Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2008:ARR.185.383 (2008-07-14)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 185.383 van 14 juli 2008 Openbaar ambt - Plaatselijk openbaar
ambt - Aanwerving en loopbaan Beslissing : Vernietiging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK.
ARREST
nr. 185.383 van 14 juli 2008
in de zaken A. 90.808/XII-2558.
A. 90.809/XII-2559.
A. 90.810/XII-2560.
In zake :
Kathleen MOBOUCK,
die woonplaats kiest bij
advocaten T. Vandenput en P. De Maeyer,
kantoor houdende te 1160 Brussel,
Tedescolaan 7
tegen :
de STAD WERVIK,
die woonplaats kiest bij
advocaat B. Staelens,
kantoor houdende te Brugge,
Stockhouderskasteel,
Gerard Davidstraat 46, bus 1.
--------------------------------------------------------------------------------------------------D E R A A D V A N S T A T E, XIIe K A M E R,
Gezien het verzoekschrift dat Kathleen Mobouck op 7 april 2000
heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van het besluit van 11 december
1999 van de examenjury van de stad Wervik waarbij zij niet geslaagd wordt
verklaard voor het examen voor de betrekking van sportfunctionaris-diensthoofd
sport (A1-A3) (A. 90.808/XII-2558);
Gezien het verzoekschrift dat Kathleen Mobouck op 7 april 2000
heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van het besluit van 13 december
1999 van het college van burgemeester en schepenen van de stad Wervik waarbij
de examenresultaten voor de betrekking van sportfunctionaris-diensthoofd sport
(A1-A3) worden bekrachtigd (A. 90.809/XII-2559);
Gezien het verzoekschrift dat Kathleen Mobouck op 7 april 2000
heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van het besluit van 19 januari
2000 van het college van burgemeester en schepenen van de stad Wervik houdende
de nieuwe taakverdeling binnen de sportdienst (A. 90.810/XII-2560);
XII-2558-1/11
Gelet op het arrest nr. 90.006 van 3 oktober 2000 waarbij de zaken
A. 90.808/XII-2558, A. 90.809/XII-2559 en A. 90.810/XII-2560 worden gevoegd,
en waarbij de vorderingen tot schorsing van de tenuitvoerlegging van de bestreden
beslissingen worden verworpen;
Gezien de verzoekschriften van 2 november 2000 tot voortzetting
van het geding ingediend door verzoekster;
Gezien de memories van antwoord en van wederantwoord;
Gezien het verslag opgesteld door eerste auditeur-afdelingshoofd
R. Van Der Gucht;
Gelet op de beschikking van 29 april 2003 die de neerlegging ter
griffie van het verslag en van de dossiers gelast;
Gelet op de kennisgeving van het verslag aan partijen en gezien
de laatste memories;
Gelet op de beschikking van 7 februari 2008 waarbij de
terechtzitting bepaald wordt op 11 maart 2008;
Gehoord het verslag van staatsraad J. Lust;
Gehoord de opmerkingen van advocaat P. De Maeyer, die
verschijnt voor verzoekster, en van advocaat B. Staelens, die verschijnt voor de
verwerende partij;
Gehoord het eensluidend
afdelingshoofd R. Van Der Gucht;
advies
van
eerste
auditeur-
Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van
State, gecoördineerd op 12 januari 1973,
OVERWEEGT WAT VOLGT :
De gegevens van de zaken
XII-2558-2/11
Verzoekster, licentiaat lichamelijke opvoeding, is als
sportanimator in statutair dienstverband verbonden aan de sportdienst van Wervik.
Zij is er, volgens de memorie van antwoord, sinds 1 januari 1995 “functioneel
diensthoofd”. Op deze dienst is ook André Bille, regent lichamelijke opvoeding,
tewerkgesteld als sportfunctionaris. Beiden hebben dezelfde functionele
loopbaan C3.
Op 21 september 1999 besluit de gemeenteraad een statutaire
betrekking van sportfunctionaris-diensthoofd sport (A1-A3) vacant te verklaren en
die betrekking bij aanwervingsexamen te begeven. Eén van de
aanwervingsvoorwaarden bestaat erin houder te zijn van het diploma licentiaat in
de lichamelijke opvoeding. Verzoeker stelt zich hiervoor kandidaat.
Op 21 september 1999 beslist de gemeenteraad ook een voltijdse
statutaire betrekking van sportfunctionaris (weddeschaal B1 - B3) vacant te
verklaren en die betrekking na een bevorderingsexamen te begeven.
