29 van haar erkenning het bestaande contractuele kader
met haar leden aan te passen op basis van het voormelde samenwerkingsakkoord. De verzoekende partij voert aan
dat zij, als directe normadressaat, rechtsreeks en ongunstig wordt geraakt door de bestreden bepalingen.
A.3.1. De Vlaamse Regering voert aan dat de verzoekende partij geen belang heeft bij het beroep tot
vernietiging en de vordering tot schorsing, in de mate dat zij artikel 36, §§ 1 en 2, van het samenwerkingsakkoord
van 9 februari 2026 aanvecht, dat betrekking heeft op de individuele uitvoering van de uitgebreide
producentenverantwoordelijkheid inzake zwerfvuil. De verzoekende partij is immers een erkend organisme en
geen individuele producent. Haar leden voldoen evenmin individueel aan hun verplichtingen inzake de uitgebreide
producentenverantwoordelijkheid, aangezien zij hebben gekozen voor de collectieve uitvoering via de
verzoekende partij. Artikel 36, §§ 1 en 2, van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 is bijgevolg noch
op de verzoekende partij, noch op haar leden van toepassing.
A.3.2. Voorts voert de Vlaamse Regering aan dat het beroep tot vernietiging en de vordering tot schorsing
gedeeltelijk onontvankelijk zijn bij gebrek aan uiteenzetting van de middelen. De aangevoerde middelen hebben
immers uitsluitend betrekking op artikel 36, §§ 6 en 7, van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026.
Ten aanzien van artikel 35 van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 voert de verzoekende partij
geen enkele grief aan. Evenmin is er een onlosmakelijk verband tussen de artikelen 35 en 36 van het voormelde
samenwerkingsakkoord. Artikel 35 van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 heeft immers louter
betrekking op een bijkomende informatieverplichting in het kader van een erkenningsaanvraag, terwijl artikel 36
van hetzelfde samenwerkingsakkoord verplichtingen bevat die rusten op organismen die reeds erkend zijn.
Wat artikel 36 van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 betreft, beperken de middelen zich tot de
paragrafen 6 en 7 van die bepaling. Ten aanzien van de overige paragrafen, met name de paragrafen 3 tot 5, zet de
verzoekende partij niet uiteen in welk opzicht die bepalingen de aangevoerde referentienormen zouden schenden.
A.4.1. De Waalse Regering voert voorafgaandelijk aan dat de verzoekende partij niet op ontvankelijke wijze
grieven kan richten tegen het enkele feit dat zij voor rekening van haar leden verplichtingen dient te dragen en te
financieren. Dat mechanisme vormt de grondslag van haar erkenning sinds het samenwerkingsakkoord van
4 november 2008. De bestreden bepalingen bestendigen dat mechanisme en creëren op dat vlak geen nieuwe
juridische situatie.
A.4.2. Volgens de Waalse Regering beschikt de verzoekende partij niet over het rechtens vereiste belang bij
de vernietiging van de bestreden artikelen 35 en 36 van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026, omdat zij
niet aantoont in welk opzicht de financiële optie, die bestaat uit de betaling van de bestreden zwerfvuilheffing,
haar een persoonlijk en actueel nadeel berokkent. Die uitvoeringsmodaliteit is voor het erkend organisme en haar
leden immers minder ingrijpend en duur dan de organisatorische en financiële optie en laat hen toe niet zelf te
moeten voorzien in het volledige operationele beheersysteem voor zwerfvuil. In ieder geval bestaat er een
alternatief voor de bestreden financiële optie.
Voorts merkt de Waalse Regering op dat de verzoekende partij contractueel verbonden is met ongeveer 5 000
bedrijven die aan de oorsprong liggen van 84 % van de eenmalige huishoudelijke verpakkingen die op de Belgische
markt worden gebracht. Zij beschikt over de operationele en contractuele hefbomen om de fiscale last door te
rekenen aan de afvalproducenten die de werkelijke economische schuldenaars zijn. De verzoekende partij is de
vertegenwoordiger en de collectieve beheersorganisatie van de afvalproducenten. Zij kan zich niet voorstellen als
een afzonderlijke entiteit en zich kunstmatig als benadeelde voordoen, terwijl zij de bevoorrechte gesprekspartner
is van de sector van de producenten van verpakte producten en terwijl de overheid, doordat zij de verzoekende
partij aanwijst als diegene op wie de verplichtingen uit het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 rusten, in
werkelijkheid de gehele sector treft.
De Waalse Regering vervolgt dat de verzoekende partij niet beschikt over het rechtens vereiste belang bij de
vernietiging van de bestreden bepalingen, omdat zij hun grondslag vinden in het Unierecht en in het beroep geen
prejudiciële vraag wordt geformuleerd inzake de geldigheid of de interpretatie van dat Unierecht. Zelfs indien de
bestreden bepalingen zouden worden vernietigd, zouden de Gewesten verplicht blijven om te voldoen aan de
Europese voorschriften die opleggen dat de betrokken producenten de kosten in verband met zwerfvuil dragen.
Een eventuele vernietiging zou dus niet tot gevolg hebben dat de materiële verplichting waarvan de verzoekende
partij de uitvoeringsmodaliteiten betwist, verdwijnt.
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
5
A.4.3. Het beroep tot vernietiging en de vordering tot schorsing zijn volgens de Waalse Regering in ieder
geval niet ontvankelijk in zoverre ze gericht zijn tegen artikel 35 van het samenwerkingsakkoord van
9 februari 2026. De verzoekende partij ontwikkelt immers geen afzonderlijke grieven tegen die bepaling, noch
voert zij een moeilijk te herstellen ernstig nadeel aan dat rechtstreeks uit die bepaling voortvloeit.
A.4.4. In ondergeschikte orde voert de Waalse Regering aan dat de middelen niet ontvankelijk zijn in zoverre
daarin rechtstreeks de schending wordt aangevoerd van de richtlijn 2008/98/EG van het Europees Parlement en de
Raad van 19 november 2008 « betreffende afvalstoffen en tot intrekking van een aantal richtlijnen » (hierna : de
richtlijn 2008/98/EG), van de richtlijn (EU) 2019/904 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019
« betreffende de vermindering van de effecten van bepaalde kunststofproducten op het milieu » (hierna : de
richtlijn (EU) 2019/904) en van het beginsel « de vervuiler betaalt ».
