Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2010:ARR.202.563 (2010-03-30)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 202.563 van 30 maart 2010 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Bouwvergunningen en gemengde
vergunningen Beslissing : Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 202.563 van 30 maart 2010
in de zaken A. 84.995/X-9024 (I.)
A. 84.996/X-9025 (II.).
In zake:
I. + II.
de n.v. AMSTO
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Wim De Cuyper
kantoor houdend te 9100 SINT-NIKLAAS
Vijfstraten 57
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
I. + II.
het VLAAMSE GEWEST, vertegenwoordigd door de Vlaamse
regering
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Paul Aerts
kantoor houdend te 9000 GENT
Coupure 5
bij wie woonplaats wordt gekozen
--------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
1.
Het beroep, ingesteld op 25 juni 1999, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van 6 april 1999 van de minister vice-president van
de Vlaamse regering en Vlaams minister van Openbare Werken, Vervoer en
Ruimtelijk Ordening houdende inwilliging van het beroep van de gemachtigde
ambtenaar en vernietiging van het besluit van 16 oktober 1997 van de bestendige
deputatie van de provincieraad van Oost-Vlaanderen waarbij het beroep van de
verzoekende partij ingesteld tegen het besluit van het college van burgemeester en
schepenen van de stad Deinze tot weigering van het verkavelen van een grond
gelegen te Deinze-Astene, Paterhofstraat, op een perceel kadastraal bekend sectie
A, nr. 1009/a, ingewilligd wordt (A. 84.995).
Het beroep, ingesteld op 25 juni 1999, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van 6 april 1999 van de minister vice-president van
de Vlaamse regering en Vlaams minister van Openbare Werken, Vervoer en
X-9024-9025-1/9
Ruimtelijk Ordening houdende inwilliging van het beroep van de gemachtigde
ambtenaar en vernietiging van het besluit van 16 oktober 1997 van de bestendige
deputatie van de provincieraad van Oost-Vlaanderen waarbij het beroep van de
verzoekende partij ingesteld tegen het besluit van het college van burgemeester en
schepenen van de stad Deinze tot weigering van het verkavelen van een grond
gelegen te Deinze-Astene, Karmstraat, op percelen kadastraal bekend sectie A, nr.
975/e, f, g en h, ingewilligd wordt (A. 84.996).
II. Verloop van de rechtspleging
2.
De verwerende partij heeft in beide zaken een memorie van
antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft in beide zaken een memorie van
wederantwoord ingediend.
Auditeur Tom De Waele heeft in beide zaken een verslag
opgesteld.
De verzoekende partij heeft in beide zaken een verzoek tot
voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partij
heeft in beide zaken een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 16 oktober 2009.
Staatsraad Jeroen Van Nieuwenhove heeft in beide zaken verslag
uitgebracht.
Advocaat Tom Huygens, die in beide zaken loco advocaat Wim
De Cuyper verschijnt voor de verzoekende partij, en advocaat Inneke Bockstaele,
die in beide zaken loco advocaat Paul Aerts verschijnt voor de verwerende partij,
zijn gehoord.
Auditeur Tom De Waele heeft een andersluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
X-9024-9025-2/9
III. Samenhang
3.
De beroepen in de zaken A. 84.995/X-9024 en A. 84.996/X-9025
zijn gericht tegen besluiten van dezelfde dag waarbij de beroepen van de
gemachtigde ambtenaar tegen twee besluiten van de bestendige deputatie van de
provincieraad van Oost-Vlaanderen worden ingewilligd. De bestreden besluiten zijn
genomen na afloop van administratieve procedures die hoofdzakelijk gelijklopend
waren. De motieven van de bestreden besluiten zijn in essentie gelijk. Ook de door
de verzoekende partij ontwikkelde middelen zijn gelijk.
In het belang van een goede rechtsbedeling moeten beide zaken
worden samengevoegd.
IV. Feiten
4.
De verzoekende partij is eigenaar van een perceel grond gelegen
aan de Patershofstraat, kadastraal bekend sectie A, nr. 1009/a en enkele percelen
grond gelegen aan de Karmstraat, kadastraal bekend sectie A, nrs. 975/e, 975/f,
975/g en 975/h, te Astene (Deinze).
Deze percelen zijn volgens de bestemmingsvoorschriften van het
gewestplan Oudenaarde, vastgesteld bij koninklijk besluit van 24 februari 1977,
gelegen in woonuitbreidingsgebied.
5.