Op 27 oktober 1999 besluit het college van burgemeester en
schepenen dat enkel verzoekster voldoet aan de voorwaarden om aan het
aanwervingsexamen voor sportfunctionaris-diensthoofd deel te nemen. Blijkens het
proces-verbaal van 11 december 1999 van de examenjury is verzoekster evenwel
niet geslaagd. Zij behaalt 25,5/30 voor de theoretische vakken, 18/30 voor de
gevalstudie en 16/40 voor het mondeling gedeelte. Als motivering voor haar
resultaat op het mondeling gedeelte wordt in bijlage bij die deliberatiebeslissing
geacteerd :
“Positieve elementen:
- Aandacht voor kwaliteitszorg.
Negatieve elementen:
- Te weinig dynamisch.
- Geen visieontwikkeling in verband met de sportieve ontwikkeling van
Wervik”.
Dit is de met het eerste beroep tot nietigverklaring bestreden
beslissing.
Op 13 december 1999 bekrachtigt het college van burgemeester
en schepenen voormelde beslissing. Dit is de met het tweede beroep tot
nietigverklaring bestreden beslissing.
XII-2558-3/11
Op 19 januari 2000 besluit het college van burgemeester en
schepenen, op grond van de vaststelling dat verzoekster niet slaagde voor het
aanwervingsexamen terwijl André Bille op 21 december 1999 tot sportfunctionaris
niveau B werd bevorderd en op grond van de overweging dat “de hoogste in graad
ook de taken met de meeste verantwoordelijkheid tot zich dient te nemen”, André
Bille te belasten met onder meer de algemene leiding van de sportdienst. Dit is de
met het derde beroep tot nietigverklaring bestreden beslissing.
De grond van de zaken
Standpunt van de partijen
2.
Verzoekster voert in haar verzoekschriften, in het derde onderdeel
van een tweede middel, aan dat de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991
betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen werden
geschonden. Namelijk zijn de eerste en de tweede bestreden beslissing gesteund op
twee negatieve elementen die haar zouden moeten worden verweten, zonder dat
daarvan een concreet voorbeeld wordt aangehaald. Elke bestuurshandeling met
individuele strekking dient evenwel uitdrukkelijk en afdoende te worden
gemotiveerd. De motieven waarom verzoekster niet is geslaagd voor het
aanwervingsexamen zijn gelegen in de door de examenjury ingeroepen negatieve
elementen. Deze motieven stroken evenwel geenszins met de werkelijkheid en
worden tegengesproken door eerdere beslissingen van verwerende partij. Bovendien
bevatten noch de beslissing van de examenjury zelf, noch de bekrachtingsbeslissing
van het college van burgemeester en schepenen voorbeelden waaruit zou kunnen
blijken dat er van haar inderdaad te weinig dynamiek uitgaat of dat zij in verband
met de sportieve ontwikkeling van de stad Wervik geen visieontwikkeling heeft. De
motivering moet meer zijn dan een louter abstracte en vormelijke stijlformule en
moet pertinent zijn. Daarenboven moet de motivering draagkrachtig zijn : volstaan
om de beslissing te schragen en de betrokkene in staat stellen met nuttig gevolg
tegen de bestuurshandeling op te komen. De motieven mogen niet tegenstrijdig zijn
en er mag geen tegenstrijdigheid zijn tussen de motieven en het dictum. De
motivering mag niet vaag, onduidelijk of nietszeggend zijn. Dit alles is te dezen
nochtans het geval.
3.
Verwerende partij antwoordt dat de wet van 29 juli 1991
betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen niet vereist dat
XII-2558-4/11
van de in een beslissing vermelde redenen voorbeelden worden aangehaald. Het is
noodzakelijk, doch voldoende dat concreet te kennen wordt gegeven om welke
redenen de beslissing werd genomen. Te dezen werd bijgevolg overduidelijk
voldaan aan de formele motiveringsverplichting. Verzoekster scoorde negatief op
het mondeling gedeelte van het examen omdat zij geen toekomstvisie had en omdat
zij onvoldoende dynamisch was, twee pertinente motieven die de beslissing
rechtvaardigen. De juistheid hiervan wordt niet betwist. Integendeel poogt
verzoekster in andere middelen aan te tonen waarom ze geen voldoende visie heeft,
namelijk bij gebrek aan vorming.
4.