A.5. De Brusselse Hoofdstedelijke Regering voert aan dat de middelen niet ontvankelijk zijn in zoverre
daarin rechtstreeks de schending wordt aangevoerd van de richtlijn 2008/98/EG en van de richtlijn (EU) 2019/904.
Ten aanzien van het moeilijk te herstellen ernstig nadeel
A.6. Volgens de verzoekende partij berokkent de onmiddellijke toepassing van de bestreden bepalingen haar
een moeilijk te herstellen ernstig nadeel, in zoverre zij ingevolge de bestreden bepalingen wordt onderworpen,
enerzijds, aan een jaarlijkse heffing, die voor het eerste jaar 101 916 395,63 euro bedraagt en waarvan de helft
reeds op 15 april 2026 dient te worden betaald als voorafbetaling, en, anderzijds, aan bijkomende rapporteringsen informatieverplichtingen.
De verzoekende partij voert aan dat de betaling van de heffing haar solvabiliteit en financiële
levensvatbaarheid dreigt aan te tasten. Zij verwijst ter zake naar een financieel rapport waarin de liquiditeits- en
solvabiliteitsimpact van de bestreden bepalingen wordt uiteengezet. Alle daarin beschreven scenario’s tonen aan
dat de betaling van de zwerfvuilheffing leidt tot een onmiddellijke en significante cash-out die de operationele
continuïteit van de verzoekende partij structureel in het gedrang brengt. In elk van de beschreven scenario’s wordt
de operationele kasbuffer gedurende een aaneengesloten periode van 11 tot 30 maanden overschreden. De
verzoekende partij benadrukt dat de verrekening van de heffing aan de leden onzeker is en in ieder geval niet tijdig
kan gebeuren. Bijgevolg ontstaat er een structurele financieringsbehoefte die niet tijdig kan worden opgevangen,
daar twee banken reeds hebben aangegeven geen kredietverlening te willen toestaan vanwege verscheidene
onzekerheden. De verzoekende partij zal dan ook worden geconfronteerd met ernstige cash-flowproblemen,
waardoor de alarmbelprocedure zal worden opgestart. In elk geval zal de verzoekende partij niet meer kunnen
voldoen aan haar betalingsverplichtingen ten aanzien van haar contractuele partners, waaronder de
intercommunales, de sorteercentra en de recyclagebedrijven. Zulks zal leiden tot een cascade van contractuele
geschillen en mogelijke schadeclaims en zal de continuïteit van de afvalinzameling op het Belgische grondgebied
ernstig en onomkeerbaar ontwrichten.
Voorts komt de operationele werking van de verzoekende partij in het gedrang door de verplichting om
jaarlijks de aantallen van de door haar leden op de markt gebrachte huishoudelijke verpakkingen te rapporteren en
om binnen de drie maanden na de inwerkingtreding van het samenwerkingsakkoord een omvangrijk
implementatiedossier in te dienen bij de Interregionale Commissie voor de UPV. De aanzienlijke operationele
inspanning die met die verplichtingen gepaard gaat, gaat onvermijdelijk ten koste van de middelen en het personeel
die de verzoekende partij kan inzetten voor haar kerntaken, zijnde de selectieve inzameling, sortering en recyclage
van huishoudelijk verpakkingsafval op het gehele Belgische grondgebied. Indien de verzoekende partij die
kerntaken niet meer kan vervullen, dreigt de schorsing of zelfs de intrekking van haar erkenning. Zulks zou per
definitie onomkeerbare gevolgen hebben, omdat de verzoekende partij het enige erkende organisme in België is
dat instaat voor het beheer van huishoudelijk verpakkingsafval.
A.7. De Vlaamse Regering voert aan dat het moeilijk te herstellen ernstig nadeel niet is aangetoond.
De verzoekende partij toont immers niet aan dat haar financiële situatie van die aard is dat haar voortbestaan,
in afwachting van het arrest over het beroep tot vernietiging, in het gedrang zal komen. De Vlaamse Regering
verwijst ter zake naar het feit dat de verzoekende partij sinds geruime tijd wist of behoorde te weten dat een
zwerfvuilheffing verschuldigd zou zijn. Voorts beschikt de verzoekende partij over ruime mogelijkheden om de
heffing te recupereren. Krachtens artikel 12, 4°, van het samenwerkingsakkoord van 4 november 2008 is de
verzoekende partij verplicht om de volledige heffing door te rekenen aan haar leden. Bovendien zijn de leden van
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
6
de verzoekende partij op grond van de toetredingsovereenkomst die zij met de verzoekende partij hebben gesloten,
contractueel verplicht om haar een bijdrage te betalen voor de uitvoering van de terugname- en informatieplicht.
Artikel 10bis van de nieuwe algemene voorwaarden, die op 4 juni 2026 in werking zijn getreden, voorziet in een
verplichting voor de leden om een jaarlijkse zwerfvuilbijdrage te betalen en voorziet in een sluitend arsenaal van
contractuele instrumenten dat de verzoekende partij ruime mogelijkheden biedt om de verschuldigde
zwerfvuilbijdragen tijdig en integraal te innen bij haar leden. Het door de verzoekende partij aangehaalde
financieel rapport toont evenmin aan dat de bestreden bepalingen haar een moeilijk te herstellen ernstig nadeel
zouden berokken. Dat rapport bevat volgens de Vlaamse Regering fundamentele methodologische gebreken,
steunt op juridisch irrelevante aannames en wordt tegengesproken door de eigen financiële gegevens van de
verzoekende partij. De door de verzoekende partij aangevoerde kredietweigeringen zijn evenmin een definitief en
onweerlegbaar bewijs van de onmogelijkheid voor de verzoekende partij om externe financiering te verkrijgen,
aangezien daarin geen uitspraak wordt gedaan over de kredietwaardigheid van de verzoekende partij en de
kredietaanvraag werd gedaan op een ogenblik dat de nieuwe algemene voorwaarden nog niet in werking waren
getreden. Voorts stelt de Vlaamse Regering dat, aangezien het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 pas op
20 april 2026 in werking is getreden, er op 15 april 2026 geen enkele betalingsverplichting bestond die juridisch
kon worden afgedwongen, zodat de betalingsverplichting van 15 april 2026 zich in de praktijk niet voltrokken
heeft.
