Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2008:ARR.187.647 (2008-11-03)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 187.647 van 3 november 2008 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Monumenten en Landschappen
Beslissing : Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK.
ARREST
nr. 187.647 van 3 november 2008
in de zaken A. 86.990/X-9187 (I)
A. 96.261/X-9826 (II).
In zake :
I + II
L’ Association Wallonne pour la Promotion du Logement, de
l’Action Sociale et du Tourisme, a.s.b.l.,
die woonplaats kiest bij
advocaat M. UYTTENDAELE,
kantoor houdende te 1060 BRUSSEL,
Bronstraat 68
tegen :
I + II
het Vlaamse Gewest, vertegenwoordigd door de Vlaamse regering,
dat woonplaats kiest bij
advocaat B. STAELENS,
kantoor houdende te 8000 BRUGGE,
Stockhouderskasteel,
Gerard Davidstraat 46, bus 1.
D E R A A D V A N S T A T E, Xe K A M E R,
Gezien het verzoekschrift dat l’Association Wallonne pour la
Promotion du Logement, de l’Action Sociale et du Tourisme, a.s.b.l. op
27 september 1999 heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van het
besluit van 10 juni 1999 van de Vlaamse minister van Cultuur, Gezin en Welzijn
waarbij de hoeve “Den Hof” te Voeren als monument en de omgeving van die hoeve
als dorpsgezicht op een ontwerp van lijst van voor bescherming vatbare
monumenten, stads- en dorpsgezichten worden geplaatst (A. 86.990).
Gezien het verzoekschrift dat l’Association Wallonne pour la
Promotion du Logement, de l’Action Sociale et du Tourisme, a.s.b.l. op 6 oktober
2000 heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van het besluit van 16 juni
2000 van de Vlaamse minister van Binnenlandse Aangelegenheden,
Ambtenarenzaken en Sport houdende bescherming als monument van de hoeve
“Den Hof” te Voeren en houdende bescherming als dorpsgezicht van de omgeving
van die hoeve (A. 96.261).
X-9187-9826-1/15
Gezien de memories van antwoord en van wederantwoord in beide
zaken;
Gezien het verslag in beide zaken opgemaakt door eerste auditeurafdelingshoofd P. DE WOLF;
Gelet op de beschikkingen van 20 januari 2004 die de neerlegging
ter griffie van het verslag en van het dossier gelast;
Gelet op de kennisgeving van het verslag aan partijen en gezien
de laatste memories in beide zaken;
Gelet op de beschikkingen van 15 juli 2008 waarbij de
terechtzitting bepaald wordt op 19 september 2008;
Gehoord het verslag van staatsraad P. LEFRANC;
Gehoord de opmerkingen van advocaat E. JACUBOWITZ, die
loco advocaat M. UYTTENDAELE verschijnt voor de verzoekende partij, en van
advocaat N. DAELMAN, die loco advocaat B. STAELENS verschijnt voor de
verwerende partij;
Gehoord het eensluidend advies van adjunct-auditeur-generaal
P. DE WOLF;
Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van
State, gecoördineerd op 12 januari 1973;
OVERWEEGT WAT VOLGT :
- De rechtspleging
De zaken A.86.990/X-9187 en A. 96.261/X-9826 zijn dermate met
elkaar verbonden dat het wenselijk is dat ze worden samengevoegd.
X-9187-9826-2/15
- De feiten
2.1.
De verzoekende partij is sinds 23 december 1998 eigenares van
de hoeve “Den Hof” en omliggende percelen gelegen te Voeren, kadastraal bekend
sectie A, nrs. 570/d, 566/a en 571/b.
2.2.
Die percelen zijn volgens het bij koninklijk besluit van 5 april
1977 vastgestelde gewestplan Sint-Truiden - Tongeren deels gelegen in woongebied
met landelijk karakter en deels in natuurgebied.
2.3.
In een nota van 10 mei 1999 stelt de afdeling monumenten en
landschappen van het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap op gemotiveerde
wijze voor de hoeve “Den Hof” te Voeren als monument en de omgeving als
dorpsgezicht te beschermen wegens hun historische waarde.
2.4.
