Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2000:ARR.88.282 (2000-06-27)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 88.282 van 27 juni 2000 - Beslissing : Vernietiging Verwerping
overige
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING ADMINISTRATIE.
A R R E S T
nr. 88.282 van 27 juni 2000
in de zaak A. 43.409/XII-1000.
44.498/XII-1001.
In zake :
de gemeente ZELE,
die woonplaats kiest bij
advocaat D. LINDEMANS,
kantoor houdende te BRUSSEL,
Keizerslaan 3
tegen :
I.
II.
in de zaak A. 43.409/XII-1000 :
het Vlaamse Gewest, vertegenwoordigd
door de Vlaamse regering,
in de zaak A. 44.498/XII-1001 :
het Vlaamse Gewest, vertegenwoordigd
door de gouverneur van de provincie
OOST-VLAANDEREN.
tussenkomende
partij
A. 43.409/XII-1000 :
in
de
zaak
Raymond VAN AVERMAET,
die woonplaats kiest bij
advocaat J. VERMASSEN,
kantoor houdende te LEDE,
Wichelsesteenweg 42.
-----------------------------------------------------D E
R A A D
V A N
S T A T E,
XIIe
K A M E R,
Gezien het verzoekschrift dat de gemeente
ZELE op 20 november 1990 heeft ingediend om de
vernietiging
te
vorderen
van
het
besluit
van
20 september 1990 van de Gemeenschapsminister van
Binnenlandse Aangelegenheden en Openbaar Ambt waarbij
het beroep ingesteld door Raymond VAN AVERMAET tegen het
besluit van de gemeenteraad van de gemeente Zele van
5 juli 1990, waarbij hij bij wege van tuchtmaatregel
wordt afgezet uit zijn ambt van politieagent, wordt
ingewilligd en waarbij de opgelegde tuchtstraf wordt
omgevormd tot de tuchtstraf van schorsing voor de duur
XII-1000-1/14
van
zes
maanden
met
A. 43.409/XII-1000);
verlies
van
wedde
(zaak
Gezien het verzoekschrift dat de gemeente
Zele op 21 juni 1991 heeft ingediend om de vernietiging
te vorderen van het besluit van 3 mei 1991, van de
gouverneur van de provincie Oost-Vlaanderen houdende de
vernietiging van de besluiten van 3 en 24 januari 1991
van het college van burgemeester en schepenen en van de
gemeenteraad van de gemeente Zele "houdende nietreïntegratie van Raymond VAN AVERMAET, politieagent, bij
voornoemd bestuur" (zaak A. 44.498/XII-1001);
Gezien het verzoekschrift tot tussenkomst
van 17 april 1991 in de zaak A. 43.409/XII-1000;
Gelet op de beschikking van 21 april 1991
die de tussenkomst van Raymond VAN AVERMAET in de zaak
A. 43.409/XII-1000 toelaat;
Gezien
wederantwoord;
de
memories
van
antwoord
en
van
Gezien het verslag opgemaakt door auditeur
F. DE BUEL;
Gelet op de beschikking van 30 november 1993
tot voeging van de zaken;
Gelet op de beschikking van 30 november 1993
die de neerlegging ter griffie van het verslag en van
het dossier gelast;
Gelet op de kennisgeving van het verslag aan
partijen en gezien de laatste memories van de
verzoekende en van de eerste verwerende partij;
XII-1000-2/14
Gelet op de beschikking van 9 mei 2000
waarbij de terechtzitting bepaald wordt op 6 juni 2000;
Gehoord
A. VANDENDRIESSCHE;
het
verslag
van
staatsraad
Gehoord
de
opmerkingen
van
advocaat
D. LINDEMANS, die verschijnt voor de verzoekende partij,
van advocaat P. SNEL, die loco advocaat P. DEVERS,
verschijnt voor de eerste verwerende partij, van
adjunct-adviseur E. TORREKENS, die verschijnt voor de
tweede verwerende partij, en van advocaat B. MEGANCK,
die loco advocaat J. VERMASSEN, verschijnt voor de
tussenkomende partij;
Gehoord het eensluidend advies van eerste
auditeur F. DE BUEL;
Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de
wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari
1973;
- Over de gegevens van de zaak.