De gronden gelegen aan de Patershofstraat maken deel uit van de
verkaveling “Begijnhof”, die door het college van burgemeester en schepenen van
de stad Deinze werd vergund op 12 juni 1979. Op 29 juni 1978 had de gemeenteraad
reeds zijn goedkeuring verleend aan het tracé van de binnen deze verkaveling
voorziene wegenis.
Op 15 december 1983 staat de gemeenteraad toe dat deze
verkaveling in fasen wordt uitgevoerd. Een eerste fase is dan reeds gerealiseerd.
Voor het restant, waaronder het betrokken perceel nr. 1009/a, wordt een verdere
fasering toegestaan.
De gronden gelegen aan de Karmstraat sluiten aan bij de
voornoemde verkaveling. De verzoekende partij betitelt de plannen van de
verkavelingsaanvraag met betrekking tot deze gronden als de vierde fase van de
voormelde verkaveling “Begijnhof”.
6.
Op 4 december 1995 (datum van het ontvangstbewijs) dient de
verzoekende partij twee verkavelingsaanvragen in.
X-9024-9025-3/9
Een eerste aanvraag heeft betrekking op de gronden gelegen aan
de Patershofstraat en strekt tot de wijziging van de oorspronkelijke verkaveling
“Begijnhof” van 12 juni 1979. De aanvraag heeft tot doel de in een derde fase
voorziene 28 loten te bestemmen voor gemengde open en halfopen bebouwing, in
plaats van de oorspronkelijk vergunde open bebouwing voor alle loten.
Met de tweede aanvraag beoogt de verzoekende partij de
verkaveling van de gronden gelegen aan de Karmstraat in 15 loten voor open en
halfopen bebouwing.
7.
Tijdens het openbaar onderzoek over de eerste aanvraag wordt één
geldig bezwaarschrift ingediend.
Op 6 februari 1996 bevindt het college van burgemeester en
schepenen van de stad Deinze het bezwaarschrift ontvankelijk en gegrond en wordt
een ongunstig preadvies uitgebracht.
Op 22 februari 1996 beslist de gemeenteraad het voormelde, in
1978 goedgekeurde, tracé te behouden. Er worden wel een aantal nieuwe,
geactualiseerde technische voorwaarden opgelegd.
Met betrekking tot de tweede aanvraag worden geen bezwaren
ingediend tijdens het daartoe georganiseerde openbaar onderzoek.
Bij besluit van 28 maart 1996 keurt de gemeenteraad van Deinze
het tracé en de technische voorwaarden van de in deze tweede aanvraag voorziene
wegenis goed.
8.
Op 4 juli 1997 brengt de gemachtigde ambtenaar een ongunstig
advies uit over de beide aanvragen.
De eerste aanvraag wordt ongunstig geadviseerd om de volgende
redenen:
“Het betreft hier een nieuwe verkaveling en geen wijziging van de op 12 juni
1979 vergunde verkaveling en wel om reden dat de vergunning van 1979 geen
fasering voorzag en dat de wegenis voor het deel waarvoor huidige aanvraag,
niet is uitgevoerd, zodat dit deel van de in 1979 vergunde verkaveling als
vervallen moet worden beschouwd.
De gronden zijn volgens het gewestplan Oudenaarde gelegen in een
woonuitbreidingsgebied. Gelet op de richtlijn van 22/09/92 kunnen
binnengelegen gronden in woonuitbreidingsgebieden pas vrijgegeven worden
nadat de noodzaak tot aansnijden wordt verantwoord door een kwantitatieve en
kwalitatieve woonbehoefte studie op gemeentelijk niveau. Deze studie
ontbreekt in het dossier”.
X-9024-9025-4/9
Ook de tweede aanvraag wordt ongunstig geadviseerd omwille
van het ontbreken van een dergelijke woonbehoeftestudie.
9.
Op 8 juli 1997 weigert het college van burgemeester en schepenen
van de stad Deinze de beide vergunningen.
10.
Tegen de beide weigeringsbeslissingen tekent de verzoekende
partij op 8 augustus 1997 administratief beroep aan bij de bestendige deputatie van
de provincieraad van Oost-Vlaanderen.
Bij besluit van 16 oktober 1997 willigt de bestendige deputatie het
beroep betreffende de eerste aanvraag in. De deputatie aanvaardt, in tegenstelling
tot de gemachtigde ambtenaar, wel dat het dossier handelt over een
verkavelingswijziging en zij beschouwt de betrokken gronden als een zelfstandig
stedenbouwkundig geheel dat de verdere realisatie van het gebied niet in het
gedrang brengt.
