Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2009:ARR.194.795 (2009-06-29)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 194.795 van 29 juni 2009 Sociale zaken en volksgezondheid -
Varia (sociale zaken en volksgezondheid) Beslissing : Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK.
ARREST
nr. 194.795 van 29 juni 2009
in de zaken A. 180.767/IX-5561
A. 185.388/IX-5771.
In zake :
de NV GOOSSENS SERVICE CENTER,
die woonplaats kiest bij
advocaat T. PEETERS,
kantoor houdende te ANTWERPEN,
Mechelsesteenweg 27
tegen :
de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening,
die woonplaats kiest bij
advocaat A. COOLSAET,
kantoor houdende te ANTWERPEN,
Arthur Goemaerelei 69.
--------------------------------------------------------------------------------------------------D E R A A D V A N S T A T E, IXe K A M E R,
Gezien het verzoekschrift dat de NV GOOSSENS SERVICE
CENTER op 2 februari 2007 heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van
de beslissing van de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening van 5 december 2006 met
betrekking tot de terugvordering van de tegemoetkoming van de federale overheid
in het systeem van dienstencheques, op basis van het koninklijk besluit van
12 december 2001, alsmede de voorbereidende rechtshandelingen daarvan, in het
bijzonder de brief van 27 oktober 2006 tot “kennisgeving van vastgestelde
inbreuk(en) op de wetgeving van de dienstencheques en mogelijkheid om uw
verweermiddelen in te dienen” (zaak A. 180.767/IX-5561);
Gezien het verzoekschrift dat de NV GOOSSENS SERVICE
CENTER op 5 oktober 2007 heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van
de beslissing van de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening van 17 september 2007
met betrekking tot de terugvordering van de tegemoetkoming van de federale
overheid in het systeem van dienstencheques, op basis van het koninklijk besluit van
12 december 2001, alsmede de voorbereidende rechtshandelingen daarvan, in het
bijzonder de brief van 19 juni 2007 tot “kennisgeving van vastgestelde inbreuk(en)
IX-5561-1/10
op de wetgeving van de dienstencheques en mogelijkheid om uw verweermiddelen
in te dienen” (zaak A. 185.388/IX-5771);
Gezien de memories van antwoord en van wederantwoord;
Gezien de verslagen opgemaakt door eerste auditeur J. STEVENS;
Gelet op de kennisgeving van de verslagen aan partijen en gezien
de laatste memories;
Gelet op de beschikking van 11 maart 2009 waarbij de
terechtzitting in de zaak A. 185.388/IX-5771 bepaald wordt op 18 mei 2009;
Gehoord het verslag van kamervoorzitter P. LEMMENS;
Gehoord de opmerkingen van advocaat T. PEETERS, die
verschijnt voor de verzoekende partij, en van advocaat A. COOLSAET, die
verschijnt voor de verwerende partij;
Gehoord het eensluidend advies van auditeur I. VOS;
Gelet op de beschikking van 20 mei 2009 waarbij de terechtzitting
in de zaak A. 180.767/IX-5561 bepaald wordt op 22 juni 2009;
Gehoord het verslag van kamervoorzitter P. LEMMENS;
Gehoord de opmerkingen van advocaat T. PEETERS, die
verschijnt voor de verzoekende partij, en van advocaat A. COOLSAET, die
verschijnt voor de verwerende partij;
Gehoord het eensluidend advies van adjunct-auditeur
A. VAN STEENBERGE, bij beslissing van 31 oktober 2008 van de auditeurgeneraal gemachtigd om ter openbare terechtzitting advies te verlenen;
Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van
State, gecoördineerd op 12 januari 1973,
IX-5561-2/10
OVERWEEGT WAT VOLGT :
Feiten
1.1.
De verzoekende partij is ten tijde van de bestreden beslissingen,
en dit sedert 3 mei 2004, erkend als dienstenonderneming in het kader van het
systeem van dienstencheques, ingesteld bij de wet van 20 juli 2001 tot bevordering
van buurtdiensten en -banen en bij het koninklijk besluit van 12 december 2001
betreffende de dienstencheques.