De Vlaamse Regering stelt dat de verzoekende partij evenmin aantoont dat haar operationele toestand en
maatschappelijke opdracht, in afwachting van de uitspraak over het beroep tot vernietiging, onomkeerbaar en
onherroepelijk in het gedrang zullen komen door de bestreden heffing. De beweerde ontwrichting van de
afvalinzameling, de vermeende cascade van contractuele geschillen en het beweerde risico van intrekking van de
erkenning zijn louter hypothetisch.
A.8. De Waalse Regering is eveneens van oordeel dat het moeilijk te herstellen ernstig nadeel niet is
aangetoond.
De bestreden heffing kan immers door de verzoekende partij worden gerecupereerd bij haar leden. Het
aangevoerde nadeel betreft bijgevolg een tijdelijk kasstroomverschil en geen moeilijk te herstellen ernstig nadeel.
Uit de door de verzoekende partij aangevoerde kredietweigeringen blijkt voorts dat die weigeringen niet zijn
ingegeven door een financiële kwetsbaarheid van de verzoekende partij, maar uitsluitend door de juridische
onzekerheid inzake het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 en met name door de onzekere uitkomst van
de onderhavige procedure. Die kredietweigeringen zijn dan ook niet definitief. Wat betreft de bewering van de
verzoekende partij dat zij als vereniging zonder winstoogmerk geen winst kan maken die haar toelaat om de
bestreden heffing te betalen, merkt de Waalse Regering op dat die heffing integraal dient te worden doorgerekend
aan haar leden. Voorts zijn het aangevoerde risico dat de erkenning van de verzoekende partij wordt ingetrokken
en de vermeende cascade van contractuele geschillen louter hypothetisch.
A.9. De Brusselse Hoofdstedelijke Regering betwist eveneens dat er sprake is van een moeilijk te herstellen
ernstig nadeel.
Het blijkt niet dat er een reëel risico bestaat dat de verzoekende partij binnen de komende twee jaar failliet
zou gaan of op een andere wijze een moeilijk te herstellen ernstig nadeel zou ondergaan. Zo hebben de Gewesten
nog geen uitvoeringsmaatregelen genomen om de verplichting tot voorafbetaling van de bestreden heffing af te
dwingen, en blijkt evenmin dat zulks in de toekomst onverhoeds zal gebeuren. Voorts wist de verzoekende partij
al geruime tijd dat een financiële bijdrageverplichting ging worden ingevoerd, en kon zij budgettaire maatregelen
nemen om op een dergelijke heffing te anticiperen. Als er al sprake zou zijn van een reëel nadeel, vloeit dat dan
ook voort uit de eigen nalatigheid van de verzoekende partij. Uit de door de verzoekende partij aangevoerde
kredietweigeringen kan niet worden afgeleid dat er geen andere banken zouden zijn die wel een krediet zouden
willen verstrekken, dat het verzoek om kredietverlening voldoende gesubstantieerd was om succesvol een krediet
te verkrijgen, noch dat de weigering rechtstreeks volgt uit de beweerde onzekerheid in verband met het
samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 en niet uit het eigen handelen van de verzoekende partij. Voorts
bestaat er wat betreft de verzoekende partij geen financieel nadeel, doch louter een tijdelijke financiële last die
verdwijnt zodra de leden het voorgeschoten bedrag zullen terugbetalen. In zoverre de verzoekende partij vreest
dat zij de heffing niet tijdig kan terugvorderen bij haar leden, wijst de Brusselse Hoofdstedelijke Regering naar de
gewijzigde algemene voorwaarden bij de toetredingscontracten, die op 4 juni 2026 werden goedgekeurd, en waarin
in de doorrekening van de heffing is voorzien. Het door de verzoekende partij aangevoerde financieel rapport is
volgens de Brusselse Hoofdstedelijke Regering ongeloofwaardig, en minstens onvoldoende concreet. In ieder
geval blijkt uit dat rapport dat de bestreden heffing, in afwachting van de behandeling van het vernietigingsberoep
en ook nadien, hoogstens een tijdelijke liquiditeitsdruk inhoudt maar geenszins een structurele impact heeft op de
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
7
solvabiliteit van de verzoekende partij. Tot slot zijn de in het rapport vermelde liquiditeitsproblemen eenvoudig te
herstellen door externe financiering, budgettaire maatregelen of een overbruggingskrediet.
-BTen aanzien van de draagwijdte van de vordering tot schorsing
B.1.1. De verzoekende partij in de zaak nr. 8669 vordert de schorsing van de artikelen 35
en 36 van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 « betreffende het kader voor de
uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor bepaalde afvalstromen en voor zwerfvuil »
(hierna : het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026), waaraan instemming werd verleend
bij het decreet van het Vlaamse Gewest van 27 maart 2026 en bij het decreet van het Waalse
Gewest van 12 maart 2026, beide « tot instemming met het samenwerkingsakkoord van
9 februari 2026 tussen het Vlaamse Gewest, het Waalse Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk
Gewest betreffende het kader voor de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor
bepaalde afvalstromen en voor zwerfvuil », en bij de ordonnantie van het Brusselse
Hoofdstedelijke
Gewest
van
19 maart 2026
« houdende
instemming
met
het
samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 betreffende het kader voor de uitgebreide
producentenverantwoordelijkheid voor bepaalde afvalstromen en voor zwerfvuil en houdende
wijziging
van
de
ordonnantie
van
12 december 1991
houdende
oprichting
van
begrotingsfondsen ».
B.1.2. Het Hof is bevoegd om bij wege van arrest uitspraak te doen op beroepen tot
vernietiging van wetten, decreten en ordonnanties. Die bevoegdheid omvat de akten houdende
instemming met een samenwerkingsakkoord. Het Hof is evenwel niet bevoegd om een
samenwerkingsakkoord te schorsen of te vernietigen.
De
verzoekende
partijen
kunnen
de
akten
houdende
instemming
met
een
samenwerkingsakkoord echter niet op zinvolle wijze bestrijden, en het Hof kan ze niet op
zinvolle wijze toetsen, zonder de inhoud van de relevante bepalingen van het goedgekeurde
samenwerkingsakkoord in hun kritiek of in zijn onderzoek te betrekken.
B.1.3. Het Hof moet de omvang van het beroep tot vernietiging – en dus van de vordering
tot schorsing – vaststellen uitgaande van de inhoud van het verzoekschrift en in het bijzonder
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
8
op basis van de uiteenzetting van de middelen. Het Hof beperkt zijn onderzoek tot de bepalingen
waartegen middelen zijn gericht. Het Hof kan alleen die bepalingen schorsen en, in voorkomend
geval, de bepalingen die onlosmakelijk zijn verbonden met de bepalingen die moeten worden
geschorst.
