Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2009:ARR.194.904 (2009-06-30)
Sommaire (FR) :
Arrêt no 194.904 du 30 juin 2009 Fiscalité - Règlements fiscaux des
provinces et communes Décision : Rejet Jonction Sursis à statuer
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 194.904 van 30 juni 2009 Fiscaliteit - Fiscale provinciale en
lokale reglementen Beslissing : Verwerping Samenvoeging In beraad
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
Nederlandse tekst (titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973)
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
ARREST
Nr. 194.904 van 30 juni 2009
A. 188.393/XV-898
A. 191.928/XV-988
In zake:
de bvba KUNSTRAUM.BRUXELLES,
die woonplaats heeft gekozen bij
Mr. Th. FRANKIN, advocaat,
Brugmannlaan 451
1180 Brussel,
tegen:
- de stad Charleroi,
die (in zaak A. 188.393) woonplaats heeft gekozen bij
Mr. L. BERNARD, advocaat,
boulevard Audent 15
6000 Charleroi,
- het provinciaal college van Henegouwen.
DE WAARNEMEND VOORZITTER VAN DE XVe KAMER,
Gezien het op 16 mei 2008 ingediende verzoekschrift, waarbij de
bvba KUNSTRAUM.BRUXELLES de nietigverklaring vordert van het besluit van
de gemeenteraad van de stad Charleroi d.d. 25 februari 2008 tot indeling in
categorieën van de bioscoopzalen voor het aanslagjaar 2008 (zaak ingeschreven
onder rolnummer A.188.393);
Gezien het op 24 maart 2009 ingediende verzoekschrift, waarbij
de bvba KUNSTRAUM.BRUXELLES de nietigverklaring vordert van het besluit
van de gemeenteraad van de stad Charleroi d.d. 27 (lees: 26) januari 2009 tot
indeling in categorieën van de bioscoopzalen voor het aanslagjaar 2009 (zaak
ingeschreven onder rolnummer A.191.928);
XV - 898 - 988 - 1/10
Gezien het administratief dossier en de memorie van antwoord
van de eerste verwerende partij, ingediend in de zaak die onder rolnummer
A.188.393/XV-898 is ingeschreven;
Gezien de memorie van wederantwoord en de toelichtende
memorie ingediend door de verzoekende partij;
Gezien het verslag over beide zaken samen, opgemaakt door
mevrouw VAN LAER, auditeur bij de Raad van State, op grond van artikel 93 van
het besluit van de Regent van 23 augustus 1948 tot regeling van de rechtspleging
voor de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State;
Gelet op de kennisgeving, aan de partijen, van het verslag en van
de beschikking van 8 juni 2009 waarbij ze worden opgeroepen om te verschijnen op
de terechtzitting van 29 juni 2009 om 14 uur;
Gehoord het verslag van de heer QUERTAINMONT, staatsraad,
waarnemend kamervoorzitter;
Gehoord de opmerkingen van Mr. Th. FRANKIN, advocaat, die
voor de verzoekende partij verschijnt;
Gehoord het advies van mevrouw VAN LAER, auditeur;
Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van
State, gecoördineerd op 12 januari 1973;
Overwegende dat de volgende feiten dienstig zijn voor het
onderzoek van het beroep:
- Op 26 maart 2007 heeft de gemeenteraad van de stad Charleroi een verordening
aangenomen waarbij voor de jaren 2007 tot 2009 op de bioscoopzalen een belasting
wordt geheven.
De belasting is verschuldigd door "eenieder die een zaal of een lokaal exploiteert
waar gewoonlijk of bij gelegenheid films worden vertoond [...]. Hetzelfde geldt voor
zalen in privékring en voor alle andere lokalen wanneer ze direct of indirect
aanleiding geven tot enige entreeheffing, met voorafgaande, contante of uitgestelde
betaling".
XV - 898 - 988 - 2/10
- De belasting die door de exploitant van de zaal verschuldigd is, wordt berekend
"op het brutobedrag van de ontvangsten van welke aard ook, verminderd met
5,66%". Krachtens artikel 4 van de verordening gelden voor de belasting op de
voornoemde ontvangsten de volgende drie tarieven:
"a) voor gewone zalen: 10%;
b) voor zalen erkend als artistieke en experimenteerzalen: 5 %;
c) voor zalen die beschouwd worden als zaal waar geregeld pornofilms
worden vertoond: 25 %".
