Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2013:ARR.223.319 (2013-04-29)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 223.319 van 29 april 2013 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Stedenbouw en ruimtelijke
ordening - Reglementen Beslissing : Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 223.319 van 29 april 2013
in de zaken A. 202.294/X-14.931 (I)
A. 202.296/X-14.932 (II)
A. 203.189/X-14.981 (III).
In zake :
I. + II. + III.
Georges-Henri BODSON
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Jan Ghysels
kantoor houdend te 1170 BRUSSEL
Terhulpsesteenweg 187
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
I. + II. + III.
- de gemeente GINGELOM
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Greet Louwet
kantoor houdend te 3800 SINT-TRUIDEN
Tongersesteenweg 60
bij wie woonplaats wordt gekozen
- de deputatie van de provincieraad van LIMBURG
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
1.
Het beroep, ingesteld op 28 oktober 2011, strekt tot de
nietigverklaring van :
a. het besluit van 24 mei 2011 van de gemeenteraad van Gingelom waarbij het
gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan “School Groeiboog - Jeuk”, bestaande
uit de stedenbouwkundige voorschriften, een toelichtingsnota en een bijhorend
onteigeningsplan, definitief wordt vastgesteld,
b. het besluit van 20 juli 2011 van de deputatie van de provincieraad van
Limburg waarbij het gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan “School
Groeiboog - Jeuk” te Gingelom, evenals het bijhorend onteigeningsplan, wordt
goedgekeurd (zaak sub I).
X-14.931-14.932-14.981-1/66
Het beroep ingesteld op 28 oktober 2011 strekt tot de
nietigverklaring van :
a. het besluit van 24 mei 2011 van de gemeenteraad van Gingelom waarbij het
gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan “School Kleurenboom - Montenaken”,
bestaande uit de stedenbouwkundige voorschriften, een toelichtingsnota en een
bijhorend onteigeningsplan, definitief wordt vastgesteld,
b. het besluit van 20 juli 2011 van de deputatie van de provincieraad van
Limburg waarbij het gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan “School
Kleurenboom
Montenaken”
te
Gingelom,
evenals
het
bijhorend
onteigeningsplan, wordt goedgekeurd (zaak sub II).
Het beroep ingesteld op 9 januari 2012 strekt tot de
nietigverklaring van :
a. het besluit van 28 juni 2011 van de gemeenteraad van Gingelom waarbij het
gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan “Dorpskouter en woonbeleid”,
bestaande uit de stedenbouwkundige voorschriften, een toelichtingsnota en een
bijhorend onteigeningsplan, definitief wordt vastgesteld,
b. het besluit van 21 september 2011 van de deputatie van de provincieraad van
Limburg waarbij het gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan “Dorpskouter en
woonbeleid” te Gingelom, met uitsluiting van het onteigeningsplan, wordt
goedgekeurd (zaak sub III).
II. Verloop van de rechtspleging
2.
De verwerende partijen hebben in alle zaken een memorie van
antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft in alle zaken een memorie van
wederantwoord ingediend.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Frans De Buel heeft in alle
zaken een verslag opgesteld.
X-14.931-14.932-14.981-2/66
De verzoekende partij heeft in alle zaken een verzoek tot
voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende
partijen hebben in alle zaken een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 8 maart 2013.
Staatsraad Stephan De Taeye heeft in alle zaken verslag
uitgebracht.
Advocaat Yves Sacreas, die loco advocaat Jan Ghysels
verschijnt voor de verzoekende partij, advocaat Greet Louwet, die verschijnt voor
de eerste verwerende partij, en bestuurssecretaris Tom Roosen, die verschijnt
voor de tweede verwerende partij, zijn in alle zaken gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Frans De Buel heeft in alle
zaken een met dit arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verzoeker is eigenaar van een aantal gronden, gelegen aan
de Heiseltstraat in de gemeente Gingelom, deelgemeente Jeuk, en aldaar
kadastraal bekend onder de nrs. 183/m, 182/b en 182/a. Deze gronden zijn,
volgens het bij koninklijk besluit van 5 april 1977 vastgestelde gewestplan
Sint-Truiden - Tongeren, gelegen in woonuitbreidingsgebied.
3.2.
Op 17 maart 2010 deelt het ontwerp- en adviesbureau Soresma,
namens het gemeentebestuur van Gingelom, aan de deputatie van de
provincieraad van Limburg mee dat de gemeente Gingelom het voornemen heeft
X-14.931-14.932-14.981-3/66
om een gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (hierna: GRUP) “Dorpskouter”
op te stellen en vraagt of de deputatie het eens is met de door haar opgestelde
screeningsnota, waarin wordt besloten dat dit plan geen aanzienlijke
milieueffecten kan genereren.
Het GRUP “Dorpskouter” beoogt de ontwikkeling mogelijk te
maken van een gebied, aansluitend bij de kern van Gingelom, dat door het
geldend gewestplan tot woonuitbreidingsgebied is bestemd. Tevens wordt de
aanleg beoogd van een functionele fietsroute parallel aan de N80.
3.3.
Nog op 17 maart 2010 deelt het ontwerp- en adviesbureau
Soresma, namens het gemeentebestuur van Gingelom, aan de deputatie van de
provincieraad van Limburg mee dat de gemeente Gingelom het voornemen heeft
om een GRUP “School Kleurenboom - Montenaken” op te stellen en vraagt of de
deputatie het eens is met de door haar opgestelde screeningsnota waarin wordt
besloten dat dit plan geen aanzienlijke milieueffecten kan genereren.
Het GRUP “School Kleurenboom - Montenaken” beoogt de
uitbreiding mogelijk te maken van de gemeentelijke school “Kleurenboom” te
Montenaken, meer bepaald de aanleg van bijkomende speelruimte en de
verruiming van de keuken, alsmede de uitbreiding van de belendende sporthal
met een Finse piste en parkeerruimtes. Daartoe worden gronden, die door het
geldend gewestplan tot woongebieden met een landelijk karakter of tot agrarisch
gebied zijn bestemd, tot een zone voor sportpark-speelruimte, zone voor parking
en bufferzones herbestemd (deelgebied 1).
Ter compensatie van de herbestemming van agrarisch gebied,
wordt een gedeelte van het woonuitbreidingsgebied te Jeuk, waartoe ook de onder
randnummer 3.1 vermelde gronden van de verzoeker behoren, tot een zone voor
landbouw herbestemd (deelgebied 2).
3.4.
Op
16
april
2010
brengt
de
afdeling
Duurzame
Landbouwontwikkeling van het departement Landbouw en Visserij, dat als één
van de adviesverlenende instanties in het licht van het onderzoek naar de plicht
tot het opmaken van een plan-milieueffectenrapport (hierna: plan-MER) door de
initiatiefnemer van het GRUP “School Kleurenboom - Montenaken” diende
X-14.931-14.932-14.981-4/66
aangeschreven te worden, een voorwaardelijk positief advies over de plan-MERscreening van het voorontwerp van dit GRUP uit. Daarin wordt onder meer
gesteld dat “(d)e wijziging van bestemming (…) geen meerwaarde voor de
agrarische structuur (betekent)”, dat “evenwel duidelijk (blijkt) dat er voor
voorliggend initiatief een beleidsmarge bestaat”, dat “(h)et plan (…) daarom
volgens de afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling niet in strijd (is) met
gemaakte afspraken betreffende de herbevestiging van het agrarisch gebied”,
maar “vraagt (zij) echter wel dat het ingenomen gebied, bij wijze van milderende
maatregel, gecompenseerd wordt door het herbevestigen van agrarisch gebied van
dezelfde kwaliteit of het herbestemmen van een andere bestemming in agrarisch
gebruik naar agrarisch gebied in de regio. Zo kan bij voorbeeld het
woonuitbreidingsgebied te Jeuk (of een gedeelte ervan) voor herbestemming in
aanmerking komen”.
3.5.
Nog op 16 april 2010 maakt de afdeling Duurzame
Landbouwontwikkeling eenzelfde opmerking met betrekking tot de plan-MERscreening van het voorontwerp van GRUP “Dorpskouter”.
3.6.
Op basis van de overeenkomstig artikel 4.2.3, § 3 van het
decreet van 5 april 1995 houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid
(hierna: DABM) gedane analyse, waarin de redenen zijn vervat waarom geen
plan-MER moet worden opgemaakt, concludeert de dienst Mer op 14 juni 2010
dat het voorontwerp van GRUP “Dorpskouter” geen aanleiding geeft tot
aanzienlijke milieugevolgen en dat de opmaak van een plan-MER niet nodig is.
3.7.
Op 21 mei 2010 beslist de dienst Mer dat het voorontwerp van
GRUP “School Kleurenboom - Montenaken” evenmin aanleiding geeft tot
aanzienlijke milieugevolgen en dat de opmaak van een plan-MER niet nodig is.
3.8.
Op 14 juli 2010 deelt het ontwerp- en adviesbureau Soresma,
namens het gemeentebestuur van Gingelom, aan de deputatie van de
provincieraad van Limburg mee dat de gemeente Gingelom het voornemen heeft
om een GRUP “School Groeiboog - Jeuk” op te stellen en vraagt of de deputatie
X-14.931-14.932-14.981-5/66
het eens is met de door haar opgestelde screeningsnota waarin wordt besloten dat
dit plan geen aanzienlijke milieueffecten kan genereren.
Het GRUP “School Groeiboog - Jeuk” beoogt de uitbreiding
mogelijk te maken van de kleuter- en basisschool “Groeiboog” te Jeuk, meer
bepaald de aanleg van bijkomende recreatieruimte en de aanleg van een
parkeerzone. Daartoe worden gronden, die door het geldend gewestplan tot
woongebieden
met
een
landelijk
karakter,
agrarisch
gebied
of
woonuitbreidingsgebied zijn bestemd, tot een zone voor openbaar nut,
bufferzones, of een zone voor openbaar domein herbestemd (deelgebied 1).
Ter compensatie van het herbestemd agrarisch gebied, wordt
een gedeelte van het woonuitbreidingsgebied te Jeuk, waartoe de onder
randnummer 3.1 vermelde percelen van de verzoeker behoren, omgezet in een
zone voor landbouw (deelgebied 2).
3.9.
Op
3
augustus
2010
doet
de
afdeling
Duurzame
Landbouwontwikkeling ook in haar advies over de plan-MER-screening van het
voorontwerp van GRUP “School Groeiboog - Jeuk” opmerken dat kan
overwogen worden om in de compensatie van de herbestemming van
herbevestigd agrarisch gebied te voorzien door het herbestemmen van het
momenteel nog niet aangesneden woonuitbreidingsgebied ten noorden van de
Heiselstraat, dat in actief landbouwgebruik is.
3.10.