B.1.4. Om te voldoen aan de vereisten van artikel 6 van de bijzondere wet van
6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof, moeten de middelen van het verzoekschrift te kennen
geven welke van de regels waarvan het Hof de naleving waarborgt, zouden zijn geschonden,
alsook welke de bepalingen zijn die deze regels zouden schenden, en uiteenzetten in welk
opzicht die regels door de bedoelde bepalingen zouden zijn geschonden.
Die vereisten zijn ingegeven, enerzijds, door de noodzaak voor het Hof vanaf het indienen
van het verzoekschrift in staat te zijn de juiste draagwijdte van het beroep tot vernietiging te
bepalen, en, anderzijds, door de zorg om aan de andere partijen in het geding de mogelijkheid
te bieden op de argumenten van de verzoekende partijen te antwoorden, waartoe een duidelijke
en ondubbelzinnige uiteenzetting van de middelen onontbeerlijk is.
De regels inzake de ontvankelijkheid van een verzoekschrift zijn gericht op een goede
rechtsbedeling en het weren van de risico's van rechtsonzekerheid. Het Hof dient evenwel
erover te waken dat het die regels niet op een overdreven formalistische wijze toepast.
B.1.5. Het verzoekschrift tot vernietiging is formeel gericht tegen de artikelen 35 en 36
van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026.
Het verzoekschrift vermeldt echter de decreten en de ordonnantie houdende instemming
met het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026, zodat het beroep in die zin moet worden
geïnterpreteerd dat het gericht is tegen die instemmingsakten, in zoverre zij instemming
verlenen aan de voormelde bepalingen van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026.
B.1.6. Uit de uiteenzetting van de middelen blijkt voorts dat de door de verzoekende partij
geformuleerde grieven uitsluitend zijn gericht tegen artikel 36, §§ 1, 2, 6 en 7, van het
samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026. Het Hof beperkt bijgevolg zijn onderzoek tot die
bepalingen. Indien het Hof echter zou oordelen dat een of meerdere middelen gegrond zijn, zou
het Hof kunnen beslissen tot schorsing van de instemmingsakten, in zoverre die instemming
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
9
verlenen aan andere bepalingen van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026, indien zou
blijken dat zij onlosmakelijk verbonden zijn met de voormelde bepalingen.
Ten aanzien van de bestreden bepalingen
B.2.1. Het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 beoogt de gedeeltelijke omzetting
van de richtlijn 2008/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 november 2008
« betreffende afvalstoffen en tot intrekking van een aantal richtlijnen » (hierna : de
richtlijn 2008/98/EG) en van de richtlijn (EU) 2019/904 van het Europees Parlement en de
Raad van 5 juni 2019 « betreffende de vermindering van de effecten van bepaalde
kunststofproducten op het milieu » (hierna : de richtlijn (EU) 2019/904).
Met name beoogt het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 het tot stand brengen
van
een
nationaal
kader
voor
de
implementatie
van
de
uitgebreide
producentenverantwoordelijkheid, dat zijn oorsprong vindt in de richtlijn 2008/98/EG, evenals
het voorkomen en het verminderen van zwerfvuil en de schadelijkheid ervan, het financieel
verantwoordelijk maken van de producenten voor de zwerfvuilkosten die voortkomen uit de
producten die door hen in de handel zijn gebracht en het sensibiliseren van de bevolking met
als doel zwerfvuil te voorkomen (artikel 3 van het samenwerkingsakkoord van
9 februari 2026).
B.2.2. De regeling van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid bestaat uit « een
reeks vastgestelde maatregelen om ervoor te zorgen dat producenten van producten de
financiële of financiële en organisatorische verantwoordelijkheid dragen voor het beheer van
de afvalfase van de levenscyclus van een product » (artikel 2, § 1, 4°, van het
samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026).
Boek III van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 betreft de uitgebreide
producentenverantwoordelijkheid inzake zwerfvuil, zijnde « elke afvalstof die wordt
achtergelaten, weggeworpen of beheerd, zonder de toepasselijke regels na te leven » (artikel 2,
§ 1, 29°, van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026). Het bestreden artikel 36 van het
samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026, dat deel uitmaakt van dat boek III, wijzigt
verschillende bepalingen van het samenwerkingsakkoord van 4 november 2008 « betreffende
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
10
de preventie en het beheer van verpakkingsafval » (hierna : het samenwerkingsakkoord van
4 november 2008), teneinde te voorzien in de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid
inzake zwerfvuil afkomstig van huishoudelijke verpakkingen.
B.2.3. Volgens artikel 6 van het samenwerkingsakkoord van 4 november 2008 is elke
verpakkingsverantwoordelijke die jaarlijks minstens 300 kg verpakkingen op de markt brengt,
onderworpen
aan
de
terugnameplicht,
zijnde
de
verplichting
om
de
in
het
samenwerkingsakkoord bepaalde quota’s voor nuttige toepassing en recyclage te bereiken
(artikel 2, 19°, van het samenwerkingsakkoord van 4 november 2008). Artikel 7, § 1, van
hetzelfde samenwerkingsakkoord bepaalt dat de verpakkingsverantwoordelijke die plicht zelf
kan vervullen of, in voorkomend geval, die plicht aan een rechtspersoon van publiek- of
privaatrecht kan gelasten.
Het bestreden artikel 36, §§ 1 en 2, van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026
voegt aan dat artikel 7 van het samenwerkingsakkoord van 4 november 2008 een derde en
vierde paragraaf toe, die voorzien in de volgende verplichtingen in het kader van de individuele
uitvoering van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid inzake zwerfvuil :
« § 3. De verpakkingsverantwoordelijke, zoals bedoeld in paragraaf 1 van dit artikel,
zorgt, hetzij voor de organisatorische en financiële terugname van de totaliteit van het zwerfvuil
afkomstig van de huishoudelijke verpakkingen die door hem op de markt werden gebracht,
hetzij voor de vergoeding van de in artikel 13, § 1, 15° opgesomde kosten van alle
overheidsinstanties die deze kosten dragen, voor het zwerfvuil dat afkomstig is van de
huishoudelijke verpakkingen die hij op de markt heeft gebracht. De eerste optie moet de
instemming bevatten van de overheidsinstanties die instaan voor het beheer van het zwerfvuil
afkomstig van de huishoudelijke verpakkingen op de markt gezet door de
verpakkingsverantwoordelijke en omvat naast een plan van aanpak voor de opruiming van het
zwerfvuil, ook de acties voor het verzamelen en rapporteren van de gegevens en voor de
financiering van de elementen van het zwerfvuilbeleid opgesomd in artikel 13, § 1, 15°, 1°-3°.