- Op 25 februari 2008 en 26 januari 2009 deelt de gemeenteraad van Charleroi de
bioscoopzalen die op het grondgebied van de stad geëxploiteerd worden in
categorieën in, respectievelijk voor de aanslagjaren 2008 en 2009. Bij de categorie
van de "zalen die beschouwd worden als zaal waar geregeld pornofilms worden
vertoond" deelt de gemeenteraad de inrichting Sexy World in die door de
verzoekende vennootschap geëxploiteerd wordt omdat die inrichting "onder andere
prestaties in 'videocabines' aanbiedt en die prestaties bestaan in "het vertonen van
obscene films die bijgevolg pornofilms zijn en aanleiding geven tot een
voorafgaande betaling".
Tegen die besluiten, waarvan aan de verzoekende vennootschap kennis is gegeven
bij brieven van 24 maart 2008 en 24 februari 2009, zijn deze beroepen gericht;
- Met zijn arresten nummers 183.202 van 22 mei 2008 en 184.308 van 18 juni 2008
heeft de XVe kamer van de Raad van State de nietigverklaring uitgesproken van de
indeling van inrichting "Sexy World" bij de categorie van zalen die beschouwd
worden als zaal waar geregeld pornofilms worden vertoond voor de aanslagjaren
2002 tot 2005, welke indeling opgemaakt is met toepassing van een soortgelijke
belastingverordening als die van 26 maart 2007;
Overwegende dat beide beroepen, die door dezelfde partijen
gevoerd worden en waarin dezelfde middelen worden aangevoerd, verknocht zijn;
dat er grond bestaat om ze samen te voegen;
Overwegende dat de bestreden handelingen niet uitgaan van het
provinciaal college van Henegouwen en de beroepen alleen gericht zijn tegen de
besluiten van de gemeenteraad van de stad Charleroi; dat het provinciaal college dan
ook buiten de zaak moet worden gesteld;
Overwegende
dat
de
vennootschap
KUNSTRAUM.BRUXELLES tot staving van haar beroepen tot nietigverklaring
stelt dat ze een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid is die op 25
oktober 2001 bij een notariële akte te Gent is opgericht en zich aandient als een
XV - 898 - 988 - 3/10
vennootschap die "haar bedrijvigheid ontwikkelt in de sector van de erotica"; dat ze
daarop laat volgen dat ze in april 2006 met de toenmalige exploitant, de bvba
SENPRO, heeft onderhandeld over de overdracht van de exploitatie van een
inrichting die "videocabines" omvat, de naam "Sexy World" draagt en gelegen is te
Charleroi, rue de Marchienne 22; dat de verzoekende vennootschap in haar memorie
van wederantwoord en haar toelichtende memorie stelt dat ze de integrale
nietigverklaring van de bestreden besluiten kan vorderen wegens de vele gebreken
die ze vertonen;
Overwegende dat de verzoekende partij evenwel slechts belang
heeft bij de nietigverklaring van de bestreden besluiten voor zover de door haar
geëxploiteerde inrichting "Sexy World" daarbij wordt ingedeeld bij categorie C
("zalen die beschouwd worden als zaal waar geregeld pornofilms worden
vertoond"); dat de beroepen voor het overige niet-ontvankelijk zijn;
Overwegende dat de eerste verwerende partij in haar memorie
van antwoord ingediend in zaak A. 188.393 de bevoegdheid van de Raad van State
betwist door aan te voeren dat de bevoegdheid om kennis te nemen van betwistingen
inzake vestiging en invordering van provincie- en gemeentebelastingen aan de
hoven en rechtbanken van de rechterlijke orde is opgedragen;
Overwegende dat in de gemeenteverordening van 26 maart 2007
waarbij een gemeentebelasting op de vertoningen wordt ingevoerd, drie
verschillende aanslagvoeten worden bepaald, naargelang van het soort films dat
wordt vertoond; dat uit het bestaan van de bestreden besluiten van 25 februari 2008
en 26 januari 2009 af te leiden valt dat de gemeenteraad zelf van oordeel was dat