1.2.
Op 29 juni 2006, 3 juli 2006 en 24 augustus 2006 wordt de
verzoekende partij gecontroleerd door een ambtenaar van de Rijksdienst voor
Arbeidsvoorziening (hierna: RVA).
Met een brief van 27 oktober 2006 deelt de verwerende partij aan
de verzoekende partij mee dat uit de opgestelde processen-verbaal van verhoor en
de gedane vaststellingen in juni, juli en augustus 2006 blijkt dat de wettelijke en
reglementaire voorwaarden betreffende de dienstencheques niet werden nageleefd.
Dit schrijven bevat een opgave van de vastgestelde inbreuken. Aan de verzoekende
partij wordt de mogelijkheid geboden om binnen de 30 kalenderdagen schriftelijke
verweermiddelen in te dienen.
Met een brief van 7 november 2006 dient de verzoekende partij
haar verweermiddelen in.
Bij aangetekend schrijven van 5 december 2006 deelt de
verwerende partij mee dat zij heeft beslist om de tegemoetkoming van de federale
overheid in het systeem van dienstencheques terug te vorderen voor de ten onrechte
ingediende dienstencheques tot en met maart 2006, ten bedrage van 41.711,26 euro.
De verzoekende partij wordt verzocht voormeld bedrag binnen 30 dagen over te
schrijven. Zij wordt er tevens op geattendeerd dat het dossier zal overgezonden
worden aan de Administratie van de Domeinen voor gedwongen uitvoering indien
de verschuldigde som niet binnen de aangegeven termijn is overgemaakt.
Dit is de bestreden beslissing in de zaak A. 180.767/IX-5561.
IX-5561-3/10
1.3.
Met een brief van 19 juni 2007 deelt de verwerende partij aan de
verzoekende partij mee dat zij aan de hand van bijkomend onderzoek heeft
vastgesteld dat ook voor de periode volgend op 31 maart 2006, einddatum van de
terugvordering volgens de voorgaande beslissing van 5 december 2006, de
wettelijke en reglementaire bepalingen inzake dienstencheques niet werden
nageleefd.
Bij aangetekend schrijven van 17 september 2007 deelt de
verwerende partij mee dat zij heeft beslist om de tegemoetkoming van de federale
overheid in het systeem van dienstencheques terug te vorderen voor de ten onrechte
ingediende dienstencheques tussen april en december 2006, ten bedrage van
43.300,40 euro. De verzoekende partij wordt verzocht voormeld bedrag binnen
30 dagen over te schrijven. Zij wordt er tevens op geattendeerd dat het dossier zal
overgezonden worden aan de Administratie van de Domeinen voor gedwongen
uitvoering indien de verschuldigde som niet binnen de aangegeven termijn is
overgemaakt.
Dit is de bestreden beslissing in de zaak A. 185.388/IX-5771.
Samenvoeging van de zaken
2.
De zaken A. 180.767/IX-5561 en A. 185.388/IX-5771 hebben
beide betrekking op de terugvordering van dezelfde tegemoetkoming, voor elkaar
opeenvolgende periodes. De beide zaken doen dezelfde geschilpunten rijzen.
Beide zaken zijn samenhangend. In het belang van een goede
rechtsbedeling past het ze samen te voegen.
Bevoegdheid van de Raad van State
3.
In elk van haar memories van antwoord werpt de verwerende
partij een exceptie van onbevoegdheid van de Raad van State op.