Op 10 juni 1999 beslist de Vlaamse minister van Cultuur, Gezin
en Welzijn om de hoeve “Den Hof” te Voeren als monument en om de omgeving
van die hoeve als dorpsgezicht op een ontwerp van lijst van voor bescherming
vatbare monumenten, stads- en dorpsgezichten te plaatsen.
Een afschrift van dat besluit wordt bij aangetekende brief van
27 juli 1999 onder meer naar de verzoekende partij verstuurd.
Het betreft het bestreden besluit in de zaak A. 86.990.
2.5.
Bij aangetekende brief van 25 augustus 1999 aan de afdeling
monumenten en landschappen wordt namens de verzoekende partij bezwaar
ingediend tegen de voorlopige bescherming van de hoeve “Den Hof” en omgeving
te Voeren.
2.6.
Op 8 september 1999 brengt de Provinciale Commissie voor
Monumenten en Landschappen Limburg gunstig advies uit.
2.7.
De bestendige deputatie van de provincieraad van Limburg
verleent op 23 september 1999 een gunstig advies voor de bescherming.
2.8.
In een brief van 23 september 1999 aan de afdeling monumenten
en landschappen meldt de burgemeester dat het advies van de gemeente Voeren over
de voorgenomen bescherming ongunstig is.
X-9187-9826-3/15
2.9.
Tijdens het openbaar onderzoek dat wordt gehouden van 5 januari
2000 tot en met 3 februari 2000 worden geen bezwaarschriften ingediend.
2.10.
In een nota van 23 maart 2000 worden de bezwaren van de
verzoekende partij en het advies van het gemeentebestuur betreffende de
bescherming van de hoeve en de omgeving, uiteengezet en beantwoord door de
afdeling monumenten en landschappen.
2.11.
Op 6 april 2000 stemt de Koninklijke Commissie voor
Monumenten en Landschappen van het Vlaamse Gewest (hierna : KCML) in met
die beoordeling van de adviezen en bezwaren door de afdeling monumenten en
landschappen en brengt de KCML een gunstig gemotiveerd advies uit.
2.12.
Op 16 juni 2000 beslist de Vlaamse minister van Binnenlandse
Aangelegenheden, Ambtenarenzaken en Sport om de bovenvermelde hoeve “Den
Hof” te Voeren als monument en de omgeving van de hoeve als dorpsgezicht te
beschermen.
Een afschrift van dat beschermingsbesluit wordt bij aangetekende
brief van 7 augustus 2000 onder meer naar de verzoekende partij verstuurd.
Het betreft het bestreden besluit in de zaak A. 96.261.
3. De ontvankelijkheid van het beroep in de zaak A. 86.990
3.1.
Door het definitieve beschermingsbesluit van 16 juni 2000 heeft
het in de zaak A. 86.990 bestreden besluit van 10 juni 1999 geen rechtsgevolgen
meer. Zelfs indien het definitieve beschermingsbesluit zou worden vernietigd en dus
juridisch geacht wordt nooit te hebben bestaan, kan het voorlopig
beschermingsbesluit overeenkomstig artikel 5, § 7 van het decreet van 3 maart 1976
tot bescherming van monumenten en stads- en dorpsgezichten (hierna :
Monumentendecreet) geen “uitwerkselen” meer hebben. De verzoekende partij heeft
bijgevolg geen actueel belang meer bij de nietigverklaring van het in de zaak
A. 86.990 bestreden besluit.
3.2.
Het beroep is onontvankelijk.
3.3.
In die omstandigheden is de Raad van State overeenkomstig
artikel 26, § 2, tweede lid, 1/ van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het
X-9187-9826-4/15
Arbitragehof, niet gehouden tot het stellen van de door de verzoekende partij
geformuleerde prejudiciële vraag aan het Grondwettelijk Hof.
4. Ten gronde - zaak A. 96.261
4.1. Eerste middel
4.1.1.
Het eerste middel is genomen uit de schending van artikel 159 van
de Grondwet, van artikel 2 van het Monumentendecreet, en van het evenredigheidsen het motiveringsbeginsel.
In het eerste onderdeel stelt de verzoekende partij dat artikel 2 van
het Monumentendecreet werd geschonden doordat uit een dossier dat zij heeft
neergelegd blijkt dat de hoeve “Den Hof” geen specifieke historische waarde van
algemeen belang heeft die haar onderscheidt van de andere hoeven in de streek en
doordat de omgeving van de hoeve evenmin een typisch karakter heeft die de
intrinsieke waarde van het monument tot zijn recht doet komen. Zij stelt de Raad
van State voor om over te gaan tot vaststellingen ter plaatse.