zijn belastingverordening niet zo nauwkeurig was dat de toepassing ervan volledig
kon worden overgelaten aan de diensten die belast zijn met de inning van de
belasting en dat hij zelf diende te bepalen tot welke categorie elke zaal behoort; dat
de administratieve diensten van de stad de belasting innen op basis van die indeling
der zalen; dat daaruit volgt dat de eerste verwerende partij zich vergist wat de
strekking van de beroepen en de juridische aard van de bestreden handelingen
betreft; dat die handelingen immers geen daad van inkohiering zijn die zou kunnen
worden bestreden met een beroep dat in fiscale zaken openstaat; dat ze een
aanvulling zijn van de belastingverordening van 26 maart 2007 en een vorm van
tenuitvoerlegging ervan, aangezien van de algemene regel overgegaan wordt tot de
toepassing ervan en nauwkeurig wordt bepaald hoe die verordening moet worden
toegepast; dat de bestreden handelingen, binnen de complexe handeling die de
gemeenteoverheid heeft verricht, deel uitmaken van de procedure die leidt tot het
bepalen van het bedrag dat elke exploitant moet betalen en niet zozeer van de
XV - 898 - 988 - 4/10
invordering van de belasting; dat tegen zulke handelingen beroep kan worden
ingesteld bij de rechter in bestuurszaken; dat de exceptie van onbevoegdheid van de
Raad van State die de eerste verwerende partij heeft opgeworpen, bijgevolg
verworpen dient te worden;
Overwegende dat de verzoekende vennootschap tot staving van
haar beroepen dezelfde drie middelen aanvoert, waarvan het eerste ontleend wordt
aan "kennelijke dwaling omtrent de beoordeling, ontstentenis van afdoende
motivering, kennelijk onredelijke beoordeling van de feiten en niet-afstemming van
de genomen beslissing", doordat de eerste verwerende partij niet rechtens aantoont
dat de feitelijke gegevens die ze in aanmerking heeft genomen om de inrichting van
de verzoekende vennootschap bij "de bioscoopzalen" in te "delen" bewezen waren;
dat ze een tweede middel aanvoert dat ze ontleent aan "onwettigheid van de
motieven, onwettigheid wat de doeleinden en het onderwerp betreft, onbevoegdheid
van de steller van de handeling, schending van de artikelen 16, 17, 39, 41, 134, 162,
165, 166, 170 en volgende van de Grondwet, van de algemene strekking van het
decreet van 27 november 1997 houdende het Waals Wetboek van Ruimtelijke
Ordening, Stedenbouw en Patrimonium (WWROSP), en inzonderheid de artikelen
13 tot 57, 78 en 79 ervan, van de artikelen 117, 119, 135, 238 en volgende, en 259
van de nieuwe gemeentewet, van artikel 464 van het Wetboek van de
inkomstenbelastingen (WIB) 1992 en van het decreet-d'Allarde", doordat de eerste
verwerende partij met het "indelen bij een categorie" van de inrichting van de
verzoekende vennootschap een onwettig doel nastreeft, daartoe kennelijk niet
bevoegd is en een nieuwe afdeling in zones van het grondgebied instelt, in overdruk
op de bestaande bestemmingen van de stedenbouwkundige plannen; dat ze ten slotte
in een derde middel "kennelijke dwaling omtrent de beoordeling, ontstentenis van
nauwkeurigheid en voorzorg alsook schending van het algemeen beginsel van
bestuursrecht audi et alteram partem" aanvoert doordat de eerste verwerende partij
beslissingen heeft genomen waardoor de juridische situatie van de verzoekende
vennootschap ingrijpend en in ongunstige zin wordt gewijzigd, terwijl ze niet
verzocht is haar opmerkingen kenbaar te maken;
Overwegende, wat meer in het bijzonder het tweede middel
betreft, dat de verzoekende vennootschap het bij haar uiteenzetting ervan in drie
onderdelen verdeelt; dat ze in een eerste onderdeel betoogt dat de eerste verwerende
partij met het indelen van haar inrichting bij de bioscoopzalen een onwettig doel