Verzoekster repliceert in de memorie van wederantwoord onder
meer dat de summiere vermeldingen “weinig dynamisch” en “geen visieontwikkeling in verband met de sportieve ontwikkeling van Wervik” geen
duidelijke, niet tegenstrijdige, juiste, pertinente, concrete, precieze en volledige
motivering vormen. Dit blijkt reeds uit het feit dat verwerende partij ter griffie een
nieuw stuk heeft neergelegd met de titel “Motivatie mondeling examen
sportfunctionaris-diensthoofd sport (Al - A3)”, waaruit impliciet doch zeker blijkt
dat de beslissing die verzoekster bekend was geenszins de motivering bevatte. Een
achteraf in een procedurestuk gegeven verantwoording kan het gebrek aan formele
motivering in de beslissing zelf niet goedmaken, tenzij die verantwoording zodanig
vanzelfsprekend is dat zij niet uitdrukkelijk dient te worden verwoord en bijgevolg
kan worden aangenomen ook al werd zij in de beslissing zelf niet tot uitdrukking
gebracht. Uit het neerleggen van dit stuk blijkt dat verwerende partij alsnog een
deugdelijke motivering aan haar beslissing poogt te geven. Een motivering achteraf
is evenwel niet duldbaar. De formele motivering heeft tot doel betrokkene toe te
laten op grond van het formeel te motiveren besluit te beslissen of het zin heeft zich
daartegen rechtens op het stuk van de motieven te verweren. Bijgevolg kan geen
rekening worden gehouden met een na de bestreden beslissing opgemaakte nota of
met motiveringen die achteraf in procedurestukken worden gegeven. Het is onjuist
dat verzoekster zou erkennen geen visieontwikkeling te hebben. Het louter aangeven
van niet onderbouwde kwaliteiten die aan een kandidaat worden toegeschreven, is
geen formele motivering in de zin van de formele-motiveringswet. Voor het bepalen
van het al dan niet afdoende karakter van de motivering, moet te dezen rekening
worden gehouden met het feit dat er op verwerende partij een strenge
motiveringsplicht rustte aangezien het examen geen betrekking had op
kennisvragen, er een niet-evidente beslissing diende te worden genomen omtrent de
enige kandidaat voor een functie die de facto reeds gedurende jaren door voormelde
XII-2558-5/11
persoon werd uitgeoefend, en er derhalve twijfel kon bestaan over het verantwoord
zijn van de gegeven punten. Daarenboven dient bij het beoordelen van de inhoud
van de formele motiveringsplicht rekening te worden gehouden met de opdracht van
de examenjury. Te dezen werd de jury gevraagd: “Evaluatie van de
overeenstemming van het profiel van de kandidaten, met de specifieke vereisten van
de functie, evenals van de motivatie en van zijn interesse voor het werkterrein”.
Voorts omvatten het functieprofiel en de functieomschrijving zestien duidelijke en
concrete punten, die evenveel toetsstenen voor de beoordeling uitmaakten. Uit de
opgegeven redenen blijkt geen verwijzing naar het functieprofiel, de
functieomschrijving of haar motivatie en interesse. De motivering is bijgevolg niet
afdoende in het licht van de opdracht van de jury. Zij mocht verwachten te worden
geëvalueerd binnen die opdracht en binnen het omschreven kader waarbij
functieomschrijving en -profiel werden vooropgesteld.
5.
In de laatste memorie argumenteert verwerende partij dat uit het
dossier niet blijkt dat er kan worden getwijfeld aan de ernst van de toegekende
punten. Zij heeft zich voor elke subjectiviteit gehoed. Er was een vooraf gekend
examenprogramma en de examenproeven werden afgenomen en beoordeeld door
een onafhankelijke, externe jury van deskundigen. Er is bijgevolg geen enkel
element dat aanleiding zou kunnen geven tot een strengere motiveringsplicht,
behalve dan dat de mondelinge proef geen betrekking had op kennisvragen, doch
een evaluatie inhield van de overeenstemming van het profiel van de kandidaat met
de vereisten van de functie, alsook van zijn motivatie en interesse voor het
werkterrein. Het werkverslag van de externe jury werd pas later ter griffie
neergelegd omdat verwerende partij het oorspronkelijk niet in haar bezit had. Zij
steunde zich voor het nemen van haar beslissing op de examencijfers en de
motivering ervan door de jury; er was geen enkele reden om aan de examencijfers
of de motivering ervan te twijfelen. Het werkverslag is een weergave van de
bevindingen van de jury. Uit het document blijkt voldoende welke de negatieve
elementen waren en waarom. De formele motivering is een samenvatting en
evaluatie van het werkingsverslag dat het feitelijk bestaan van de motieven vaststelt
en verantwoordbaar vastlegt. Verwerende partij beweert niet dat het
werkingsverslag als formele motivering kan gelden. De ingeroepen motieven
kunnen bezwaarlijk als niet-afdoende worden beschouwd. De formele motivering
geeft voldoende te kennen waarom verzoekster niet geslaagd is. Zij is niet
dynamisch en heeft geen visieontwikkeling terwijl het één van de hoofdtaken van
de sportfunctionaris is sport te promoten en te stimuleren. De formele motivering
XII-2558-6/11
hoeft niet verder te gaan. Ten onrechte wordt vereist dat de motieven van de
motieven zouden worden verstrekt. Men moet wel kunnen nagaan of de formele
motieven deugdelijke materiële motieven formaliseren. Dit hoeft evenwel niet in de
beslissing te worden geëxpliciteerd. Deze mogelijkheid wordt door het werkverslag
geboden.
