Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2012:ARR.218.015 (2012-02-16)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 218.015 van 16 februari 2012 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Varia (ruimtelijke ordening,
stedenbouw, leefmilieu) Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VIIe KAMER
ARREST
nr. 218.015 van 16 februari 2012
in de zaken I. A. 189.641/VII-37.253.
II. A. 189.643/VII-37.254.
In zake :
I. de NV IMMO-DEL
II. Jozef DE LEERSNYDER
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Paul Bekaert
kantoor houdend te 8700 Tielt
Hoogstraat 34
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
I. + II.
de OPENBARE VLAAMSE
AFVALSTOFFENMAATSCHAPPIJ
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Bart Bronders
kantoor houdend te 8400 Oostende
Archimedesstraat 7
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de beroepen
1.1.
nietigverklaring
Het eerste beroep, ingesteld op 9 september 2008, strekt tot de
van
de
beslissing
van
de
Openbare
Vlaamse
Afvalstoffenmaatschappij (hierna : OVAM) van 17 juli 2008 om lastens de
NV Immo-Del te zullen overgaan tot het ambtshalve inzamelen, vervoeren en
verwerken van afvalstoffen (zaak A. 189.641/VII-37.253).
1.2.
Het tweede beroep, ingesteld op 9 september 2008, strekt tot de
nietigverklaring van de beslissing van OVAM van 17 juli 2008 om lastens Jozef
VII-37.253 & VII-37.254-1/28
De Leersnyder te zullen overgaan tot het ambtshalve inzamelen, vervoeren en
verwerken van afvalstoffen (zaak A. 189.643/VII-37.254).
II. Verloop van de rechtspleging
2.
Bij arrest nr. 212.965 van 5 mei 2011 werden de zaken
A. 189.641/VII-37.253 en A. 189.643/VII-37.254 gevoegd en de debatten
heropend.
Eerste auditeur Peter Provoost heeft een verslag opgesteld.
De verzoekende partijen in beide zaken hebben een verzoek tot
voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 12 januari 2012.
Kamervoorzitter Luc Hellin heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Valerie Soenen, die loco advocaat Paul Bekaert
verschijnt voor de verzoekende partijen, en advocaat Clive Rommelaere, die loco
advocaat Bart Bronders verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Peter Provoost heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
VII-37.253 & VII-37.254-2/28
III. Feiten
3.1.
De verzoeker in de tweede zaak en zijn toenmalige echtgenote
richten bij notariële akte van 31 januari 1994 de patrimoniumvennootschap de
NV Immo-Del op en brengen in deze vennootschap een grond in, met daarop een
magazijn en aanhorigheden, gelegen aan de Ten Hovestraat 1 te Tielt. Bij notariële
akte van 15 februari 1994 richten zij ook de NV Servi-Lab op. De verzoeker in de
tweede zaak is gedelegeerd bestuurder van beide vennootschappen. De
NV Servi-Lab neemt scheikundige producten, die niet meer dienstig kunnen zijn,
over van bedrijven. Na gebeurlijke bewerking worden deze stoffen verkocht aan
andere bedrijven.
De verzoekende partij in de eerste zaak verhuurt voornoemd
onroerend goed bij huurovereenkomst van 15 februari 1994 aan de NV Servi-Lab.
Bij notariële akte van 22 februari 1995 wordt aan de NV Servi-Lab een opstalrecht
toegekend op grond waarvan deze bijkomende gebouwen en installaties optrekt.
De NV Servi-Lab en de verzoeker in de tweede zaak worden op
30 juni 2006 door het hof van beroep te Gent vrijgesproken voor een aantal
telastleggingen en veroordeeld voor inbreuken op het decreet van 2 juli 1981
betreffende de voorkoming en het beheer van afvalstoffen (hierna :
afvalstoffendecreet) en het decreet van 22 februari 1995 betreffende de
bodemsanering.
3.2.
In de zomer van 2006 wordt de verzoeker in de tweede zaak in
voorlopige hechtenis genomen, op verdenking van feiten die verband houden met
de exploitatie van de NV Servi-Lab. Het bedrijf blijft in die periode onbeheerd
achter. Uit vaststellingen in een deskundigenverslag opgemaakt tijdens het
onderzoek door de federale gerechtelijke politie blijkt dat in het bedrijfsgebouw
gevaarlijke stoffen zijn opgeslagen in onveilige omstandigheden. De stad Tielt
wordt
door
de
procureur
des
Konings
verzocht
om
de
nodige
VII-37.253 & VII-37.254-3/28
veiligheidsmaatregelen te nemen. Nadat een eerste reeks maatregelen is genomen,
stelt de afdeling Milieu-inspectie, buitendienst West-Vlaanderen, op 24 oktober
2006 vast dat de situatie nog steeds erg gevaarlijk is.
Op 20 november 2006 wordt op verzoek van OVAM bewarend
beslag gelegd op het onroerend goed.
De verzoekende partijen in beide zaken en de NV Servi-Lab
worden op 30 november 2006 door de stad Tielt gedagvaard in kort geding. Bij
beschikkingen van de waarnemend voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg te
Brugge van 14 februari 2007 en 25 april 2007 wordt een deskundige aangesteld.
Op 29 januari 2007 verstrijkt de milieuvergunning van de
NV Servi-Lab, zonder dat een hernieuwing wordt gevraagd en op 8 februari 2007
vraagt de stad Tielt aan OVAM om ambtshalve op te treden.
De lokale politie voert samen met het hoofd technische dienst en
de milieuambtenaar van de stad Tielt op 5 maart 2007 een plaatsbezoek uit in de
kwestieuze gebouwen. In het proces-verbaal wordt vastgesteld dat de opslag op
een onveilige en slordige manier, in strijd met de regelgeving, is georganiseerd.
Naast zeer giftige en licht ontvlambare stoffen, zijn ook explosieve stoffen
aanwezig, alsook thorium, dat radioactief blijkt te zijn.
De stad Tielt organiseert op 14 mei 2007, in samenspraak met de
gouverneur van de provincie West-Vlaanderen, een vergadering met verscheidene
overheidsbesturen, politie- en veiligheidsdiensten. Nadat de door de rechter in kort
geding aangestelde deskundige zijn werkzaamheden aanvat, vinden er meerdere
vergaderingen plaats waaraan ook de raadsman van de verzoekende partijen
deelneemt.
Bij vonnis van de rechtbank van koophandel te Brugge van
17 september 2007 wordt de NV Servi-Lab failliet verklaard.
VII-37.253 & VII-37.254-4/28
Op 3 december 2007 dagvaardt de verzoekende partij in de eerste
zaak de curator van de gefailleerde NV Servi-Lab voor de vrederechter van het
kanton Tielt. Zij vordert onder meer de ontbinding van voornoemde
huurovereenkomst in het nadeel van de gedaagde, de ontruiming van de
kwestieuze gebouwen en installaties en de betaling van de huurachterstal.
Op 2 januari 2008 bezorgt de door de rechter in kort geding
aangestelde deskundige een voorverslag aan de betrokken partijen. De curator van
de gefailleerde NV Servi-Lab vraagt op 21 januari 2008 aan OVAM om
ambtshalve op te treden. Ook de stad Tielt dringt daar in haar brief van 11 januari
2008 opnieuw op aan.
OVAM laat op 27 mei 2008 weten te overwegen om ambtshalve
op te treden en nodigt beide verzoekende partijen en de curator van de gefailleerde
NV Servi-Lab uit voor een hoorzitting op 7 juli 2008. De verzoekende partij in de
eerste zaak wijst op deze hoorzitting alle betrokkenheid af. De verzoeker in de
tweede zaak maakt voorbehoud bij de kwalificatie van de aanwezige producten als
afvalstoffen. Hij meent dat de gebreken in de wijze waarop de producten zijn
opgeslagen, vooral te wijten zijn aan verwaarlozing gedurende twee jaar. Zij noemt
diegenen die overtredingen vaststelden, onkundig. De curator stelt dat er
onvoldoende financiële middelen voorhanden zijn om het nodige te doen.