Overwegende dat de gegevens van de zaak
kunnen worden samengevat als volgt :
1.1.
De gemeenteraad van Zele beslist op 5 juli
1990 politieagent Raymond VAN AVERMAET tuchtrechtelijk
af te zetten.
Deze beslissing wordt aan de betrokkene ter
kennis gebracht op 9 juli 1990.
1.2.
Op 31 juli 1990 stelt Raymond VAN AVERMAET,
op grond van artikel 14 van het toentertijd geldend
decreet van 7 juni 1989 houdende vaststelling, voor het
Vlaamse Gewest, van regelen betreffende de organisatie
XII-1000-3/14
alsook de uitoefening van het administratief toezicht op
de gemeenten, bij de Gemeenschapsminister van Binnenlandse Aangelegenheden "administratief beroep" in. Dit
beroep wordt op 1 augustus 1990 op het bestuur
ontvangen.
1.3.
Op 20 september 1990 neemt de Gemeenschapsminister van Binnenlandse Aangelegenheden de thans
bestreden beslissing naar luid waarvan het beroep van
Raymond VAN AVERMAET "wordt ingewilligd" en "de
opgelegde tuchtstraf wordt omgevormd tot de tuchtstraf
van de schorsing voor de duur van zes maanden met
verlies van wedde".
Deze beslissing, die het voorwerp uitmaakt
van het eerste beroep, wordt op 20 september 1990 -dit
is de laatste dag van de termijn waarbinnen de
Gemeenschapsminister de bevoegdheden vermeld in artikel
14 van het decreet van 7 juni 1989 kon uitoefenen- met
een ter post aangetekend schrijven verzonden naar de
burgemeester van de gemeente Zele en naar Raymond
VAN AVERMAET, die er op 21 september 1990 kennis van
nemen.
1.4.
Op 3 januari 1991 beslist het college van
burgemeester en schepenen van de gemeente Zele dat,
gelet op de laattijdige kennisgeving van de bestreden
toezichtsbeslissing, het afzettingsbesluit van 5 juli
1990 van de gemeente Zele geacht moet worden te zijn
goedgekeurd, dat "er ten aanzien van de heer Van
Avermaet geen reden bestaat om zijn beslissing van
5 juli 1990 niet als definitief te beschouwen en dat dit
besluit in elk geval niet binnen de wettelijke
voorwaarden werd vernietigd zodat de vraag van de heer
Van Avermaet (tot reïntegratie in het gemeentelijk
politiekcorps) niet kan ingewilligd worden".
XII-1000-4/14
De beslissing overweegt dat het besluit van
20 september 1990 van de Gemeenschapsminister "aangetast
is door manifeste onwettigheden" dat dat besluit met een
annulatieberoep bestreden is zodat de rechtskracht ervan
onzeker is, en dat "trouwens de overheid zelf gehouden
is om illegale beslissingen van toezichthoudende overheden terzijde te schuiven met toepassing van het
algemeen beginsel, besloten in artikel 107 van de
Grondwet". Tenslotte, maar enkel ten overvloede, wordt
ook nog gesteld dat een wedertewerkstelling van de
tussenkomende partij bij het politiekorps "uitgesloten
is".
Op 24 januari 1991 bekrachtigt de gemeenteraad van de gemeente Zele deze beslissing.
1.5.
Op 25 februari 1991 schorst de gouverneur
van de provincie Oost-Vlaanderen de tenuitvoerlegging
van de besluiten van 3 januari 1991 en 24 januari 1991
van respectievelijk het college van burgemeester en
schepenen en de gemeenteraad van Zele. Overwogen wordt
dat "het de gemeenteraad niet toekomt te oordelen over
de wettelijkheid van een besluit van een toezichthoudende overheid waarvoor hij bij de Raad van State een
beroep tot nietigverklaring heeft ingediend" en dat een
annulatieberoep "geen schorsende kracht heeft" zodat de
beslissing van 20 september 1990 van de Gemeenschapsminister "dient gerespecteerd te worden tot op het
ogenblik van haar vernietiging door de Raad van State."
