Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2011:ARR.214.046 (2011-06-22)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 214.046 van 22 juni 2011 Openbaar ambt - Leger en bijzondere
korps - Aanwerving en loopbaan Beslissing : Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIVe KAMER
ARREST
nr. 214.046 van 22 juni 2011
in de zaken I. A. 192.999/XIV-33.054
II. A.194.982/XIV-33.055
III. A. 196.826/XIV-33.056
In zake :
I. Alex DEMURIE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Jan Ghysels en Stephan Wyckaert
kantoor houdend te 1170 Brussel
Terhulpsesteenweg 187
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister van
Landsverdediging
gevestigd te 1000 Brussel
Lambertmontstraat 8
II. Alex DEMURIE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Jan Ghysels en Stephan Wyckaert
kantoor houdend te 1170 Brussel
Terhulpsesteenweg 187
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister van
Landsverdediging
gevestigd te 1000 Brussel
Lambertmontstraat 8
III. Alex DEMURIE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Jan Ghysels en Stephan Wyckaert
kantoor houdend te 1170 Brussel
Terhulpsesteenweg 187
bij wie woonplaats wordt gekozen
XIV-33.054-1/20
tegen :
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister van
Landsverdediging
gevestigd te 1000 Brussel
Lambertmontstraat 8
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
1.
Het beroep in de zaak sub I, ingesteld op 15 juni 2009, strekt tot
de nietigverklaring van de beslissing van de minister van Landsverdediging van
30 maart 2009 waarbij negatief wordt beschikt over de aanvraag van de verzoeker
om uit het beroepskader van de officieren te worden ontslagen, met ingang op
1 oktober 2008, minstens met ingang 1 november 2008.
1.2.
Het beroep in de zaak sub II, ingesteld op 16 december 2009,
strekt tot de nietigverklaring van de beslissing van de Minister van
Landsverdediging van 7 oktober 2009 waarbij negatief wordt beschikt over de
aanvraag van de verzoeker van 9 juni 2009 om uit het beroepskader van de
officieren te worden ontslagen, met ingang van 10 september 2009.
1.3.
Het beroep in de zaak sub III, ingesteld op 17 juni 2010, strekt
tot de nietigverklaring van de beslissing van de Minister van Landsverdediging van
19 april 2010 waarbij negatief wordt beschikt over de aanvraag van de verzoeker
van 13 oktober 2010 om uit het beroepskader van de officieren te worden
ontslagen, met ingang van 1 april 2010.
XIV-33.054-2/20
II. Verloop van de rechtspleging
2.
In de drie zaken heeft de verwerende partij een memorie van
antwoord ingediend en heeft de verzoeker een memorie van wederantwoord
ingediend.
Auditeur Geert De Bleeckere heeft een verslag opgesteld.
De verzoeker heeft in alle zaken een verzoek tot voortzetting van
het geding en een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 25 mei 2011.
Staatsraad Stephan De Taeye heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Stephan Wyckaert, die verschijnt voor de verzoeker,
en kolonel militair administrateur Arnaud De Decker, die verschijnt voor de
verwerende partij, zijn gehoord.
Auditeur Geert De Bleeckere heeft, in alle zaken, een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verzoeker maakt sinds 1 augustus 1990 deel uit van het
beroepspersoneel van de krijgsmacht. Sedert 26 maart 1998 maakt hij deel uit van
het kader van de beroepsofficieren van het medisch technisch korps, in de functie
XIV-33.054-3/20
van orthopedisch chirurg en sinds 26 december 2006 is hij bekleed met de graad
van kapitein-commandant.
3.2
Op 2 juli 2008 dient de verzoeker een ontslagaanvraag in die
blijkbaar verloren is gegaan. Op 27 februari 2009 dient hij een nieuwe
ontslagaanvraag in en zet daarin het volgende uiteen:
“Ik, ondergetekende, dien mijn ontslag op aanvraag in uit het kader van
beroepsofficieren op datum van 01 oktober 2008 en dit om privé-redenen. Indien
deze datum geweigerd wordt, zou ik mijn ontslag aanvragen langs deze weg op
datum van 01 november 2008. Ik stem in om de volgens de Instr HRG-A/DEG
Nr 27A van 17 Jun 02 voorziene bedragen van tijdens de vorming uitbetaalde
wedden en vormingskosten terug te betalen.”.
3.3.
Op 30 maart 2009 weigert de minister van Landsverdediging de
aanvraag van de verzoeker.
Dit
is
de
bestreden
beslissing
in
de
zaak
sub
I
(A.192.999/XIV-33.054). Deze beslissing is als volgt gemotiveerd:
“Motivering in rechte
1.
Wet van 1 maart 1958 betreffende het statuut van de beroepsofficieren
van de krijgsmacht, artikel 21, §§ 1 en 2.
2.
Wet van 16 maart 2000 betreffende het ontslag van bepaalde
militairen en de verbreking van de dienstneming of wederdienstneming van
bepaalde kandidaat-militairen, de vaststelling van de rendementsperiode en het
terugvorderen door de Staat van een deel van de door de Staat gedragen kosten voor
de vorming en van een gedeelte van de tijdens de vorming genoten wedden,
artikels 3 en 4.