Op 30 september 2010 verleent de deputatie een voorwaardelijk
gunstig advies over het voorontwerp van GRUP “Dorpskouter”. Luidens dit
advies moet de voorliggende ontwikkeling gepaard gaan met een omzetting van
woonuitbreidingsgebied in de kernen Jeuk, Borlo en Mielen-boven-Aalst, is
binnen voorliggend GRUP geen omzetting van de aangehaalde gebieden
opgenomen en moet dit bijkomend gemotiveerd en aangevuld worden. Hierbij
wordt verwezen naar het gemeentelijk ruimtelijk structuurplan (hierna: GRS) van
de gemeente Gingelom, meer bepaald naar de volgende bindende bepaling ervan:
“20. Opmaken van een RUP woonbeleid
Volgende zaken moeten integraal deel uitmaken van dit RUP:
X-14.931-14.932-14.981-6/66
− Een visie en inrichtingsvoorstel voor het woonuitbreidingsgebied
Dorpskouter,
met
concepten,
ruimtelijke
structuur,
inrichtingsvoorschriften en fasering;
− Een opname van alle woonuitbreidingsgebieden die niet in de
planperiode 2008-2013 ontwikkeld worden, en waarbij
voorwaarden opgelegd worden voor de toekomstige ontwikkeling
ervan;
− Een opname van alle definitief om te zetten binnengebieden, met
een voorstel van nieuwe invulling, inrichting en beheer van elk
gebied”.
3.11.
Nog op 30 september 2010 concludeert de dienst Mer dat het
voorontwerp van GRUP “School Groeiboog - Jeuk” geen aanleiding geeft tot
aanzienlijke milieugevolgen en dat de opmaak van een plan-MER niet nodig is.
3.12.
Op 7 oktober 2010 vindt een plenaire vergadering over het
voorontwerp van GRUP “Dorpskouter” plaats.
3.13.
Op 7 oktober 2010 vindt een plenaire vergadering over het
voorontwerp van GRUP “School Groeiboog - Jeuk” plaats.
3.14.
Eveneens op 7 oktober 2010 vindt een plenaire vergadering
over het voorontwerp van GRUP “School Kleurenboom - Montenaken” plaats.
3.15.
Op 21 december 2010 beslist de gemeenteraad van Gingelom
het ontwerp van GRUP “School Groeiboog - Jeuk”, bestaande uit de
stedenbouwkundige voorschriften, een toelichtingsnota en een bijhorend
onteigeningsplan, voorlopig vast te stellen. De
verzoeker
dient
tijdens
het
omtrent dit plan gehouden openbaar onderzoek geen bezwaar in.
3.16.
Nog op 21 december 2010 beslist de gemeenteraad van
Gingelom het ontwerp van GRUP “School Kleurenboom - Montenaken”,
bestaande uit de stedenbouwkundige voorschriften, een toelichtingsnota en een
bijhorend onteigeningsplan, voorlopig vast te stellen. De verzoeker dient tijdens
het omtrent dit plan gehouden openbaar onderzoek evenmin een bezwaar in.
X-14.931-14.932-14.981-7/66
3.17.
Op 25 januari 2011 beslist de gemeenteraad van Gingelom het
verruimde ontwerp GRUP “Dorpskouter en woonbeleid”, bestaande uit de
stedenbouwkundige voorschriften, een toelichtingsnota en een bijhorend
onteigeningsplan, voorlopig vast te stellen. In dit ontwerp worden vijf andere
deelgebieden, die geen deel uitmaakten van de voorheen doorgevoerde planMER-screening, in het verruimde GRUP “Dorpskouter en woonbeleid”
opgenomen.
Blijkens de toelichtingsnota beoogt het GRUP “Dorpskouter en
woonbeleid” nog steeds de ontwikkeling mogelijk te maken van een
woonuitbreidingsgebied aansluitend bij de kern van Gingelom, alsmede het
aanleggen van een functionele fietsroute parallel aan de N80. Bijkomend worden
daarbij “(i)n een uitvoering van de bindende bepaling nr. 20 -opmaak van een
RUP Woonbeleid voor Gingelom- (…) de in het ruimtelijk structuurplan
aangeduide binnengebieden, die definitief moeten worden omgezet naar een
andere dan een woonbestemming, mee opgenomen in dit RUP”.
Het ontwerp GRUP “Dorpskouter en woonbeleid” bevat,
benevens voornoemd woonuitbreidingsgebied (Dorpskouter), de volgende
deelgebieden:
- Deelgebied 1: “Deelgebied Borlo - Honsemstraat - Bergstraat”, houdende de
omzetting van de gewestplanbestemming “woongebied met landelijk karakter” in
een “zone voor hoogstamboomgaard”;
- Deelgebied 2: “Deelgebied Borlo - Bergstraat - Jeukstraat”, houdende de
omzetting van de gewestplanbestemming “woongebied met landelijk karakter” in
een “zone voor hoogstamboomgaard”;
- Deelgebied 3: “Deelgebied Mielen-Boven-Aalst - Borgwormsesteenweg Bronstraat”, houdende de omzetting van de gewestplanbestemming “woongebied
met landelijk karakter” en een klein gedeelte “buffergebied” in een “zone voor
hoogstamboomgaard”;
- Deelgebied 4: “Deelgebied Jeuk - WUG Heiseltstraat - noordelijk deel”,
houdende de omzetting van de gewestplanbestemming “woonuitbreidingsgebied”
in een “zone voor agrarisch gebied”;
- Deelgebied 5: “Deelgebied Jeuk - creatie woongebied met uitgestelde
ontwikkeling
Wintboomstraat”,
houdende
de
omzetting
van
de
X-14.931-14.932-14.981-8/66
gewestplanbestemming “agrarisch gebied” in een “zone voor woongebied met
uitgestelde ontwikkeling”.
Deelgebied 5 is gelegen in herbevestigd agrarisch gebied. De
herbestemming van de woonuitbreidingsgebieden gelegen in de deelgebieden 1,
2, 3 en 4 vormt een compensatie voor de herbestemming van dit herbevestigd
agrarisch gebied. Het deelgebied 4 omvat de onder randnummer 3.1 vermelde
gronden van de verzoeker.
3.18.
Tijdens het openbaar onderzoek, dat van 10 februari 2011 tot en
met 11 april 2011 omtrent het voorlopig vastgesteld GRUP “Dorpskouter en
woonbeleid” wordt gehouden, dient de verzoeker geen bezwaar in.
3.19.
Op 24 mei 2011 stelt de gemeenteraad van Gingelom het GRUP
“School Groeiboog-Jeuk”, bestaande uit de stedenbouwkundige voorschriften,
een toelichtingsnota en een bijhorend onteigeningsplan, definitief vast.
Dit is de eerste bestreden beslissing in de zaak sub I
(A. 202.294/X-14.931).
3.20.
het
Eveneens op 24 mei 2011 stelt de gemeenteraad van Gingelom
GRUP
“School
Kleurenboom
Montenaken”,
bestaande
uit
de
stedenbouwkundige voorschriften, een toelichtingsnota en een bijhorend
onteigeningsplan, definitief vast.
Dit is de eerste bestreden beslissing in de zaak sub II
(A. 202.296/X-14.932).
3.21.
Op 27 mei 2011 deelt de dienst Mer aan de gemeente Gingelom
met betrekking tot de deelgebieden 1, 2, 3, 4 en 5 van het GRUP “Dorpskouter en
woonbeleid” mee, dat zij “van oordeel (is) dat het gewijzigde plan geen
aanleiding geeft tot aanzienlijke milieugevolgen en de opmaak van een planMER niet nodig is”, “(a)angezien:
- deze bijkomende planelementen niet leiden tot een nieuwe plenaire
vergadering;
X-14.931-14.932-14.981-9/66
- een impliciete en minimale milieubeoordeling van de nieuwe planelementen
terug te vinden is in de toelichtingsnota;
- het aangepaste RUP eerder -globaal gezien- positieve milieueffecten tot
gevolg heeft (in de ruimtebalans is er een overwicht van herbestemming van
harde naar zachte bestemmingen);
- en in de stedenbouwkundige voorschriften is opgenomen dat het vellen van
bomen gecompenseerd dient te worden, waardoor de eventuele aanwezige
biologisch waardevolle elementen in het deelplan Jeuk gemitigeerd worden”.
3.22.
Op 28 juni 2011 stelt de gemeenteraad van Gingelom het
GRUP “Dorpskouter en woonbeleid”, bestaande uit de stedenbouwkundige
voorschriften, een toelichtingsnota en een bijhorend onteigeningsplan, definitief
vast.
Dit is de eerste bestreden beslissing in de zaak sub III
(A. 203.189/X-14.981).
3.23.
Op 20 juli 2011 keurt de deputatie van de provincieraad van
Limburg het GRUP “School Groeiboog - Jeuk” goed.
Dit is de tweede bestreden beslissing in de zaak sub I
(A. 202.294/X-14.931). Deze beslissing wordt bij uittreksel bekendgemaakt in
het Belgisch Staatsblad van 30 augustus 2011.
3.24.
Eveneens op 20 juli 2011 keurt de deputatie van de
provincieraad van Limburg het GRUP “School Kleurenboom - Montenaken”
goed.
Dit is de tweede bestreden beslissing in de zaak sub II
(A. 202.296/X-14.932). Deze beslissing wordt bij uittreksel bekendgemaakt in
het Belgisch Staatsblad van 30 augustus 2011.
3.25.
Op 21 september 2011 keurt de deputatie van de provincieraad
van Limburg het GRUP “Dorpskouter en woonbeleid” goed.
X-14.931-14.932-14.981-10/66
Dit is de tweede bestreden beslissing in de zaak sub III
(A. 203.189/X-14.981). Deze beslissing wordt bij uittreksel bekendgemaakt in
het Belgisch Staatsblad van 9 november 2011.
IV. Samenvoeging
Standpunt van de partijen
4.1.
De verzoeker voert in zijn verzoekschrift in de zaak sub III
(A. 203.189/X-14.981) aan dat deze zaak ook samenhangend is met de zaken
sub I (A. 202.294/X-14.931) en II (A. 202.296/X-14.932). Hij zet uiteen dat het
in deze laatste twee zaken ook telkens zijn eigendom, gelegen in Gingelom,
betreft, waaraan de op basis van het gewestplan verleende bestemming van
woonuitbreidingsgebied wordt onttrokken en die wordt herbestemd tot agrarisch
gebied, zodat nagenoeg zijn hele eigendom, gelegen in de gemeente Gingelom
met bestemming woonuitbreidingsgebied, tot agrarisch gebied wordt herbestemd.
De verknochtheid blijkt niet alleen uit dit laatste, maar ook uit het feit dat voor
de beoordeling van bepaalde door de verzoeker ontwikkelde middelen, zoals de
vereisten inzake de watertoets en de MER-verplichting, tevens moet worden
nagegaan of door het aannemen van drie verschillende GRUP’s, waarbij een heel
project in drie afzonderlijke GRUP’s wordt opgesplitst, niet aan deze
verplichtingen wordt ontkomen. Dat geldt ook voor de beoordeling van de goede
ruimtelijke ordening. De verzoeker vraagt dan ook om de zaken sub I, II en III
samen te voegen.
4.2.
De eerste verwerende partij repliceert in haar memorie van
antwoord in de zaak sub III dat het te dezen drie afzonderlijke GRUP’s in drie
verschillende gebieden betreft. Deze GRUP’s hebben het voorwerp gevormd van
een door de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (hierna: VCRO) afzonderlijke
beoordelings- en goedkeuringsprocedure en dit op verschillende tijdstippen door
de bevoegde organen, met name de gemeente Gingelom en de provincie
Limburg. Het staat immers aan de gemeente om de GRUP’s op te maken en te
herzien ter uitvoering van het GRS en ter uitvoering van de delen van het
X-14.931-14.932-14.981-11/66
Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (hierna: RSV) en van het provinciaal
ruimtelijk structuurplan (hierna: PRS) waarvan de uitvoering aan de gemeente
werd toegewezen (artikel 2.1.19 VCRO). De RUP’s zijn de geëigende
instrumenten om de ruimtelijke ordening van een bepaald gebied vast te leggen.