Ze voert aan dat de Raad enkel bevoegd is voor het objectief
contentieux en niet voor geschillen over subjectieve rechten en plichten. Te dezen
heeft het geschil betrekking op een subjectief recht, te weten het recht op uitbetaling
van een vergoeding in ruil voor ingeleverde dienstencheques. In zoverre een
IX-5561-4/10
onderneming aan alle voorwaarden van de wet van 20 juli 2001 tot bevordering van
buurtdiensten en -banen en de uitvoeringsbesluiten voldoet, heeft zij recht op
uitbetaling. Dat recht vloeit dus voort uit de betrokken regelgeving, zonder dat de
overheid terzake over enige beoordelingsbevoegdheid beschikt. De overheid beperkt
zich ertoe om vast te stellen dat aan alle voorwaarden is voldaan, in welk geval zij
overgaat tot de uitbetaling van de ingeleverde dienstencheques.
4.1.
In haar memories van wederantwoord repliceert de verzoekende
partij dat zij zich niet tot de Raad van State heeft gewend teneinde te zien vaststellen
of zij tegemoetkomingen kan ontvangen of dient terug te betalen en wat de omvang
van die tegemoetkomingen is, doch om de beslissingen van de RVA van respectievelijk 5 december 2006 en 17 september 2007 met betrekking tot de terugvordering
van de tegemoetkoming aan te vechten. Zij stelt dat de verwerende partij bij het
nemen van deze beslissingen over een discretionaire bevoegdheid beschikt. Zulks
blijkt volgens de verzoekende partij onder meer uit de bewoordingen van het
koninklijk besluit van 12 december 2001 betreffende de dienstencheques, waarin
wordt gesteld dat de RVA in bepaalde omstandigheden de betaling van de
tegemoetkoming “kan” verbieden en eventueel de tegemoetkoming “kan”
terugvorderen. De verzoekende partij stelt verder dat, zelfs indien de RVA terzake
over weinig beoordelingsvrijheid beschikt, er steeds een administratieve beslissing
nodig is om tot de terugvordering te komen. Deze beslissing heeft constitutieve
werking en is bijgevolg voor vernietiging vatbaar.
Ten slotte laat de verzoekende partij gelden dat niet kan worden
ingezien waarom de verwerende partij in haar memorie van antwoord stelt dat de
Raad van State onbevoegd is, terwijl zij in de bestreden beslissingen zelf heeft
aangeven dat tegen haar beslissing een beroep tot nietigverklaring kon worden
ingediend bij de Raad van State.
4.2.
In haar laatste memories herhaalt de verzoekende partij dat zij met
de voorliggende beroepen de nietigverklaring beoogt te verkrijgen van de
beslissingen van de RVA van respectievelijk 5 december 2006 en 17 september
2007 tot terugvordering van de tegemoetkoming van de federale overheid. Zelfs
indien de overheid bij het nemen van voormelde beslissingen slechts over een
bepaalde gebonden bevoegdheid beschikt, en zelfs indien op grond van elk van die
beslissingen subjectieve rechten worden gecreëerd of opgeheven, zo stelt de
verzoekende partij, “dan nog kan die beslissing aanleiding geven tot een betwisting
IX-5561-5/10
voor de Raad van State, voor zover een individuele bestuurlijke rechtshandeling
onontbeerlijk is om de aard te bepalen van het recht van de gegadigden”. Voorts
stelt zij dat het niet volstaat dat de wetgever de toekenning van een financiële
tegemoetkoming afhankelijk heeft gemaakt van de vervulling van een aantal
objectieve criteria om te besluiten dat iedere discretionaire bevoegdheid in hoofde
van die overheid is uitgesloten. De beslissing die de overheid neemt is voor
vernietiging vatbaar, zelfs al kan zij enkel toetsen of bepaalde voorwaarden al dan
niet zijn vervuld. Haar beslissing is volgens de verzoekende partij constitutief van
aard, aangezien er geen terugvordering zou komen indien die beslissing niet werd
genomen.
Ten slotte voert de verzoekende partij aan dat zij geen beroep kon
instellen bij de rechtbank van eerste aanleg zolang de ontvanger geen beslissing
heeft genomen.
5.1.