Motivering in feite
Uit artikel 21 van de wet van 1 maart 1958 blijkt dat de Koning of de overheid
die Hij aanduidt het ontslag kan weigeren indien u niet in werkelijke dienst bent
gebleven gedurende de volledige rendementsperiode vermeld in de wet van
16 maart 2000.
U heeft uw vorming van arts aangevat op 1 augustus 1990 en beëindigd op 1 juli
1997. Uw opleiding tot chirurg verliep van 1 augustus 1998 tot 31 juli 2004.
Ingevolge de bepalingen van Ref. 2 bedraagt uw rendementsperiode een periode
van 180 maanden. Rekening houdende met uw benoemingsdatum van 26 maart
1998 en de periode van 1 augustus 2004 tot 30 september 2008 (50 maanden)
bedroeg uw rendementsperiode op 1 oktober 2008 nog 126 maanden.
Uw rendement is bijgevolg onvoldoende. De regelgeving voorziet dat u dan geen
absoluut recht op ontslag heeft: de aanvraag kan worden geweigerd als het
dienstbelang zich er tegen verzet.
XIV-33.054-4/20
Het ambitieniveau van Defensie wordt weergegeven in mijn Politieke
Oriëntatienota van 1 juni 2008 (zie bijlage). Om dit ambitieniveau te kunnen
bereiken heeft defensie nood aan minimaal 15 orthopedisten (vredesondersteunende
operaties (PSO): 12; ‘Non-combatant evacuation operations (NEO): 1; voor de Nato
Response Force of de European Union Battlegroup (NRF/EUBG): 1 en voor
‘Damage Control Surgery’ bij de Marinecomponent (DCS NC): 1.
De rotatiepolitiek met betrekking tot de inzet van orthopedisten is 1 maand voor
buitenlandse operationele inzet.
Op dit moment telt Defensie 7 militaire orthopedisten binnen zijn
personeelsbestand.
Voor wat betreft de korte termijn. In de tweede helft van 2009 neemt België voor
6 maanden de leiding over de European Union battlegroup (EUBG). In dit kader
dient België over de mogelijkheden te beschikken om gedurende dezelfde periode
te voorzien in de medische ondersteuning van de troepen die eventueel zullen
worden ingezet. Concreet betekent dit de inzet van een militair veldhospitaal ‘Rol 2’
bestaande uit een personeelsbezetting van 2 chirurgen waaronder 1 orthopedist,
1 anesthesist en 6 niet gespecialiseerde artsen. Rekening houdend met de eerder
vermelde rotatiepolitiek en gezien 1 orthopedist gedurende één maand in 2009 werd
ontplooid in het kader van BELUFIL, dient Defensie te kunnen beschikken over
zijn potentieel van 7 militaire orthopedisten.
Met betrekking tot de langere termijn. Voor wat betreft de instroom via normale
of bijzondere werving worden er sinds 2003 vacatures opengesteld voor
gespecialiseerde artsen (waaronder chirurgen), echter zonder resultaat. Bovendien
zijn er op dit moment geen militaire artsen die zich specialiseren in de orthopedie.
Gezien de specialisatie tot orthopedisch chirurg 6 jaar bedraagt, kan er op deze
wijze ten vroegste tegen 2015 een chirurg worden gevormd. Tot slot zullen er drie
orthopedisten uitstromen dor het bereiken van de persioenleeftijd in 2010, 2013 en
2015.
Ik ben dan ook van mening dat, rekeninghoudend met de verbintenissen die
België op dit moment heeft aangegaan en indien ik uw vertrek uit Defensie zou
toelaten in 2009, dit een onmiddellijk en negatief gevolg heeft voor de medische
ondersteuning op het vlak van orthopedie en daarmee ook de inzet van Belgische
militairen. Uw ontslag zou dan ook ingaan tegen het dienstbelang.
Om die redenen kan ik geen gunstig gevolg geven aan uw aanvraag tot ontslag.
Ik ben bereid een nieuwe aanvraag tot ontslag in overweging te nemen vanaf
1 januari 2010, t.t.z. na de afloop van de periode dat België de leiding zal hebben
gehad over de European Union Battlegroup.”.
3.4.
Op 9 juni 2009 dient de verzoeker een nieuwe ontslagaanvraag
in, waarin hij het volgende uiteenzet:
“Ik, ondergetekende, dien mijn ontslag op aanvraag in uit het kader van
beroepsofficieren op datum van 10 september 2009 en dit om privé-redenen. Ik
stem in om de volgens de Instr HRG-A/DEG Nr 227A van 17 Jun 02 voorziene
bedragen van tijdens de vorming uitbetaalde wedden en vormingskosten terug te
betalen.”.
XIV-33.054-5/20
3.5.
Na het negatief advies van de Dir HCB KA van 16 juli 2009 over
zijn aanvraag, dient de verzoeker een verweerschrift in, waarin hij aanvoert dat er
in het kader van het bevel over de European Union Battlegroup (EUBG) vanaf
september slechts vier orthopedisten meer vereist zijn (één per maand), zodat zijn
ontslag vanaf september dan ook niet meer strijdig is met het dienstbelang.
3.6.
Op 2 september 2009 adviseert de korpscommandant ongunstig
over verzoekers aanvraag en stelt daarbij dat de nood aan orthopedisten de
noodzakelijke behoefte voor de EUBG overstijgt.
3.7.
Op 7 oktober 2009 weigert de minister van Landsverdediging de
ontslagaanvraag.