Er kunnen RUP’s worden opgemaakt voor gelijk welk deel of delen van het
grondgebied waarvoor de betrokken overheid bevoegd is. Het is de overheid die
ter zake beslist om middels een RUP als verordend plan via stedenbouwkundige
voorschriften de ruimte van een bepaald gebied te ordenen. Met andere woorden,
in tegenstelling tot wat de verzoeker voorhoudt, is er geen enkel voorschrift dat
bepaalt dat er voor het gehele gebied dat door de verzoeker wordt aangehaald één
GRUP had dienen opgesteld te worden. Het is niet omdat een deel van de
percelen waarvan de verzoeker eigenaar is, betrokken is in het kader van
verschillende GRUP’s, met een onderscheiden doelstelling en finaliteit, dat deze
GRUP’s dermate onderling verknocht zouden zijn dat de beroepen er tegen door
de Raad van State samen zouden moeten behandeld worden. De eerste
verwerende partij is van oordeel dat de zaken niet dermate verknocht zijn dat ze
samengevoegd dienen te worden. De verzoeker motiveert deze samenhang ook
niet. Het betreft drie beslissingen die duidelijk verschillend zijn, zodanig dat de
drie voorwerpen van het beroep niet als samenhangend kunnen worden
beschouwd.
Beoordeling
4.3.
De beroepen in de zaken sub I, II en III zijn gericht tegen drie
onderscheiden GRUP’s die elk, ter compensatie van de herbestemming van
herbevestigd agrarisch gebied, een deel van de onder randnummer 3.1 vermelde
eigendom van de verzoeker herbestemmen van woonuitbreidingsgebied tot
agrarisch gebied en aldus, samen, nagenoeg de hele voormelde eigendom van de
verzoeker tot agrarisch gebied bestemmen. De middelen roepen grotendeels
dezelfde rechtsvragen op, waarbij de verzoeker in meerdere middelen in de zaak
sub III aanvoert dat de drie verschillende GRUP’s aan bepaalde vereisten zoals de
watertoets, de MER-verplichting en de beoordeling van de goede ruimtelijke
X-14.931-14.932-14.981-12/66
ordening trachten te ontkomen door een gans project op te splitsen in drie
afzonderlijke GRUP’s.
Hieruit blijkt dat de zaken verknocht zijn en dienen te worden
samengevoegd.
V. Ontvankelijkheid van de beroepen
A. Belang
Standpunt van de partijen
5.1.
De verzoeker voert in zijn verzoekschrift in de zaken sub I en
sub II, wat zijn belang betreft, aan, dat hij eigenaar is van de percelen gekend bij
het kadaster als 183/m, 182/b en 182/a en dat het GRUP “School Kleurenboom Montenaken”, respectievelijk het GRUP “School Groeiboog - Jeuk” gedeeltelijk
deze eigendom beslaat. In zijn verzoekschrift in de zaak sub III voert de
verzoeker aan dat het deelplan 4 van het GRUP “Dorpskouter en woonbeleid”
grotendeels zijn voormelde eigendom beslaat. De GRUP’s raken derhalve zijn
eigendom, waardoor hij vast en zeker een belang heeft bij zijn beroepen.
5.2.
De eerste verwerende partij werpt in haar memorie van
antwoord in de zaken sub I en II op dat het GRUP “School Groeiboog - Jeuk”,
respectievelijk het GRUP “School Kleurenboom - Montenaken”, betrekking
hebben op slechts een “beperkt” gedeelte van verzoekers percelen. Slechts een
zeer beperkt deel hiervan zal in het kader van een planologische ruil tot een zone
voor landbouw worden herbestemd. De verzoeker toont niet aan welk
rechtstreeks en persoonlijk nadeel hij ingevolge de bestreden beslissingen lijdt.
Hij zal ook niet worden onteigend, zodat zich de vraag stelt in welke mate hij
rechtstreeks door de bestreden beslissingen wordt gegriefd.
In alle zaken werpt de eerste verwerende partij verder nog op
dat het niet volstaat dat de verzoeker het rechtens vereiste belang heeft bij de
vordering tot vernietiging. Hij dient bovendien een belang te hebben bij elk der
X-14.931-14.932-14.981-13/66
aangevoerde middelen. Dit is, zoals zal blijken bij de argumentatie aangaande de
ingeroepen middelen, geenszins het geval.
5.3.
In zijn memorie van wederantwoord in de zaken sub I en II
herhaalt de verzoeker wat hij in zijn verzoekschrift met betrekking tot zijn belang
heeft gesteld en repliceert hij dat 95% van het kwestieuze deelgebied van “het
GRUP” op zijn eigendom ligt. Het is volgens de verzoeker duidelijk dat de
GRUP’s “School Groeiboog - Jeuk” en “School Kleurenboom - Montenaken”
zijn eigendom rechtstreeks raken, daar de bestemming van de kwestieuze
percelen wordt gewijzigd van woonuitbreidingsgebied tot agrarisch gebied. Deze
bestemmingswijziging is grievend voor de verzoeker, waardoor hij, volgens de
vaste rechtspraak van de Raad van State, een belang heeft.
In zijn memorie van wederantwoord in de zaak sub III verwijst
de verzoeker naar de uiteenzetting van zijn middelen.
Beoordeling
5.4.
Als eigenaar van gronden die door de bestreden GRUP’s van
woonuitbreidingsgebied tot agrarisch gebied worden herbestemd, heeft de
verzoeker belang bij zijn beroepen tot nietigverklaring. Hierna zal blijken dat de
verzoeker in alle zaken ontvankelijke middelen aanvoert.
De excepties zijn ongegrond.
B. Tijdigheid
Standpunt van de partijen
6.1.
De eerste verwerende partij werpt in haar memorie van
antwoord in de zaken sub I en II op dat de beroepen laattijdig zijn. De tweede
bestreden beslissingen in deze zaken werden immers op 30 augustus 2011 in het
Belgisch Staatsblad gepubliceerd. Vanaf dat ogenblik kon de verzoeker er kennis
van nemen. De laatst nuttige dag om een annulatieberoep in te stellen, is
X-14.931-14.932-14.981-14/66
29 oktober 2011 en niet op 3 november 2011, zoals blijkt uit de afschriften van de
verzoekschriften die zij ontving.
In haar memorie van antwoord in de zaak sub III werpt de
eerste verwerende partij eveneens de laattijdigheid van het beroep op. Zij voert
aan dat de tweede bestreden beslissing op 9 november 2011 in het Belgisch
Staatsblad werd gepubliceerd. Vanaf dat ogenblik kon de verzoeker er kennis van
nemen. De laatst nuttige dag om een annulatieberoep in te stellen was 8 januari
2012 en niet 10 januari 2012, zoals blijkt uit het afschrift van het verzoekschrift
dat zij ontving.
6.2.
In de memorie van wederantwoord in de zaken sub I en II
repliceert de verzoeker dat zijn verzoekschriften op 28 oktober 2011 aangetekend
werden verzonden en dat zijn beroepen derhalve tijdig werden ingediend.
In de memorie van wederantwoord in de zaak sub III repliceert
de verzoeker dat de tweede bestreden beslissing op 9 november 2011 in het
Belgisch Staatsblad werd gepubliceerd, dat 8 januari 2012 een zondag was en dat
de laatste nuttige dag om het beroep in te stellen maandag 9 januari 2012 was,
zodat zijn beroep tijdig werd ingediend.
Beoordeling
6.3.
De tweede bestreden beslissingen in deze zaken sub I en II
werden op 30 augustus 2011 in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd. De op
28 oktober 2011 tegen deze beslissingen ingediende beroepen werden binnen de
beroepstermijn van zestig dagen, en derhalve tijdig, ingediend.
De tweede bestreden beslissing in de zaak sub III werd op
9 november 2011 in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd. Op grond van
artikel 88, derde lid van het besluit van de Regent van 23 augustus 1948 tot
regeling van de rechtspleging voor de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad
van State wordt de vervaldag van zondag 8 januari 2012 verplaatst naar de
eerstvolgende werkdag, zijnde maandag 9 januari 2012. Deze dag was derhalve
de laatste nuttige dag voor het indienen van het verzoekschrift tot
nietigverklaring. Het op 9 januari 2012 ingediende beroep is derhalve tijdig.
X-14.931-14.932-14.981-15/66
De excepties zijn ongegrond.
VI. Onderzoek van de middelen
A. Middelen aangevoerd in de zaak sub III (A. 203.189/X-14.981)
- Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
7.1.
De verzoeker roept in een eerste middel de schending in van het
koninklijk besluit van 5 april 1977 waarbij het gewestplan Sint-Truiden Tongeren werd vastgesteld, de decreten van 17 december 1997 houdende
bekrachtiging van de bindende bepalingen van het besluit van de Vlaamse
regering van 23 september 1997 houdende definitieve vaststelling van het RSV
en 19 maart 2004 houdende bekrachtiging van het besluit van de Vlaamse
regering van 12 december 2003 tot definitieve vaststelling van een herziening van
het RSV, wat de wijzigingen aan de bindende bepalingen betreft (hierna : de
decreten van 17 december 1997 en 19 maart 2004), het RSV op zich genomen, de
artikelen 2.1.1, § 6 en 2.1.3, § 10 VCRO, artikel 2.1.14 VCRO,
artikel 2.2.2, § 1, 3° VCRO, artikel 2.2.13, § 3 VCRO, artikel 4.3.1, § 2 VCRO,
het besluit van de Vlaamse regering van 5 december 2005 houdende
beleidsmatige herbevestiging van de bestaande plannen van aanleg voor de
agrarische en natuurlijke structuur regio Haspengouw-Voeren, de omzendbrief
RO/2010/01 van 7 mei 2010 betreffende het ruimtelijk beleid binnen de
agrarische gebieden waarvoor de bestaande plannen van aanleg en ruimtelijke
uitvoeringsplannen herbevestigd zijn, telkens in samenhang genomen met het
motiveringsbeginsel, het zorgvu1digheidsbeginsel en het redelijkheidsbeginsel
als beginselen van behoorlijk bestuur en het beginsel patere legem quam ipse
fecisti.
7.1.1.
De verzoeker zet uiteen dat het bestreden GRUP “Dorpskouter
en woonbeleid” aan zijn eigendom, gelegen binnen deelgebied 4 van dit GRUP,
X-14.931-14.932-14.981-16/66
de bestemming agrarisch gebied verleent, terwij1 deze eigendom, op grond van
het bij koninklijk besluit van 5 april 1977 vastgestelde gewestplan Sint-Truiden Tongeren, in woonuitbreidingsgebied is gelegen. Aan de gronden gelegen binnen
deelgebied 5, die volgens het gewestplan in agrarisch gebied gelegen zijn, wordt
de bestemming woongebied met uitgestelde ontwikkeling gegeven. Wat deze
laatste gronden betreft, werd de agrarische bestemming die zij reeds volgens het
gewestplan hadden, herbevestigd, door middel van het besluit van de Vlaamse
regering van 5 december 2005 houdende beleidsmatige herbevestiging van de
bestaande plannen van aanleg voor de agrarische en natuurlijke structuur regio
Haspengouw-Voeren. In de tweede bestreden beslissing wordt nadrukkelijk
gesteld dat de herbestemming van dit agrarisch gebied tot woongebied met
uitgestelde ontwikkeling, gecompenseerd wordt door het herbestemmen van
woonuitbreidingsgebied tot agrarisch gebied in de deelgebieden 1, 2, 3 en 4. De
eigendom van de verzoeker, gelegen binnen deelgebied 4, wordt dan ook tot
agrarisch gebied herbestemd ter compensatie van de herbestemming van gronden
met agrarische bestemming tot de bestemming woongebied met uitgestelde
ontwikkeling, gelegen binnen deelgebied 5.