In het tweede onderdeel wordt gesteld dat artikel 2 van het
Monumentendecreet werd geschonden, doordat de percelen gelegen langs de
Kastanjelaarstraat te ver gelegen zijn van de hoeve, terwijl volgens die bepaling
enkel de directe er onmiddellijk mee verbonden visuele omgeving van een
monument, beschermd kan worden. Omdat zij “in tempore non suspecto” een
verkavelingsvergunning aangevraagd heeft voor 9 kavels gelegen langs die straat,
acht zij ook het evenredigheidsbeginsel geschonden. Zij betwist voorts de
intrinsieke historische waarde omdat de andere zijde van de Kastanjelaarstraat reeds
verkaveld werd.
4.1.2.
De verwerende partij repliceert dat de beschermde goederen in de
motiveringsnota uitgebreid beschreven worden, de historische waarde ervan in die
nota verduidelijkt wordt en dat verschillende bronnen de historische waarde
vermelden, het dorpsgezicht niet beschermd werd omwille van haar “beeldbepalend
karakter” of omwille van “de fysische eigenschappen” die “de instandhouding en
het onderhoud van het monument kan waarborgen” maar omwille van haar
intrinsieke en unieke historische waarde die wordt bevestigd door de verschillende
geschiedkundige bronnen die in de motiveringsnota vermeld worden, en van een
schending van het evenredigheidsbeginsel geen sprake kan zijn omdat de
X-9187-9826-5/15
aangevraagde verkaveling door de gemachtigde ambtenaar eveneens onverenigbaar
geacht wordt met een goede ruimtelijke ordening.
4.1.3.
Krachtens het motiveringsbeginsel of de materiële
motiveringsplicht moet elke administratieve beslissing berusten op rechtens
aanvaardbare motieven met een voldoende feitelijke grondslag. De motieven moeten
in beginsel steunen op feiten die met de werkelijkheid overeenstemmen. Als
annulatierechter is de Raad van State belast met een wettigheidstoezicht. Het komt
de Raad van State niet toe het feitenonderzoek in de behandelde zaak over te doen
en in plaats van het bestuur te appreciëren of een goed wel beschermingswaard is.
De Raad vermag wel na te gaan of de administratieve overheid rechtmatig tot haar
voorstelling van de feiten is kunnen komen. Hij kan dus nagaan of de feiten die de
overheid als uitgangspunt heeft genomen, vaststaan in het licht van de
bewijselementen die beschikbaar waren.
4.1.4.
Uit het bestreden besluit blijkt dat de hoeve “Den Hof” van
algemeen belang wordt geacht omwille van zijn historische waarde als “voormalige
zetel van het leenhof Van den Bongart, groot leen van het leenhof van Daelhem” die
als volgt omschreven wordt: “van de gebouwen van het voormalige hof resteren nog
het woonhuis uit de eerste helft van de 18de eeuw, aangepast in de 19de eeuw tesamen
met de hekpijlers van de inkom; het heuvellichaam (motte) met omgrachting en de
muurresten van een torenconstructie (donjon) verwijzen naar de middeleeuwse
fase”. Voorts blijkt daaruit dat de omgeving van de hoeve van algemeen belang is
omwille van zijn historische waarde als zeldzame getuige van een “homogeen
grondstuk dat ongewijzigd is gebleven sinds de toestand weergegeven op de
Ferrariskaart in 1781-1788 en de kadastrale kaart van Popp in 1876” die bovendien
“integrerend deel uit(maakt) van deze historische leenhofsite”.
Die motivering komt overeen met de motivering vermeld in de
motiveringsnota van de afdeling monumenten en landschappen van 10 mei 1999 die
gebaseerd is op meerdere historische bronnen en wetenschappelijke publicaties. Ook
de Provinciale Commissie voor Monumenten en Landschappen en de KCML
hebben het algemeen belang van de aldus omschreven historische waarde van de
hoeve en de omgeving bevestigd.
4.1.5.