Op 6 juli 2008 breekt er brand uit in het bedrijf, die volgens de
brandweer zware gevolgen had kunnen hebben. De door de rechter in kort geding
aangestelde deskundige legt op 12 juli 2008 zijn eindverslag neer.
3.3.
Op 17 juli 2008 neemt OVAM drie afzonderlijke beslissingen
waarbij respectievelijk lastens de verzoekende partij in de eerste zaak, lastens de
verzoeker in de tweede zaak en lastens de gefailleerde NV Servi-Lab zal worden
overgegaan tot het ambtshalve inzamelen, vervoeren en verwerken van de
VII-37.253 & VII-37.254-5/28
afvalstoffen op het kwestieuze terrein. De eerste twee beslissingen zijn de thans
bestreden beslissingen. De derde beslissing is niet aangevochten.
De beslissing ten aanzien van de verzoekende partij in de eerste
zaak luidt als volgt :
"Gelet op artikel 12 en artikel 37 van het decreet van 2 juli 1981 betreffende
de voorkoming en het beheer van afvalstoffen, zoals herhaaldelijk gewijzigd;
verder het Afvalstoffendecreet genoemd;
Overwegende dat de nv Immo-Del, met maatschappelijke zetel te 3700
Tongeren, Maastrichtersteenweg 465 bus 3, eigenaar is van het terrein gelegen
te 8700 Tielt, Ten hovestraat 1 en gekadastreerd sectie H, nr 170 x, en 170 en
dat de heer Joseph De Leersnyder als gedelegeerd-bestuurder van deze
vennootschap werd benoemd;
Overwegende dat volgens de gegevens die in het bezit zijn van de OVAM
op bovenvermeld perceel, waarvan de NV Immo-Del eigenaar is, afvalstoffen
werden achtergelaten/verwijderd;
Overwegende de brief dd. 15 februari 2007 die Meester Donatienne
Ryckborst, in haar hoedanigheid van raadsman van de stad Tielt, aan de OVAM
richtte. In deze brief werd aan de OVAM meegedeeld dat tijdens een
plaatsbezoek van de milieu-inspectie op 24 oktober 2006 is gebleken dat er in
het bedrijfsgebouw gelegen te 8700 Tielt, Tenhovestraat 1 een massa aan
gevaarlijke tot zeer gevaarlijke en licht ontvlambare (afval)stoffen op een
wanordelijke manier in niet afgescheiden compartimenten en in gebrekkige
verpakking werd gestapeld en dat de verpakkingen lekken vertonen en dat licht
ontvlambare stoffen vlak naast toxische producten werden geplaatst. Hiernaast
werd de OVAM in deze brief verzocht om deze massa aan gevaarlijke
afvalstoffen te verwijderen. Hieraan werd nog door de Stad Tielt toegevoegd
dat niet kan worden betwist dat de aangetroffen stoffen op en in voormeld
onroerend goed (gevaarlijke) afvalstoffen betreffen die onbeheerd en in
overtreding met de voorschriften van het Afvalstoffendecreet op het
grondgebied van Stad Tielt werden achtergelaten en dat het buiten kijf staat dat
er hierdoor een ernstig risico bestaat van hinder of schade voor de mens of het
leefmilieu.
Overwegende het PV van 5 maart 2007 met als referentie
BG.L5.001493/2007 opgemaakt door de politie van Tielt, in aanwezigheid van
de milieuambtenaar van stad Tielt. Hierbij werd in het kader van een controle na
het verstrijken van de milieuvergunning een bedrijfsbezoek uitgevoerd. Tijdens
het plaatsbezoek werd vastgesteld dat: ... 'Er is een wanordelijke opslag van
producten op de rekken en zelfs op de trappen wat een risico inhoudt voor
ongevallen en in strijd is met de voorschriften van Vlarem, algemene
bepalingen (hfst 4.1 in bijzonder art 4.1.3.1). Alsook art 4.1.3.2 waar de
exploitant als normaal zorgvuldig persoon alle nodige maatregelen moet treffen
om de buurt te beschermen tegen de risico's en gevolgen van accidentele
gebeurtenissen die eigen zijn aan de aanwezigheid of de uitbating van de
VII-37.253 & VII-37.254-6/28
inrichting. In de bunker wordt vastgesteld dat verschillende producten met
verschillende hoofdeigenschappen (brandbaar; giftig en explosief) samen
worden opgeslagen of in éénzelfde compartiment worden opgeslagen. Dit is in
strijd met art 17.1.5 Vlarem II.'
Overwegende de melding van Stad Tielt in de brief van 25 april 2007 dat
sinds 29 januari 2007 het inmiddels failliete bedrijf Servi-Lab niet meer over
een rechtsgeldige milieuvergunning beschikt zodat de opslag van grondstoffen
en afvalstoffen aldaar niet meer wettelijk is.
Overwegende de brief van 15 mei 2007 die Meester Kris De Zuttter, ook in
zijn hoedanigheid van raadsman van de Stad Tielt, aan de OVAM richtte. In
deze brief werd aan de OVAM meegedeeld dat op verzoek van stad Tielt de
Voorzitter van de Rechtbank van Eerste Aanleg te Brugge in kort geding een
expertise had bevolen waarbij de gerechtsdeskundige, Dhr Rudy Neirynck werd
aangesteld om de toestand van het betreffende onroerend goed gelegen te 8700
Tielt, Tenhovestraat 1 te analyseren en hiervan een verslag op te stellen.
Overwegende dat de gerechtsdeskundige in zijn definitief verslag
dd. 12 juli 2008 tot het volgende besluit komt 'Uit het hetgeen voorafgaat lijkt
een verdere inventarisatie zonder hergroepering en oordeelkundige herstapeling
of verpakking met het oog op verwijdering een zinloze activiteit, gezien het
merendeel van de producten geen handelswaarde heeft en niet meer opnieuw in
de handel zal kunnen worden gebracht. Er wordt dan ook voorgesteld om de
inventarisatiefase af te sluiten en de dringende verwijdering van de producten te
benaarstigen (...) de veiligheid van de inrichting en bij uitbreiding van de
ruimere omgeving wordt bedreigd door de ongehoorde kris kras en vermengde
stapeling van giftige tot extreem giftige, oxyderende, corrosieve, ontvlambare
producten (...). Deze stapeling gebeurt op in corrosie verkerende rekken met
leggers van vezelplaat en zonder de minste voorziening qua inkuiping,
vloeistofdichtheid en met onachtzaming van de elementaire scheidingsregels
voor dergelijke intrensiek gevaarlijke producten'.