7.1.2.
In een eerste middelonderdeel betoogt de verzoeker dat de
gronden gelegen binnen deelgebied 5, op grond van het voormelde besluit van de
Vlaamse regering van 5 december 2005, herbevestigd agrarisch gebied betreffen
en dat de Vlaamse regering door dit besluit heeft beslist dat het geldend
gewestplan verder als RUP blijft bestaan. Op grond van artikel 2.2.13, § 3 VCRO
kunnen de voorschriften van de GRUP’s niet afwijken van de voorschriften van
de provinciale en gewestelijke RUP’s. Op grond van de omzendbrief RO/2010/01
van 7 mei 2010 geeft de Vlaamse regering via de beleidsbeslissingen over de
herbevestigde agrarische gebieden het ruimtelijk beleid aan dat ze in deze
gebieden wenst te voeren, zijnde het behoud van de agrarische functie, zoals deze
is vastgelegd in de plannen van aanleg en de RUP’s. Op grond van dezelfde
omzendbrief mogen gemeentelijke en provinciale planningsinitiatieven geen
betekenisvolle afbreuk doen aan de ruimtelijk-functionele samenhang van de
agrarische macro-structuur. Deze omzendbrief bepaalt tevens dat er onderzoek
moet worden gevoerd naar alternatieve locaties buiten herbevestigd agrarisch
X-14.931-14.932-14.981-17/66
gebied en dat er een verantwoording moet worden gegeven waarom alternatieven
buiten herbevestigd agrarisch gebied niet weerhouden worden. Tevens moet
onderzocht worden wat de impact is op de ruimtelijk-functionele samenhang van
de agrarische structuur. Daarbij zijn de ruimtelijke kenmerken (ligging en
configuratie van percelen en bedrijfszetels, fysische kenmerken van de bodem,
landschappelijke waarde van het gebied), het huidige effectieve landgebruik en
de impact op individuele landbouwbedrijven elementen die volgens de
omzendbrief in deze beoordeling moeten aan bod komen. Op basis van de
omzendbrief RO/2010/01 moet ook onderzoek worden gevoerd naar de mogelijk
flankerende maatregelen voor landbouw. Noch in de bestreden beslissingen, noch
in de toelichtingsnota bij het GRUP zijn deze verantwoording en beoordeling
aanwezig.
Inzake
mogelijke
bestemmingswijzigingen
wordt
in de
omzendbrief gesteld dat als algemeen uitgangspunt geldt dat de overheid die een
planningsinitiatief neemt om de bestemming van een herbevestigd agrarisch
gebied te wijzigen, in de mate van het mogelijke en bij voorkeur binnen hetzelfde
planningsinitiatief, de nodige acties neemt om het planologisch evenwicht te
herstellen, waarbij prioriteit gaat naar acties om zonevreemde landbouw zoneeigen te maken, waarbij niet-agrarische bestemmingen in landbouwgebruik
herbevestigd worden tot agrarisch gebied. In het voorliggende geval betreft
deelgebied 4, waarbinnen de gronden van de verzoeker gelegen zijn, echter
woonuitbreidingsgebied dat herbestemd wordt tot agrarisch gebied dat actueel
niet in landbouwgebruik is. Op basis van de voornoemde omzendbrief kan van dit
uitgangspunt slechts worden afgeweken op basis van een uitdrukkelijke en
grondige motivatie door de initiatiefnemer, bijvoorbeeld omdat het praktisch
onmogelijk is een ander geschikt ruilgebied voor te stellen. Deze motivering is
niet aanwezig en er wordt al helemaal niet aangetoond dat er geen ander
ruilgebied dan dat van de verzoeker aanwezig was, zeker nu de gronden van de
verzoeker ook al in het GRUP “School Kleurenboom - Montenaken” en het
GRUP “School Groeiboog - Jeuk” als compensatiegebied zijn opgenomen.
Hoewel een omzendbrief op zich genomen inderdaad niet
bindend is voor de rechtsonderhorige, kan de overheid een door haarzelf
opgestelde omzendbrief niet negeren zonder het beginsel patere legem quam ipse
X-14.931-14.932-14.981-18/66
fecisti te schenden, wat impliceert dat de overheid bij individuele beslissing niet
mag afwijken van een algemene regeling die zij zelf heeft uitgevaardigd. Zulks
geldt a fortiori voor de lagere overheden, in het voorliggende geval de gemeenten
en provincies. Volkomen los van de omzendbrief RO/2010/01, kunnen de
voorschriften van een GRUP op grond van artikel 2.2.13, § 3 VCRO niet
afwijken van de voorschriften van een gewestelijk RUP. Door de beleidsmatige
herbevestiging van het agrarisch gebied middels het besluit van de Vlaamse
regering van 5 december 2005 heeft de Vlaamse regering beslist dat het
gewestplan als RUP blijft voortbestaan, zodat aan deze herbevestigde
bestemming van agrarisch gebied in elk geval geen afbreuk kon worden gedaan.
7.1.3.
In een tweede middelonderdeel betoogt de verzoeker dat aan
zijn gronden, behorende tot het deelgebied 4, die volgens het gewestplan in
woonuitbreidingsgebied zijn gelegen, de bestemming agrarisch gebied wordt
gegeven. Op grond van artikel 2.1.14 VCRO richt het GRS zich naar het RSV en
het PRS waarbinnen de gemeente ligt. In dat verband kan van de als bindend
aangeduide onderdelen niet worden afgeweken. In de mate dat het GRUP
“Dorpskouter en woonbeleid” een uitwerking zou zijn van de bindende
bepalingen 3.1.2 “opvangen van de lokale woonbehoeften binnen de planperiode
2008-2013” van het GRS, zoals de tweede bestreden beslissing stelt, kan het GRS
op grond van artikel 2.1.14 VCRO niet afwijken van de bindende bepalingen van
het RSV. Op grond van de bindende bepalingen van het RSV moest de Vlaamse
regering zich middels een gewestelijk RUP over de herafbakening van de
agrarische gebieden uitspreken. Deze verplichting voor de Vlaamse regering om
door middel van een RUP de agrarische gebieden opnieuw af te bakenen, steunt
op de decreten van 17 december 1997 (B.S. 21 maart 1998) en 19 maart 2004
(B.S. 21 april 2004), die de bindende bepalingen van het RSV bekrachtigen, en
artikel 2.1.1, § 6 VCRO. In de bindende bepalingen van het RSV (blz. 583) wordt
gesteld wat volgt:
“Het Vlaamse Gewest bakent in de gewestplannen of in gewestelijke
ruimtelijke uitvoeringsplannen 750.000 ha agrarisch gebied, ruimtelijk
bestemd voor de beroepslandbouw, af. Binnen de 750.000 ha worden
bouwvrije zones aangeduid. Bouwvrije zones zijn samenhangende zones
die veeleer beperkt zijn in oppervlakte”.
X-14.931-14.932-14.981-19/66
De
bindende
bepalingen
van
het
RSV
zijn
overeenkomstig
artikel 2.1.3, § 10 VCRO met de decreten van 17 december 1997 (B.S. 21 maart
1998) en 19 maart 2004 (B.S. 21 april 2004) door het Vlaams Parlement
bekrachtigd. Door deze bekrachtiging krijgen de bindende bepalingen decretale
waarde. Er is dus een decretale verplichting voor de Vlaamse regering om in
gewestelijke RUP’s het agrarisch gebied ten bedrage van 750.000 ha af te
bakenen.
Deze
afbakening
moest
gebeurd
zijn
tegen
2007
(zie
de
Ruimteboekhouding van het RSV, blz. 534-535). Op grond van de voornoemde
bepalingen van het RSV komt het hoe dan ook aan de Vlaamse regering toe om
voor de gronden die buiten de herbevestigde agrarische gebieden zijn gelegen, de
agrarische gebieden door middel van een RUP af te bakenen. Wat verzoekers
gronden
betreft,
kan
de
gemeente
de
gewestplanbestemming
woonuitbreidingsgebied dan ook niet wijzigen naar agrarisch gebied, daar dit, op
grond van het RSV, zoals decretaal bekrachtigd, een bevoegdheid van de
Vlaamse regering is. Daarbij blijven de bestemmingsvoorschriften van het
gewestplan gelden zolang zij niet door een ander plan zijn vervangen. Dat het
woonuitbreidingsgebied op heden niet werd gerealiseerd, is dan ook niet ter zake
dienend. De gronden van de verzoeker zijn niet gelegen in het door de Vlaamse
regering herbevestigd agrarisch gebied en de gemeente kan planningsinitiatieven
die uitgaan van de bestemming agrarisch gebied enkel nemen binnen het door de
Vlaamse regering herbevestigd agrarisch gebied. Een GRUP kan hoe dan ook niet
afwijken van de verordenende voorschriften van het gewestplan, zonder dat dit
gewestplan op gewestniveau werd gewijzigd en in elk geva1 niet buiten het
agrarische gebied dat door de Vlaamse regering werd herbevestigd. Een
gemeentelijk of provinciaal RUP kan immers in het algemeen niet zonder meer
een gewestplan vervangen. Uit de parlementaire voorbereiding en uit de
rechtsleer ter zake blijkt immers duidelijk dat rekening moet gehouden worden
met het subsidiariteitsbeginsel, wat impliceert dat telkens gepland wordt op het
meest geschikte niveau. Ter zake moet evenwel rekening worden gehouden met
de taakverdeling die deels in het decreet zelf, maar vooral in het RSV, is terug te
vinden. Een gemeentelijk of provinciaal RUP kan daarbij niet afwijken van een
gewestelijk RUP en de klassieke hiërarchie der rechtsnormen is dan ook van
toepassing.
X-14.931-14.932-14.981-20/66
Het besluit van de Vlaamse regering van 5 december 2005 heeft
het agrarisch statuut herbevestigd wat betreft de gronden gelegen in deelgebied 5.
Gelet op het feit dat de herbestemming van deze gronden naar woongebied met
uitgestelde ontwikkeling kadert in een ruiloperatie, waarbij de deelgebieden 1, 2,
3 en 4 van woonuitbreidingsgebied tot agrarisch gebied worden herbestemd, en
de gronden van deelgebied 5 van agrarisch gebied tot woongebied met uitgestelde
ontwikkeling worden herbestemd, wat rechtens niet toelaatbaar is, ontbreekt ook
de rechtens vereiste feitelijke grondslag voor de herbestemming van de gronden
van de verzoeker, gelegen binnen deelgebied 4, van woonuitbreidingsgebied tot
agrarisch gebied. Er bestaat geen aanleiding om verzoekers gronden die gelegen
zijn in woonuitbreidingsgebied bij wege van compensatie het statuut van
agrarisch gebied te verlenen, nu de omzetting van agrarisch gebied naar
woongebied met uitgestelde ontwikkeling, waarvoor deze compensatie wordt
verleend, onwettig is. Het komt hoe dan ook aan de Vlaamse regering toe om de
agrarisch gebieden, gelegen buiten de gebieden die door de Vlaamse regering
beleidsmatig werden herbevestigd, middels een RUP af te bakenen. Gelet op het
ontbreken
van
de
rechtens
vereiste
feitelijke
grondslag,
is
tevens
artikel 2.2.2, § 1, 3° VCRO in samenhang met het zorgvuldigheidsbeginsel en het
motiveringsbeginsel als beginselen van behoorlijk bestuur, geschonden.