De verzoekende partij toont niet aan dat de gegevens van de zaak
waarop de historische waarde van algemeen belang van de hoeve en zijn omgeving
gesteund worden, onjuist zijn. Het feit dat van de gebouwen van het voormalige hof
X-9187-9826-6/15
enkel nog het woonhuis overblijft doet op zich niets af aan de omschreven
historische waarde evenmin als aan het, naar de Middeleeuwen verwijzende, bestaan
van het heuvellichaam met omgrachting en de muurresten van een torenconstructie.
Met de verwerende partij wordt vastgesteld dat uit de motieven
tot bescherming van de omgeving van de hoeve als dorpsgezicht blijkt dat de
bescherming slaat op een dorpsgezicht als bedoeld in artikel 2, 3/, eerste
gedachtenstreepje van het Monumentendecreet en niet op een dorpsgezicht als
bedoeld in artikel 2, 3/, tweede gedachtenstreepje. De kritiek van de verzoekende
partij dat de beschermde omgeving “te ver” van de hoeve ligt om als de “directe, er
onmiddellijk mee verbonden visuele omgeving” te kunnen worden omschreven, is
derhalve niet pertinent.
Het bestaan van een verkaveling aan de andere zijde van de
Kastanjelaarstraat en dus buiten het beschermde dorpsgezicht doet evenmin iets af
aan de niet betwiste historische waarde van algemeen belang van die omgeving van
de hoeve “Den Hof”.
Het feit dat de verzoekende partij op 10 juni 1999 een
verkavelingsaanvraag heeft ingediend om het bovenvermelde perceel nr. 566/a in
9 loten te verkavelen toont op zich niet aan dat het redelijkheids- en/of het
evenredigheidsbeginsel wordt geschonden door het bestreden beschermingsbesluit
dat ten andere het resultaat is van een procedure die eerder is aangevangen met een
plaatsbezoek door de afdeling Monumenten en Landschappen in februari 1999.
4.1.6.
Het eerste middel is in al zijn onderdelen ongegrond.
4.2. Tweede middel
4.2.1.
Het tweede middel is genomen uit de schending van de
artikelen 6.1.2.2 en 13.4.3.1 van het koninklijk besluit van 28 december 1972
betreffende de inrichting en de toepassing van de ontwerpgewestplannen en
gewestplannen (hierna : Inrichtingsbesluit), van artikel 2 van het decreet betreffende
de ruimtelijke ordening, gecoördineerd op 22 oktober 1996 en van het bij koninklijk
besluit van 5 april 1977 vastgestelde gewestplan Sint-Truiden - Tongeren.
De verzoekende partij stelt dat het bestreden besluit tot doel heeft
de betrokken percelen in hun actuele staat te behouden, terwijl die percelen volgens
het gewestplan Sint-Truiden - Tongeren gedeeltelijk in woongebied met landelijk
karakter en gedeeltelijk in natuurgebied zijn gelegen, door het voorlopig
X-9187-9826-7/15
beschermingsbesluit geen enkele wijziging meer kan worden aangebracht aan de
beschermde goederen en dat de bestemming ervan daardoor overeenstemt met die
van gebieden en plaatsen van culturele, historische en/of esthetische waarde of van
natuurgebieden met wetenschappelijke waarde of natuurreservaten, en het bestreden
besluit dus neerkomt op een gewestplanwijziging of alleszins strijdig is met de
verordenende kracht van gewestplannen.
4.2.2.
De verwerende partij repliceert dat in natuurgebied “een zo goed
als algemeen bouwverbod geldt” en zij dus “niet (inziet) hoe een onverenigbaarheid
zou kunnen bestaan tussen het beschermde dorpsgezicht en de bestemming
‘natuurgebied’” nu de bescherming als dorpsgezicht geen algemeen bouwverbod
impliceert, er geen onverenigbaarheid is met de bestemming woongebied met
landelijk karakter vermits de beschermde percelen in gebruik zijn als
landbouwpercelen en in dergelijk gebied niet “alle terreinen effectief bouwgrond
moeten worden” en de verkavelingsaanvraag van de verzoekende partij overigens
werd geweigerd omdat de gemachtigde ambtenaar geoordeeld heeft dat de
verkaveling onverenigbaar was met de goede ruimtelijke ordening.
4.2.3.