Overwegend de brand die zich heeft voorgedaan op zondag 6 juli 2008
waarbij dankzij het optreden van de brandweer de opslagplaats van chemische
producten gevrijwaard bleef en dus zo een ramp werd vermeden;
Overwegende dat artikel 12 van het Afvalstoffendecreet verbiedt om
afvalstoffen achter te laten of te verwijderen in strijd met de voorschriften van
dit decreet of de uitvoeringsbesluiten ervan;
Overwegende dat het achterlaten van afvalstoffen niet alleen bestaat in het
daadwerkelijk deponeren van afvalstoffen, maar ook in het verzuim om de zich
op het terrein bevindende afvalstoffen te beheren; dat artikel 13 van het
Afvalstoffendecreet bepaalt dat elke natuurlijke persoon of rechtspersoon die
afvalstoffen beheert of verwijdert, verplicht is alle maatregelen te nemen die
redelijkerwijs van hem kunnen worden gevraagd om gevaar voor de gezondheid
van de mens of voor het leefmilieu, meer bepaald risico voor water, lucht,
bodem, fauna en flora, geluids- of stankhinder, schade aan natuur- en
landschapsschoon te voorkomen of zoveel mogelijk te beperken;
Overwegende dat uit voorgaande gegevens blijkt dat op voormeld terrein,
eigendom van de NV Immo-Del, afvalstoffen werden achtergelaten/verwijderd
die kennelijk een risico voor hinder of schade voor de mens of het leefmilieu
inhouden en dit omwille van volgende redenen:
VII-37.253 & VII-37.254-7/28
Gevaar voor explosie en brand met verregaande risico's voor mens en
milieu gelet op de karakteristieken van de opgeslagen producten;
Overwegende de NV Immo-Del bij aangetekend schrijven van 27 mei 2008
werd uitgenodigd voor een hoorzitting op 7 juli 2008 ten kantore van de OVAM
te Mechelen;
Overwegende dat de NV Immo-Del op de hoorzitting van 7 juli 2008 werd
vertegenwoordigd door de heer Joseph De Leersnyder in zijn hoedanigheid van
gedelegeerd bestuurder en door Mter. Paul Bekaert in zijn hoedanigheid van
raadsman. De heer De Leersnyder meldde tijdens deze hoorzitting dat de NV
Immo-Del niet wenst over te gaan tot het verwijderen van de afvalstoffen en
betwist dat het om afvalstoffen gaat;
Aangaande het gat dat zich momenteel in het dak van het gebouw
eigendom van de nv lmmo-Del bevindt en dat voor insijpeling naar de
stapelrekken en producten zorgt, stelde de heer De Leersnyder dat de NV
lmmo-Del dit dak niet wenst te herstellen omdat zij uit het gebouw is gezet. Er
werd evenwel op 11 december 2007 door het schepencollege van de Stad Tielt
beslist dat de heer De Leersnyder toegang kreeg tot het terrein voor het herstel
van het dak na contact op te nemen met de brandweer en politie van de Stad
Tielt.
Overwegende dat aldus niet betwist wordt dat de NV Immo-Del eigenaar is
van voormeld perceel waarop afvalstoffen zijn achtergelaten/verwijderd;
Overwegende dat uit voormeld PV opgemaakt door de politie van de Stad Tielt
blijkt dat er een risico voor hinder of schade aan de volksgezondheid of het
leefmilieu bestaat en dat er milieuinbreuken op het terrein worden gepleegd.
Overwegende dat ook een gerechtsdeskundige in het kader van zijn opdracht
vaststelde dat er op het terrein wel degelijk afvalstoffen liggen die een gevaar
vormen;
Overwegende dat de NV Immo Dell geen maatregelen heeft genomen om een
risico voor hinder of schade aan de volksgezondheid of het leefmilieu te
voorkomen;
Overwegende dat er op 6 juli 2008 reeds een brand op het perceel heeft gewoed
waaruit de ernst van de situatie blijkt".
De beslissing ten aanzien van de verzoeker in de tweede zaak
luidt als volgt :
"Gelet op artikel 12 en artikel 37 van het decreet van 2 juli 1981 betreffende
de voorkoming en het beheer van afvalstoffen, zoals herhaaldelijk gewijzigd;
verder het Afvalstoffendecreet genoemd;
Overwegende dat de nv Immo-Del, met maatschappelijke zetel te 3700
Tongeren, Maastrichtersteenweg 465 bus 3, eigenaar is van het terrein gelegen
te 8700 Tielt, Ten Hovestraat 1 en dat de heer Joseph De Leersnyder als
gedelegeerd-bestuurder van deze vennootschap werd benoemd;
Overwegende dat de NV Servi-Lab, met maatschappelijke zetel te 8700
Tielt, Tenhovestraat 1, haar activiteiten uitoefent op het perceel gelegen te 8700
Tielt, Tenhovestraat 1 en dat de heer Joseph De Leersnyder als
VII-37.253 & VII-37.254-8/28
gedelegeerd-bestuurder van deze vennootschap werd benoemd. De NV
Servi-Lab werd echter in staat van faillissement verklaard bij vonnis gewezen
door de Rechtbank van Koophandel te Brugge op 17 september 2007 en Mter.
Greet Alliet werd als curator aangesteld;
Overwegende dat volgens de gegevens die in het bezit zijn van de OVAM
op bovenvermeld perceel afvalstoffen werden achtergelaten/verwijderd;
Overwegende de brief dd. 15 februari 2007 die Meester Donatienne
Rijckborst, in haar hoedanigheid van raadsman van de stad Tielt, aan de OVAM
richtte. In deze brief werd aan de OVAM meegedeeld dat tijdens een
plaatsbezoek van de milieu-inspectie op 24 oktober 2006 is gebleken dat er in
het bedrijfsgebouw gelegen te 8700 Tielt, Tenhovestraat 1 een massa aan
gevaarlijke tot zeer gevaarlijke en licht ontvlambare (afval)stoffen op een
wanordelijke manier in niet afgescheiden compartimenten en in gebrekkige
verpakking werd gestapeld en dat de verpakkingen lekken vertonen en dat licht
ontvlambare stoffen vlak naast toxische producten werden geplaatst. Hiernaast
werd de OVAM in deze brief verzocht om deze massa aan gevaarlijke
afvalstoffen te verwijderen. Hieraan werd nog door de Stad Tielt toegevoegd
dat niet kan worden betwist dat de aangetroffen stoffen op en in voormeld
onroerend goed (gevaarlijke) afvalstoffen betreffen die onbeheerd en in
overtreding met de voorschriften van het Afvalstoffendecreet op het
grondgebied van Stad Tielt werden achtergelaten en dat het buiten kijf staat dat
er hierdoor een ernstig risico bestaat van hinder of schade voor de mens of het
leefmilieu.
Overwegende het PV van 5 maart 2007 met als referentie
BG.L5.001493/2007 opgemaakt door de politie van Tielt, in aanwezigheid van
de milieuambtenaar van stad Tielt. Hierbij werd in het kader van een controle na
het verstrijken van de milieuvergunning een bedrijfsbezoek uitgevoerd. Tijdens
het plaatsbezoek werd vastgesteld dat: ... 'Er is een wanordelijke opslag van
producten op de rekken en zelfs op de trappen wat een risico inhoudt voor
ongevallen en in strijd is met de voorschriften van Vlarem, algemene
bepalingen (hfst 4.1 in bijzonder art 4.1.3.1). Alsook art 4.1.3.2 waar de
exploitant als normaal zorgvuldig persoon alle nodige maatregelen moet treffen
om de buurt te beschermen tegen de risico's en gevolgen van accidentele
gebeurtenissen die eigen zijn aan de aanwezigheid of de uitbating van de
inrichting. In de bunker wordt vastgesteld dat verschillende producten met
verschillende hoofdeigenschappen (brandbaar; giftig en explosief) samen
worden opgeslagen of in éénzelfde compartiment worden opgeslagen. Dit is in
strijd met art 17.1.5 Vlarem II.'
Overwegende de melding van Stad Tielt in de brief van 25 april 2007 dat
sinds 29 januari 2007 het inmiddels failliete bedrijf Servi-Lab niet meer over
een rechtsgeldige milieuvergunning beschikt zodat de opslag van grondstoffen
en afvalstoffen aldaar niet meer wettelijk is.
Overwegende de brief van 15 mei 2007 die Meester Kris De Zuttter, ook in
zijn hoedanigheid van raadsman van de Stad Tielt, aan de OVAM richtte. In
deze brief werd aan de OVAM meegedeeld dat op verzoek van stad Tielt de
Voorzitter van de Rechtbank van Eerste Aanleg te Brugge in kort geding een
expertise had bevolen waarbij de gerechtsdeskundige, Dhr Rudy Neirynck werd
aangesteld om de toestand van het betreffende onroerend goed gelegen te 8700
VII-37.253 & VII-37.254-9/28
Tielt, Tenhovestraat 1 te analyseren en hiervan een verslag op te stellen.