De tweede optie betreft een vergoeding aan alle overheidsinstanties die deze kosten dragen.
Deze vergoeding moet in verhouding staan tot zijn marktaandeel, zoals bepaald in § 4.
De verpakkingsverantwoordelijke geeft een beschrijving van de wijze waarop hij zal
voldoen aan deze verplichting.
Deze paragraaf is enkel van toepassing voor verpakkingsverantwoordelijken die volgende
verpakkingen op de markt brengen: verpakkingen die door de SUP-richtlijn worden geviseerd,
verpakkingen van sigaretten en huishoudelijke drankverpakkingen uit blik.
§ 4. De verpakkingsverantwoordelijke, zoals bedoeld in paragraaf 1 van dit artikel, moet
met betrekking tot elk kalenderjaar N, middels een heffing die in verhouding staat tot zijn
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
11
marktaandeel in het voorgaande kalenderjaar N-1, bijdragen aan het beleid van de Gewesten
inzake de preventie en het beheer van verpakkingsafval.
Concreet zal de verpakkingsverantwoordelijke met betrekking tot elk kalenderjaar N een
heffing verschuldigd zijn berekend op basis van het bedrag per inwoner in artikel 13, § 1, 12°
voor de afvalstroom huishoudelijk verpakkingsafval en in artikel 14bis voor de afvalstroom
bedrijfsmatig verpakkingsafval, weliswaar in verhouding tot zijn marktaandeel in het
kalenderjaar N-1 en voor zover de berekende heffing per afvalstroom minstens 500 euro
bedraagt.
Elke verpakkingsverantwoordelijke rapporteert aan de Interregionale Commissie voor de
UPV, met betrekking tot een bepaald kalenderjaar N, uiterlijk op 1 maart van het kalenderjaar
N+1 volgend op dat kalenderjaar, de aantallen van de door hem in het kalenderjaar N-1 op de
markt gebrachte verpakkingen, waarop de heffing van toepassing is. De Interregionale
Commissie voor de UPV stelt vervolgens voor kalenderjaar N, op basis van de aantallen in
kalenderjaar N-1, het marktaandeel van de verpakkingsverantwoordelijke vast, zoals bepaald
overeenkomstig artikel 13, § 1, 14°, vijfde lid voor het verpakkingsafval van huishoudelijke
oorsprong en overeenkomstig artikel 14bis, § 1, derde lid voor het verpakkingsafval van
bedrijfsmatige oorsprong, en communiceert tegen 1 april van het kalenderjaar N+1 het concreet
te betalen bedrag. De heffing wordt betaald tegen uiterlijk 15 april in kalenderjaar N+1, door
storting op de rekeningnummers die door elk Gewest worden gecommuniceerd.
De heffing is voor de eerste keer verschuldigd met betrekking tot het kalenderjaar 2026 ».
B.2.4. Volgens artikel 8 van het samenwerkingsakkoord van 4 november 2008 kan elke
verpakkingsverantwoordelijke die niet individueel wenst te voldoen aan de terugnameplicht
overeenkomstig het voormelde artikel 7 van hetzelfde samenwerkingsakkoord, een erkend
organisme belasten met de uitvoering van zijn terugnameplicht.
Artikel 13 van het samenwerkingsakkoord van 4 november 2008 betreft de verplichtingen
die het erkend organisme moet vervullen indien de terugnameplicht betrekking heeft op
verpakkingsafval van huishoudelijke oorsprong. Het bestreden artikel 36, §§ 6 en 7, van het
samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 voegt aan die bepaling de punten 14° en 15° toe,
die voorzien in de volgende verplichtingen voor het erkend organisme in het kader van de
collectieve uitvoering van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid inzake zwerfvuil :
« 14° in de mate dat er geen contract van toepassing is, zoals voorzien in het punt 15°, en
in de mate dat de leden van het erkende organisme deze verplichting niet vervullen via een
andere rechtspersoon die met dit doel werd opgericht, vanaf het kalenderjaar 2026, de kosten
voorzien in punt 15° dragen door het betalen van een heffing van 101.916.395,63 euro, die
bestaat uit een bedrag van 33.071.946,73 euro voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, een
bedrag van 22.810.842,29 euro voor het Waals Gewest en een bedrag van 46.033.606,61 euro
voor het Vlaams Gewest.
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
12
Het Beslissingsorgaan UPV zorgt voor de bekendmaking, per Gewest, van de betrokken
overheidsinstanties en het aandeel in de totale kosten van elk van deze overheidsinstanties,
waarbij verder onderscheid kan worden gemaakt tussen de kosten bedoeld in punt 15°, sub 1,
2, 3 en 4.
De bedragen van de heffing in het eerste lid van dit punt worden vanaf het kalenderjaar dat
volgt op het eerste volledige werkingsjaar van een systeem van statiegeld of van een
gelijkwaardig systeem voor huishoudelijke drankverpakkingen van rechtswege verminderd met
25 %; vervolgens worden de aldus verminderde bedragen voor elk van de 6 daarop volgende
kalenderjaren jaarlijks opnieuw van rechtswege verminderd met 5 %.
De bedragen van de heffing worden verminderd met de bedragen die overeenstemmen met
het gecombineerde marktaandeel van de verpakkingsverantwoordelijken die op individuele
basis uitvoering geven aan hun verplichtingen overeenkomstig artikel 7. Het marktaandeel van
deze verpakkingsverantwoordelijke wordt uitgedrukt in een percentage dat wordt berekend
door de aantallen van de door de verpakkingsverantwoordelijke op de markt gebrachte
huishoudelijke verpakkingen waaruit het betrokken zwerfvuil voortkomt, te delen door de totale
aantallen op de markt gebrachte huishoudelijke verpakkingen waaruit het betrokken zwerfvuil
voortkomt, en dit vervolgens te vermenigvuldigen met factor honderd.
De heffing is slechts verschuldigd voor zover de berekende heffing minstens 500 euro
bedraagt.