nastreeft, namelijk "het bestrijden van de activiteiten en inrichtingen voor de
verkoop van erotica op het grondgebied van de gemeente"; dat ze in een tweede
onderdeel stelt dat de verwerende partij niet bevoegd is voor het bestrijden van een
economische bedrijvigheid die op wettige wijze op haar grondgebied wordt
XV - 898 - 988 - 5/10
uitgeoefend, wat de bedoeling van de omstreden indelingen in categorieën zou zijn;
dat de verzoekende vennootschap in het laatste onderdeel van dit middel betoogt dat
de verwerende partij met de omstreden indelingen in categorieën letterlijk een
nieuwe afdeling in zones van het grondgebied instelt, in overdruk op de bestaande
bestemmingen van de stedenbouwkundige plannen, welke indeling betrekking heeft
op erotica-handelszaken en erotische vertoningen en aan hen een bijzonder hoge
belasting oplegt waarvan de grondslag dezelfde is als die van de federale belasting
op de winsten van vennootschappen; dat de verzoekende vennootschap in verband
met de drie onderdelen samen eveneens aanvoert dat gemeenten alleen bevoegd zijn
om heffingen in te stellen in aangelegenheden die onder het gemeentelijk belang
vallen, wat in casu niet het geval is, aangezien de omstreden belasting betrekking
heeft hetzij op het bestrijden van een economische bedrijvigheid, hetzij op het beleid
inzake planning en stedenbouw, dat tot de bevoegdheid van de gewesten behoort;
dat de verzoekende vennootschap voorts stelt dat ze aldus een belasting opgelegd
krijgt die veel lijkt op een verdoken omzetbelasting en die praktisch tot gevolg heeft
dat de volledige grondslag van de vennootschapsbelasting wegvalt, waarbij ze
verwijst naar het verbod vervat in artikel 464, 1/, van het WIB 1992; dat ze in dat
verband verwijst naar arrest nr. 117.154 van de Raad van State d.d. 18 maart 2003
waarin, door de grondige analyse waarop de motivering ervan steunt, wordt
bevestigd dat artikel 464, 1/, van het WIB 1992 een verbod inhoudt van alle vormen
van gemeentebelastingen waarvan de berekeningsgrondslag het kadastraal inkomen
zou zijn of, ruimer, elke vorm van inkomsten, waarbij ze benadrukt dat de gewone
rechtbanken eveneens bevestigen dat artikel 464, 1/, van het WIB 1992 de
gemeenten verbiedt belastingen te heffen die gebaseerd zijn op een van de
wezenlijke bestanddelen die de grondslag bepalen van de belasting die op de
betrokken belastingplichtige van toepassing is; dat ze daarentegen opmerkt dat de
Raad van State, net zoals de gewone rechtbanken, weliswaar aanvaardt dat
gemeenten belastingen kunnen heffen die berekend worden op basis van elementen
die niet representatief zijn voor, noch in verhouding staan tot het bedrag van de
inkomsten, of kunnen worden opgelegd aan vennootschappen los van hun resultaten
en hun winsten; dat de verzoekende vennootschap in casu vaststelt dat artikel 2 van
de belastingverordening van 26 maart 2007 de exploitant van de zaal waar
gewoonlijk of bij gelegenheid films worden vertoond, onderwerpt aan een
bijzondere belasting die steunt op een wezenlijk bestanddeel dat de grondslag
bepaalt van de vennootschapsbelasting, namelijk het brutobedrag van zijn
ontvangsten en daaruit afleidt dat zo een belasting strijdig is met het voormelde
artikel 464, 1/, waarbij het de gemeenten verboden wordt opcentiemen op de
vennootschapsbelasting te heffen of gelijkaardige belastingen op de grondslag of op
het bedrag van die belasting; dat ze verwijst naar een vonnis van de burgerlijke
rechtbank van Antwerpen van 5 mei 2004 waarin geoordeeld wordt dat een
XV - 898 - 988 - 6/10
gemeentebelasting geheven op entreegelden (bruto-ontvangsten), exclusief BTW,