Overwegende dat de gerechtsdeskundige in zijn definitief verslag
dd. 12 juli 2008 tot het volgende besluit komt 'Uit het hetgeen voorafgaat lijkt
een verdere inventarisatie zonder hergroepering en oordeelkundige herstapeling
of verpakking met het oog op verwijdering een zinloze activiteit, gezien het
merendeel van de producten geen handelswaarde heeft en niet meer opnieuw in
de handel zal kunnen worden gebracht. Er wordt dan ook voorgesteld om de
inventarisatiefase af te sluiten en de dringende verwijdering van de producten te
benaarstigen (...) de veiligheid van de inrichting en bij uitbreiding van de
ruimere omgeving wordt bedreigd door de ongehoorde kris kras en vermengde
stapeling van giftige tot extreem giftige, oxyderende, corrosieve, ontvlambare
producten (...). Deze stapeling gebeurt op in corrosie verkerende rekken met
leggers van vezelplaat en zonder de minste voorziening qua inkuiping,
vloeistofdichtheid en met onachtzaming van de elementaire scheidingsregels
voor dergelijke intrinsiek gevaarlijke producten'.
Overwegende de brief van 21 januari 2008 van Meester Greet Alliet,
optredende in hoedanigheid van curator van de nv Servi-Lab, met als bijlage het
voorverslag van het deskundigonderzoek opgesteld door de heer Rudy
Neirynck. In haar brief stelt de curator noch over de nodige financiële middelen,
noch over de nodige know-how te beschikken om de afvalstoffen op de door de
gerechtsdeskundige voorgeschreven wijze te (laten) verwijderen En vraagt zij
de OVAM het volgende: 'In die optiek zie ik mij dan ook verplicht u in kennis te
stellen van dit voorverslag, en u uitdrukkelijk te sommeren om onverwijld
ambtshalve het nodige te doen voor het verwijderen van de afvalstoffen zich
bevindende in de loods te Tielt, Tenhovenstraat 1. Eén en ander is vrij dringend
en verdient absolute prioriteit, nu ingeval van brand er een belangrijk risico is
voor de omwonenden.'
Overwegend de brand die zich heeft voorgedaan op zondag 6 juli 2008
waarbij dankzij het optreden van de brandweer de opslagplaats van chemische
producten gevrijwaard bleef en dus zo een ramp werd vermeden;
Overwegende dat artikel 12 van het Afvalstoffendecreet verbiedt om
afvalstoffen achter te laten of te verwijderen in strijd met de voorschriften van
dit decreet of de uitvoeringsbesluiten ervan;
Overwegende dat het achterlaten van afvalstoffen niet alleen bestaat in het
daadwerkelijk deponeren van afvalstoffen, maar ook in het verzuim om de zich
op het terrein bevindende afvalstoffen te beheren; dat artikel 13 van het
Afvalstoffendecreet bepaalt dat elke natuurlijke persoon of rechtspersoon die
afvalstoffen beheert of verwijdert, verplicht is alle maatregelen te nemen die
redelijkerwijs van hem kunnen worden gevraagd om gevaar voor de gezondheid
van de mens of voor het leefmilieu, meer bepaald risico voor water, lucht,
bodem, fauna en flora, geluids- of stankhinder, schade aan natuur- en
landschapsschoon te voorkomen of zoveel mogelijk te beperken;
Overwegende dat uit voorgaande gegevens blijkt dat op voormeld terrein
afvalstoffen werden achtergelaten/verwijderd die kennelijk een risico voor
hinder of schade voor de mens of het leefmilieu inhouden en dit omwille van
volgende redenen :
Gevaar voor explosie en brand met verregaande risico's voor mens en
milieu gelet op de karakteristieken van de opgeslagen producten;
VII-37.253 & VII-37.254-10/28
Overwegende dat de heer De Leersnyder bij aangetekend schrijven van
27 mei 2008 werd uitgenodigd voor een hoorzitting op 7 juli 2008 ten kantore
van de OVAM te Mechelen;
Overwegende dat de heer De Leersnyder op de hoorzitting van 7 juli 2008
aanwezig was en werd bijgestaan door zijn raadsman Mter. Paul Bekaert. De
heer De Leersnyder meldde tijdens deze hoorzitting dat hij niet wenst over te
gaan tot het verwijderen van de afvalstoffen waarbij hij voorbehoud maakte of
het om afvalstoffen gaat;
Overwegende dat de heer De Leersnyder nog verklaarde als enige
beslissingsbevoegdheid te hebben gehad binnen de NV Servi-Lab;
Overwegende dat aldus niet betwist wordt dat de NV Servi-Lab exploitant
is/was op voormeld terrein en de heer De Leersnyder gedelegeerd-bestuurder
van de vennootschap was;
Overwegende dat uit voormeld PV opgemaakt door de politie van de Stad Tielt
blijkt dat er een risico voor hinder of schade aan de volksgezondheid of het
leefmilieu bestaat en dat er milieuinbreuken op het terrein worden gepleegd.
Overwegende dat ook een gerechtsdeskundige in het kader van zijn opdracht
vaststelde dat er op het terrein wel degelijk afvalstoffen liggen die een gevaar
vormen;
Overwegende dat de de heer De Leersnyder geen maatregelen heeft genomen
om een risico voor hinder of schade aan de volksgezondheid of het leefmilieu te
voorkomen;
Overwegende dat er op 6 juli reeds een brand op het perceel heeft gewoed
waaruit de ernst van de situatie blijkt".
IV. Onderzoek van de middelen
A. Eerste middel
Standpunt van de partijen
4.
In een eerste onderdeel van het eerste middel voeren de
verzoekende partijen in beide zaken de schending aan van artikel 2 van het
afvalstoffendecreet. Zij beweren dat aan de NV Servi-Lab enkel herbruikbare
laboratoriumproducten werden geleverd en dat de op het terrein aangetroffen
stoffen dus geen afvalstoffen, maar volwaardige producten zijn. Zij verwijzen
dienaangaande naar het arrest van het hof van beroep te Gent van 30 juni 2006
waarin wordt geoordeeld dat "de gedelegeerd bestuurder van de NV SERVI-LAB,
dhr. DE LEERSNYDER in casu geen afvalstoffen in strijd met art. 12 van het
Afvalstoffendecreet heeft achtergelaten/verwijderd" en naar het arrest van het
VII-37.253 & VII-37.254-11/28
Grondwettelijk Hof nr. 19/97 van 15 april 1997 waarin wordt overwogen dat
"stoffen hun aard van afvalstof verliezen en derhalve niet langer aan de
reglementering van de afvalstoffen onderworpen zijn vanaf het ogenblik dat zij bij
de derden die ze hergebruiken, worden afgeleverd, in het geval waarin het gaat om
afvalstoffen die zonder enige voorbehandeling opnieuw kunnen worden
hergebruikt, of, vanaf het ogenblik dat zij zijn omgevormd, in het geval waarin het
gaat om afvalstoffen die slechts na voorbehandeling kunnen worden hergebruikt".
In een tweede onderdeel van het middel voeren de verzoekende
partijen de schending aan van de artikelen 12, 13 en 37 van het afvalstoffendecreet.
Zij wijzen er op dat artikel 12 van het afvalstoffendecreet verbiedt om afvalstoffen
achter te laten of te verwijderen in strijd met de voorschriften van dit decreet of de
uitvoeringsbesluiten ervan en dat artikel 37 van het afvalstoffendecreet bepaalt dat
wanneer afvalstoffen worden achtergelaten of beheerd in overtreding van
artikel 12 en er hierdoor risico bestaat van hinder of schade voor de mens of het
leefmilieu, OVAM ambtshalve kan overgaan tot de verwijdering ervan. De
verzoekende partijen menen dat de begrippen "achterlaten" en "verwijderen" in
hun spraakgebruikelijke betekenis moeten worden verstaan, respectievelijk "het
laten staan of liggen, terwijl men andere wegneemt, meeneemt" en het "op een
afstand, verder plaatsen, afzonderen, wegnemen". Zij argumenteren dat onder
"achterlaten" of "verwijderen" geenzins "het verzuim om de zich op het terrein
bevindende afvalstoffen te beheren" kan worden begrepen, aangezien het beheer
van afvalstoffen is geregeld in artikel 13 van het afvalstoffendecreet en dat het
miskennen van dit artikel niet kan leiden tot de toepassing van artikel 37 van het
afvalstoffendecreet. De verzoekende partij in de eerste zaak merkt op dat zij enkel
de eigenaar is van het perceel, niet van de opgeslagen producten, noch van de NV
Servi-Lab en de verzoeker in de tweede zaak wijst er op dat hij gedelegeerd
bestuurder was van een vennootschap die een groothandel in chemische producten
voor industriegebruik uitbaatte. Zij beweren geen afvalstoffen verwijderd of
achtergelaten te hebben in de zin van de artikelen 12 en 37 van het
afvalstoffendecreet.