Het is daarnaast kennelijk onredelijk dat verzoekers gronden
niet alleen in het GRUP “Dorpskouter en woonbeleid” als compensatiegrond
worden opgenomen, maar ook in het GRUP “School Groeiboog - Jeuk” en het
GRUP “School Kleurenboom - Montenaken”, waarvan het vaststellingsbesluit en
goedkeuringsbesluit eveneens werden aangevochten. Daardoor wordt de
bestemming woonuitbreidingsgebied aan nagenoeg heel verzoekers eigendom,
die in Gingelom in dit gebied is gelegen, onttrokken. Doordat telkens sprake is
van verschillende RUP’s, wordt ook de beoordeling van de goede ruimtelijke
ordening in de zin van artikel 4.3.1, § 2 VCRO onmogelijk gemaakt.
7.2.
In de memorie van wederantwoord laat de verzoeker, wat zijn
belang bij het middel betreft, gelden, dat hij een actueel, persoonlijk en
rechtstreeks belang heeft bij het middel. Hij is immers geen eigenaar van de
gronden gelegen in deelgebied 5, maar wel van gronden gelegen in deelgebied 4.
X-14.931-14.932-14.981-21/66
Deze laatste gronden krijgen precies de bestemming van agrarisch gebied ter
compensatie van de gronden gelegen in deelgebied 5, die de bestemming hebben
van agrarisch gebied en de bestemming van woongebied met uitgestelde
ontwikkeling krijgen.
Ten gronde voegt de verzoeker, wat het eerste middelonderdeel
betreft, nog toe dat de verwerende partijen wel stellen dat voldaan wordt aan het
uitgangspunt van de omzendbrief RO/2010/01 of dat er op gemotiveerde wijze
van wordt afgeweken, maar dat zij ter zake zuiver verwijzen naar de
toelichtingsnota zonder in concreto aan te geven hoe daaruit blijkt dat wel
degelijk voldaan is aan de vereisten die in de omzendbrief vervat liggen.
Wat het tweede middelonderdeel betreft, betoogt de verzoeker
nog dat de bevoegdheidsverdeling op grond van artikel 2.1.1 VCRO wordt
bepaald door de taakstellingen in de hogere structuurplannen. Vooral het RSV
bevat heel wat taakstellingen of bevoegdheidsbepalingen voor het Vlaamse
Gewest, de provincies en/of de gemeenten. Een schending van deze
bevoegdheidsregels of taakstellingen kan als annulatiemiddel voor de Raad van
State worden opgeworpen.
Artikel 2.1.1, § 6 (lees : artikel 2.1.2, § 6) VCRO bepaalt wat
volgt:
“Na vaststelling van een ruimtelijk structuurplan neemt de overheid die
het structuurplan heeft vastgesteld de nodige maatregelen om de ruimtelijke
uitvoeringsplannen in kwestie in overeenstemming te brengen met het
ruimtelijk structuurplan”.
Deze bepaling bevestigt in algemene bewoordingen dat de
Vlaamse regering verplicht is tot het opmaken van een RUP om de
gewestplannen in overeenstemming te brengen met het RSV. Op grond van de
decretaal bekrachtigde bindende bepalingen van het RSV en op grond van
artikel 2.1.2, § 6 VCRO is de herafbakening van de bestaande afbakening van de
agrarische gebieden in de gewestplannen dus een bevoegdheid van het Vlaamse
Gewest. De reeds bestaande agrarische gebieden werden middels omzendbrief
herbevestigd door het Vlaamse Gewest. Dat gebeurde in het voorliggend geval
door middel van de omzendbrief RO/2010/01. Wat de gebieden betreft die tot op
heden geen agrarische bestemming hadden, in het voorliggende geval de percelen
X-14.931-14.932-14.981-22/66
van de verzoeker die in woonuitbreidingsgebied zijn gelegen en die naar
agrarisch gebied worden omgezet, vloeit uit de duidelijke bewoordingen van het
RSV voort dat het Vlaamse Gewest deze herbestemming enkel kan doorvoeren
door middel van een gewestelijk RUP. Zoals reeds aangehaald, wordt het
subsidiariteitsbeginsel immers begrensd door de klassieke hiërarchie der
rechtsnormen, wat impliceert dat hetgeen op een hoger planniveau aan een hogere
overheid is voorbehouden, niet meer door een lagere overheid kan geregeld
worden. De verwerende partijen kunnen daarnaast niet ontkennen dat zijn
gronden, zowel in het GRUP “School Groeiboog - Jeuk” als in het GRUP
“School Kleurenboom - Montenaken” en het voorliggend GRUP, als compensatie
worden gebruikt.
7.3.
In de laatste memorie voegt de verzoeker nog toe dat
ruimtelijke structuurplannen in beginsel slechts een beleidsinstrument vormen,
doch dat dit enkel anders is wat betreft de bindende bepalingen van het RSV, die
immers door de decreetgever werden bekrachtigd. Artikel 2.1.14 VCRO bepaalt
in dat verband letterlijk dat een GRS zich richt naar het RSV en het PRS. Het
RSV bepaalt dat de agrarische gebieden herafgebakend moeten worden door
middel van een gewestelijk RUP of in de bestaande gewestplannen, in elk geval
dus ook door het gewest. Artikel 2.2.13, § 2 VCRO bepaalt weliswaar dat een
GRUP wordt opgemaakt ter uitvoering van het GRS, doch dit doet geen afbreuk
aan wat in artikel 2.1.14 VCRO wordt bepaald. Deze laatste bepaling verwoordt
het wettigheidsbeginsel van artikel 159 van de Grondwet voor structuurplannen
en stelt aldus in de structuurplannen een planhiërarchie in. Een structuurplan
moet niet alleen in overeenstemming zijn met de structuurplannen van een hoger
niveau. Aangezien het structuurplan de wettelijke rechtens vereiste feitelijke
grondslag moet vormen voor het opmaken van een RUP, moet het structuurplan
zelf, zoals vereist door artikel 159 van de Grondwet, ook in overeenstemming
zijn met de wetten, decreten en besluiten van een hogere rang. Het RSV bepaalt
in zijn bindende bepalingen dat de bestemmingscategorie “landbouw” 750.000 ha
zal bedragen, bestemd voor de beroepslandbouw. Tot 70.000 ha daarvan kan een
overdruk “natuurverwervingsgebied” krijgen. De bindende bepalingen zijn de
spil tussen de in het richtinggevend gedeelte uitgewerkte gewenste ruimtelijke
X-14.931-14.932-14.981-23/66
structuur en de realisatie ervan. Hun functie bestaat erin het dwingend kader voor
de uitvoering van het ruimtelijk structuurplan via uitvoerende instrumenten aan te
geven. Deze bepalingen zijn bindend voor het Vlaamse Gewest, de diensten van
het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, de instellingen die afhangen van
het Vlaamse Gewest, de besturen die onder het administratief toezicht staan van
het Vlaamse Gewest en de vennootschappen die een erkenning hebben van
betrokken instellingen die afhangen van het Vlaamse Gewest. De bindende
bepalingen zijn inhoudelijk samenhangend en concreet en worden beperkt tot
essentiële elementen. De uitvoering ervan moet immers duidelijk toetsbaar
(verifieerbaar) zijn. Een uitgebreide en te weinig precieze invulling ondermijnt de
slagkracht en de geloofwaardigheid van de bindende bepalingen. In het RSV
kunnen drie types van bindende bepalingen worden onderscheiden die, in
meerdere of mindere mate, op elke materie betrekking kunnen hebben:
- selecties en indelingen in beleidscategorieën, 2. taakstellingen in verband met
de uitvoering, 3. kwantitatieve bepalingen in verband met de structuurbepalende
componenten en het ruimtegebruik van diverse maatschappelijke activiteiten. In
de bindende bepalingen is duidelijk de kwantitatieve bepaling gegeven van het
ruimtegebruik voor de maatschappelijke activiteit “landbouw”, deze is
750.000 ha. De invulling van deze kwantitatieve bepaling moet verifieerbaar zijn.
Noch in het GRS, noch in één van de drie RUP’s wordt de omzetting van het
woonuitbreidingsgebied in agrarisch gebied ook maar enigszins in verband
gebracht met de bindende kwantitatieve bepaling van 750.000 ha landbouwgrond.
De kwantitatieve norm die in de bindende bepalingen van het RSV wordt gesteld,
houdt nochtans in dat de oppervlakte van het ruimtegebruik voor de
maatschappelijke activiteit landbouw moet verminderen, omdat in de
gewestplannen 806.000 ha aan agrarisch gebied was afgebakend. Het is duidelijk
dat wanneer de gemeente middels een GRUP nieuwe landbouwgronden creëert,
zij een deel realiseert van de bindende “kwalitatieve (sic)” bepaling, zodat die
invulling transparant moet zijn. Dat is hier niet het geval, noch op grond van het
GRS, noch op grond van de verschillende GRUP’s. In de richtinggevende
bepalingen van het RSV wordt duidelijk gesteld wie de kwantitatieve bepalingen
inzake de maatschappelijke activiteit landbouw moet verwezenlijken. De
gebieden van de agrarische structuur moeten op het Vlaamse niveau afgebakend
X-14.931-14.932-14.981-24/66
worden in gewestelijke uitvoeringsinstrumenten en -plannen. Zolang de
gewestplannen nog met een gewestplan konden worden gewijzigd, was het
mogelijk om de agrarische structuur ook af te bakenen in gewestplannen. Op
vandaag is dat niet meer mogelijk. Deze bepaling is duidelijk, dat moet gebeuren
op Vlaams niveau en dus niet op gemeentelijk niveau. Het initiatief daartoe ligt
volgens het RSV bij “ruimtelijke ordening” (bedoeld wordt de Vlaamse
administratie van ruimtelijke ordening). “Ruimtelijke ordening” moet dat onder
andere in overleg met de gemeenten doen. Het GRS is dus in strijd met het RSV
en bijgevolg ook met artikel 2.1.14 VCRO. Een dergelijk GRS kan niet de
noodzakelijke beleidsmatige basis voor een RUP vormen. Een RUP dat op een
dergelijk GRS steunt, is eveneens strijdig met artikel 2.1.14 VCRO en kan
ingevolge artikel 159 van de Grondwet geen toepassing vinden.
Beoordeling
7.4.
De eerste verwerende partij voert in haar memorie van
antwoord aan dat het middel onontvankelijk is wegens gebrek aan een
rechtstreeks en individueel belang, om reden dat de verzoeker geen eigenaar is
van één van de percelen die betrokken zijn in het deelgebied 5 en die gelegen zijn
in herbevestigd agrarisch gebied.
Uit het bestreden GRUP blijkt dat de herbestemming van
verzoekers gronden in deelplan 4 tot agrarisch gebied als compensatie dient voor
de herbestemming van de gronden met agrarische bestemming in deelplan 5. Nu
de herbestemming van verzoekers gronden het rechtstreeks gevolg is van de
herbestemming van de gronden in deelplan 5, heeft hij belang bij zijn
wettigheidskritiek op dit laatste.