Dit
is
de
bestreden
beslissing
in
de
zaak
sub
II
(A.194.982/XIV-33.055). Deze beslissing is als volgt gemotiveerd:
“Motivering in rechte
- Wet van 1 maart 1958 betreffende het statuut van de beroepsofficieren van
de krijgsmacht, artikel 21, §§ 1, 2 en 3
- Koninklijk besluit van 7 april 1959 betreffende de stand en de bevordering
van de beroepsofficieren, artikel 30ter
- Ministeriële beslissing MOD Nr 09-003090 van 30 maart 2009
Motivering in feite
Uit artikel 21 van de wet van 1 maart 1958 blijkt dat de Koning of de overheid
die hij aanduidt het ontslag kan weigeren indien Uw ontslag op eigen aanvraag
strijdig is met het dienstbelang.
Ik heb Uw aanvraag tot ontslag uit het kader van de beroepsofficieren op datum
van 1 november 2008 reeds geweigerd op datum van 30 maart 2009 (ref.3). Die
beslissing met de motivering in bijlage werd U ter kennis gebracht. De situatie met
betrekking tot de problematiek van het beheer van de militaire orthopedisten binnen
mijn departement is sinds 30 maart 2009 niet gewijzigd.
Bijgevolg kan ik, om dezelfde redenen als voor Uw aanvraag tot ontslag op
1 november 2008, geen gunstig gevolg geven aan Uw aanvraag tot ontslag op datum
van 10 september 2009.
Zoals ik reeds had medegedeeld met mijn beslissing van 30 maart 2009 ben ik
bereid een nieuwe aanvraag tot ontslag in overweging te nemen vanaf 1 januari
2010”.
XIV-33.054-6/20
3.8.
Op 13 januari 2010 dient de verzoeker opnieuw een
ontslagaanvraag in, waarin hij het volgende uiteenzet:
“Ik, ondergetekende, dien mijn ontslag op aanvraag in uit het kader van
beroepsofficieren op datum van 10 september 2009 en dit om privé-redenen. Ik
stem in om de volgens de Instr HRG-A/DEG Nr 227A van 17 Jun 02 voorziene
bedragen van tijdens de vorming uitbetaalde wedden en vormingskosten terug te
betalen.”.
3.9.
Op 19 april 2010 weigert de minister van Landsverdediging het
ontslag van de verzoeker.
Dit
is
de bestreden beslissing in
de
zaak
sub III
(A.196.826/XIV-33.056). Deze beslissing is als volgt gemotiveerd:
“Motivering in rechte:
- Wet van 1 maart 1956 betreffende het statuut van de beroepsofficieren van de
krijgsmacht, artikel 21,§§1, 2 en 3
- Koninklijk Besluit van 7 april 1959 betreffende de stand en de bevordering
van de beroepsofficieren, artikel 30ter;
- Ministeriële beslissing MOD nr. 09-010875 van 7 oktober 2009.
Motivering in feite:
Uit artikel 21 van de wet van 1 maart 1958 blijkt dat de Koning of de overheid
die Hij aanduidt het ontslag kan weigeren indien Uw ontslag op eigen aanvraag
strijdig is met het dienstbelang.
Ik heb Uw aanvraag tot ontslag uit het kader van de beroepsofficieren op datum
van 10 september 2009 reeds geweigerd op datum van 7 oktober 2009 (ref. 3). De
personeelsproblematiek inzake militaire orthopedisten is sindsdien niet verbeterd
(voorziene effectieven : 15/bestaande effectieven : 6). Deze precaire situatie zal in
2010 echter nog verergeren omdat een militaire orthopedist op datum van 1 juli
2010 de pensioengerechtigde leeftijd zal bereiken en door het gebrek aan instroom
via de normale en/of de bijzondere werving.
Bijgevolg kan ik, om dezelfde reden als voor Uw aanvraag tot ontslag op
10 september 2009, geen gunstig gevolg geven aan Uw aanvraag tot ontslag op
datum van 1 april 2010”.
Na de vermelding dat een vernietigingsberoep tegen de
beslissing binnen de termijn van zestig dagen volgend op de dag van kennisgeving
van de beslissing mogelijk is, wordt in de bestreden beslissing sub III nog het
volgende gesteld:
“Indien U het wenst, kan U een nieuwe ontslagaanvraag indienen vanaf 1 januari
2011. Die aanvraag zal dan het voorwerp uitmaken van een nieuwe evaluatie”.
XIV-33.054-7/20
IV. Samenhang
4.
De beroepen zijn dermate verknocht dat het in het raam van een
goede rechtsbedeling past de zaken samen te voegen.
V. Onderzoek van de middelen
Onderzoek van de middelen in de zaak sub I (A.192.999/XIV-33.054)
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
5.1.
De verzoeker voert in een eerste middel de schending aan van
artikel 21, §2 van de wet van 1 maart 1958 betreffende het statuut van de
beroepsofficieren van de krijgsmacht, van de artikelen 3 en 4 van de wet van
16 maart 2000 betreffende het ontslag van bepaalde militairen en de verbreking
van de dienstneming of wederdienstneming van bepaalde kandidaat-militairen, de
vaststelling van de rendementsperiode en het terugvorderen door de Staat van een
deel van de door de Staat gedragen kosten voor de vorming en van een gedeelte van
de tijdens de vorming genoten wedden, van de materiële motiveringsplicht en van
de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 betreffende de formele motivering
van bestuurshandelingen.