Om dezelfde redenen wordt met een besluit van dezelfde datum
ook het beroep aangaande de tweede aanvraag ingewilligd.
11.
Op 12 december 1997 stelt de gemachtigde ambtenaar
administratief beroep in tegen de voormelde inwilligingsbesluiten van de bestendige
deputatie van de provincieraad van Oost-Vlaanderen.
12.
Met de bestreden besluiten van 6 april 1999 willigt de minister de
door de gemachtigde ambtenaar ingestelde beroepen in.
Het bestreden besluit betreffende de eerste aanvraag concludeert
dat de voormelde verkaveling van 1979 vervallen is en overweegt verder onder meer
nog het volgende:
“Overwegende dat appellant de aanvraag lopende de procedure wenst te
herdefiniëren als nieuwe verkavelingsaanvraag in het geval zou worden
geoordeeld dat de eerdere verkavelingsvergunning, ondanks volgens hem alle
tekenen van het tegendeel, zou vervallen verklaard worden;
Overwegende dat de betrokken grond, volgens het bij 24 februari 1977
vastgestelde gewestplan Oudenaarde, waarvan de begrenzing werd gewijzigd
bij besluit van de Vlaamse regering van 14 oktober 1992, is gelegen in het
woonuitbreidingsgebied; dat, luidens artikel 5 van het koninklijk besluit van
28 december 1972 betreffende de inrichting en de toepassing van de
ontwerp-gewestplannen en de gewestplannen, de woonuitbreidingsgebieden
uitsluitend bestemd zijn voor groepswoningbouw zolang de bevoegde overheid
over de ordening van het gebied niet heeft beslist, en zolang, volgens het geval,
ofwel die overheid geen besluit tot vastlegging van de uitgaven voor de
voorzieningen heeft genomen, ofwel omtrent deze voorzieningen geen met
waarborgen omklede verbintenis is aangegaan door de promotor;
X-9024-9025-5/9
(...)
Overwegende dat appellant er vooreerst op wijst dat de overheid hier reeds
meermaals over de ordening heeft beslist, hetgeen blijkt uit de eerdere
verkavelingsvergunning en de daarmee betrekking hebbende
gemeenteraadsbeslissingen, alsmede de gemeenteraadsbeslissing van
15 december 1983; dat, volgens hem, in al die beslissingen werd geoordeeld
over de ordening van het gebied en er mee werd ingestemd dat het betrokken
deelgebied quasi integraal werd aangesneden voor bewoning, en dan nog voor
de oprichting van individuele woningen; dat het goedgekeurde stratentracé met
huidige aanvraag niet wordt gewijzigd, enkel de lotenconfiguratie en meer
bouwloten worden voorzien; dat volgens hem die instemming met de ordening
eveneens blijkt uit de in het gebied talrijk afgegeven bouwvergunningen, zodat
hier bezwaarlijk kan gesteld worden dat over de ordening van het bewuste
woonuitbreidingsgebied nog geen enkele beslissing werd genomen of dat het
om een totaal onaangesneden gebied zou gaan; dat hij er in dit verband nog op
wijst dat de thans voorziene verkaveling, samen met de reeds gerealiseerde
fases van de oorspronkelijke verkaveling, het gehele gebied ordent tussen de
Karmstraat (ten westen), de Beekstraat (ten zuiden), een lineaire grens ten
oosten (weg naar een oud landbouwbedrijf en het verlengde daarvan) en de
spoorweg Gent-Kortrijk (ten noorden), op een klein stuk na (twee percelen in
het noordwestelijk deel van dat gebied) en dat door de bestaande
omgevingsfactoren (de wegenis, de spoorweg, de bestaande bebouwing en
gerealiseerde verkavelingen), een andere ordening dan thans is voorgesteld van
dit relatief zelfstandige geheel overigens niet mogelijk lijkt; dat hij aangaande
de ordening van het gebied besluit dat die eerder vastgelegd ordening door de
voorgenomen verkaveling geenszins wordt gehypothekeerd en integendeel nog
meer wordt ingespeeld op de eis uit het betreffende gewestplanvoorschrift; dat
immers in plaats van individuele woningen, een groepswoningbouwproject
wordt voorzien;
Overwegende dat appellant wat het aspect groepswoningbouw betreft, er
inderdaad op wijst dat het hier zeker om groepswoningbouw gaat, vermits de
gehele verkaveling als één bouwwerf wordt uitgevoerd; dat hij daarvoor
verwijst naar de bij de aanvraag gevoegde plannen waarop per lot is
aangegeven welk specifiek woningtype er zal worden opgericht, alsmede uit het
overzichtsplan van die woningtypes; dat het plan met de woningtypes blijkbaar
wel voor advies naar de gemachtigde ambtenaar en naar de bestendige deputatie
is gezonden, het overzichtsplan (met de aanduiding van welk type op welk lot