Overeenkomstig de artikelen 144 en 145 van de Grondwet zijn de
hoven en rechtbanken uitsluitend of in beginsel bevoegd om kennis te nemen van
geschillen over subjectieve rechten. Onder voorbehoud van een -te dezen niet
bestaande- toewijzing van bevoegdheid inzake politieke rechten, is de Raad van
State dan ook niet bevoegd om kennis te nemen van beroepen tot nietigverklaring
waarvan het werkelijke en rechtstreekse voorwerp een geschil over subjectieve
rechten betreft. Dat is het geval wanneer het annulatieberoep strekt tot de erkenning
van een subjectief recht.
Het bestaan van een geschil over een subjectief recht veronderstelt
dat de eiser zich beroept op een welbepaalde juridische verplichting die een regel
van objectief recht rechtstreeks aan een derde oplegt en bij de nakoming waarvan
die partij belang heeft. Opdat een partij zich ten aanzien van de bestuurlijke
overheid op een dergelijk recht zou kunnen beroepen, dient de bevoegdheid van die
overheid gebonden te zijn.
De bevoegdheid van de Raad van State hangt aldus af van de
vraag of wat bestreden wordt een constitutieve beslissing is waarbij de overheid
gebruik heeft gemaakt van haar discretionaire beoordelingsbevoegdheid, dan wel
een beslissing waarbij de overheid vaststelt dat de betrokkene voldoet aan de
wettelijke en reglementaire voorwaarden die welbepaalde rechtsgevolgen met zich
meebrengen.
IX-5561-6/10
5.2.
Artikel 7 van de wet van 20 juli 2001 tot bevordering van
buurtdiensten en -banen bepaalt dat de Koning is belast met het vastleggen van de
voorwaarden en de nadere regels betreffende de teruggave van de ten onrechte
toegekende financiële tegemoetkomingen.
Artikel 10, § 2, van het koninklijk besluit van 12 december 2001
betreffende de dienstencheques bepaalt het volgende met betrekking tot de
terugvordering van de tegemoetkomingen:
Ҥ 2. Indien de werken uitgevoerd werden zonder dat de wettelijke of
reglementaire voorwaarden werden gerespecteerd, kan de RVA het
uitgiftebedrijf verbieden de in artikel 1, 6/ van dit besluit bedoelde
tegemoetkoming te betalen aan de onderneming die de dienstencheques heeft
ingediend.
Hij kan de tegemoetkoming geheel terugvorderen indien deze ten onrechte
werd toegekend.
De wettelijke of reglementaire voorwaarden zijn inzonderheid niet vervuld
indien:
1° de onderneming die de buurtwerken of -diensten heeft laten uitvoeren,
niet erkend was of indien zij het was op basis van valse documenten of valse
verklaringen;
2° de buurtwerken of -diensten op andere domeinen werden verwezenlijkt
dan voorzien in artikel 2, § 1, 3/, van de wet;
3° het werk niet werd uitgevoerd door een werknemer bedoeld in artikel 3
van de wet, die in het personeelsregister ingeschreven was en wiens
arbeidsprestaties aan de RSZ werden aangegeven.
De onderneming betaalt de ten onrechte ontvangen tegemoetkomingen terug
binnen de 30 dagen die volgen op de datum vermeld op de aangetekende brief.
§ 3. De RVA stuurt aan de onderneming een aangetekende brief die de in § 2
bedoelde beslissing motiveert.”
5.3.
De voorliggende beroepen tot nietigverklaring zijn gericht tegen
de beslissingen van de RVA van 5 december 2006 en 17 september 2007 waarbij de
tegemoetkoming van de federale overheid in het systeem van dienstencheques wordt
teruggevorderd, wegens het niet vervuld zijn van de voorwaarden waaronder
voormelde tegemoetkoming wordt verkregen.