Hij voert aan dat de bestreden beslissing wordt verantwoord op
grond van de vaststelling dat er onvoldoende orthopedisten in de krijgsmacht
aanwezig zijn (het zouden er vijftien moeten zijn), op grond van het feit dat hij zijn
rendementsperiode niet heeft volbracht, op grond van het argument dat de
verwerende partij nood heeft aan de voorhanden zijnde zeven orthopedisten
aangezien België in de tweede helft van 2009 het bevel opneemt over de European
Union Battlegroup en op grond van het argument dat er sinds 2003 vacatures
opengesteld worden voor gespecialiseerde artsen, maar zonder resultaat en dat er
XIV-33.054-8/20
drie orthopedisten in respectievelijk 2010, 2013 en 2015 gepensioneerd zullen
worden.
In een eerste onderdeel voert de verzoeker aan dat er geen
verantwoording voorligt op grond van motieven die in feite en in rechte juist en
aanvaardbaar zijn, omdat het structureel tekort aan orthopedisten te wijten is aan
het beleid van de verwerende partij. De Raad van State heeft in zijn arrest
nr. 79.256, 1 februari 2008, Kürten m.b.t. boordcommandanten C 130 geoordeeld
dat een structureel tekort aan dit type officieren geen reden kon zijn om de
verzoeker tegen zijn wil bij de krijgsmacht te houden indien de verwerende partij
in de jaren die aan de bestreden beslissing voorafgingen onvoldoende aandacht
voor dit probleem heeft gehad en dat dit structureel tekort dan ook geen
aanvaardbaar motief was om de ontslagaanvraag te weigeren. De verwerende partij
heeft in casu het probleem ook zelf mee in de hand gewerkt door in het verleden (in
2003 en 2005) het ontslag van drie orthopedisten te aanvaarden, zelfs voor het
verstrijken van hun rendementsperiode. Tevens blijkt uit informatie die wordt
aangeboden op een aantal websites van het leger dat er geen vacatures bestaan voor
geneesheren-chirurgen en a fortiori niet in de discipline orthopedie waarover het
hier gaat, in tegenstrijd met de bewering in de motivering van de bestreden
beslissing dat er een ‘actief recruteringsbeleid’ zou bestaan. De motivering op
korte termijn is dus niet aanvaardbaar, aangezien de verwerende partij zelf heeft
bijgedragen aan het tekort waarop zij zich nu beroept en zij dit had moeten
voorzien. De motivering op lange termijn is evenmin aanvaardbaar nu er in feite
geen daadwerkelijke inspanningen worden geleverd om dit tekort op lange termijn
te ondervangen, wat des te onbegrijpelijker maakt dat de verwerende partij
aangeeft de ontslagaanvraag in 2010 opnieuw te onderzoeken, terwijl het probleem
dan niet zal opgelost zijn, maar daarentegen nog prangender zal geworden zijn en
de verzoeker zijn rendementsperiode nog steeds niet zal hebben volbracht. De
bestreden beslissing steunt aldus niet op in feite en in rechte aanvaardbare
motieven.
In een tweede onderdeel voert de verzoeker aan dat de
bepalingen van de wetten van 1 maart 1958 en 16 maart 2000 er zich niet tegen
verzetten dat de ontslagaanvraag wordt ingewilligd indien niet wordt aangetoond
XIV-33.054-9/20
dat het dienstbelang daardoor geschonden wordt. In casu is het dienstbelang waar
de verwerende partzij zich op beroept artificieel en heeft zij de noodzaak waarop
zij zich beroept zelf gecreëerd door het beleid dat zij in het verleden heeft gevoerd.
De artikelen 3 en 4 van de wet van 16 maart 2000 verzetten zich tegen de
mogelijkheid om de daarin vereiste rendementsperiode te beëindigen. Deze
mogelijkheid blijkt uit de bedoelde wet en deze wet kan niet losgezien worden van
de wet van 1 maart 1958 die voor beroepsofficieren een mogelijkheid voorziet om
hun ontslag in te dienen als dat niet strijdt met het dienstbelang, hetgeen in casu
niet als een wettige weigeringsgrond kan worden aangehaald, vermits een gedeelte
van de genoten wedden of opleidingskosten wordt terugbetaald.
In een derde onderdeel voert de verzoeker aan dat de bestreden
beslissing ook de formele motiveringsplicht schendt, indien zoals te dezen
vaststaat dat zij niet geschraagd wordt door in feite en in rechte aanvaardbare en
juiste motieven. De motivering van de bestreden beslissing kan niet beschouwd
worden als afdoende in de zin van artikel 3 van de wet van 29 juli 1991 betreffende
de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen.
5.2.