In de mate dat het erkend organisme, samen met de betrokken overheidsinstanties, voor de
organisatorische en financiële terugname van zwerfvuil heeft gekozen, is de heffing niet van
toepassing voor dat aandeel.
De bedragen bedoeld in het eerste lid van dit punt worden jaarlijks aangepast aan de
gezondheidsindex der consumptieprijzen, met als basisindex het gemiddelde van de cijfers van
de gezondheidsindex der consumptieprijzen van de vier eerste maanden van het voorgaande
jaar.
In de mate dat er geen contract van toepassing is, zoals voorzien in het punt 15°, en de
heffing voorzien in het eerste lid betaald wordt, verbinden de Gewesten zich ertoe om de
efficiëntie van de met de geïnde heffingen gefinancierde acties te meten, door gebruik te maken
van prestatie-indicatoren.
Binnen de 2 jaar na de inwerkingtreding van het Samenwerkingsakkoord betreffende het
kader voor de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid voor bepaalde afvalstromen en
voor zwerfvuil, realiseert de Interregionale Commissie voor de UPV, samen met de bevoegde
gewestelijke administraties, ten behoeve van de gewestregeringen een evaluatie van de
bedragen van de heffing, zoals opgenomen in het eerste lid, op basis van dezelfde hypotheses
in de 3 Gewesten. De bedragen van de heffing moeten ten laatste vanaf het kalenderjaar 2029
aangepast worden op basis van deze evaluatie, waarbij het uitdrukkelijk ook de bedoeling is om
de scope van de heffing uit te breiden tot het zwerfvuil afkomstig van alle huishoudelijke
verpakkingen. Vervolgens gebeurt deze evaluatie elke 5 jaren opnieuw.
Het erkend organisme rapporteert aan de Interregionale Commissie voor de UPV, met
betrekking tot een bepaald kalenderjaar N, uiterlijk op 1 maart van het kalenderjaar N+1
volgend op dat kalenderjaar, de aantallen van de door zijn leden in het kalenderjaar N-1 op de
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
13
markt gebrachte huishoudelijke verpakkingen, waarop de heffing van toepassing is. De
Interregionale Commissie voor de UPV stelt vervolgens voor kalenderjaar N, op basis van de
aantallen in kalenderjaar N-1, het marktaandeel van het erkend organisme vast, zoals bepaald
overeenkomstig het vierde lid van dit punt, en communiceert tegen 1 april van het
kalenderjaar N+1 de door het erkend organisme concreet te betalen bedragen, door middel van
een formulier. De heffing wordt betaald tegen uiterlijk 15 april in kalenderjaar N+1, door
storting op de rekeningnummers die door elk Gewest worden gecommuniceerd. Elk Gewest
staat in voor de verdere verdeling van de heffing aan alle overheidsinstanties die op zijn
grondgebied de kosten bedoeld in artikel 13, § 1, 15°, 1°-3° dragen. Jaarlijks op uiterlijk
15 april van het kalenderjaar N moet een voorafbetaling gedaan worden van 50 % van de
geschatte verschuldigde heffing voor kalenderjaar N, die gebaseerd is op de geschatte aantallen
verpakkingen, waarop de heffing van toepassing is, die door de leden van het erkende
organisme op de markt werden gebracht in het kalenderjaar N-1. Hiervoor rapporteert het
erkende organisme op 1 maart van het kalenderjaar N de geschatte aantallen van het
kalenderjaar N-1.
De heffing is voor de eerste keer verschuldigd met betrekking tot het kalenderjaar 2026.
Het formulier bedoeld in het elfde lid van dit punt bevat minstens de volgende gegevens :
1° de gevorderde bedragen per Gewest of betrokken overheidsinstantie;
2° de rekeningnummers waarop de bedragen dienen gestort te worden.
Als het erkend organisme niet tot de betaling overgaat of als na controle door de met de
inning en de invordering belaste ambtenaar blijkt dat de betaalde bedragen onjuist zijn, kan
door de met controle belaste leden van het Permanent Secretariaat een geldboete opgelegd
worden. Deze geldboete wordt gelijkgesteld aan 10 % van het niet-betaalde bedrag. De
geldboete komt toe aan de Gewesten en wordt verdeeld op basis van de verdeelsleutel die kan
worden afgeleid uit de bedragen per Gewest opgenomen in het eerste lid van dit punt.
Als de bedragen niet zijn betaald na het verstrijken van de gestelde betalingstermijn, is van
rechtswege de wettelijke intrest verschuldigd, vermeld in het koninklijk besluit van
4 augustus 1996 tot wijziging van de wettelijke rentevoet.
Het erkend organisme is verplicht om alle gegevens die nodig zijn om de juistheid van de
betaalde bedragen na te gaan, voor te leggen op ieder verzoek van de ambtenaren die belast zijn
met de controle.
Het erkend organisme is verplicht om op ieder verzoek van de ambtenaren die belast zijn
met de controle, mondeling of schriftelijk alle inlichtingen te verschaffen die hem gevraagd
worden om de juistheid van de betaalde bedragen na te gaan.
Voor het kalenderjaar 2026 en voor elk Gewest wordt het bedrag van de eventuele
vrijwillige financiële verbintenissen bedoeld in punt 4° die niet onder een eerdere overeenkomst
vallen, in mindering gebracht van de bedragen bedoeld in het eerste lid van dit punt.