VII-37.253 & VII-37.254-12/28
Wat het eerste onderdeel van het middel betreft, antwoordt de
verwerende partij dat naast de curator van het faillissement van de NV Servi-Lab
ook de verzoekende partij in de eerste zaak, waarvan de verzoeker in de tweede
zaak gedelegeerd bestuurder is, zich van de betrokken stoffen wenst te ontdoen, nu
zij voor de vrederechter de ontruiming van de gebouwen vordert. De verwerende
partij merkt op dat er geen milieuvergunning meer is die de opslag van de
producten toelaat en zij verwijst naar het verslag van de gerechtsdeskundige
waaruit blijkt dat er zich in de gebouwen afvalstoffen bevinden die een gevaar
vormen voor de omgeving en naar de verklaring van de verzoeker in de tweede
zaak op de hoorzitting van 7 juli 2008. Het arrest van het hof van beroep te Gent
van 30 juni 2006 heeft volgens de verwerende partij geen betrekking op alle door
de gerechtsdeskundige op het terrein aangetroffen producten en doet volgens haar
geen afbreuk aan diens vaststellingen die van recentere datum zijn.
Inzake het tweede onderdeel van het middel verwijst de
verwerende partij naar het verslag van de gerechtsdeskundige. Zij stelt dat artikel
37
van
het
afvalstoffendecreet
deel
uitmaakt
van
het
hoofdstuk
"veiligheidsmaatregelen" en dat de vraag wie de overtreding beging dan ook niet
zozeer aan de orde is, nu de eigenlijke doelstelling erin bestaat dat de afvalstoffen
worden verwijderd. Zij merkt op dat zij zowel lastens de curator, lastens de
verzoekende partij in de eerste zaak als lastens de verzoeker in de tweede zaak een
beslissing tot ambtshalve verwijdering heeft genomen. Voorst argumenteert de
verwerende partij dat artikel 12 van het afvalstoffendecreet een algemeen verbod
inhoudt om afvalstoffen achter te laten of te beheren in strijd met dit decreet of haar
uitvoeringsbesluiten en dat het achterlaten van afvalstoffen niet alleen het
daadwerkelijk deponeren van afvalstoffen betreft, maar ook het verzuim om de
zich op het terrein bevindende afvalstoffen te beheren. Zij meent dat zowel de
verzoekende partij in de eerste zaak als de verzoeker in de tweede zaak beschouwd
kan worden als de beheerder van de afvalstoffen, aangezien eerstgenoemde als
eigenaar verantwoordelijk is voor het toezicht op en het beheer van haar eigendom
en laatstgenoemde als gedelegeerd bestuurder van de voormalige exploitant
verantwoordelijk was voor het toezicht op en het beheer van de afvalstoffen en als
VII-37.253 & VII-37.254-13/28
gedelegeerd bestuurder van de eigenaar eveneens verantwoordelijk is voor de
eigendom. De verwerende partij betoogt dat de verzoekende partijen op grond van
de algemene zorgvuldigheidsnorm ertoe gehouden waren de nodige maatregelen te
nemen, nu zij op de hoogte waren van het feit dat de voormalige exploitant stoffen
had achtergelaten die een gevaar voor de gezondheid van de mens of het leefmilieu
vormen. Ten slotte wijst de verwerende partij op het arrest nr. 168.992 van
15 maart 2007 waarin de Raad van State verwijst naar het arrest van het Hof van
Cassatie van 22 februari 2005 waarin wordt geoordeeld dat "met 'achterlaten' niet
alleen het storten, maar ook het verzuim om de gedeponeerde afval te verwijderen
wordt bedoeld".
6.
De verzoekende partijen in beide zaken repliceren dat uit het
arrest van het hof van beroep te Gent van 30 juni 2006 volgt dat het te dezen niet
gaat om afvalstoffen. Zij stellen dat aan dat arrest een omstandig gerechtelijk
onderzoek voorafging, waarbij niet enkel de in dat arrest vermelde stoffen onder de
loep werden genomen, doch ook alle andere stoffen in de magazijnen van de
NV Servi-Lab. Zij menen dat de verwerende partij niet alleen een
veiligheidsmaatregel neemt, maar ook een rechtsgrond creëert om later een eis tot
schadevergoeding in te stellen en dat hoewel de verwerende partij beweert dat de
vraag naar de fout thans niet aan de orde is, het gebruik van de term "lastens"
impliceert dat ze hen aansprakelijk stelt. De verzoekende partijen herhalen dat de
betrokken stoffen niet aan hen toebehoren en dat op hen geen wettelijke
verplichting rust om deze te verwijderen. Dergelijke verwijdering was volgens hen
bovendien onmogelijk, aangezien de burgemeester van de stad Tielt de gebouwen
heeft laten sluiten en de vrederechter van het kanton Tielt in zijn vonnis van 19
november 2008 de vordering tot vrijgave en teruggave niet heeft ingewilligd. Zij
voeren ten slotte aan dat de afvalstoffen tot de failliete boedel van de NV Servi-Lab
behoren, waardoor de algemene zorgvuldigheidsplicht vanaf de datum van het
faillissement op de curator rust.
7.
De verzoekende partijen in beide zaken stellen in hun laatste
memorie dat geen onderscheid wordt gemaakt tussen de stoffen die nog bruikbaar
VII-37.253 & VII-37.254-14/28
zijn en deze die als afval kunnen worden beschouwd. Zij betogen dat geen
rekening mag worden gehouden met het verslag van de gerechtsdeskundige,
aangezien het kwalificeren van stoffen als afvalstof niet tot zijn opdracht behoort
en wijzen erop dat de gerechtsdeskundige bovendien zelf stelt dat, teneinde advies
te kunnen geven over de kwalificatie van de stoffen als afvalstoffen, hij de
goederen eerst zou moeten sorteren, wat te dezen niet gebeurd is. Voorts menen zij
dat de eigenaar van een onroerend goed niet aansprakelijk kan worden gesteld voor
de exploitatie door de gebruiker en dat het feit dat de patrimonium- en de
exploitatievennootschap dezelfde afgevaardigde bestuurder hebben hieraan geen
afbreuk doet. Ook het feit dat de verzoeker in de tweede zaak gedelegeerd
bestuurder is, betekent volgens hen niet dat hij een fout heeft begaan. Zij herhalen
dat vanaf het faillissement van de NV Servi-Lab de curator moet worden
beschouwd als de beheerder van de afvalstoffen.
Beoordeling
8.
De bestreden beslissingen besluiten tot het ambtshalve
inzamelen, vervoeren en verwerken van de afvalstoffen, omdat uit de
vaststellingen van de gerechtsdeskundige en het proces-verbaal van de politie van
de stad Tielt van 5 maart 2007 blijkt dat er zich op het betrokken terrein
afvalstoffen bevinden die een risico op hinder of schade voor de mens of het
leefmilieu inhouden.
De verzoekende partijen in beide zaken betwisten niet dat er een
risico bestaat op hinder of schade voor de mens of het leefmilieu, maar beweren, in
een eerste onderdeel van het middel, dat de aanwezige stoffen geen afvalstoffen
zijn gelet op het arrest van het hof van beroep te Gent van 30 juni 2006 en, in een
tweede onderdeel van het middel, dat geen overtreding is begaan in de zin van
artikel 37, eerste lid, van het afvalstoffendecreet, minstens dat zij niet de
overtreders zijn.