De verzoeker repliceert in zijn memorie van wederantwoord met
betrekking tot het eerste onderdeel dat, zelfs indien het zo is dat in het geval van de
verzoeker geen “uitdrukkelijk gemotiveerd uitzonderingsgeval” moet aangetoond
worden, het dan nog zo is dat de weigering van het ontslag moet gesteund worden
op motieven die in feite en in rechte juist zijn. In het verzoekschrift werd
voldoende aangetoond dat de verwerende partij zelf verantwoordelijk is voor het
tekort dat ze nu inroept en voor haar falend recruteringsbeleid. De verzoeker voegt
bij zijn memorie van wederantwoord een stuk waaruit blijkt dat er op 30 november
2009 één vacature voor een orthopedisch chirurg is, hetgeen aantoont dat de
verwerende partij slechts een kleine beetje aandacht besteedt aan het tekort, maar
geenszins in de mate van de volgens haar bestaande noden ten tijde van de
bestreden beslissing. Gelet op de nakende pensioneringen kan men dit niet echt
“actief op zoek gaan naar” noemen.
Met betrekking tot het tweede onderdeel betoogt de verzoeker
dat niet wettig wordt verantwoord dat het ontslag strijdig is met het dienstbelang,
XIV-33.054-10/20
aangezien enerzijds het tekort aan orthopedisch chirurgen te wijten is aan het eigen
falend beleid van de verwerende partij, en er anderzijds, in een niet zo ver verleden
wel ontslag werd verleend aan andere orthopedisten die evenmin hun
rendementsperiode volbracht hadden.
Wat het derde onderdeel betreft, stelt de verzoeker dat, hoe
uitvoerig de motivering ook moge zijn, zij niet afdoende is in de zin van artikel 3
van de formele motiveringswet van 29 juli 1991. Uit het eerste en het tweede
onderdeel blijkt dat de bestreden beslissing materieel niet deugdelijk gemotiveerd
is, zodat het bestreden besluit ook de formele motiveringsplicht schendt.
5.3.
In zijn laatste memorie voegt de verzoeker nog toe dat uit de
tabel die hij indertijd reeds voorlegde en die de evolutie van het aantal chirurgen
weergeeft, met een extrapolatie tot 2017, blijkt dat een “beleidsmatig
onaanvaardbaar tekort” al in het verleden bestond. De opeenvolgende wetten
inzake het legercontingent tonen aan dat dit contingent in tien jaar met meer dan
10.000 manschappen is verminderd. In 2008 schreef de minister dat er
beleidsmatig vijftien orthopedische chirurgen noodzakelijk waren, maar rekening
houdend met de evolutie van het legercontingent, dat in sterk dalende lijn is
gegaan, moet vastgesteld worden dat er altijd een tekort aan orthopedische
chirurgen is geweest en dat het ministerie nooit iets gedaan heeft om dit tekort te
ondervangen, rekening houdend met de tijd die nodig is om via de gewone weg zo
een chirurg te vormen. Zeker blijkt dat het reeds in 2002 en 2005, toen er nog meer
manschappen waren en dus meer nood aan medische ondersteuning, niet
gerechtvaardigd was om personeel te laten vertrekken zonder dat er zicht was op
vervanging. Daarmee is het “beleidsmatig tekort” ten tijde van het ontslag van de
dokters Van De Meulebroucke, De Mulder en Druez ten genoegen van recht
aangetoond. Dat er in 2003 “vacatures werden opengesteld” zegt niets over het
aantal vacatures, over de initiatieven die Defensie nam om die vacatures
aantrekkelijk te maken voor kandidaten, enz. Voorts heeft Defensie -en dit bleek
duidelijk in het geval van dr. Druez- ook al ontslagen toegestaan met de
overweging “dat het tot niets dient personeel in dienst te houden dat niet
gemotiveerd is”. Die consideratie wordt klaarblijkelijk nogal willekeurig gemaakt.
XIV-33.054-11/20
Vandaag als motivering geven dat er een beleidsmatig onaanvaardbaar tekort aan
orthopedisten is en daarbij abstractie maken van het gegeven dat dit tekort juist een
gevolg is van het gevoerde beleid, is kennelijk onredelijk.
Beoordeling
5.4.
Artikel 21, § 2, van de wet van 1 maart 1958 betreffende het
statuut van de beroepsofficieren van de Krijgsmacht verleent aan de minister van
Landsverdediging de bevoegdheid om het ontslag, dat een beroepsofficier bij hem
heeft ingediend, te weigeren “indien hij oordeelt dat het strijdig is met het
dienstbelang”. Bij de beoordeling van dit laatste heeft de minister een ruime
discretionaire bevoegdheid.
5.5.
De Raad van State is niet bevoegd om in de plaats van de
minister over de strijdigheid van het ontslag met het dienstbelang te oordelen.
Binnen zijn marginale toetsingsbevoegdheid kan hij enkel nagaan of de
discretionaire genomen beslissing steunt op deugdelijke motieven. Aldus zal hij
onderzoeken of de beslissing steunt op werkelijk bestaande feitelijke gegevens, die
correct vastgesteld zijn, die in feite en in rechte de beslissing kunnen dragen en die
pertinent zijn in het licht van de opdracht van algemeen belang die het bestuur te
vervullen heeft.
5.6.
De verzoeker betwist niet dat zijn “rendementsperiode”, op het
ogenblik van het nemen van de bestreden beslissing, niet vervuld was. Voorts
weerlegt de verzoeker geenszins het in de bestreden beslissing aangevoerde tekort,
volgens de behoeften van de Krijgsmacht, aan orthopedisten, maar blijkt hij het
bestaan van dit tekort eerder te onderkennen.