Beoordeling
6.
De eerste bestreden beslissing, bekrachtigd door de tweede
bestreden beslissing, verklaart verzoekster niet geslaagd voor de examens voor de
betrekking van sportfunctionaris-diensthoofd sport (A1-A3) omdat zij slechts 16 op
40 punten behaalde voor de mondelinge proef, hetzij minder dan de vereiste 50 %
van de punten voor dat examengedeelte. Verzoekster behaalde daardoor voor het
geheel van het examen maar 59,5 op 100 punten, waar zij minstens 60 % diende te
scoren.
7.
Met de mondelinge proef werd beoogd de overeenstemming na
te gaan “van het profiel van de kandidaten met de specifieke vereisten van de
functie, evenals van de motivatie en van zijn interesse voor het werkterrein”. De
gemeenteraadsbeslissing van 21 september 1999, die de betrokken betrekking
vacant verklaarde, beschrijft het functieprofiel waaraan het personeelslid moet
voldoen, evenals de inhoud van de betrekking.
8.
Blijkens de bijlagen aan het proces-verbaal van 11 december 1999
van de examenjury wordt de quotering van verzoekster voor het mondeling gedeelte
verantwoord door: “aandacht voor kwaliteitszorg” (positieve elementen) en “te
weinig dynamisch” en “geen visieontwikkeling in verband met de positieve
ontwikkeling van Wervik” (negatieve elementen).
Als zodanig laten die elementen zich niet duidelijk linken aan de
vereisten waaraan verzoekster volgens het functieprofiel moest voldoen, aan de
functieomschrijving voor de betrekking, haar motivatie of interesse. Vooral echter
gaat het om motieven die zodanig lapidair en algemeen zijn dat zij, zonder enige
toelichting of duiding, als inhoudsloze en daardoor raadselachtige leuzen
voorkomen.
XII-2558-7/11
Een dergelijke, onbevattelijke, formele redengeving is niet de
afdoende motivering die verzoekster op grond van de in het middel aangevoerde
formele-motiveringswet mocht verwachten.
Waar de mondelinge proef geen kennisexamen betrof, waarbij de
beoordeling ertoe beperkt was de gegeven antwoorden met de oplossingen te
vergelijken, kan een louter cijfer niet volstaan om het niet-geslaagd zijn te
motiveren. Er is dan een bijkomende redengeving vereist.
Daar komt te dezen nog bij dat verzoekster ten gevolge van de
toegekende score, in het aanwervingsexamen voor sportfunctionaris-diensthoofd
sport mislukt terwijl zij de enige kandidaat was én al vijf jaar “functioneel
diensthoofd” van de sportdienst. Met andere woorden was, zoals verwerende partij
zelf in de laatste memorie schrijft, de aanstelling van verzoekster “als het ware de
evidentie”. In zulke omstandigheden mag de jury ter formele motivering van de
barslechte score van verzoekster voor de mondelinge proef, des te minder volstaan
met vage, niet-geconcretiseerde slogantaal.
10.
Naar verwerende partij beweert, zou de formele motivering slechts
“een evaluatie en samenvatting” zijn van een “werkverslag met de bevindingen van
de examenjury, waarop de leden zich ondermeer gebaseerd hebben bij de
beraadslaging, motivatie en beslissing voor het aanwervingsexamen
sportfunctionaris niveau A”. Dit “werkverslag” beslaat een volle bladzijde en houdt
wél een duidelijke toetsing aan de specifieke vereisten van de functie in, namelijk
aan vier onderdelen van de functieomschrijving en aan één onderdeel van het
functieprofiel.