Respectievelijk op 18 maart 1991 en 21 maart
1991 handhaven het college van burgemeester en schepenen
en de gemeenteraad van Zele hun eerder genomen
beslissing. Zij overwegen o.m. dat "de Gouverneur der
Provincie ten onrechte meent dat onder 'kennisgeving' in
art.14 van het decreet van de Vlaamse Raad van 7 juni
1989, de verzending en niet de ontvangst van de bedoelde
beslissing moet worden verstaan", dat "een overvloedige
XII-1000-5/14
jurisprudentie van de Raad van State bevestigt dat de
ontvangst van een beslissing bepalend is om na te gaan
of een beslissing tijdig is betekend," en dat "het
schepencollege niets anders kon doen dan, ter correcte
uitvoering daarvan en met naleving van art.123, 2e
Gemeentewet, aan de heer Van Avermaet te weigeren het
werk op te nemen".
1.6.
Op 3 mei 1991 vernietigt de gouverneur van
de provincie Oost-Vlaanderen de besluiten van het
college van burgemeester en schepenen en van de
gemeenteraad om Raymond VAN AVERMAET niet opnieuw in de
dienst op te nemen.
Overwogen wordt, in wezen, dat "van de legaliteit van
het besluit van de Gemeenschapsminister moet worden
uitgegaan en dat de gemeentelijke overheden daar dan ook
de rechtsgevolgen van moeten dragen, namelijk de reïntegratie van betrokkene in de dienst na afloop van de
tuchtstraf; dat door zich niet te confirmeren naar het
besluit van de Gemeenschapsminister, de gemeentelijke
overheden de wet hebben geschonden."
Deze beslissing die het voorwerp uitmaakt
van het tweede beroep, wordt aan de gemeente Zele ter
kennis gebracht op 6 mei 1991;
2. Over de zaak G/A. 43.409/XII-1000.
2.1.1.
Overwegende dat de gemeente Zele de
vernietiging vordert van de beslissing van de verwerende
partij waarbij, overeenkomstig artikel 200, § 1, eerste
lid van de Nieuwe Gemeentewet, de door de gemeenteraad
van Zele aan Raymond VAN AVERMAET opgelegde afzetting
wordt omgezet in een schorsing van zes maanden met
verlies van wedde; dat de vraag rijst of de Gemeenschapsminister van Binnenlandse Aangelegenheden de
bevoegheid die hij bezit krachtens artikel 14 van het
decreet van 7 juni 1989 houdende vaststelling, voor het
XII-1000-6/14
Vlaamse Gewest, van regelen betreffende de organisatie
alsook de uitoefening van het administratief toezicht op
de gemeenten, aldus kan opvatten dat hij vermag, wanneer
een politieambtenaar beroep instelt tegen een gemeenteraadsbesluit waarbij hem overeenkomstig artikel 200,
§ 1, eerste lid van de Nieuwe Gemeentewet een tuchtstraf wordt opgelegd, om die tuchtstraf te hervormen
eerder dan ze al dan niet goed te keuren; dat de Raad
van State de aldus omschreven bevoegdheidsvraag ambtshalve moet onderzoeken;
2.1.2.1.