Om wettig te zijn moet een beschermingsbesluit, zoals iedere
individuele overheidsbeslissing, kunnen worden ingepast in bestaande wetten en in
bestaande, regelmatig vastgestelde hogere rechtsnormen, zijnde niet alleen de
normen welke de tot beschermen bevoegde overheid zelf heeft vastgesteld, maar ook
de verordenende bepalingen welke andere administratieve overheden tot stand
hebben gebracht, als met name de voorschriften van definitief vastgestelde plannen
van aanleg.
Uit wat voorafgaat volgt niet dat de bescherming van een
dorpsgezicht of van een monument ipso facto in strijd is met de bestemming
woongebied met landelijk karakter of natuurgebied en dat in die gebieden geen
bescherming als monument of als dorps- of stadsgezicht mogelijk is.
Van een onwettigheid van het beschermingsbesluit wegens
schending van het gewestplan kan slechts sprake zijn wanneer bepaalde
voorschriften van het beschermingsbesluit de verwezenlijking van de plannen van
aanleg verhinderen. Ook goedgekeurde plannen van aanleg houden
eigendomsbeperkingen in. Op zich is het niet onwettig dat met toepassing van het
Monumentendecreet bijkomende bepalingen en verplichtingen worden opgelegd.
Luidens artikel 5.1.0 van het Inrichtingsbesluit zijn woongebieden
bestemd voor wonen alsmede voor handel, dienstverlening, ambacht en kleinbedrijf
X-9187-9826-8/15
voor zover deze taken van bedrijf om redenen van goede ruimtelijke ordening niet
in een daartoe aangewezen gebied moeten worden afgezonderd, voor groene
ruimten, voor sociaal-culturele inrichtingen, voor openbare nutsvoorzieningen, voor
toeristische voorzieningen en voor agrarische bedrijven, voor zover ze verenigbaar
zijn met de onmiddellijke omgeving.
Ingevolge art. 6.1.2.2 van het Inrichtingsbesluit zijn
woongebieden met landelijk karakter bestemd voor woningbouw in het algemeen
en tevens voor landbouwbedrijven. Het zijn gebieden waarin wonen in het algemeen
en landbouw hoofdbestemmingen zijn. Daarnaast kunnen er eveneens de andere
inrichtingen, voorzieningen en activiteiten worden toegelaten die vermeld zijn in
voormeld art. 5.1.0.
Daarnaast bepaalt artikel 19, derde lid van het Inrichtingsbesluit
dat een vergunning, ook al is de aanvraag niet in strijd met het gewestplan of
ontwerpgewestplan, slechts wordt afgegeven zo de uitvoering van de handelingen
en werken verenigbaar is met de goede plaatselijke ordening.
Wanneer een perceel is gelegen in een woongebied vloeit daar dus
niet als zodanig uit voort dat dit perceel is bestemd voor bewoning en dat de
eigenaar hoe dan ook kan verkavelen en bouwen.
Ingevolge artikel 13.4.3.1 van het Inrichtingsbesluit omvatten de
natuurgebieden de bossen, wouden, venen, heiden, moerassen, duinen, rotsen,
aanslibbingen, stranden en andere dergelijke gebieden waar jagers- en vissershutten
mogen gebouwd worden voor zover deze niet kunnen gebruikt worden als
woonverblijf, al ware het maar tijdelijk.
Te dezen omvat het bestreden beschermingsbesluit geen
specifieke beperkingen of verbodsbepalingen. In artikel 2 worden zonder meer de
beschikkingen van het besluit van de Vlaamse regering van 17 november 1993 tot
bepaling van de algemene voorschriften inzake instandhouding en onderhoud van
monumenten en stads- en dorpsgezichten van toepassing verklaard. De verzoekende
partij heeft nergens vermeld uit welke bepalingen van het bestreden besluit een
bouwverbod in het beschermde dorpsgezicht zou voortvloeien.
Het bouwverbod voor de percelen die volgens het gewestplan in
natuurgebied zijn gelegen volgt uit die gewestplanbestemming zelf en niet uit het
bestreden beschermingsbesluit.
Uit het voorgaande volgt ook dat de verzoekende partij, die in de
laatste memorie erkent dat het bestreden besluit geen algemeen bouw- of
verkavelingsverbod invoert, ten onrechte aanvoert dat de gewestplanbestemmingen
van de beschermde percelen “de facto” werden gewijzigd door het bestreden besluit.