steunt op een van de wezenlijke bestanddelen die rechtstreeks de grondslag van de
vennootschapsbelasting bepalen, dat die entreegelden immers een wezenlijk
bestanddeel zijn van de inkomsten van de belastingplichtigen die aan de
vennootschapsbelasting zijn onderworpen en noodzakelijkerwijze, na aftrek van de
kosten, de belastbare winst bepalen; dat de verzoekende vennootschap van mening
is dat die analyse in casu integraal kan worden overgenomen, aangezien bij de
bestreden verordening een belasting wordt geheven die steunt op het brutobedrag
van de ontvangsten van een handelsvennootschap;
Overwegende dat de eerste verwerende partij in de memorie van
antwoord die ze ingediend heeft in de zaak die onder rolnummer A.188.393 is
ingeschreven, in de eerste plaats opmerkt dat de belastingverordening van 26 maart
2007 niet de handeling is waartegen het beroep gericht is, zodat de aangevoerde
kritiek geen enkel nut heeft, waarna ze eraan herinnert dat in de artikelen 41, 162 en
170, § 4, van de Grondwet de bevoegdheid van de gemeenten is verankerd om
belastingen te heffen teneinde de gemeentelijke belangen te behartigen, op basis
waarvan de gemeenten eigenmachtig de grondslag, de zetting en het tarief mogen
bepalen van de belastingen waarvan zij de noodzaak beoordelen in het licht van de
noden waarin ze menen te moeten voorzien; dat ze vervolgens aanvoert dat een van
de doelstellingen van artikel 464 van het WIB 92 erin bestaat te zorgen voor meer
gelijkheid onder de belastingplichtigen aan wier inkomsten op dezelfde wijze
geraakt wordt ongeacht hun woonplaats of verblijfplaats en dat de omstreden
belasting in dit geval niet kan worden beschouwd als opcentiemen op de voormelde
belastingen en geen percentage van de voornoemde federale belastingen vormt, noch
een belasting die op de vennootschapsbelasting lijkt, doordat, ten eerste, die
belasting alleen geldt voor de organisatie van filmvertoningen in enige zaal of enig
lokaal als bepaald in de voornoemde belastingverordening en, ten tweede, de
inkomsten uit die bedrijvigheid alleen worden meegeteld bij de berekening van de
verschuldigde gemeentebelasting en zulks teneinde, met het oog op de naleving van
het gelijkheidsbeginsel en het beginsel van niet-discriminatie, rekening te houden
met de draagkracht van de belastingplichtigen; dat de eerste verwerende partij
daaruit afleidt dat de belastingverordening wel degelijk op een enkel belastbaar feit
betrekking heeft en niet zonder onderscheid geldt voor de inwoners of bepaalde
categorieën van inwoners van de stad Charleroi; dat ze in dit verband verwijst naar
een beslissing van de fiscale kamer van de rechtbank van eerste aanleg van Bergen
van 4 juni 2008 alsook naar een vonnis van de rechtbank van eerste aanleg van
Brugge waarin de situatie die zich hier voordoet reeds in identieke zin ontleed is
doordat gesteld werd dat de belasting op de vertoningen en vermakelijkheden die
de gemeente gevestigd had geen belasting vormt van dezelfde aard als de
XV - 898 - 988 - 7/10
opcentiemen op de inkomstenbelastingen geheven op de grondslag van de
vennootschapsbelasting, zodat ze niet strijdig was met artikel 464, 1/, van het
WIB 1992; dat ze bijgevolg van mening is dat de stelling dat het voormelde
artikel 464 eraan in de weg staat dat een persoon die aan de vennootschapsbelasting
onderworpen is, ertoe gebracht zou kunnen worden om met de geldmiddelen
waarover hij beschikt een plaatselijke belasting te betalen omdat op de voormelde
geldmiddelen al vennootschapsbelasting zou worden geheven, zou neerkomen op
het tenietdoen van elke fiscale bevoegdheid van de plaatselijke overheden,
aangezien een gemeentebelasting per definitie door een belastingplichtige alleen kan