De bedoelde tegemoetkoming wordt toegekend indien aan de
voorwaarden van het koninklijk besluit van 12 december 2001 is voldaan. Deze
tegemoetkoming dient aangewend te worden voor het doel waarvoor zij is verleend
en conform de toekenningsvoorwaarden. Aan het recht op tegemoetkoming
IX-5561-7/10
beantwoordt aldus een plicht in hoofde van de begunstigden tot aanwending van die
tegemoetkoming volgens de voorwaarden die leiden of geleid hebben tot de
toekenning ervan. Het recht op uitbetaling van voormelde tegemoetkoming is een
subjectief recht in hoofde van de erkende ondernemingen. De betwisting of de
tegemoetkoming al dan niet is aangewend volgens de toekenningsvoorwaarden
ervan betreft bijgevolg een betwisting omtrent een subjectief recht, waartoe de Raad
van State niet bevoegd is.
Indien de tegemoetkoming ten onrechte is toegekend, in het
bijzonder wanneer komt vast te staan dat aan de toekenningsvoorwaarden niet is
voldaan, kan de RVA de tegemoetkoming geheel terugvorderen. Bij het
terugvorderen van de tegemoetkoming, waarop, zoals reeds gezegd, de verzoekende
partij een subjectief recht heeft, beschikt de verwerende partij niet over een
discretionaire bevoegdheid. Artikel 10, § 2, van het koninklijk besluit van
12 december 2001 bepaalt immers in welke gevallen moet worden aangenomen dat
de wettelijke of reglementaire voorwaarden niet vervuld zijn. Als de verwerende
partij vaststelt dat de verzoekende partij niet aan de toekenningsvoorwaarden
voldoet, moet zij overgaan tot terugvordering, zonder dat zij in de mogelijkheid
verkeert om een andere beslissing te nemen. Indien de verzoekende partij voorhoudt
dat zij wel aan de reglementaire voorwaarden voldoet en dit vastgesteld wil zien,
dient zij zich te richten tot de hoven en rechtbanken.
5.4.
De exceptie is gegrond.
Kosten
6.
In haar laatste memories voert de verzoekende partij aan dat,
indien zij zich ten onrechte gericht zou hebben tot de Raad van State, dit louter het
gevolg is van de vermelding in de bestreden beslissingen van de mogelijkheid om
beroep in te stellen bij de Raad van State. De kosten dienen dan ook ten laste van
de verwerende partij gelegd te worden.
7.
De verwerende partij heeft in de bestreden beslissingen niet
uitdrukkelijk gesteld dat daartegen enkel een beroep kon worden ingesteld bij de
Raad van State. Zij heeft integendeel twee mogelijkheden vermeld, enerzijds een
beroep bij de rechtbank van eerste aanleg indien de verzoekende partij haar
subjectieve rechten zou willen doen erkennen, en anderzijds een beroep bij de Raad
IX-5561-8/10
van State indien de verzoekende partij middelen zou aanwenden die geen betrekking
hebben op haar subjectieve rechten. Afgezien van het feit dat een zodanige
mededeling in een bestreden beslissing niet bepalend kan zijn voor de bevoegdheid
van het ene of het andere rechtscollege, dient te worden opgemerkt dat de
verwerende partij de verzoekende partij te dezen niet op een dwaalspoor heeft
gebracht door de verwijzing naar een welbepaald rechtscollege. Er is dan ook geen
grond om de verwerende partij in de kosten te verwijzen.
OM DIE REDENEN
BESLIST DE RAAD VAN STATE :
Artikel 1.
De zaken A. 180.767/IX-5561 en A. 185.388/IX-5771 worden
samengevoegd.
Artikel 2.
De beroepen worden verworpen.
Artikel 3.
De kosten van de beroepen tot nietigverklaring, bepaald op
350 euro, komen ten laste van de verzoekende partij.
IX-5561-9/10
Aldus te Brussel uitgesproken in openbare terechtzitting, op
29 juni 2009, door de IXe kamer, die was samengesteld uit :
de HH.
Mevr.
P. LEMMENS,
D. MOONS,
B. THYS,
V. WAUTERS,
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier.
De griffier,
De voorzitter,
V. WAUTERS.
P. LEMMENS.
IX-5561-10/10