Overwegende dat de bestreden beslissing van
5 juli 1990 van de gemeenteraad van Zele, houdende de
afzetting van Raymond VAN AVERMAET uit het ambt van
politieagent,
en
de
bestreden
beslissing
van
20 september 1991 van de Gemeenschapsminister van
Binnenlandse Aangelegenheden, waarbij de afzetting wordt
omgezet in een tuchtrechtelijke schorsing van zes
maanden met verlies van wedde, genomen zijn onder de
gelding van artikel 200, § 1, eerste lid van de Nieuwe
Gemeentewet en het daarbij aansluitende artikel 14 van
het decreet van 7 juni 1989 houdende vaststelling, voor
het Vlaamse Gewest, van regelen betreffende de
organisatie alsook de uitoefening van het administratief
toezicht op de gemeenten; dat deze bepalingen als volgt
luiden :
Artikel 200, § 1, eerste lid van de Nieuwe Gemeentewet :
"De gemeenteraad kan de andere leden (dan de hoofdcommissaris, de commissaris, de adjunct-commissaris
van politie en de hoofdinspecteur van eerste klasse)
van de stedelijke politie die tekortkomen in hun
beroepsplicht of die de waardigheid van hun ambt in
gevaar brengen, schorsen voor ten hoogste zes maanden
of afzetten.";
XII-1000-7/14
Artikel 14 van het decreet van 7 juni 1989 :
"De betrokkenen kunnen tegen de in artikelen 200,
§ 1, eerste lid ... bedoelde besluiten van de
gemeenteraad bij de Executieve beroep instellen
binnen een termijn van dertig dagen na de kennisgeving die hun ervan gedaan wordt. De Executieve
dient zich over een beroep uit te spreken en de
betrokken partijen van haar beslissing kennis te
geven binnen een termijn van vijftig dagen na het
inkomen ervan. Wanneer binnen de gestelde termijn van
geen beslissing kennis wordt gegeven, wordt de
Executieve geacht het betrokken besluit van de
gemeenteraad te hebben goedgekeurd.";
2.1.2.2.
Overwegende dat in zijn arrest nr. 47.785
van 7 juni 1994 inzake BUYCK de Raad van State gewezen
heeft dat het toezicht, bedoeld in artikel 14 van het
decreet van 7 juni 1989, een goedkeuringsbevoegdheid tot
voorwerp heeft; dat de Raad van State in zijn arrest
nr. 68.249 van 23 september 1997, gewezen op vordering
van de huidige verzoekende partij, dat standpunt
bijgevallen is, na onderzoek van de bijkomende
bemerkingen die de eerste verwerende partij in haar
laatste memorie had geformuleerd en die zij, op
identieke wijze, ook in de onderhavige zaak formuleert;
dat de Raad van State ook voor het onderhavige geval, en
met onderschrijving van de redengeving vermeld in
overweging 2.2.3. van het arrest nr. 68.249, die
conclusie bijvalt;
2.1.3.
Overwegende dat, aangezien artikel 14 van
het decreet van 7 juni 1989 aan de Vlaamse Executieve de
bevoegdheid geeft om de afzetting van een politieagent,
waartoe een gemeenteraad heeft besloten, goed te keuren
of niet goed te keuren, de Raad van State te dezen moet
vaststellen dat de Gemeenschapsminister van Binnenlandse
Aangelegenheden, bij delegatie bevoegd, de afzetting van
Raymond VAN AVERMAET niet vermocht om te zetten in een
tijdelijke schorsing; dat de vernietiging van het
besluit van 20 september 1991 geboden is;
XII-1000-8/14
2.2.1.
Overwegende dat de verzoekende partij in
haar eerste middel aanvoert dat de eerste verwerende
partij haar, in strijd met artikel 14 van het decreet
van 7 juni 1988 houdende houdende vaststelling, voor
het Vlaamse Gewest, van regelen betreffende de
organisatie alsook de uitoefening van het administratief
toezicht op de gemeenten, niet binnen de vijftig dagen
na het inkomen van het beroep van VAN AVERMAET tegen het
gemeenteraadsbesluit van 5 juli 1990 kennis gegeven
heeft van het besluit van 20 september 1990 zodat,
overeenkomstig hetzelfde artikel 14, het gemeenteraadsbesluit geacht wordt goedgekeurd te zijn terwijl
het laattijdig betekend besluit van 20 september 1990
dat rechtsgevolg niet kan wijzigen;
2.2.2.