VII-37.253 & VII-37.254-15/28
In zijn arrest van 30 juni 2006 oordeelde het hof van beroep te
Gent dat een deel van de producten op het betrokken terrein, in de staat waarin ze
tussen 1991 en 1996 werden geleverd, op wettige wijze konden worden herbruikt
en dat de beklaagden dit blijkbaar ook beoogden te doen, aangezien dit voor hen
bedrijfseconomisch verantwoord was. De gerechtsdeskundige daarentegen besluit,
op basis van de toestand aangetroffen op het terrein tijdens het onderzoek in de
loop van 2007 en 2008, dat een belangrijk deel van de producten niet of niet meer
op wettige wijze kan worden herbruikt en dat het merendeel van de producten
evenmin nog handelswaarde heeft. Het verslag van de gerechtsdeskundige heeft
betrekking op een grotere hoeveelheid producten dan die vermeld in het arrest van
het hof van beroep te Gent, die zich bovendien in een andere toestand bevinden en
niet langer deel uitmaken van een actieve bedrijfsvoering. De verwerende partij
kon zich bij het nemen van haar beslissingen bijgevolg steunen op de bevindingen
van de gerechtsdeskundige zonder het gezag van gewijsde van voornoemd arrest
van het hof van beroep te Gent te schenden.
10.
Voorts zijn de verzoekende partijen van oordeel dat artikel 37
van het afvalstoffendecreet niet van toepassing is bij inbreuken op de regelgeving
inzake het beheer van afvalstoffen.
Artikel 12 van het afvalstoffendecreet luidt als volgt :
"Het is verboden afvalstoffen achter te laten of te beheren in strijd met de
voorschriften van dit decreet of de uitvoeringsbesluiten ervan".
Artikel 37 van het afvalstoffendecreet luidde ten tijde van de
bestreden beslissingen als volgt :
"Wanneer afvalstoffen worden achtergelaten of beheerd in overtreding van
artikel 12 van dit decreet, en er hierdoor risico bestaat van hinder of schade voor
de mens of het leefmilieu, kan de OVAM deze afvalstoffen ambtshalve
inzamelen, vervoeren en verwerken. De OVAM kan hiertoe de bijstand
vorderen van de rijkswacht, de politie, de brandweer, de civiele bescherming en
andere besturen.
Zo mogelijk wordt de overtreder vooraf gehoord. In ieder geval worden de
maatregel en de motieven ervan ter kennis gebracht van de overtreder bij
VII-37.253 & VII-37.254-16/28
aangetekend schrijven.
Het ambtshalve inzamelen, vervoeren en verwerken vindt plaats op kosten
van de overtreder".
Hieruit blijkt dat de verwerende partij rechtsgeldig kon beslissen
om, in toepassing van artikel 37 van het afvalstoffendecreet, ambtshalve op te
treden naar aanleiding van inbreuken op de voorschriften inzake het beheer van
afvalstoffen.
11.
De verzoekende partijen voeren aan dat niet zij, maar de
NV Servi-Lab de overtreder in de zin van artikel 37 van het afvalstoffendecreet is.
Voor zover zij beweren dat de aansprakelijkheid voor inbreuken op het
afvalstoffendecreet bij diegene berust die op het ogenblik van de beslissing om
ambtshalve op te treden bezitter of eigenaar is van de afvalstoffen, ongeacht de
aanleiding voor het ambtshalve optreden, wordt niet aangenomen dat de
verwerende partij bij de beslissing om ambtshalve op te treden reeds dient uiteen te
zetten hoe de uiteindelijke aansprakelijkheid zal worden geregeld in het licht van
de bestaande vennootschapsrechtelijke constructies. Er werd zowel lastens de
verzoekende partijen als lastens de NV Servi-Lab een beslissing tot ambtshalve
verwijdering van de afvalstoffen genomen. Men kan er bovendien van uitgaan dat
de NV Servi-Lab en de verzoekende partij in de eerste zaak, ingevolge hun
gemeenschappelijke gedelegeerd bestuurder, zijnde de verzoeker in de tweede
zaak, op de hoogte waren van elkaars doen en laten. De verzoeker in de tweede
zaak licht voorts niet toe hoe zijn persoonlijke aansprakelijkheid zou vervallen
door het faillissement van de NV Servi-Lab.
12.
Het eerste middel is niet gegrond.
VII-37.253 & VII-37.254-17/28
B. Tweede middel
Standpunt van de partijen
13.
De verzoekende partijen in beide zaken voeren in een tweede
middel de schending aan van artikel 2 van de wet van 29 juli 1991 betreffende de
uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen (hierna : motiveringswet).
Zij stellen dat de bestreden beslissingen de formele motiveringsplicht schenden,
doordat niet wordt verduidelijkt waarom te dezen sprake is van afvalstoffen en niet
van herbruikbare producten. De bestreden beslissingen geven volgens hen
evenmin aan waarom zij, als eigenaar van een stuk grond of als gedelegeerd
bestuurder van een inmiddels failliete vennootschap, als overtreders worden
aangeduid, maar verwijzen slechts naar andere stukken waarvan niet is bewezen
dat zij afdoende zijn gemotiveerd.
14.
De verwerende partij antwoordt dat de bestreden beslissingen
verwijzen naar het uitgebreid verslag van de gerechtsdeskundige om de bewering
van de verzoekende partijen, dat het te dezen zou gaan om herbruikbare producten,
te weerleggen en om te duiden op de vaststelling door een gerechtsdeskundige dat
er op het terrein wel degelijk gevaarlijke afvalstoffen liggen. De verwerende partij
is van mening dat het feit dat het verslag niet volledig werd opgenomen in de
bestreden beslissingen geen afbreuk doet aan de formele motiveringsplicht,
waarvan het doel is bereikt, aangezien de verzoekende partijen als partij in het
geschil waarvoor de gerechtsdeskundige werd aangesteld kennis hadden van dit
verslag en aangezien naar dit verslag werd verwezen bij de uitnodiging voor de
hoorzitting in 2008. De verwerende partij betoogt dat de bestreden beslissingen
afdoende uiteenzetten waarom de verzoekende partijen worden beschouwd als
overtreder in de zin van artikel 37 van het afvalstoffendecreet en dat ook hun
formele uitnodiging voor de hoorzitting daarbij in acht moet worden genomen. De
verwerende partij is derhalve van oordeel dat de verzoekende partijen op correcte
en afdoende wijze in kennis werden gesteld van de toepassing van artikel 37 van
VII-37.253 & VII-37.254-18/28
het afvalstoffendecreet, van de redenen voor de toepassing van die
veiligheidsmaatregel en van het feit dat hen "onbehoorlijk beheer" werd verweten.
15.
De verzoeker in de tweede zaak repliceert dat uit de bestreden
beslissing niet blijkt dat de argumenten die hij tijdens de hoorzitting heeft
aangehaald bij de besluitvorming werden betrokken. Voorts meent hij dat, gelet op
de verstrekkende gevolgen van een ambtshalve verwijdering, de bestreden
beslissing de uit te voeren werken voor de verwijdering van de afvalstoffen niet
voldoende precies omschrijft.
16.
In hun laatste memorie betogen de verzoekende partijen dat de
bestreden beslissingen de motiveringsplicht schenden, doordat delen van het
verslag van de gerechtsdeskundige letterlijk worden overgenomen, terwijl dit
verslag enkel een advies is.
Beoordeling
17.
De bestreden beslissingen steunen op de vaststellingen van de
gerechtsdeskundige. Hij heeft de verzoekende partijen bij zijn onderzoek
betrokken, hen de kans gegeven hun opmerkingen te formuleren en in zijn
eindverslag rekening gehouden met die opmerkingen. De verzoekende partijen
stellen dat dit "stukken (zijn) waarvan niet bewezen is dat zij afdoende zijn
gemotiveerd", maar tonen niet met concrete elementen aan waarom de
vaststellingen en conclusies van de gerechtsdeskundige niet correct zouden zijn.