Op grond van het voormelde tekort, heeft de verwerende partij in
redelijkheid kunnen oordelen dat het door de verzoeker gevraagde ontslag strijdig
was met het dienstbelang. De door de verzoeker aangevoerde omstandigheid dat de
verwerende partij het tekort aan orthopedisten aan zichzelf te wijten heeft, door in
het verleden het ontslag van dergelijke specialisten die hun rendementsperiode nog
XIV-33.054-12/20
niet hadden volbracht toch in te willigen en door allerminst een actief
rekruteringsbeleid te voeren, terwijl in de toekomst nog orthopedisten op
natuurlijke wijze zullen afvloeien, doet aan het voormelde geen afbreuk. In het
geval een officier, zoals de verzoeker, zich in een periode van werkelijke dienst
bevindt, gedurende dewelke hij gehouden is voor de Krijgsmacht te dienen, moet
worden aangenomen dat een personeelstekort, dat per definitie strijdig is met het
dienstbelang, in redelijkheid volstaat om zijn ontslagweigering te rechtvaardigen.
Het door de verzoeker aangevoerde feit dat hij het vereiste
gedeelte van zijn wedden en opleidingskosten wil terugbetalen, weerlegt de
strijdigheid van het door hem gevraagde ontslag met het dienstbelang niet.
5.7.
In acht genomen de omstandigheid dat de verzoeker zijn
rendementsperiode nog niet heeft volbracht, volstaat derhalve het tekort aan
orthopedisten om de bestreden beslissing in feite en in rechte te verantwoorden.
De bestreden beslissing is uitdrukkelijk op dit motief gestoeld,
zodat ook aan de formele motiveringsplicht is voldaan.
Het middel is ongegrond.
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
6.1.
De verzoeker voert in een tweede middel de schending aan van
“het beginsel van de vrijheid van de persoon, gewaarborgd door artikel 12 van de
Grondwet, het beginsel van de vrijheid van arbeid, gewaarborgd door artikel 23,
derde lid, 1° van (de Grondwet) en artikel 2 IAO-Verdrag nr. 29 van 28 juni 1930
betreffende de gedwongen of verplichte arbeid (samengenomen met het eerste
middel)”.
XIV-33.054-13/20
6.2.
Dit middel wordt in het verzoekschrift als volgt ontwikkeld:
“Doordat de verwerende partij middels de bestreden beslissing de verzoekende
partij belet ontslag te nemen uit het leger en een andere loopbaan te kiezen, wat
neerkomt op het hem blootstellen aan een vorm van verplichte of dwangarbeid;
Terwijl de opdrachten die aan het leger worden toevertrouwd, ofschoon zij zeker
bijdragen tot de verwezenlijking van doelstellingen van algemeen belang, slechts
wettigen dat diegenen die voor de militaire loopbaan hebben gekozen in dienst
worden gehouden voor zover deze maatregelen op toelaatbare criteria berusten en
de nagestreefde doelstellingen van algemeen belang erdoor worden gediend, en of
de aangevochten maatregelen niet onevenredig zijn ten opzichte van die
doelstellingen;
Dat in het eerste middel reeds is aangetoond dat door de bestreden beslissing
geen wettig algemeen (of dienst-)belang wordt gediend, de verwerende partij poogt
zich immers te onttrekken aan de nadelige gevolgen (die zij had kunnen of moeten
voorzien) van een eerder gevoerd personeelsbeleid;
Terwijl, eerste onderdeel, artikel 12 van de Grondwet in zijn eerste lid bepaalt:
‘De vrijheid van de persoon is gewaarborgd’.
Dat verzoekende partij door de aangevochten beslissing op ongerechtvaardigde
wijze (de ingeroepen redenen zijn onaanvaardbaar, zie eerste middel) in haar
persoonlijke vrijheid wordt gefnuikt;
Terwijl, tweede onderdeel, artikel 23 van de Grondwet, derde lid, 10 eenieder
“het recht op arbeid en op de vrije keuze van beroepsarbeid” garandeert;
Dat verzoeker belet wordt een andere beroepskeuze te maken, zonder dat die
beperking gerechtvaardigd is (zie eerste middel);
Dat, zelfs al zou men aannemen dat de verplichtingen verbonden aan een
vrijwillige militaire dienstneming die erin resulteren dat men zich gedurende een
zekere tijd in volle bewustzijn aan het leger verbindt, geen afbreuk wordt gedaan
aan de vrijheid gewaarborgd door dit grondwetsartikel (en door die vervat in
artikel 12) ingeval men zonder aanwijsbare of grondige reden aan bepaalde
militairen die hun ontslag aanbieden het ontslag weigert ingeval dit niet kan worden
verantwoord op gronden die verband houden met het algemeen of het dienstbelang.
Uit het eerste middel is gebleken dat er zo geen gronden bestaan;
Terwijl, derde onderdeel, de bestreden beslissing ook het IAO (Internationale
Arbeidsorganisatie)-verdrag nr. 29 van 28 juni 1930 schendt;
Dat er niet kan worden aan getwijfeld dat dit verdrag -dat door België werd
geratificeerd- directe werking heeft, omdat de bepalingen ervan voldoende
nauwkeurig en precies zijn;
Dat de aangehaalde bepalingen van de Grondwet en het ILO-verdrag verbieden
dat een arbeid, onder dreiging met welke straf dan ook, van een persoon die zich
daarvoor niet vrijwillig heeft aangeboden, zou worden geëist, zonder dat die arbeid
kan worden verantwoord door dwingende redenen van algemeen belang;
Dat men vergeefs zou betogen dat verzoeker vrijwillig voor een militaire
loopbaan heeft gekozen en dus maar de gevolgen van die keuze moet dragen.