Overwegende dat de eerste verwerende partij
in haar memorie van antwoord stelt dat zij het beroep
van de tussenkomende partij tegen zijn afzettingsbesluit
van 5 juli 1990 ontvangen heeft op 1 augustus 1990 en
dat zij dus tot de vijftigste dag daaropvolgend een
besluit kon treffen en daarvan kennis geven, hetgeen
gebeurd is op 20 september 1990; dat zij daaraan toevoegt dat de termijn waarover de toezichthoudende
overheid beschikt een termijn van orde is zodat een
laattijdig getroffen besluit niet kan vernietigd worden
maar dat het enkel de aansprakelijkheid van de toezichthoudende overheid in het geding brengt;
2.2.3.1.
Overwegende dat artikel 14 van het decreet
van 7 juni 1989 houdende vaststelling, voor het Vlaamse
Gewest, van regelen betreffende de organisatie alsook de
uitoefening van het administratief toezicht op de
gemeenten houdende vaststelling, voor het Vlaamse
Gewest, van regelen betreffende de organisatie alsook de
uitoefening van het administratief toezicht op de
gemeenten sub 2.1.2.1. hiervoor geciteerd is;
XII-1000-9/14
Overwegende dat de Raad van State in het
arrest nr. 39.923 van 29 juni 1992 inzake BERTRAND en in
verschillende andere arresten -laatst nog in het arrest
nr. 80.277 van 18 mei 1999 inzake STAD TIELT- gewezen
heeft dat de kennisgeving waarop het decreet van 7 juni
1989 doelt betrekking heeft op de ontvangst, door de
betrokkenen, van het besluit; dat voor de onderhavige
zaak dat standpunt wordt bijgevallen;
2.2.3.2.
Overwegende dat de eerste verwerende partij
niet betwist dat het besluit van 5 juli 1990 van de
gemeenteraad van Zele bij haar ingekomen is op
1 augustus 1990; dat zij derhalve tot de vijftigste dag
nadien, dit is tot 20 september 1990 de tijd had om een
beslissing te nemen en die beslissing aan de betrokkenen
te bezorgen; dat in dit geval de verwerende partij
bewijst dat zij haar besluit van 20 september 1990
diezelfde dag ter post heeft afgegeven voor aangetekende
verzending naar de tussenkomende partij, haar raadsman
en de gemeente, maar dat zulks in het licht van de
interpretatie die aan het decreet van 7 juni 1989
gegeven moet worden niet volstaat; dat daaruit volgt dat
het bestreden besluit van de Gemeenschapsminister, ook
al was het tijdig genomen en zelfs rechtsgeldig, zijn
materiële rechtskracht verloren heeft en dat het
gemeenteraadsbesluit van 5 juli 1990 geacht wordt
goedgekeurd te zijn; dat het middel gegrond is;
3. Over de zaak 44.498/XII-1001.
3.1.
Overwegende dat de vernietiging van de
beslissing van 20 september 1990 van de Gemeenschapsminister van Binnenlandse Aangelegenheden, gestoeld op
de vaststelling dat het besluit van 5 juli 1990
stilzwijgend goedgekeurd is omdat van het besluit van 20
september 1990 laattijdig kennis gegeven is zodat het
juridisch voor onbestaande moet worden gehouden, tot
gevolg heeft dat de afzetting van de tussenkomende
XII-1000-10/14
partij definitief is zonder dat de toezichthoudende
overheid nog de mogelijkheid heeft in de zaak een
beslissing te treffen;
3.2.
Overwegende dat, indien wordt aangenomen dat
de verzoekende partij nog een actueel belang heeft bij
de vernietiging van een besluit dat haar ertoe verplicht
heeft de tussenkomende partij tegen haar zin tijdelijk
opnieuw in dienst te nemen, de vraag aan de orde komt of
de verzoekende partij daarmee wel blijk geeft van een
geoorloofd belang; dat immers niet om de vaststelling
heen kan dat de verzoekende partij met de beslissingen
van 3 en 24 januari 1991 precies heeft willen ontsnappen
aan het juridisch gegeven dat haar annulatieberoep tegen
de
beslissing
van
de
Gemeenschapsminister
van
Binnenlandse Aangelegenheden van 20 september 1990 geen
opschortende werking had zodat zij, volgens de stand van
zaken op dat ogenblik, gehouden was de tussenkomende
partij opnieuw in dienst te nemen;
3.3.