De exceptie is ongegrond.
7.5.1.
Wat het eerste middelonderdeel betreft, wordt vooreerst
vastgesteld dat de partijen niet betwisten dat de kwestieuze gronden in het
plangebied 5 overeenkomstig het gewestplan Sint-Truiden - Tongeren bestemd
zijn tot agrarisch gebied en als dusdanig werden herbevestigd bij besluit van de
Vlaamse regering van 5 december 2005 houdende beleidsmatige herbevestiging
X-14.931-14.932-14.981-25/66
van de bestaande plannen van aanleg voor de agrarische en natuurlijke structuur
regio Haspengouw-Voeren.
7.5.2.
Zoals blijkt uit artikel 7.4.5 VCRO en ook is bevestigd tijdens
de parlementaire bespreking van het ontwerp van decreet houdende de organisatie
van de ruimtelijke ordening (Parl.St. Vl.Parl. 1998-1999, nr. 1332/1, 81 en
nr. 1332/8, 8-10) kan een GRUP het bestaande gewestplan vervangen. Op grond
van deze bepaling vermocht het bestreden GRUP de door het gewestplan SintTruiden - Tongeren als agrarisch gebied bestemde gronden binnen het
deelgebied 5 naar woongebied met uitgestelde ontwikkeling te herbestemmen. De
omstandigheid dat deze gronden bij de onder randnummer 7.5.1 vermelde
beslissing van 5 december 2005 van de Vlaamse regering beleidsmatig als
agrarisch gebied werden herbevestigd, vermag aan de voormelde decretale
bevoegdheid geen afbreuk te doen.
7.5.3.
De omzendbrief RO/2010/01 van 7 mei 2010 waarop de
verzoeker zich beroept, heeft als zodanig geen verordenend karakter. Het is een
louter beleidsdocument waarin de Vlaamse regering haar beleidsvisie over
planningsinitiatieven in de betrokken gebieden uiteenzet. Ten aanzien van het
bestreden GRUP kan de miskenning van deze omzendbrief niet dienstig als
vernietigingsgrond worden aangevoerd. De verzoeker kan het adagium “patere
legem quam ipse fecisti” evenmin op ontvankelijke wijze inroepen omdat de door
hem geschonden geachte omzendbrief RO/2010/01 geen verordenende waarde
heeft.
Het eerste middelonderdeel is, in zoverre ontvankelijk,
ongegrond.
7.6.1.
In het tweede middelonderdeel voert de verzoeker aan dat de
Vlaamse regering zich, wat zijn gronden betreft, middels een gewestelijk RUP
over de herafbakening van de agrarische gebieden diende uit te spreken. De
verzoeker stoelt zijn betoog op de volgende bindende bepaling van het RSV:
X-14.931-14.932-14.981-26/66
“Het Vlaamse Gewest bakent in de gewestplannen of in gewestelijke
ruimtelijke uitvoeringsplannen 750.000 ha agrarisch gebied, ruimtelijk
bestemd voor de beroepslandbouw, af.
Binnen de 750.000 ha worden bouwvrije zones aangeduid. Bouwvrije
zones zijn samenhangende zones die veeleer beperkt zijn in oppervlakte”.
7.6.2.
Ten tijde van het nemen van de bestreden beslissingen was de
voormelde bindende bepaling gewijzigd bij besluit van de Vlaamse regering van
17 december 2010 tot definitieve vaststelling van een gedeeltelijke herziening
van het RSV. Deze wijziging werd bekrachtigd bij decreet van 25 februari 2011
houdende bekrachtiging van het besluit van de Vlaamse regering van
17 december 2010 tot definitieve vaststelling van een gedeeltelijke herziening
van het RSV, wat wijzigingen aan de bindende bepalingen van dat RSV betreft.
De voormelde regelgeving werd bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van
18 april 2011. Overeenkomstig artikel 2.1.4, eerste lid VCRO trad het gewijzigde
RSV veertien dagen na deze bekendmaking in werking, dit is op 2 mei 2011. Ten
tijde van het nemen van de bestreden beslissingen luidde de bindende bepaling
van het RSV met betrekking tot de afbakening van de agrarische structuur als
volgt:
“2. Afbakening van de gebieden van de natuurlijke en de agrarische
structuur
(…)
2.3 Agrarisch gebied
De oppervlakte van de bestemmingscategorie ‘landbouw’ zal 750.000 ha
bedragen, bestemd voor de beroepslandbouw”.
Gelet op wat voorafgaat, stoelt de verzoeker zijn tweede
middelonderdeel op een verkeerde premisse. Bovendien bevatten de aangehaalde
bepalingen van het RSV in hoofde van het Vlaamse Gewest uitsluitend een
kwantitatieve verplichting om bepaalde gebieden in gewestplannen of in
gewestelijke RUP’s af te bakenen. In die bepalingen kan geenszins enige
chronologie worden gelezen die met zich mee zou brengen dat een GRUP een
agrarisch gebied van het gewestplan geen niet-agrarische bestemming kan geven
zolang het Vlaamse Gewest de in het RSV voorziene oppervlakte aan agrarisch
gebied niet heeft afgebakend. De vermelde bepaling verhindert derhalve niet dat
het bestreden GRUP verzoekers eigendom van woonuitbreidingsgebied tot
X-14.931-14.932-14.981-27/66
agrarisch gebied herbestemt. Verzoekers betoog dat de herbestemming van zijn
gronden strijdig is met het subsidiariteitsbeginsel of “de taakverdeling die deels
in het decreet zelf maar vooral in het ruimtelijk structuurplan Vlaanderen is terug
te vinden”, wordt niet aangetoond.
7.6.3.
In zoverre de verzoeker eerst in zijn laatste memorie aanvoert
dat noch in het GRS, noch in één van de op zijn eigendom toepasselijke GRUP’s,
de omzetting van het woonuitbreidingsgebied naar agrarisch gebied ook maar
enigszins in verband wordt gebracht met de bindende kwantitatieve bepaling van
750.000 ha landbouwgrond, dat in de richtinggevende bepalingen van het RSV
duidelijk
wordt
gesteld
wie
de
kwantitatieve
bepalingen
inzake
de
maatschappelijke activiteit landbouw moet verwezenlijken en dat het GRS in
strijd is met het RSV en bijgevolg ook met artikel 2.1.14 VCRO, is dit laattijdig
en is het middel onontvankelijk.
7.6.4.
Gelet op het gestelde bij het eerste middelonderdeel, kan
evenmin worden aangenomen dat “de herbestemming van de gronden gelegen
binnen deelgebied 5 van agrarisch gebied naar woongebied met uitgestelde
ontwikkeling rechtens niet toelaatbaar is” en aldus de compenserende
herbestemming van verzoekers gronden zou vermogen te vitiëren.
7.6.5.
Verzoekers betoog dat het kennelijk onredelijk is dat zijn
eigendom niet alleen in het GRUP “Dorpskouter en woonbeleid”, maar ook in het
GRUP “School Groeiboog - Jeuk” en het GRUP “School Kleurenboom Montenaken”, als compensatiegrond wordt opgenomen, waardoor de bestemming
woonuitbreidingsgebied aan nagenoeg zijn hele eigendom wordt onttrokken,
noch zijn betoog dat “(d)oordat telkens sprake is van verschillende (RUP’s,) (...)
ook de beoordeling van de goede ruimtelijke ordening in de zin van
artikel 4.3.1. § 2 VCRO (wordt) onmogelijk gemaakt”, wordt aangetoond noch
aannemelijk gemaakt. De loutere omstandigheid dat verzoekers eigendom
nagenoeg geheel tot agrarisch gebied wordt herbestemd, kan daartoe niet
volstaan.
X-14.931-14.932-14.981-28/66
Het tweede middelonderdeel is, in zoverre ontvankelijk,
ongegrond.
2. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
8.1.
De verzoeker roept in een tweede middel de schending in van
artikel 3, § 2, 17° en artikel 8, §§ 1, 2 en 5, 3° van het decreet van 18 juli 2003
betreffende het integraal waterbeleid (hierna: DIWB), artikel 2 van het besluit
van 20 juli 2006 van de Vlaamse regering tot vaststelling van nadere regels voor
de toepassing van de watertoets, tot aanwijzing van de adviesinstantie en tot
vaststelling van nadere regels voor de adviesprocedure bij de watertoets, vermeld
in artikel 8 DIWB, de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 betreffende de
uitdrukkelijke
motivering
van
de
bestuurshandelingen
(hierna:
de
motiveringswet), het motiveringsbeginsel, het redelijkheidsbeginsel en het
zorgvuldigheidsbeginsel als algemene beginselen van behoorlijk bestuur.
8.2.
De verzoeker betoogt dat er door de tweede bestreden beslissing
een gebrekkige watertoets is uitgevoerd. Deze beslissing stelt het volgende vast:
“overwegende dat er een watertoets werd opgenomen in de toelichtingsnota; dat
er geconcludeerd werd dat in alle redelijkheid kan gesteld worden dat de
voorgenomen werken en inrichtingen geen significante negatieve impact op de
waterhuishouding van het gebied zullen hebben”. Bovendien werd er door de
bestreden beslissingen geen rekening gehouden met de gebieden vervat in de
GRUP’s “School Groeiboog - Jeuk” en “School Kleurenboom - Montenaken”.
Door de verzoeker werd reeds verzocht tot de samenvoeging van huidig beroep
met zijn beroepen tegen de voormelde GRUP’s.
De ontwikkeling van het deelplangebied 6, dat betrekking heeft
op de ontwikkeling van het woonuitbreidingsgebied “Dorpskouter”, dat de
eigenlijke aanleiding vormt tot de opmaak van het bestreden GRUP, zal wel
degelijk een significante negatieve impact op de waterhuishouding van het gebied
hebben. De ontwikkeling van het deelplangebied heeft een realisatie van maar
X-14.931-14.932-14.981-29/66
liefst 125 wooneenheden (18 wo/ha) vooropgesteld (cfr. advies van de deputatie).
Het deelplangebied 6 moet nagenoeg volledig als erosiegevoelig worden
bestempeld, zoals blijkt uit de bijgebrachte kaart. Dit argument werd door de
toelichtende nota van het GRUP “Dorpskouter en woonbeleid” als volgt
beantwoord: “(d)aar het gebied door de aard van de bestemming voor een groot
deel zal bestaan uit tuinen, paden en straatverhardingen, dient hier verder geen
rekening mee te worden gehouden”. Zulke motivering kan geenszins als afdoende
worden beschouwd. De inplanting van maar liefst 125 wooneenheden op niet
meer dan 8 ha zal, door de sterke erosiegevoeligheid, hoe dan ook een significant
negatieve impact op de waterhuishouding hebben. Het bouwen van woningen met
tuinen werkt de erosiegevoeligheid immers sterk in de hand. Bovendien blijkt uit
de bijgebrachte hellingenkaart ook dat het water, door de significante hellingen
naar de tuinen en de wooneenheden zelf, richting de nieuwe wooneenheden zal
aflopen, zodat de afloop van het water dramatisch zal worden. De
toelichtingsnota stelt zelf al dat “een aantal significante hellingen werden
geïnventariseerd in het plangebied; zo is er de talud naar het pad onmiddellijk
rechts van de N80, en is er de helling van het gebied zelf, van noordoost aflopend
naar zuidwest. Hiermee moet rekening worden gehouden bij de inrichting van het
gebied. De steile hellingen in het zuidwesten van het plangebied dienen zoveel
mogelijk begroeid te blijven of op passende wijze ingericht te worden”. De
combinatie van de significante hellingen die zoveel mogelijk begroeid moeten
blijven en de grote erosiegevoeligheid van het gebied, wijzen wel degelijk op
significant negatieve gevolgen op de waterhuishouding. Op deze vaststellingen
werd bij de watertoets niet ingegaan, noch werden er compenserende maatregelen
genomen, noch werd gemotiveerd waarom aan deze gevaren mocht worden
voorbijgegaan. Er wordt door de bestreden beslissingen dan ook geenszins op
afdoende wijze gemotiveerd dat er geen significant negatieve gevolgen voor de
waterhuishouding zullen zijn. De hellingskaart en de kaart voor erosiegevoelige
gebieden geven al sterke indicaties dat er wel degelijk zulke gevolgen zullen zijn.