15° Indien de verpakkingsverantwoordelijke er via het erkend organisme, samen met de
betrokken overheidsinstanties, voor kiest zijn verplichting na te komen door middel van een
systeem van organisatorische en financiële terugname van het zwerfvuil (organisatorische en
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
14
financiële optie), contracten sluiten met de overheidsinstanties die kosten dragen voor het
beheer van zwerfvuil dat afkomstig is van de huishoudelijke verpakkingen die door de
SUP-richtlijn worden geviseerd, van de verpakkingen van sigaretten en van de huishoudelijke
drankverpakkingen uit blik, die door de leden van het erkend organisme op de markt werden
gebracht. Deze contracten moeten in overeenstemming zijn met de modelcontracten die, na
analyse door en op voorstel van het Beslissingsorgaan UPV, goedgekeurd worden door het
Beslissingsorgaan Verpakkingen en die als voorwerp hebben het organiseren en het financieren
van de totale en reële kosten van :
- de bewustmakingsmaatregelen, teneinde tot een vermindering te komen van zwerfvuil
van huishoudelijke verpakkingen, en consumenten voor te lichten over :
a) de beschikbaarheid van herbruikbare alternatieven, systemen voor hergebruik en
mogelijkheden voor het beheer van huishoudelijk wegwerpverpakkingsafval, evenals de beste
praktijken voor een degelijk afvalbeheer in overeenstemming met de gewestelijke
afvalstoffenwetgeving;
b) de effecten op het milieu, in het bijzonder het mariene milieu, van zwerfvuil en andere
ongepaste vormen van verwijdering van huishoudelijk verpakkingsafval;
- het opruimen van het zwerfvuil van huishoudelijke verpakkingen, en voor het
daaropvolgende vervoer en verwerking van dat zwerfvuil conform de gewestelijke bepalingen;
- het inzamelen van huishoudelijk verpakkingsafval dat in openbare inzamelsystemen
wordt afgedankt, inclusief de kosten voor de infrastructuur en de exploitatie ervan en voor het
daaropvolgende vervoer en verwerking van dat afval. Deze kosten moeten ook betrekking
hebben op het opzetten van specifieke infrastructuur voor het, al dan niet selectief, inzamelen
van huishoudelijke verpakkingen, zoals passende afvalrecipiënten op plekken waar frequent
zwerfvuil wordt aangetroffen;
- de proportionele bijdrage aan de algemene kosten van het zwerfvuilbeleid van de
overheid, met inbegrip van de controle ».
Ten aanzien van het belang van de verzoekende partij
B.3.1. Daar de vordering tot schorsing ondergeschikt is aan het beroep tot vernietiging,
dient de ontvankelijkheid van dat laatste, en in het bijzonder het bestaan van het vereiste belang,
reeds te worden nagegaan bij het onderzoek van de vordering tot schorsing.
B.3.2. De Grondwet en de bijzondere wet van 6 januari 1989 vereisen dat elke natuurlijke
persoon of rechtspersoon die een beroep tot vernietiging instelt, doet blijken van een belang.
Van het vereiste belang doen slechts blijken de personen wier situatie door de bestreden norm
rechtstreeks en ongunstig zou kunnen worden geraakt.
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
15
B.3.3. De verzoekende partij is een vereniging zonder winstoogmerk waarvan het
maatschappelijk doel bestaat in het beheer en de organisatie van de aan haar leden of
aangeslotenen opgelegde terugnameplicht voor goederen of afval. Zij is door de Interregionale
Verpakkingscommissie (thans de Interregionale Commissie voor de UPV) erkend als
organisme voor verpakkingsafval van huishoudelijke oorsprong.
De verzoekende partij beschikt over het rechtens vereiste belang bij de vernietiging van de
bestreden instemmingsdecreten en -ordonnantie, in zoverre daarbij instemming wordt verleend
met artikel 36, §§ 6 en 7, van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026, dat voorziet in
verplichtingen voor het erkend organisme in het kader van de collectieve uitvoering van de
uitgebreide producentenverantwoordelijkheid inzake zwerfvuil.
Zij beschikt eveneens over het rechtens vereiste belang bij de vernietiging van de bestreden
instemmingsdecreten en -ordonnantie, in zoverre daarbij instemming wordt verleend met
artikel 36, §§ 1 en 2, van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026. De laatstgenoemde
bepalingen
voorzien
weliswaar
in
verplichtingen
voor
de
individuele
verpakkingsverantwoordelijken, en niet voor het erkend organisme, in het kader van de
individuele uitvoering van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid inzake zwerfvuil.
De verzoekende partij doet evenwel blijken van een belang om in rechte te treden in zoverre zij
aanvoert te worden gediscrimineerd door artikel 36, §§ 1 en 2, van het samenwerkingsakkoord
van 9 februari 2026, daar zij zich zou bevinden in een situatie die vergelijkbaar is met die van
de in de bestreden bepalingen beoogde individuele verpakkingsverantwoordelijken.
B.3.4. Uit het beperkte onderzoek van de ontvankelijkheid van het beroep tot vernietiging
waartoe het Hof in het kader van de vordering tot schorsing is kunnen overgaan, blijkt niet dat
het beroep tot vernietiging – en dus de vordering tot schorsing – onontvankelijk moet worden
geacht bij gebrek aan het rechtens vereiste belang.
Ten aanzien van de schorsingsvoorwaarden
B.4. Naar luid van artikel 20, 1°, van de bijzondere wet van 6 januari 1989 dient aan twee
voorwaarden te zijn voldaan opdat tot schorsing kan worden besloten :
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
16
- de middelen die worden aangevoerd moeten ernstig zijn;
- de onmiddellijke uitvoering van de bestreden maatregel moet een moeilijk te herstellen
ernstig nadeel kunnen berokkenen.
Daar de twee voorwaarden cumulatief zijn, leidt de vaststelling dat één van die
voorwaarden niet is vervuld tot verwerping van de vordering tot schorsing.
Ten aanzien van het risico van een moeilijk te herstellen ernstig nadeel
B.5.1. Wat het risico van een moeilijk te herstellen ernstig nadeel betreft, moet een
schorsing van een wetsbepaling door het Hof kunnen voorkomen dat voor de verzoekende partij
door de onmiddellijke toepassing van de bestreden norm een ernstig nadeel zou ontstaan dat bij
een eventuele vernietiging van die norm niet of nog moeilijk zou kunnen worden hersteld.
B.5.2. Uit artikel 22 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 blijkt dat, om te voldoen
aan de tweede voorwaarde van artikel 20, 1°, van die wet, de persoon die een vordering tot
schorsing instelt, in zijn verzoekschrift concrete en precieze feiten moet uiteenzetten waaruit
voldoende blijkt dat de onmiddellijke toepassing van de bepaling waarvan hij de vernietiging
vordert, hem een moeilijk te herstellen ernstig nadeel kan berokkenen.
Die persoon moet met name het bestaan van het risico van een nadeel, de ernst en de
moeilijk te herstellen aard ervan en het verband tussen dat risico en de toepassing van de
bestreden bepaling aantonen.
B.6.1. Volgens de verzoekende partij berokkent de onmiddellijke toepassing van de
bestreden bepalingen haar een moeilijk te herstellen ernstig nadeel, in zoverre zij ingevolge de
bestreden bepalingen in haar hoedanigheid van erkend organisme voor huishoudelijk
verpakkingsafval wordt onderworpen, enerzijds, aan een jaarlijkse heffing, die voor het eerste
jaar 101 916 395,63 euro bedraagt en waarvan de helft reeds op 15 april 2026 dient te worden
betaald
als
voorafbetaling,
informatieverplichtingen.