worden betaald met geldmiddelen die reeds door de Staat belast zijn, als de
belastingplichtige de voornoemde gemeentebelasting niet in mindering kan brengen
als beroepskosten, of met geldmiddelen die in mindering komen van de inkomsten
die door de Staat kunnen worden belast als die belasting van de inkomsten kan
worden afgetrokken als beroepskosten; dat de eerste verwerende partij daaruit
besluit dat de belasting in kwestie niet neerkomt op het tenietdoen van elke
grondslag voor de vennootschapsbelasting met schending van het voormelde artikel
van het Wetboek van de inkomstenbelastingen;
Overwegende dat het tweede middel van de verzoekende
vennootschap neerkomt op een betwisting van de geldigheid van de
belastingverordening op basis waarvan de omstreden rangschikkingen verricht zijn;
dat in dit verband geoordeeld dient te worden dat de indeling bij een categorie van
de inrichting van de verzoekende partij voor de jaren 2008 en 2009 een aanvulling
vormt op de belastingverordening van 26 maart 2007, en een vorm van uitvoering
ervan, waarbij de overgang van de algemene regel naar de toepassing ervan wordt
gemaakt, en precies wordt vastgesteld hoe deze verordening moet worden toegepast;
dat daaruit volgt dat de verzoekende vennootschap de onwettigheid mag aanvoeren
van de belastingverordening waarvan de bestreden handelingen de aanvulling en de
uitvoering vormen, ook al heeft ze tegen die belastingverordening niet rechtstreeks
beroep ingesteld;
Overwegende voor het overige dat een soortgelijke zaak als deze
thans aanhangig is bij de XIIe kamer van de Raad van State, betreffende een beroep
dat door een handelsvennootschap is ingesteld tegen een belastingverordening van
de gemeente Anderlecht (zaak ingeschreven onder rolnummer
A. 120.347/XII-3542); dat het middel dat ontleend wordt aan schending van
artikel 464 van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 een vraag doet
rijzen omtrent de interpretatie van dat artikel, inzonderheid in het licht van artikel
36 van de wet van 24 december 1948 betreffende de gemeentelijke en provinciale
financiën; dat er kans bestaat dat deze vraag in de toekomst nog rijst zodat het,
XV - 898 - 988 - 8/10
teneinde meteen de eenheid van de rechtspraak te garanderen, dienstig lijkt om de
zaak aan de eerste voorzitter voor te leggen opdat hij beoordeelt of het opportuun
is om ze naar de algemene vergadering van de afdeling Bestuursrechtspraak te
verwijzen overeenkomstig artikel 92, eerste lid, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973,
BESLUIT:
Artikel 1.
De zaken met de nummers A. 188.393/XV-898 en
A. 191.928/XV-988 worden samengevoegd.
Artikel 2.
Het provinciaal college van Henegouwen wordt buiten de zaak
gesteld.
Artikel 3.
De beroepen worden verworpen voor zover ze betrekking hebben
op de indeling bij categorieën van andere bioscoopzalen dan de inrichting "Sexy
World", die door de verzoekende vennootschap wordt geëxploiteerd.
Voor het overige wordt de uitspraak uitgesteld.
Artikel 4.
De zaak wordt aan de eerste voorzitter voorgelegd met het oog
op een eventuele behandeling door de algemene vergadering van de afdeling
Bestuursrechtspraak.
Artikel 5.
De beslissing over de kosten wordt in beraad gehouden.
Aldus uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van de
XVe kamer, op dertig juni tweeduizend negen door:
XV - 898 - 988 - 9/10
de Hr.
de Hr.
QUERTAINMONT,
GHODS,
waarnemend kamervoorzitter,
toegevoegd griffier.
De toegevoegd Griffier
De Voorzitter
R. GHODS
Ph. QUERTAINMONT
VERTALING OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 63,
EERSTE LID, VAN DE WETTEN OP DE RAAD VAN STATE,
GECOÖRDINEERD OP 12 JANUARI 1973.
XV - 898 - 988 - 10/10