Overwegende dat het door de Grondwet
gevestigd beginsel van het administratief toezicht op
territoriaal
gedecentraliseerde
besturen
-thans
artikel 162, 6°, van de Grondwet- er zich tegen verzet
dat een gemeente, wanneer zij geconfronteerd wordt met
een beslissing van de toezichthoudende overheid die zij
-subjectief- onwettig acht, die onwettigheid aangrijpt
om eigener gezag de beslissing van de toezichthoudende
overheid naast zich neer te leggen en om met een nieuwe
beslissing een gelijk of gelijkwaardig effect te
verwezenlijken als datgene wat de toezichthoudende overheid met haar besluit verhinderd heeft; dat de gemeente
zich met alle mogelijke rechtsmiddelen mag verzetten
tegen de inperking van de autonomie die zij in het
optreden van de toezichthoudende overheid ervaart, maar
dat zij, op gevaar af het gehele systeem van het
administratief toezicht te paralyseren, niet eigenmachtig en buiten een nieuw feitelijk of juridisch
XII-1000-11/14
gegeven om, haar mening boven die van de toezichthoudende overheid mag verheffen en beslissingen van die overheid mag negeren; dat, doen haar organen dat toch en
treedt de toezichthoudende overheid daartegen op omdat
de gemeente zonder meer het eerder toezichtsbesluit
negeert, aan de gemeente het wettelijk vereiste belang
moet ontzegd worden om de vernietiging te vorderen van
dat nieuwe toezichtsbesluit; dat het daarbij van geen
belang is of de insubordinatie van de gemeente blijkt
uit een beslissing waarbij een eerder vernietigd besluit
volledig wordt hernomen dan wel uit een besluit dat
voortbouwt op de situatie ontstaan door het optreden van
de toezichthoudende overheid;
Overwegende dat uit de gegevens van de zaak
blijkt dat de verzoekende partij de reïntegratie van de
tussenkomende partij heeft geweigerd omdat zij vasthield
aan de onwettigheid van de beslissing van 20 september
1990 van de Gemeenschapsminister van Binnenlandse
Aangelegenheden en de voor haar nadelige gevolgen
daarvan wenste te vermijden; dat het belang bij het
bestrijden van de beslissing waarbij de toezichthoudende
overheid die beslissing teniet doet haar wordt ontzegd;
dat het beroep onontvankelijk is,
XII-1000-12/14
B E S L U I T :
Artikel 1.
Vernietigd
wordt
het
besluit
van
20 september 1990 van de Gemeenschapsminister van
Binnenlandse
Aangelegenheden
waarbij
het
beroep,
ingesteld door Raymond VAN AVERMAET tegen het besluit
van de gemeenteraad van de gemeente Zele van 5 juli 1990
waarbij hij bij wege van tuchtmaatregel wordt afgezet
uit zijn ambt van politieagent, wordt ingewilligd en
waarbij de opgelegde tuchtstraf wordt omgevormd tot de
tuchtstraf van schorsing voor de duur van zes maanden
met verlies van wedde.
Artikel 2.
Het beroep in de zaak A. 44.498/XII-1001
wordt verworpen.
Artikel 3.
De kosten van het geding in de zaak
A. 43.409/XII-1000, bepaald op vierduizend frank, komen
ten laste van het Vlaamse Gewest.
De kosten van het geding in de zaak
A. 44.498/XII-1001, bepaald op vierduizend frank, komen
ten laste van de verzoekende partij.
De kosten van de tussenkomst in de zaak
A. 43.409/XII-1000, bepaald op drieduizend frank, komen
ten laste van de tussenkomende partij.
XII-1000-13/14
Aldus te Brussel uitgesproken in openbare
terechtzitting, op zevenentwintig juni 2000, door de
XIIe kamer, die was samengesteld uit :
de HH.
Mevr.
D. VERBIEST,
A. VANDENDRIESSCHE,
J. BAERT,
S. DOMS,
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier.
De griffier,
De voorzitter,
S. DOMS.
D. VERBIEST.
XII-1000-14/14