X-9187-9826-9/15
Zij toont niet aan dat het bestreden besluit de verwezenlijking van het gewestplan
aldaar verhindert.
4.2.4.
Het tweede middel is ongegrond.
4.3. Derde en zesde middel
4.3.1.
Het derde middel is genomen uit de schending van artikel 159 van
de Grondwet, van artikel 5 van het Monumentendecreet en uit onbevoegdheid en
machtsoverschrijding. De verzoekende partij voert aan dat het voorlopig
beschermingsbesluit werd genomen door de Vlaamse minister van Cultuur,
Gezondheid en Welzijn, terwijl het besluit collegiaal door de Vlaamse regering
moest worden genomen en het besluit van de Vlaamse regering van 19 december
1997 tot bepaling van de bevoegdheden van de leden van de Vlaamse regering aan
de minister geen bevoegdheid heeft verleend om alleen een voorlopig
beschermingsbesluit te nemen.
Het zesde middel is genomen uit de schending van artikel 5 van
het Monumentendecreet en uit onbevoegdheid en machtsoverschrijding. De
verzoekende partij voert aan dat het beschermingsbesluit van 16 juni 2000 werd
genomen door de Vlaamse minister van Binnenlandse Aangelegenheden,
Ambtenarenzaken en Sport, terwijl het besluit collegiaal door de Vlaamse regering
moest worden aangenomen.
4.3.2.
De verwerende partij stelt, wat betreft het derde middel, dat het
voorlopig beschermingsbesluit verwijst naar het besluit van de Vlaamse regering
van 19 december 1997 tot bepaling van de bevoegdheden van de leden van de
Vlaamse regering, en de gemeenschaps- en gewestregeringen bevoegdheden kunnen
delegeren aan de individuele regeringsleden zoals blijkt uit de artikelen 68 en 69 van
de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen die delegaties
binnen de schoot van de regering mogelijk maken. Ingevolge die bepalingen was de
Vlaamse minister van Cultuur, Gezin en Welzijn bevoegd om beslissingen te nemen
voor de toepassing van de decreten inzake monumenten.
In verband met het zesde middel verwijst de verwerende partij nog
naar artikel 11, 10/ van het besluit van de Vlaamse regering van 13 juli 1999 tot
bepaling van de bevoegdheden van de leden van de Vlaamse regering dat
“uitdrukkelijk bepaalt dat de Vlaamse minister van Binnenlandse Aangelegenheden,
Ambtenarenzaken en Sport bevoegd is voor monumenten”.
X-9187-9826-10/15
4.3.3.
Volgens artikel 68 van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot
hervorming der instellingen regelt elke regering haar werkwijze. Artikel 69 bepaalt
dat elke regering collegiaal beraadslaagt, onverminderd de door haar toegestane
delegaties. Hieruit volgt dat de verdeling van de bevoegdheden in de schoot van de
Vlaamse regering uitsluitend een zaak van die regering is. Het komt daarom niet toe
aan de decreetgever een lid van de regering beslissingsbevoegdheid toe te kennen
met betrekking tot door hem aangewezen materies. Het Monumentendecreet doet
dat ook niet en geeft in de artikelen 5, § 1 en 7 aan de Vlaamse regering opdracht
de ontwerpen van lijst van voor bescherming vatbare monumenten en stads- en
dorpsgezichten respectievelijk het besluit tot definitieve bescherming van de op de
ontwerp van lijst voorkomende monumenten en stads- en dorpsgezichten vast te
stellen.
4.3.4.
Voor wat de beslissing tot vaststelling van een ontwerp van lijst
van voor bescherming vatbare monumenten, stads- en dorpsgezichten betreft,
verleent de Vlaamse regering, onder uitdrukkelijke verwijzing naar voormelde
artikelen 68 en 69, bij besluit van 19 december 1997 tot bepaling van de
bevoegdheden van de leden van de Vlaamse regering aan Luc Martens, Vlaamse
minister van Cultuur, Gezin en Welzijn, delegatie voor het nemen van beslissingen
voor de toepassing van onder meer de wetten en decreten inzake de monumenten.
Het besluit tot vaststelling van een ontwerp van lijst van voor bescherming vatbare
monumenten, stads- en dorpsgezichten is ook effectief door Luc Martens genomen.