11.
Het “werkverslag”, dat verwerende partij in de loop van de
procedures bij de Raad van State toegestuurd kreeg vanwege jurylid A. Celis, is niet
gedagtekend. Het is onduidelijk of het vóór of na de beslissing van 11 december
1999 is opgesteld. Het is de Raad van State twee keer meegedeeld. Op een eerste
versie komt naast de voorgetypte namen van de juryleden geen enkele handtekening
voor. Nadat verwerende partij in het auditoraatsverslag kon lezen dat het
“werkverslag” niet genaamtekend blijkt te zijn “zodat niet valt uit te maken of het
wel degelijk aan de bedoelde examencommissie valt toe te schrijven”, wordt een
tweede versie toegezonden. Het “werkverslag” blijkt nu ondertekend door, alleen,
jurylid A. Celis.
XII-2558-8/11
Het is aldus betwijfelbaar of het stuk wel aan de examenjury kan
worden toegerekend en of het geacht kan worden aan diens beslissing ten grondslag
te liggen. Toegegeven wordt bovendien dat het college van burgemeester en
schepenen geen kennis ervan had of -tenminste- kón hebben, toen het op
13 december 1999 de jurybeoordeling van 11 december 1999 bekrachtigde en tot de
zijne maakte.
12.
Zelfs in de veronderstelling echter dat niettemin in het stuk de
bijkomende verduidelijking moet worden gelezen van de formele motieven die
verzoekster zijn meegedeeld, blijkt niet dat verzoekster er vóór het instellen van
haar beroepen kennis van had of zelfs maar kennis van had kúnnen hebben. Het
enkele feit dat zij in haar verzoekschriften lukraak de veruitwendigde motieven van
gebrek aan dynamiek en visieontwikkeling op de korrel neemt, spreekt dat niet
tegen.
Kennelijk heeft verzoekster dus de beroepen moeten instellen
zonder dat zij een afdoende inzicht had in de motieven van de jurybeslissing van
11 december 1999 en van de bekrachtiging bij collegebesluit van 13 december 1999.
Noch de formele motivering van die beslissingen, noch overigens enig ander stuk
waarop verzoekster acht sloeg of kon slaan, maakte haar met een minimum aan
precisie duidelijk waarom de jury, daarin gevolgd door het schepencollege, haar
prestaties tijdens de mondelinge proef als danig ondermaats beoordeelde.
13.
Alleszins is het essentiële doel van de formele-motiveringswet
niet bereikt. Het besproken onderdeel is gegrond. Het verantwoordt de vernietiging
van de beslissingen die in de eerste twee beroepen aangevochten worden, evenals,
bij gevolgtrekking, de annulatie van de beslissing van 19 januari 2000 van het
college van burgemeester en schepenen, die met het derde beroep wordt bestreden.
De nieuwe taakverdeling binnen de sportdienst, waartoe het college op 19 januari
2000 overging, steunt zo niet uitsluitend, dan toch op doorslaggevende wijze mee
op verzoeksters niet-slagen in het aanwervingsexamen voor sprotfunctionarisdiensthoofd sport (niveau A).
OM DIE REDENEN
BESLIST DE RAAD VAN STATE :
Artikel 1.
XII-2558-9/11
Vernietigd worden :
S het besluit van 11 december 1999 van de examenjury van de stad Wervik
S
S
waarbij Kathleen Mobouck niet geslaagd wordt verklaard voor het examen voor
de betrekking van sportfunctionaris-diensthoofd sport (A1-A3);
het besluit van 13 december 1999 van het college van burgemeester en
schepenen van de stad Wervik waarbij de examenresultaten voor de betrekking
van sportfunctionaris-diensthoofd sport (A1-A3) worden bekrachtigd;
het besluit van 19 januari 2000 van hetzelfde college houdende de nieuwe
taakverdeling binnen de sportdienst.
XII-2558-10/11
Artikel 2.
De kosten van de vorderingen tot schorsing en van de beroepen
tot nietigverklaring, bepaald op 1041,18 euro, komen ten laste van verwerende
partij.
Aldus te Brussel uitgesproken in openbare terechtzitting, op
veertien juli 2008, door de XIIe kamer, die was samengesteld uit :
de HH.
Mevr.
D. VERBIEST,
J. LUST,
G. VAN HAEGENDOREN,
S. DOMS,
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier.
De griffier,
De voorzitter,
S. DOMS.
D. VERBIEST.
XII-2558-11/11