De bestreden beslissingen laten dan ook na de watertoets op een afdoende wijze
te motiveren. Een zorgvuldige overheid heeft nochtans de taak om dit wel te
doen. Er is dan ook wel degelijk een schadelijk effect in de zin van
artikel 3, § 2, 17° DIWB aanwezig, zonder dat dit gecompenseerd wordt door
X-14.931-14.932-14.981-30/66
passende maatregelen en compensaties in de zin van artikel 8, §§ 1 en 2 DIWB,
zodat deze bepalingen in samenhang met de motiveringsverplichting worden
geschonden. Bovendien moest de bewuste watertoets niet alleen betrekking
hebben op alle deelgebieden, doch moest er bij deze toets ook rekening gehouden
worden met de GRUP’s “School Kleurenboom - Montenaken” en “School
Groeiboog - Jeuk” en dit gelet op de samenhang van deze twee GRUP’s met de
huidig aangevochten beslissingen. De overheid wenst immers met het opsplitsen
van het GRUP in drie afzonderlijke GRUP’s te ontsnappen aan de verplichting
om de watertoets voor het gehele gebied “as such” door te voeren. Door een
opsplitsing in drie afzonderlijke GRUP’s kon de overheid de significant negatieve
gevolgen deels minimaliseren. Het niet betrekken van de GRUP’s “School
Kleurenboom -Montenaken” en “School Groeiboog - Jeuk” bij de watertoets,
schendt dan ook het zorgvuldigheidsbeginsel en het redelijkheidsbeginsel als
beginselen van behoorlijk bestuur.
8.3.
In de memorie van wederantwoord betoogt de verzoeker, wat
zijn belang bij het middel betreft, dat hij wel degelijk een belang bij het middel
kan laten gelden, nu de ontwikkeling van het deelplangebied 6 de eigenlijke
aanleiding vormt voor het opmaken van het GRUP en er zonder dit deelgebied 6
dus geen sprake zou zijn van het thans voorliggende GRUP en er ook geen sprake
zou zijn van enige herbestemming van gronden die aan de verzoeker toebehoren.
Ten gronde voegt de verzoeker nog toe dat uit artikel 8, §§ 1 en
2 DIWB volgt dat een beslissing waarbij een plan wordt vastgesteld of
goedgekeurd een formele motivering dient te bevatten waaruit blijkt dat de in
artikel 8, § 1 DIWB bedoelde watertoets is uitgevoerd en dat uit die motivering
meer bepaald moet blijken, hetzij dat uit de ordening die met het plan wordt
beoogd geen schadelijke effecten kunnen ontstaan als bedoeld in artikel 3, § 2,
17° van het decreet, hetzij dat zulke effecten wel kunnen ontstaan, maar dat die
door het opleggen van gepaste voorwaarden zoveel mogelijk worden beperkt of
hersteld. Daarbij mag enkel met de formeel uitgedrukte motieven in het bestreden
besluit rekening worden gehouden. Op grond van artikel 3, § 2, 17° DIWB moet
onder het begrip “schadelijk effect” worden verstaan: “ieder betekenisvol nadelig
effect op het milieu dat voortvloeit uit een verandering van de toestand van
X-14.931-14.932-14.981-31/66
watersystemen of bestanddelen ervan die wordt teweeggebracht door een
menselijke activiteit”. Uit het voorgaande vloeit voort dat de watertoets niet
beperkt mag worden tot de waterkwantiteit en het overstromingsgevaar. De
watertoets moet tevens een beschrijving en een evaluatie bevatten van de impact
van het bestreden GRUP op de structuurkwaliteit van de lokale waterlopen, de
hydrografie, het verontreinigingsrisico voor grond- en oppervlaktewater en de
migratiemogelijkheden van de aquatische fauna en flora. De huidige watertoets
voldoet hier geenszins aan. Een zorgvuldige overheid had al deze aspecten in de
doorgevoerde watertoets moeten opnemen. Bovendien geven de bestreden
beslissingen wat betreft de waterhuishouding duidelijk blijk van schadelijke
effecten op de waterhuishouding. Er wordt in de bestreden beslissingen, minstens
in de toelichtingsnota’s, gesteld dat het deelplangebied erosiegevoelig is, terwijl
er maar liefst 125 wooneenheden worden voorzien op 8 ha en uit de
hellingenkaart ook blijkt dat het water richting deze wooneenheden aflopende is.
Uit het voorgaande volgt dat de bestreden beslissingen tegenstrijdig zijn in hun
motivering, nu zij als conclusie van de watertoets stellen dat er geen schadelijk
effect op de waterhuishouding moet worden verwacht terwijl uit de
toelichtingsnota duidelijk een schadelijk effect in de zin van artikel 3, § 2, 17°
DIWB blijkt, zonder dat daarbij afdoende compensaties worden genomen.
8.4.
In de laatste memorie laat de verzoeker nog gelden dat hij
geenszins een bijkomende grondslag aan het middel geeft met wat hij in zijn
memorie van wederantwoord heeft gesteld.
Beoordeling
8.5.
De eerste verwerende partij werpt in haar memorie van
antwoord op dat de verzoeker het vereiste belang bij het middel ontbeert. Zij
betoogt dat de verzoeker enkel eigenaar is van herbestemde percelen in
deelplan 4 van het GRUP, herbestemming die gecompenseerd wordt middels het
deelplan 5. Het middel is klaarblijkelijk gericht tegen deelplan 6 van het GRUP
en bevat enkel kritiek op de watertoets die voor de bestemmingswijziging in dit
X-14.931-14.932-14.981-32/66
deelplan wordt uitgevoerd. De bestemmingswijziging brengt de verzoeker dan
ook geen enkel nadeel toe, zodat zijn middel onontvankelijk is.
Vastgesteld wordt dat verzoekers gronden, die door het
bestreden GRUP van woonuitbreidingsgebied tot agrarisch gebied worden
herbestemd, en waarop hij het belang bij zijn beroep stoelt, in deelplan 4 zijn
gelegen, op ruime afstand van deelgebied 6 van het bestreden GRUP, zodat moet
aangenomen worden dat de verzoeker geen rechtstreeks nadeel ingevolge de met
betrekking tot dit laatste deelplan doorgevoerde watertoets vermag te ondergaan.
Voorts is bij de beoordeling van het eerste middel gebleken dat de
herbestemming van verzoekers gronden van woongebied tot agrarisch gebied het
rechtstreeks gevolg is van de herbestemming van de gronden in deelgebied 5.
Tussen de herbestemming van verzoekers gronden en de herbestemming van de
gronden in deelgebied 6 bestaat geen oorzakelijk en rechtstreeks verband. De
enkele omstandigheid dat deelgebied 6 de aanleiding was voor de opmaak van het
GRUP, doet aan deze vaststelling geen afbreuk.
Gelet op wat voorafgaat, heeft de verzoeker geen belang bij het
middel in zoverre daarin een gebrekkige watertoets bij de totstandkoming van
deelgebied 6 wordt aangevoerd.
De exceptie is gegrond.
8.6.
Het betoog van de verzoeker dat er bij de watertoets ook
rekening moest gehouden worden met de GRUP’s “School Kleurenboom Montenaken” en “School Groeiboog - Jeuk”, wordt noch aangetoond, noch
aannemelijk gemaakt. Verzoekers verwijzing naar de “samenhang” van deze
GRUP’s volstaat daartoe geenszins, evenmin als zijn loutere bewering dat “(d)e
overheid (...) met het opsplitsen van het (GRUP) in drie afzonderlijke (GRUP’s)
(immers wenst) te ontsnappen aan de verplichting om de watertoets voor het
gehele gebied as such (door te voeren)” en “(de overheid) (d)oor een opsp1itsing
in drie afzonderlijke (GRUP’s) (...) de significante negatieve gevolgen deels
(kon) minimaliseren”. Het voormelde klemt nog meer, nu dient vastgesteld dat de
Dorpskouter, gelegen in de hoofdgemeente Gingelom en de scholen
Kleurenboom (deelgemeente Montenaken) en Groeiboog (deelgemeente Jeuk) op
ettelijke kilometers van elkaar gelegen zijn en dat zelfs de in de deelgemeente
X-14.931-14.932-14.981-33/66
Jeuk gelegen deelgebieden 4 en 5 van het GRUP “Dorpskouter en woonbeleid”,
zich op ruime afstand van de, eveneens te Jeuk gelegen, school Groeiboog
bevinden.
Verzoekers betoog dat “(h)et niet betrekken van de gebieden
van de twee andere (GRUP’s) (‘Kleurenboom-Montenaken’ en ‘GroeiboogJeuk’) bij de watertoets, (...) dan ook het zorgvuldigheidsbeginsel en
redelijkheidsbeginsel als beginselen van behoorlijk bestuur (schendt)” kan
derhalve niet bijgetreden worden.
Het tweede middel is, in zoverre ontvankelijk, ongegrond.
3. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
9.1.
De verzoeker roept in een derde middel de schending in van
artikel 2.2.14, §§ 1 en 2 VCRO, artikelen 10 en 11 van de Grondwet, het
gelijkheidsbeginsel, het beginsel van zorgvuldige feitenvinding en behoorlijke
belangenafweging, het redelijkheidsbeginsel en het zorgvuldigheidsbeginsel als
beginselen van behoorlijk bestuur, alsook het beginsel patere legem quam ipse
fecisti.
Hij zet uiteen dat het dossier geen enkel bewijs van aanplakking
bevat, als aankondiging van het openbaar onderzoek dat binnen dertig dagen na
de voorlopige vaststelling van het ontwerp van GRUP door de gemeente dient
plaats te vinden. De verzoeker werd evenmin aangeschreven om hem mee te
delen dat het openbaar onderzoek werd geopend, met vermelding waar het
ontwerp ter inzage ligt, van de begin- en einddatum van het onderzoek en het
adres waarop de aan de gemeentelijke commissie voor ruimtelijke ordening
gerichte adviezen, opmerkingen en bezwaren kunnen worden overgemaakt.
Op grond van artikel 2.2.14, § 2 VCRO onderwerpt het college
van burgemeester en schepenen het ontwerp van GRUP aan een openbaar
onderzoek dat binnen dertig dagen na de voorlopige vaststelling ervan minstens
wordt aangekondigd door:
1° aanplakking in de gemeente;
X-14.931-14.932-14.981-34/66
2° een bericht in het Belgisch Staatsblad en in ten minste drie dagbladen die in de
provincie worden verspreid;
3° een bericht op de website van de gemeente.