Het is niet door onbevoegdheid aangetast.
4.3.5.
Wat het besluit tot definitieve bescherming betreft, verleent de
Vlaamse regering, eveneens onder verwijzing naar voormelde bijzondere wet van
8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen, bij besluit van 13 juli 1999 tot
bepaling van de bevoegdheden van de leden van de Vlaamse regering aan Johan
Sauwens, Vlaamse minister van Binnenlandse Aangelegenheden, Ambtenarenzaken
en Sport, de bevoegdheid voor het nemen van beslissingen inzake de monumenten.
Het bestreden besluit is ook effectief door Johan Sauwens genomen. Het is niet door
onbevoegdheid aangetast.
4.3.6.
De genoemde ministers waren bevoegd om de voornoemde
besluiten te nemen, ook al zouden ze rechtsgevolgen teweegbrengen in domeinen
die tot de bevoegdheid van andere leden van de Vlaamse regering behoren.
X-9187-9826-11/15
4.3.7.
Het derde en het zesde middel zijn niet gegrond.
4.4. Vierde middel
4.4.1.
Het vierde middel is genomen uit de schending van artikel 159
van de Grondwet, van artikel 70 van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot
hervorming der instellingen, van artikel 5 van het Monumentendecreet en uit
onbevoegdheid en machtsoverschrijding.
De verzoekende partij stelt dat het bestreden besluit genomen
werd door een onbevoegde overheid, doordat de voorlopige beschermingsbeslissing
genomen werd op 10 juni 1999, terwijl de Vlaamse regering zich diende te beperken
tot de lopende zaken. Zij betoogt dat het voorlopige beschermingsbesluit genomen
werd drie dagen vóór de federale en regionale verkiezingen die plaatsvonden op
13 juni 1999, het Vlaamse Parlement dan niet meer in de mogelijkheid was om
controle uit te oefenen op de Vlaamse regering en het voorlopige
beschermingsbesluit geen lopende zaak betrof.
4.4.2.
De verwerende partij repliceert dat de Vlaamse regering op 10
juni 1999 nog niet ontslagnemend was en nog haar volheid van bevoegdheid had en
dat de voorlopige beslissing “die reeds werd voorbereid sinds januari 1999” zonder
“overhaasting” werd genomen en “het uiteindelijk definitief beschermingsbesluit
(is) genomen door de nieuwe regering”.
4.4.3.
De verzoekende partij dupliceert dat de beschermingsprocedure
werd ingezet door het voorlopig beschermingsbesluit van 10 juni 1999 dat politiek
delicaat lag omwille van de ligging in Voeren, overhaast werd genomen en een
beleidskeuze inhield.
4.4.4.
Te dezen heeft het Vlaamse Parlement zijn werkzaamheden in de
zittingsperiode van 1998-99 beëindigd op de plenaire vergadering van 6 mei 1999,
heeft de Vlaamse regering op 14 juni 1999 haar ontslag aan het Vlaams Parlement
aangeboden en werd het Vlaams Parlement in zijn nieuwe samenstelling
geïnstalleerd op 6 juli 1999. Hieruit volgt dat de parlementaire controle op de
regering op het ogenblik dat het voorlopig beschermingsbesluit werd genomen,
geacht moet worden afwezig te zijn geweest. Bijgevolg was de bevoegdheid van de
Vlaamse regering op dat ogenblik beperkt tot de lopende zaken.
X-9187-9826-12/15
4.4.5.
De procedure die tot het bestreden definitief beschermingsbesluit
heeft geleid werd reeds in februari 1999 met een plaatsbezoek van de afdeling
monumenten en landschappen aangevat. De beschermingsprocedure is tot het
voorlopig beschermingsbesluit zonder overhaasting afgewikkeld. De
motiveringsnota van de afdeling monumenten en landschappen werd opgemaakt op
10 mei 1999 en werd gevolgd door het voorlopig beschermingsbesluit van 10 juni
1999. Het verdere verloop van de beschermingsprocedure is dan geschied onder
parlementaire controle.