wordt voorzien) niet; dat de stedelijke overheid bij schrijven van 29 september
1998 het dossier dienaangaande heeft vervolledigd; dat uit die plannen
inderdaad blijkt dat de verkavelingsaanvraag betrekking heeft op het realiseren
van groepswoningbouw, zij het dat het een particulier bouwproject betreft; dat
voor alle duidelijkheid, de advocaat er op wijst dat de aanvrager zich er toe
verbindt, voorafgaand aan de verkoop van de loten, over te gaan tot het
tezelfdertijd en gemeenschappelijk oprichten van de typewoningen die in het
aanvraagdossier worden voorgesteld; dat huidig verkavelingsvoorstel enkel
blijkt te zijn ingegeven om de woningen, na realisatie, samen met de grond
waarop ze staan individueel te vervreemden;
Overwegende dat, hoewel niet kan worden ontkend dat de ordening van het
bewuste woonuitbreidingsgebied, en zeker dit deel ervan, reeds danig is
bepaald door de feitelijke toestand, wordt aangenomen dat de ordening van een
gebied pas gedetailleerd is gekend zodra er een bijzonder plan van aanleg voor
is goedgekeurd ofwel als een verkaveling voor een zelfstandig
stedenbouwkundig geheel is vergund; dat dit laatste - een
verkavelingsvergunning - evenwel slechts mogelijk is onder specifieke
voorwaarden; dat voor bewuste gronden geen bijzonder plan van aanleg is
goedgekeurd en dat (...) de op 12 juni 1979 (...) verleende
X-9024-9025-6/9
verkavelingsvergunning vervallen is; dat de ordening van het betrokken gebied
dus niet gedetailleerd vastligt in een bijzonder plan van aanleg of een nog van
kracht zijnde verkavelingsvergunning; dat voor het betrokken gebied dus,
luidens hetgeen gesteld is in het bestemmingsvoorschrift, de vereiste van
groepswoningbouw blijft gelden; dat nochtans ook voor de oprichting van
groepswoningbouw geldt dat middels onder meer een woonbehoeftestudie moet
worden aangetoond dat de aansnijding van dit welbepaalde deel van het op het
gewestplan aangeduide woonuitbreidingsgebied uit ruimtelijk ordenend
oogpunt en vooral uit grondbeleidsoogpunt noodzakelijk is; dat in het dossier
geen enkel element voorhanden is om aan te tonen dat de aansnijding van dit
stuk van het woonuitbreidingsgebied op dit ogenblik noodzakelijk is om te
voldoen aan een thans bestaande, gelokaliseerde woningnood; dat met andere
woorden de aanvraag niet wordt gekaderd in een verantwoord beleid aangaande
de problematiek van de woonuitbreidingsgebieden binnen de stad Deinze; dat
het toekennen van een verkavelingsvergunning op die plaats een degelijke en
planmatige aanpak van die problematiek in het gedrang brengt; dat om die
reden geen vergunning kan worden verleend; dat de beslissing van de
bestendige deputatie aldus in strijd is met een degelijk beleid inzake ruimtelijke
ordening, zodat de gemachtigde ambtenaar met reden in beroep is gekomen”.
De weigeringsmotieven van het tweede bestreden besluit zijn
dezelfde als de hierboven geciteerde weigeringsmotieven van het eerste bestreden
besluit.
V. Ontvankelijkheid van de beroepen
Uiteenzetting van de exceptie
13.
De verwerende partij betwist in beide zaken het belang in hoofde
van de verzoekende partij.
In het tweede onderdeel van haar exceptie voert de verwerende
partij aan dat in de uitvoering van het project de bouwheren zelf het woningtype en
de timing van het bouwen kunnen kiezen, zodat niet is voldaan aan de verplichting
van groepswoningbouw in woonuitbreidingsgebieden. De mogelijkheid dat
woningen tezelfdertijd kunnen worden opgericht is onvoldoende om aan die
verplichting te voldoen. Groepswoningbouw houdt immers in dat alle op te richten
woningen met een gemeenschappelijke werf en tezelfdertijd worden opgericht. Dit
rijmt niet met de keuzevrijheid die aan de bouwheren wordt gelaten wat betreft het
gewenste woningtype. Het bestreden besluit lijkt de aanwezigheid van de vereiste
van groepswoningbouw vast te stellen, maar dit gebeurt op basis van een schrijven
van 25 augustus 1998 van de raadsman van de verzoekende partij aan de afdeling
Stedenbouwkundige Vergunningen en dit blijkt niet uit het dossier. Vermits in de
aanvraag de bestemming groepswoningbouw niet wordt nagestreefd, is de aanvraag
X-9024-9025-7/9
niet eens voor vergunning vatbaar en beschikt de verzoekende partij niet over het
rechtens vereiste belang.