De bestreden beslissingen stellen vast dat de verzoekende partij
in de eerste zaak, waarvan de verzoeker in de tweede zaak gedelegeerd bestuurder
is, eigenaar is van het terrein en dat de verzoeker in de tweede zaak tevens
gedelegeerd bestuurder is van de NV Servi-Lab die de inrichting exploiteerde. De
bestreden beslissingen verwijzen naar de vaststellingen door de milieu-inspectie
van 24 oktober 2006, naar die door de lokale politie en de gemeentelijke
milieu-ambtenaar van 5 maart 2007, naar het ontbreken van een milieuvergunning
VII-37.253 & VII-37.254-19/28
sinds 29 januari 2007 en naar de hoorzitting van 7 juli 2008 waarop de verzoeker in
de tweede zaak, in eigen naam en als gedelegeerd bestuurder van de verzoekende
partij in de eerste zaak, liet weten dat hij de afvalstoffen niet wenst te verwijderen.
Voorts wordt in de bestreden beslissing in de eerste zaak melding gemaakt van de
weigering door de betrokken verzoekende partij om het dak van het gebouw waar
de afvalstoffen zich bevinden te herstellen en in de bestreden beslissing in de
tweede zaak van de mededeling door de betrokken verzoeker op de hoorzitting dat
hij de enige was met beslissingsbevoegdheid namens de NV Servi-Lab. De
verwerende partij besluit uit deze gegevens dat de verzoekende partijen geen
maatregelen hebben genomen om het risico voor hinder of schade aan de
volksgezondheid of het leefmilieu te voorkomen. De verzoekende partijen voeren
geen concrete elementen aan die aan deze conclusie afbreuk doen.
De
formele
motiveringsverplichting,
ingesteld
door
de
motiveringswet, houdt niet in dat elk argument dat wordt voorgelegd moet worden
beantwoord. De bestreden beslissingen vermelden uitdrukkelijk de redenen op
grond waarvan de verwerende partij heeft besloten tot het ambtshalve verwijderen
van de afvalstoffen lastens de verzoekende partijen.
De
loutere
omstandigheid
dat
het
verslag
van
de
gerechtsdeskundige een advies is, neemt ten slotte niet weg dat de verwerende
partij delen van de inhoud ervan vermocht over te nemen om haar beslissingen te
motiveren.
Het tweede middel is niet gegrond.
C. Derde middel
Standpunt van de partijen
18.
In een derde middel voeren de verzoekende partijen in beide
zaken de schending aan van het algemeen beginsel van behoorlijk bestuur en van
VII-37.253 & VII-37.254-20/28
de materiële motiveringsplicht. De bestreden beslissingen steunen volgens hen op
gegevens die in feite onjuist zijn, aangezien in het arrest van het hof van beroep te
Gent van 30 juni 2006 werd vastgesteld dat de betrokken producten geen
afvalstoffen, maar herbruikbare producten zijn.
19.
De verwerende partij verwijst in haar memories van antwoord
naar haar bespreking van het eerste en het tweede middel, waaruit blijkt dat te
dezen wel degelijk sprake is van gevaarlijke afvalstoffen. Zij stelt dat de
verzoekende partijen de conclusies van de gerechtsdeskundige niet met concrete
elementen weerleggen, doch enkel verwijzen naar het arrest van het hof van beroep
te Gent van 30 juni 2006 en beweren dat het te dezen gaat om herbruikbare
producten.
Beoordeling
20.
Bij de bespreking van het eerste middel is reeds gebleken dat de
verwerende partij redelijkerwijze kon steunen op de vaststellingen van de
gerechtsdeskundige. De verzoekende partijen tonen niet aan dat de feitelijke
gegevens niet op behoorlijke wijze werden vastgesteld, noch dat de motieven
kennelijk onredelijk zijn.
Het derde middel is niet gegrond.
D. Vierde middel
Standpunt van de partijen
21.
De verzoekende partijen in beide zaken voeren in een vierde
middel de schending aan van het zorgvuldigheidsbeginsel. Zij menen dat, nu er een
tegenstrijdigheid bestaat tussen de gegevens waarop de verwerende partij steunt en
het arrest van het hof van beroep te Gent van 30 juni 2006, de verwerende partij
VII-37.253 & VII-37.254-21/28
nadere inlichtingen diende in te winnen en eventueel zelf een deskundige moest
aanstellen.
22.
De verwerende partij antwoordt dat de verzoekende partijen met
dit middel het derde middel herhalen en dat de bestreden beslissingen steunen op
de bevindingen van de gerechtsdeskundige, die expliciet is ingegaan op de
kwalificatie van de betrokken stoffen als afvalstoffen, met inachtname van het
arrest van het hof van beroep te Gent van 30 juni 2006. De verwerende partij stelt
dat zij geen eigen deskundige diende aan te stellen, gelet op het doel van artikel 37
van het afvalstoffendecreet, met name het zo spoedig mogelijk verwijderen van de
afvalstoffen en op het feit dat aan de bekwaamheid van de gerechtsdeskundige niet
kan worden getwijfeld, wat door de verzoekende partijen niet wordt betwist.
Beoordeling
23.
Bij de bespreking van het eerste middel is reeds gebleken dat de
bevindingen van de gerechtsdeskundige niet strijdig zijn met de conclusies van het
arrest van het hof van beroep te Gent van 30 juni 2006. Er wordt niet aangenomen
dat de verwerende partij onzorgvuldig zou hebben gehandeld door te steunen op de
bevindingen van de gerechtsdeskundige.
Het vierde middel is niet gegrond.
E. Vijfde middel
Standpunt van de partijen
24.
De verzoekende partijen in beide zaken voeren in een vijfde
middel de schending aan van de artikelen 23 tot en met 28 van het gerechtelijk
wetboek, doordat de bestreden beslissingen het in kracht van gewijsde gegane
arrest van het hof van beroep te Gent van 30 juni 2006, waarbij de verzoeker in de
tweede zaak werd vrijgesproken voor het achterlaten of verwijderen van
VII-37.253 & VII-37.254-22/28
afvalstoffen in strijd met de voorschriften van het afvalstoffendecreet of de
uitvoeringsbesluiten ervan, miskennen.
25.
De verwerende partij antwoordt dat de verzoekende partijen de
vorige middelen herhalen en dat het arrest van het hof van beroep te Gent van
30 juni 2006 geen afbreuk doet aan het verslag van de gerechtsdeskundige dat van
recentere datum is, aangezien het niet is uitgesloten dat de aard van de stoffen
sindsdien is gewijzigd. Voorts betoogt de verwerende partij dat niet wordt betwist
dat de curator van de voormalige huurder en de verzoekende partij in de eerste
zaak, waarvan de verzoeker in de tweede zaak de gedelegeerd bestuurder is, de
betrokken stoffen wensen te verwijderen, zodat het wel degelijk om afvalstoffen
gaat.
26.
De verzoekende partijen repliceren dat het "gewijsde" van het
arrest van het hof van beroep te Gent van 30 juni 2006 niet alleen de uitdrukkelijke
vaststellingen in het arrest zelf betreft, doch ook wat uit dat arrest kan worden
afgeleid en dat ondanks een uitgebreid onderzoek slechts voor een beperkt aantal
tenlasteleggingen de vervolging werd ingesteld, wat impliceert dat er geen andere
afvalstoffen werden aangetroffen. Zij stellen dat de stoffen die zich thans in de
gebouwen bevinden nog steeds dezelfde zijn en dat in voornoemd arrest van het
hof van beroep te Gent terecht werd besloten dat het om herbruikbare stoffen gaat.
Beoordeling
27.
Bij de bespreking van het eerste middel is gebleken dat de
bestreden beslissingen niet strijdig zijn met het gezag van gewijsde van het arrest
van het hof van beroep te Gent van 30 juni 2006.
Het vijfde middel is niet gegrond.
VII-37.253 & VII-37.254-23/28
F. Zesde middel
Standpunt van de partijen
28.