Dat die overweging, zeker in vredestijd, geen reden kan zijn om verzoeker -die
trouwens de gevolgen van zijn ontslag aanvaardt, met name de verplichting om het
door de wet voorziene deel van opleidingskosten en wedden terug te betalen- tegen
zijn wil binnen het leger te houden. Er zijn gegronde redenen om aan te nemen dat
enkel de dienstplicht die bij wet is ingesteld (zoals hij vroeger in België bestond)
van aard kan zijn om een uitzondering te vormen op de vrijheden gewaarborgd door
de in dit middel vermelde bepalingen.
XIV-33.054-14/20
Dat het aangehaalde IAO-vedrag overigens niet beschouwt als dwangarbeid:
‘any work or service exacted in virtue of compulsory military service laws for work
of a purely military character’ waaruit duidelijk blijkt dat het om de verplichte
legerdienst gaat, een hypothese die niet op verzoekende partij van toepassing is.
Verzoekende partij koos vrijwillig voor de militaire loopbaan, nu moet dus enkel
onderzocht worden of hij eruit kan stappen en of de weigering om hem dit toe te
laten gerechtvaardigd is. Er is reeds gebleken dat dit niet het geval is (zie eerste
middel).
Zodat de in het middel aangehaalde bepalingen door de bestreden beslissing
geschonden worden.”.
6.3.
De verzoeker betoogt in zijn memorie van wederantwoord in
essentie dat het eerste middel wel degelijk gegrond is zodat het tweede middel
eveneens gegrond moet bevonden worden. In de mate de verwerende partij
verwijst naar het arrest nr. 81/1995 van het Grondwettelijk Hof is de conclusie dat
zij het algemeen belang correct zou hebben beoordeeld onterecht, vermits de
uitvoerige motivering allerminst correct is, hetgeen ook al uit het eerste middel is
gebleken. In de mate de verwerende partij verwijst naar de discretionaire
bevoegdheid van de minister zodat de beslissing enkel vernietigd kan worden
indien diens beoordeling van het algemeen belang kennelijk onredelijk is, herhaalt
de verzoeker dat die motivering in feite en in rechte onjuist is en dat ze abstractie
maakt van het feit dat ze zelf verantwoordelijk is voor het tekort aan personeel,
hetgeen ook reeds uit het eerste middel blijkt.
6.4.
In zijn laatste memorie voegt de verzoeker niets aan zijn betoog
toe.
Beoordeling
6.5.
De verzoeker steunt zijn middel op de premisse dat het eerste
middel gegrond is. Uit de beoordeling van het eerste middel blijkt dat deze
premisse verkeerd is. Die vaststelling volstaat om het middel te verwerpen.
Het middel is ongegrond.
XIV-33.054-15/20
Onderzoek van de middelen in de zaak sub II (A.194.982/XIV-33.055)
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
7.1.
De verzoeker voert in een eerste middel de schending aan van
artikel 21, §2 en § 5 van de wet van 1 maart 1958 betreffende het statuut van de
beroepsofficieren van de krijgsmacht, van de artikelen 3 en 4 van de wet van
16 maart 2000 betreffende het ontslag van bepaalde militairen en de verbreking
van de dienstneming of wederdienstneming van bepaalde kandidaat-militairen, de
vaststelling van de rendementsperiode en het terugvorderen door de Staat van een
deel van de door de Staat gedragen kosten voor de vorming en van een gedeelte van
de tijdens de vorming genoten wedden, van de materiële motiveringsplicht en van
de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 betreffende de formele motivering
van bestuurshandelingen.
7.2.
De verzoeker voert in dit middel in essentie hetzelfde aan als in
het eerste middel in de zaak sub I, uiteengezet onder de randnummers 5.1 tot en
met 5.3.
Beoordeling
7.3.
Om de redenen vermeld bij de beoordeling van het eerste middel
in de zaak sub I, uiteengezet onder de randnummers 5.4 tot en met 5.7, moet het
middel verworpen worden.
XIV-33.054-16/20
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
8.1.
De verzoeker voert in een tweede middel de schending aan van
“het beginsel van de vrijheid van de persoon, gewaarborgd door artikel 12 van de
Grondwet, het beginsel van de vrijheid van arbeid, gewaarborgd door artikel 23,
derde lid, 1° van (de Grondwet) en artikel 2 IAO-Verdrag nr. 29 van 28 juni 1930
betreffende de gedwongen of verplichte arbeid (samengenomen met het eerste
middel)”.
8.2.
De verzoeker voert in dit middel hetzelfde aan als in het tweede
middel in de zaak sub I, uiteengezet onder de randnummers 6.2 tot en met 6.4.
Beoordeling
8.3.
Om de redenen vermeld bij de beoordeling van het eerste middel
in de zaak sub I, uiteengezet onder randnummer 6.5, moet het middel verworpen
worden.
Onderzoek van de middelen in de zaak sub III (A.196.826/XIV-33.056)
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
9.1.