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
en,
anderzijds,
aan
bijkomende
rapporterings-
en
17
B.6.2. Zoals het Hof reeds meermaals in herinnering heeft gebracht, vormt het loutere
risico een financieel verlies te lijden in beginsel geen risico van een moeilijk te herstellen ernstig
nadeel (zie onder meer de arresten nrs. 21/2020, ECLI:BE:GHCC:2020:ARR.021, B.7.3,
10/2022,
ECLI:BE:GHCC:2022:ARR.010,
B.16.2,
en
74/2022,
ECLI:BE:GHCC:2022:ARR.074, B.7). Een aangevoerd financieel nadeel is slechts
onherstelbaar indien de verzoekende partij aantoont dat de bestreden bepalingen haar
leefbaarheid op korte termijn hypothekeren.
B.6.3. De verzoekende partij voegt bij haar verzoekschrift een financieel rapport waarin,
aan de hand van verschillende scenario’s, de mogelijke impact wordt uiteengezet van de heffing
die krachtens artikel 13, 14°, van het samenwerkingsakkoord van 4 november 2008, zoals
ingevoegd bij het bestreden artikel 36, § 6, van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026,
ten laste wordt gelegd van het erkend organisme. Een dergelijk rapport, dat uitgaat van
verscheidene hypothetische scenario’s, kan geen ander dan een hypothetisch nadeel betreffen.
In ieder geval blijkt uit dat rapport niet dat het voortbestaan van de verzoekende partij in één
van de daarin besproken scenario’s daadwerkelijk in het gedrang zou komen.
Daarbij dient rekening te worden gehouden met het feit dat de verzoekende partij krachtens
artikel 12, 4°, van het samenwerkingsakkoord van 4 november 2008 verplicht is tot « het innen
van de bijdrage van de contractanten, op niet discriminerende wijze, teneinde de reële en
volledige kosten van de verplichtingen die [haar] ten laste vallen overeenkomstig het huidig
akkoord, te dekken ». Zij is aldus ertoe gehouden de bestreden heffing door te rekenen aan haar
leden. Daartoe werden op 4 juni 2026 de nieuwe algemene voorwaarden bij de
toetredingsovereenkomsten van de verzoekende partij goedgekeurd. Die nieuwe algemene
voorwaarden voorzien jegens de leden van de verzoekende partij in de verplichting tot betalen
van een jaarlijkse zogenaamde « zwerfvuilbijdrage », die de doorrekening is van de heffing die
bij het bestreden artikel 36, § 6, van het samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026 aan de
verzoekende partij wordt opgelegd.
Het door de verzoekende partij aangevoerde nadeel dat voortvloeit uit het feit dat zij de
bestreden heffing niet tijdig of niet volledig zou kunnen terugvorderen van haar leden, is
hypothetisch en in ieder geval niet ernstig. Zoals de verzoekende partij zelf aangeeft, was zij
op 15 april 2026 geen voorafbetaling verschuldigd, omdat het samenwerkingsakkoord pas op
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
18
20 april 2026 in werking is getreden. Evenmin toont de verzoekende partij aan dat de bevoegde
overheid sindsdien stappen heeft ondernomen om een voorafbetaling te innen. Uit de door de
verzoekende partij voorgelegde documenten blijkt overigens niet dat, zodra er meer
duidelijkheid is inzake de verschuldigde heffing, inzake de doorrekening van die heffing aan
de leden en inzake de uitkomst van de onderhavige vordering tot schorsing, geen enkele
kredietinstelling bereid zou zijn om haar een krediet ter financiering van de verschuldigde
heffing te verlenen teneinde in voorkomend geval de periode tussen de betaling van de heffing
en de terugvordering bij haar leden dan wel de uitspraak over het beroep tot vernietiging te
overbruggen.
B.6.4. In zoverre de verzoekende partij het nadeel aanvoert dat voortvloeit uit de
verplichting die is neergelegd in artikel 13, 14°, tiende lid, van het samenwerkingsakkoord van
4 november 2008,
zoals
ingevoegd
bij
het
bestreden
artikel 36,
§ 6,
van
het
samenwerkingsakkoord van 9 februari 2026, om jaarlijks uiterlijk op 1 maart van het
kalenderjaar N+1 de aantallen van de door haar leden op de markt gebrachte huishoudelijke
verpakkingen te rapporteren aan de Interregionale Commissie voor de UPV, dient te worden
opgemerkt dat de loutere omstandigheid dat de verzoekende partij op organisatorisch vlak
maatregelen dient te nemen om zich te conformeren aan de bij de bestreden bepalingen
ingevoerde verplichting op zich geen ernstig nadeel in de zin van artikel 20, 1°, van de
bijzondere wet van 6 januari 1989 vormt.
B.6.5. De verzoekende partij maakt tot slot niet aannemelijk dat de financiële
verplichtingen en de rapporterings- en informatieverplichtingen die krachtens de bestreden
bepalingen worden opgelegd dusdanig omvangrijk zijn dat zij zal worden verhinderd om haar
kerntaken inzake de organisatie en de financiering van de selectieve inzameling, sortering en
recyclage van huishoudelijk verpakkingsafval naar behoren te vervullen. In zoverre zij aanvoert
dat het gehele operationele systeem van selectieve inzameling, sortering en recyclage van
huishoudelijke verpakking door de bestreden bepalingen dreigt te worden ontwricht, is het
aangevoerde nadeel te hypothetisch om in aanmerking te worden genomen in het kader van het
onderzoek van een vordering tot schorsing.
B.7. Uit hetgeen voorafgaat, blijkt dat het risico van een moeilijk te herstellen ernstig
nadeel niet is aangetoond. Aangezien een van de voorwaarden om tot schorsing te kunnen
besluiten niet is vervuld, dient de vordering tot schorsing te worden verworpen.
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
19
Om die redenen,
het Hof
verwerpt de vordering tot schorsing.
Aldus gewezen in het Nederlands en het Frans, overeenkomstig artikel 65 van de
bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof, op 24 september 2026.
De griffier,
Nicolas Dupont
ECLI:BE:GHCC:2026:ARR.115
De voorzitster,
Joséphine Moerman