In een zesde middel voeren de verzoekende partijen in beide
zaken de schending aan van artikel 16 van de faillissementswet van 8 augustus
1997 en van de artikelen 2, 5°, en 13 van het afvalstoffendecreet. De verzoekende
partij in de eerste zaak stelt dat, aangezien zij slechts eigenaar is van de grond en
dus niet van de betrokken producten, noch van de NV Servi-Lab, zij niet instond
voor het beheer van die producten. De verzoeker in de tweede zaak stelt dat hij
evenmin instond voor het beheer van die producten, gelet op de buitenbezitstelling
vanaf de dag van het vonnis van faillietverklaring. De verzoekende partijen zijn
van oordeel dat de verwerende partij zich dient te wenden tot de curator van de
gefailleerde NV Servi-Lab, omdat alleen deze de nodige maatregelen kan nemen.
Zij beweren dat de verwerende partij de kosten te hunnen laste tracht te leggen
omdat zij weet dat er geen actief meer voorhanden is in de failliete boedel van de
NV Servi-Lab.
29.
De verwerende partij antwoordt dat zij in haar bespreking van
het tweede onderdeel van het eerste middel reeds heeft aangetoond dat de
vaststelling dat de verzoekende partijen de betrokken stoffen niet zelf hebben
achtergelaten of verwijderd, geen afbreuk doet aan hun verantwoordelijkheid in de
zin van artikel 37 van het afvalstoffendecreet. Zij stelt dat de gebeurlijke
implicaties inzake de terugvordering van de kosten van de ambsthalve
verwijdering van de afvalstoffen geen afbreuk doen aan de wettigheid van de
bestreden beslissingen en merkt op dat ook lastens de voormalige exploitant en
huurder van de gebouwen een besluit tot ambtshalve sanering werd genomen.
30.
De verzoekende partijen in beide zaken benadrukken in hun
laatste memorie dat de bestreden beslissingen gevolgen hebben voor hun
aansprakelijkheid, aangezien zij het risico lopen uiteindelijk te moeten instaan
voor de kosten van de opruiming en afvalverwerking.
VII-37.253 & VII-37.254-24/28
Beoordeling
31.
In zoverre de verzoekende partijen in beide zaken in dit middel
aanvoeren dat de aansprakelijkheid voor inbreuken op het afvalstoffendecreet bij
diegene berust die op het ogenblik van het nemen van de beslissing tot ambtshalve
verwijdering bezitter of eigenaar is van de afvalstoffen, wordt verwezen naar de
bespreking van het eerste middel. De verwerende partij nam overigens ook ten
aanzien van de NV Servi-Lab een beslissing tot ambtshalve verwijdering.
De bestreden beslissingen kunnen het voor de verwerende partij
mogelijk maken om de kosten van haar ambtshalve optreden terug te vorderen van
de verzoekende partijen. Zij heeft echter geen uitvoerbare titel en zal zich daartoe
vooreerst tot de bevoegde rechter moeten wenden. Die rechter zal beslissen of de
kosten ten laste van de failliete boedel of ten laste van de verzoekende partijen
vallen. Bovendien verandert het faillissement van de NV Servi-Lab niets aan de
eventuele aansprakelijkheid van de verzoekende partij in de eerste zaak, noch aan
de gebeurlijke persoonlijke aansprakelijkheid van de verzoeker in de tweede zaak
of zijn aansprakelijkheid als gedelegeerd bestuurder van de verzoekende partij in
de eerste zaak.
Het zesde middel is niet gegrond.
G. Zevende middel
Standpunt van de partijen
32.
De verzoekende partijen in beide zaken voeren in een zevende
middel de schending aan van artikel 1382 van het burgerlijk wetboek, doordat zij
in de bestreden beslissingen als overtreder worden beschouwd, terwijl geen enkele
fout in hunnen hoofde bewezen is.
VII-37.253 & VII-37.254-25/28
De verwerende partij verwijst in haar memories van antwoord
naar haar bespreking van de vorige middelen. Voorts stelt zij dat de foutvraag in
het licht van de toepassing van artikel 37 van het afvalstoffendecreet niet aan de
orde is, aangezien voldaan is aan de toepassingsvoorwaarden van die bepaling en
de bestreden beslissingen bijgevolg wettig zijn.
34.
De verzoekende partijen in beide zaken repliceren dat de
bestreden beslissingen een rechtsgrond creëren om nadien de kosten verbonden
aan de ambtshalve verwijdering van de afvalstoffen terug te vorderen en dat de
vraag naar de fout in de zin van artikel 1382 van het burgerlijk wetboek dus wel
degelijk aan de orde is. Zij stellen voorts niet te begrijpen waarom de verwerende
partij geen beslissing heeft genomen lastens de NV Servi-Lab.
35.
In hun laatste memorie argumenteren de verzoekende partijen
dat de Raad van State bevoegd is om te oordelen of de bestreden beslissingen de
wet schenden, met inbegrip van het burgerlijk wetboek, het gerechtelijk wetboek
en de algemene rechtsbeginselen. Zij zijn van mening dat de verwerende partij
moet bewijzen dat zij een overtreding, zijnde een fout in de zin van artikel 1382
van het burgerlijk wetboek, hebben begaan.
Beoordeling
36.
In tegenstelling tot wat de verzoekende partijen in beide zaken
aanvoeren, blijkt uit de bestreden beslissingen niet dat zij een fout hebben begaan.
Bovendien is de Raad van State niet bevoegd om na te gaan of de verwerende partij
in de bestreden beslissingen een fout in de zin van artikel 1382 van het burgerlijk
wetboek aantoont.
Het zevende middel is niet ontvankelijk.
VII-37.253 & VII-37.254-26/28
H. Achtste middel
Standpunt van de partijen
37.
In een achtste middel voeren de verzoekende partijen in beide
zaken de schending aan van artikel 5 van het strafwetboek. De verzoekende partij
in de eerste zaak stelt dat niet bewezen is dat zij de zwaarste fout heeft begaan en
niet de gedelegeerd bestuurder. De verzoeker in de tweede zaak stelt dat niet
bewezen is dat hij de zwaarste fout heeft begaan en niet de inmiddels failliete
NV Servi-Lab.
38.
De verwerende partij verwijst in haar memories van antwoord
naar haar bespreking van het zevende middel en wijst er op dat bij het nemen van
een veiligheidsmaatregel zoals voorzien in artikel 37 van het afvalstoffendecreet
artikel 5 van het strafwetboek niet van toepassing is.
39.
De verzoekende partijen in beide zaken stellen in hun laatste
memorie dat het feit dat zij als overtreders worden aangemerkt ook gevolgen heeft
op strafrechtelijk vlak.
Beoordeling
40.
Enkel de strafrechter, indien hij gevat wordt in een procedure die
verband houdt met de bestreden beslissingen, kan oordelen over de strafrechtelijke
verantwoordelijkheid van de verzoekende partijen. Hij is daarbij niet gebonden
door deze beslissingen. De verzoekende partijen verduidelijken niet waarom de
aansprakelijkheid op grond van artikel 37 van het afvalstoffendecreet zou
samenvallen met de eventuele strafrechtelijke verantwoordelijkheid.
Het achtste middel is niet gegrond.
VII-37.253 & VII-37.254-27/28
BESLISSING
- De Raad van State verwerpt de beroepen.
- De verzoekende partijen in beide zaken worden verwezen in de kosten van
de gevoegde beroepen tot nietigverklaring, begroot op 350 euro, ieder voor de
helft.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van
zestien februari tweeduizend en twaalf, door de Raad van State, VIIe kamer,
samengesteld uit:
Luc Hellin,
kamervoorzitter,
Eric Brewaeys,
staatsraad,
Peter Sourbron,
staatsraad,
bijgestaan door
Yves Depoorter,
toegevoegd griffier.
De griffier
De voorzitter
Yves Depoorter
Luc Hellin
VII-37.253 & VII-37.254-28/28