De verzoeker voert in een eerste middel de schending aan van
artikel 21, §2 en § 5 van de wet van 1 maart 1958 betreffende het statuut van de
beroepsofficieren van de krijgsmacht, van de artikelen 3 en 4 van de wet van
16 maart 2000 betreffende het ontslag van bepaalde militairen en de verbreking
van de dienstneming of wederdienstneming van bepaalde kandidaat-militairen, de
vaststelling van de rendementsperiode en het terugvorderen door de Staat van een
XIV-33.054-17/20
deel van de door de Staat gedragen kosten voor de vorming en van een gedeelte van
de tijdens de vorming genoten wedden, van de materiële motiveringsplicht en van
de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 betreffende de formele motivering
van bestuurshandelingen.
9.2.
De verzoeker voert in dit middel in essentie hetzelfde aan als in
het eerste middel in de zaak sub I, uiteengezet onder de randnummers 5.1 tot en
met 5.3, mits toevoeging, wat het derde middelonderdeel betreft, dat de bestreden
beslissing de formele motiveringsplicht schendt doordat ze verwijst naar de
motiveringen van de vorige beslissingen waarin het ontslag werd geweigerd
omwille van het Belgisch commando over de European Union Battlegroup in de
tweede helft van 2009, terwijl dit motief nu niet meer geldt en de bestreden
beslissing niettemin toch stelt dat het ontslag geweigerd wordt “om dezelfde
redenen” als bij de ontslagaanvraag van 10 september 2009. De motivering is aldus
tegenstrijdig en schendt de formele motiveringsplicht.
9.3.
In een vierde onderdeel van het eerste middel voert de verzoeker
bijkomend aan dat de formele motiveringsplicht geschonden is doordat de
motivering ten dele verwijst naar de beslissing van 7 oktober 2009, terwijl deze
niet meegedeeld werd en deels een motivering inhield die afwijkt van de
motivering in de bestreden beslissing. De verzoeker heeft aldus moeten
uitpuzzelen welke reden de verwerende partij nu had om het ontslag te weigeren.
Luidens de formele motiveringswet moet de motivering in de bestreden beslissing
zelf staan en begrijpelijk zijn.
Beoordeling
9.4.
Om de redenen vermeld bij de beoordeling van het eerste middel
in de zaak sub I, uiteengezet onder de randnummers 5.4 tot en met 5.7, moet het
middel verworpen worden.
XIV-33.054-18/20
9.5.
Bijkomend wordt, wat het derde middelonderdeel betreft,
vastgesteld dat het door de verzoeker bekritiseerde motief met betrekking tot het
commando van België over de “European Union Battlegroup” een overtollig
motief betreft, waarvan het gebeurlijk gegrond bevinden niet tot de
nietigverklaring van de bestreden beslissing kan leiden.
9.6.
In zoverre de verzoeker in het vierde middelonderdeel aanvoert
dat de formele motiveringsplicht geschonden is doordat de beslissing van
7 oktober 2009 waarnaar de motivering van de besteden beslissing verwijst, hem
niet werd meegedeeld, wordt vastgesteld dat deze beslissing de verzoeker wel
degelijk voorafgaandelijk aan de bestreden beslissing werd meegedeeld en hem
genoegzaam bekend was, vermits hij ertegen een beroep tot nietigverklaring heeft
ingediend (zaak 194.982/XIV-33.055). Voorts zijn de opeenvolgende, door de
verzoeker bestreden ontslagbeslissingen op eenzelfde, afdoende motief gesteund,
te weten het tekort aan orthopedisten, zodat het betoog van de verzoeker dat hij
“er(toe) verplicht was verschillende beslissingen samen te beschouwen en zelf
maar moest uitpuzzelen wat de verwerende partij deze keer nu precies als reden
had om de ontslagaanvraag te weigeren”, evenmin kan bijgetreden worden.
Het middel wordt verworpen.
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
10.1.
De verzoeker voert in een tweede middel de schending aan van
“het beginsel van de vrijheid van de persoon, gewaarborgd door artikel 12 van de
Grondwet, het beginsel van de vrijheid van arbeid, gewaarborgd door artikel 23,
derde lid, 1° van (de Grondwet) en artikel 2 IAO-Verdrag nr. 29 van 28 juni 1930
betreffende de gedwongen of verplichte arbeid (samengenomen met het eerste
middel)”.
XIV-33.054-19/20
10.2.
De verzoeker voert in dit middel hetzelfde aan als in het tweede
middel in de zaak sub I, uiteengezet onder de randnummers 6.2 tot en met 6.4.
Beoordeling
10.3.
Om de redenen vermeld bij de beoordeling van het eerste middel
in de zaak sub I, uiteengezet onder randnummer 6.5, moet het middel verworpen
worden.
BESLISSING
1.
De
zaken
nrs.
A.
192.999/XIV-33.054,
194.982/XIV-33.055
en
196.826/XIV-33.056 worden gevoegd.
2. De Raad van State verwerpt de beroepen.
3. De verzoeker wordt verwezen in de kosten van de beroepen tot
nietigverklaring, begroot op 525 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van 22 juni 2011,
door de Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
André Beirlaen,
kamervoorzitter,
Carlo Adams,
staatsraad,
Stephan De Taeye,
staatsraad,
bijgestaan door
Christophe Verhaert,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Christophe Verhaert
André Beirlaen
XIV-33.054-20/20