14.
De verzoekende partij stelt met betrekking tot dit onderdeel van
de exceptie dat de verwerende partij aldus een nieuw weigeringsmotief creëert,
terwijl zij in het bestreden besluit zelf bevestigt dat de aanvraag betrekking heeft op
groepswoningbouw. De verzoekende partij had zich in een brief van 25 augustus
1998, gericht aan AROHM, ertoe verbonden om “over te gaan tot het tezelfdertijd
en gemeenschappelijk oprichten van de typewoningen die in het aanvraagdossier
worden voorgesteld”. Door in het bestreden besluit te bevestigen dat het gaat om
groepswoningbouw, gaf de verwerende partij te kennen dat de aanvraag vergunbaar
was. De verwerende partij kan thans niet meer ingaan tegen de elementen van het
dossier.
Beoordeling
15.
Artikel 5, 1.1 van het koninklijk besluit van 28 december 1972
betreffende de inrichting en de toepassing van de ontwerpgewestplannen en
gewestplannen (hierna : het inrichtingsbesluit) luidt als volgt:
“De woonuitbreidingsgebieden zijn uitsluitend bestemd voor
groepswoningbouw zolang de bevoegde overheid over de ordening van het gebied
niet heeft beslist, en zolang, volgens het geval, ofwel die overheid geen besluit tot
vastlegging van de uitgaven voor de voorzieningen heeft genomen, ofwel omtrent
deze voorzieningen geen met waarborgen omklede verbintenis is aangegaan door
de promotor”.
Onder “groepswoningbouw” in de zin van dit artikel dient te
worden verstaan het gelijktijdig oprichten van meerdere gebouwen bestemd voor
bewoning die één samenhangend geheel vormen. Uit de gegevens van het dossier
en onder meer uit een nota van de verzoekende partij van 25 februari 1998 in het
kader van de administratieve beroepsprocedure die heeft geleid tot de bestreden
besluiten, blijkt dat “de te realiseren woningen ‘typewoningen’ zijn waaruit de
bouwheer een keuze kan maken en die met gemeenschappelijke werf en
terzelfdertijd kunnen opgericht worden”. Aangezien hierdoor noch het
samenhangend karakter, noch de gelijktijdige oprichting wordt gewaarborgd die
door het betrokken bestemmingsvoorschrift worden vereist en het blijkens de
gegevens van de aanvragen veeleer gaat om kavels voor individuele bouwprojecten,
kunnen de aanvragen die hebben geleid tot de bestreden besluiten, niet worden
vergund zonder in te gaan tegen het geldende bestemmingsvoorschrift.
X-9024-9025-8/9
De affirmatie van de verzoekende partij in haar brief van
25 augustus 1998 dat de typewoningen gelijktijdig en gemeenschappelijk
gerealiseerd zullen worden, betreft geen onderdeel van de aanvraag op grond
waarvan de vergunningverlenende overheid moet oordelen. De toezegging in deze
brief vermag bijgevolg niet de zo-even gedane vaststelling met betrekking tot de
verenigbaarheid met de gewestplanbestemming goed te maken.
Het feit dat in het bestreden besluit verkeerdelijk wordt gesteld dat
de aanvraag betrekking heeft op groepswoningbouw, doet evenmin afbreuk aan deze
vaststelling.
Het tweede onderdeel van de exceptie in beide zaken is gegrond.
Het beroep tot nietigverklaring is bijgevolg in beide zaken onontvankelijk.
BESLISSING
- De zaken A. 84.995/X-9024 en A. 84.996/X-9025 worden gevoegd.
- De Raad van State verwerpt de beroepen.
- De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van de beroepen tot
nietigverklaring, begroot op 347,06 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van dertig maart
2010, door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Roger Stevens,
Johan Bovin,
Jeroen Van Nieuwenhove,
bijgestaan door
Greta Scheveneels,
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier
De griffier
De voorzitter
Greta Scheveneels
Roger Stevens
X-9024-9025-9/9