Het voorlopig beschermingsbesluit was het voorlopig
eindresultaat van een bestuurshandeling die normaal is aangevat, geregeld en onder
parlementaire controle verder afgewikkeld en is niet de verrassende uitkomst van
een actie die in der ijl is beraamd en op een geforceerde wijze ondernomen door een
minister die, aangezien hij politiek niet meer verantwoordelijk zou geweest zijn, zou
zijn opgetreden buiten zijn bevoegdheid.
Het voorlopig beschermingsbesluit dient zich bovendien niet aan
als een regeringszaak, dit wil zeggen een zaak die opties impliceert waarvan het
belang op het gebied van de algemene politiek uiteraard zo groot is dat over deze
zaak alleen zou kunnen worden beslist door een regering die de steun geniet van het
Parlement en die het risico loopt deze steun te verliezen door de beslissing die ze
heeft genomen. Dit blijkt ten andere uit het bestreden beschermingsbesluit dat werd
genomen onder parlementaire controle.
4.4.4.
Het vierde middel is niet gegrond.
4.5. Vijfde middel
4.5.1.
Het vijfde middel is genomen uit de schending van artikel 5, § 1
van het Monumentendecreet. De verzoekende partij betoogt dat in het voorlopig
beschermingsbesluit wordt gesteld dat er mogelijk erfdienstbaarheden worden
opgelegd, terwijl artikel 5 van het Monumentendecreet voorschrijft dat de
erfdienstbaarheden uitdrukkelijk vermeld worden in het ontwerp van lijst.
De verwijzing naar het besluit van de Vlaamse regering van
17 november 1993 tot bepaling van de algemene voorschriften inzake
instandhouding en onderhoud van de monumenten en de stads- en dorpsgezichten
laat niet toe na te gaan welke erfdienstbaarheden in dit laatste besluit toepasselijk
zijn op het voorlopig beschermde goed. De verzoekende partij besluit dat er twijfel
X-9187-9826-13/15
bestaat over de erfdienstbaarheden die worden opgelegd in het voorlopig
beschermingsbesluit.
4.5.2.
De verwerende partij repliceert dat het “zeer duidelijk (is) dat in
casu geen andere erfdienstbaarheden worden opgelegd dan deze opgenomen in het
besluit van de Vlaamse regering van 17 november 1993”.
4.5.3.
Het bestreden besluit bepaalt in artikel 2 dat de beschikkingen van
het besluit van de Vlaamse regering van 17 november 1993 tot bepaling van de
algemene voorschriften inzake instandhouding en onderhoud van monumenten en
stads- en dorpsgezichten van toepassing zijn en legt geen specifieke voorschriften
op. Het voormelde besluit van 17 november 1993 bevat geen erfdienstbaarheden
maar een geheel van onderhouds- en instandhoudingsverplichtingen. Artikel 1 van
dit besluit, met als rechtsgrond artikel 5, § 5 en artikel 11, § 2 van het
Monumentendecreet, bepaalt dat dit besluit van toepassing is op onder meer de
monumenten en de stads- en dorpsgezichten die met toepassing van het
Monumentendecreet definitief beschermd zijn, en dat de voorschriften van dit
besluit slechts van toepassing zijn voor zover zij niet afwijken van de specifieke
voorschriften bepaald in het definitieve beschermingsbesluit. Dit besluit legt aldus
verplichtingen op die gelden voor alle beschermde monumenten, zelfs indien deze
niet uitdrukkelijk in het beschermingsbesluit zelf zijn vermeld. De verzoekende
partij heeft derhalve geen belang bij het middel.
4.5.4.
Het vijfde middel is niet ontvankelijk.
OM DIE REDENEN
BESLIST DE RAAD VAN STATE :
Artikel 1.
De zaken A. 86.990/X-9187 en A. 96.261/X-9826 worden
gevoegd.
Artikel 2.
De beroepen worden verworpen.
X-9187-9826-14/15
Artikel 3.
De kosten van de beroepen, bepaald op 347,06 euro, komen ten
laste van de verzoekende partij.
Aldus te Brussel uitgesproken in openbare terechtzitting, op
drie november 2008, door de Xe kamer, die was samengesteld uit :
de HH.
Mevr.
R. STEVENS,
J. BOVIN,
P. LEFRANC,
G. SCHEVENEELS,
De griffier,
G. SCHEVENEELS.
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier.
De voorzitter,
R. STEVENS.
X-9187-9826-15/15