Het dossier bevat geen enkel bewijs dat deze aanplakking ook
daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Bovendien werd de verzoeker niet
aangeschreven
in
het
kader
van
dit
openbaar
onderzoek.
Artikel 2.2.14, § 2 VCRO bepaalt dat het college van burgemeester en schepenen
kan beslissen tot een individuele kennisgeving van het openbaar onderzoek aan
de eigenaars waarop het planningsinitiatief betrekking heeft. Hoewel deze
kennisgeving door het decreet niet is verplicht, schendt de gemeente wel het
gelijkheidsbeginsel doordat zij andere eigenaars dan de verzoeker wel heeft
aangeschreven, terwij1 het planningsinitiatief eveneens betrekking heeft op
verzoekers eigendom. Wanneer artikel 2.2.14, § 2 VCRO stelt dat de gemeente
kan
beslissen
tot
een
kennisgeving
aan
de
eigenaars
waarop
het
planningsinitiatief betrekking heeft, vloeit hieruit ook voort dat wanneer deze
individuele kennisgeving gebeurt, die op zich dan wel facultatief mag zijn, zij
ook moet gebeuren ten aanzien van alle eigenaars waarop het planningsinitiatief
betrekking heeft. Bovendien heeft de verzoeker zijn woonplaats niet in de
gemeente Gingelom maar in een ander Gewest (met name het Waalse Gewest).
Bijgevolg konden een aanplakking, een bericht op de website van de gemeente en
de publicatie in het Belgisch Staatsblad geenszins volstaan om de verzoeker van
het lopende openbaar onderzoek in kennis te stellen. Dat de gemeente ervan
uitging dat het voorgaande wel degelijk volstond, is kennelijk onredelijk. Het
deelgebied 4 van het GRUP “Dorpskouter en woonbeleid” ligt voor 80% op de
eigendom van de verzoeker. Zodoende was de individuele kennisgeving de enige
redelijke optie voor de overheid om de verzoeker van het lopende openbaar
onderzoek in kennis te stellen. Een zorgvuldige en redelijke overheid had de
verzoeker
door
middel
van
een
individuele
kennisgeving
conform
artikel 2.2.14, § 2 VCRO in kennis moeten stellen, zodanig dat ook hij zijn
rechten gedurende het openbaar onderzoek kon vrijwaren. Dat de overheid andere
eigenaars, die wel in de gemeente woonden, wel een individuele kennisgeving
heeft overgemaakt, schendt manifest het gelijkheidsbeginsel, zoals vastgelegd in
de artikelen 10 en 11 van de Grondwet.
X-14.931-14.932-14.981-35/66
9.2.
In de memorie van wederantwoord voegt de verzoeker nog toe
dat het louter verwijzen naar het proces-verbaal van opening van het onderzoek
de commodo et incommodo geenszins volstaat om de aanplakking te bewijzen.
Het bewijs van aanplakking had conform artikel 2.2.14, § 2 VCRO in het dossier
aanwezig moeten zijn.
9.3.
In de laatste memorie stelt de verzoeker zich naar de wijsheid
van de Raad van State te gedragen.
Beoordeling
9.4.
Blijkens de stukken van het dossier werd de verzoeker met een
op 15 februari 2011 ter post aangetekend verzonden brief wel degelijk van het
openbaar onderzoek in kennis gesteld. In zoverre de verzoeker het tegendeel
aanvoert, mist het middel feitelijke grondslag. Gelet op de individuele
kennisgeving van het openbaar onderzoek aan de verzoeker, heeft hij er geen
belang bij om aan te voeren dat het openbaar onderzoek niet door aanplakking
zou zijn aangekondigd.
Het derde middel is, in zoverre ontvankelijk, ongegrond.
- Vierde middel
Uiteenzetting van het middel
10.1.
De verzoeker roept in een vierde middel de schending in van de
artikelen 4.2.1, 4.2.2 en 4.2.3 DABM, zoals gewijzigd door het decreet van
27 april 2007 houdende wijziging van titel IV DABM en van artikel 36ter van het
decreet van 21 oktober 1997 betreffende het natuurbehoud en het natuurlijk
milieu (hierna: het decreet van 27 april 2007), in samenhang genomen met het
motiveringsbeginsel, het redelijkheidsbeginsel en het zorgvuldigheidsbeginsel als
beginselen van behoorlijk bestuur.
Hij zet uiteen dat de tweede bestreden beslissing stelt dat op
1 december 2007, door middel van het besluit van de Vlaamse regering van
X-14.931-14.932-14.981-36/66
12 oktober 2007 (het zgn. Plan-Mer-besluit), de wijzigingen aan het decreet van
18 december 2002 tot aanvulling van het DABM met een titel betreffende de
milieueffect- en veiligheidsrapportage, van kracht werden en dat de tweede
bestreden beslissing voorts nog stelt dat, gelet op deze wijzigingen die zijn
opgenomen in het decreet van 27 april 2007, de dienst Mer bij brief van 14 juni
2010 liet weten dat het voorgenomen plan geen aanleiding geeft tot aanzienlijke
milieugevolgen en dat de opmaak van een Plan-MER niet nodig is. Na de
uitbreiding van het plangebied werd opnieuw advies gevraagd aan de dienst Mer,
die per brief van 27 mei 2011 liet weten dat het gewijzigde plan geen aanleiding
tot aanzienlijke milieugevolgen gaf en de opmaak van een plan-MER bijgevolg
niet nodig was.
Er werd door de bestreden beslissingen geen rekening gehouden
met de gebieden vervat in de GRUP’s “School Groeiboog - Jeuk” en “School
Kleurenboom - Montenaken”. Door de verzoeker werd reeds verzocht tot de
samenvoeging van huidig beroep met de beroepen tegen deze GRUP’s.
Door het bestreden GRUP ontstaan er wel degelijk aanzienlijke
milieugevolgen in de zin van de artikelen 4.2.1, 4.2.2 en 4.2.3 DABM. Een
GRUP dient te worden beschouwd als een plan in de zin van artikel 4.2.1 DABM.
Het is immers een plan dat door een instantie op regionaal, provinciaal of lokaal
vlak of via een wetgevingsprocedure door het parlement of de regering wordt
vastgesteld. Dit wordt bevestigd in de rechtsleer. Het bestreden GRUP ressorteert
niet onder de bijlagen I en II van het besluit van de Vlaamse regering van
10 december 2004 houdende vaststelling van de categorieën van projecten
onderworpen aan milieueffectrapportage (artikel 4.2.3, § 2, 1° DABM).
Bijgevolg is artikel 4.2.3, § 2, 2° DABM van toepassing. Inzake een GRUP stelt
deze laatste bepaling het volgende: “voor een ander plan of programma dan deze
vermeld onder 1°, de initiatiefnemer aan de hand van de criteria die worden
omschreven in bijlage I, die bij dit decreet is gevoegd, niet aantoont dat dit plan
of programma geen aanzienlijke milieueffecten kan hebben (sic)”. Er wordt in de
tweede bestreden beslissing ten onrechte gesteld dat het bestreden GRUP geen
aanzienlijke milieueffecten kan veroorzaken. In dat verband wordt er overigens
ten onrechte verwezen naar de adviezen van de dienst Mer, onder meer naar de
brief van 27 mei 2011. Onder het tweede middel werd reeds gesteld dat de
X-14.931-14.932-14.981-37/66
inplanting van maar liefst 125 wooneenheden op niet meer dan 8 ha door de
sterke erosiegevoeligheid hoe dan ook een significante negatieve impact op de
waterhuishouding zal hebben. Het bouwen van woningen met tuinen werkt de
erosiegevoeligheid immers sterk in de hand. Uit de hellingenkaart blijkt
bovendien dat het water zal aflopen richting de nieuwe wooneenheden, in het
bijzonder naar deelgebied 6, door de significante hellingen naar de tuinen en de
wooneenheden zelf, zodat de afloop van het water dramatisch zal worden. De
toelichtingsnota stelt zelf al dat (pagina 15) “een aantal significante hellingen
werden geïnventariseerd in het plangebied; zo is er de talud naar het pad
onmiddellijk rechts van de N80, en is er de helling van het gebied zelf van
noordoost aflopend naar zuidwest. Hiermee moet rekening worden gehouden bij
de inrichting van het gebied. De steile hellingen in het zuidwesten van het
plangebied dienen zoveel mogelijk begroeid te blijven of op passende wijze
ingericht te worden”. De combinatie van de significante hellingen die zoveel
mogelijk begroeid moeten blijven en de grote erosiegevoeligheid van het gebied
wijzen wel degelijk op significant negatieve gevolgen op de waterhuishouding en
veroorzaken dan ook aanzienlijke milieueffecten, zodat de opmaak van een planMER wel degelijk noodzakelijk was.
Daarnaast blijkt dat door het toevoegen van de vijf zogenaamde
ruilgebieden (deelgebied 1, 2, 3, 4 en 5), deze planopties niet mee werden
onderzocht in de initiële plan-MER-screening (zie ook het advies van het
agentschap Ruimte en Erfgoed). Deelgebied 5 is daarbij, volgens het gewestplan,
agrarisch gebied en wordt herbestemd tot zone voor woongebied met uitgestelde
ontwikkeling. Door het toevoegen van deze planopties had de ganse MERprocedure hernomen moeten worden en volstaat het dus niet dat aan de dienst
Mer inzake deze wijzigingen advies werd gevraagd, waarop deze dienst per brief
van 27 mei 2011 liet weten dat het gewijzigde plan geen aanleiding gaf tot
aanzienlijke milieugevolgen en de opmaak van een plan-MER bijgevolg niet
nodig was. Dit terwijl door de toevoeging van de ruilgebieden het ganse GRUP
opnieuw op zijn milieugevolgen onderzocht had moeten worden, gelet op het feit
dat niet alleen de realisatie van deelgebied 6 als woonuitbreidingsgebied reeds tot
aanzienlijke milieugevolgen aanleiding geeft, maar deze milieugevolgen, door de
omzetting van agrarisch gebied naar woongebied met uitgestelde ontwikkeling
X-14.931-14.932-14.981-38/66
(deelgebied 5), in hun totaliteit nog aanzienlijker zijn. Bovendien moest de MERscreening niet alleen betrekking hebben op alle deelgebieden, doch moest er bij
de MER-screening ook rekening worden gehouden met de twee andere GRUP’s,
met name “School Kleurenboom - Montenaken” en “School Groeiboog - Jeuk”,
en dit gelet op de samenhang van deze twee GRUP’s met de huidige
aangevochten beslissingen. Immers wenst de overheid met het opsplitsen van het
GRUP in drie afzonderlijke GRUP’s te ontsnappen aan de verplichting om een
MER-screening voor het gehele gebied te moeten doorvoeren. Door een
opsplitsing in drie plannen kon de overheid de aanzienlijke milieugevolgen deels
minimaliseren. Door het niet betrekken van de gebieden van de twee andere
GRUP’s bij de MER-screening werden het zorgvuldigheidsbeginsel en het
redelijkheidsbeginsel
als
algemene
beginselen
van
behoorlijk
bestuur
geschonden.
10.2.
In de memorie van wederantwoord voegt de verzoeker aan zijn
eerder betoog niets toe.
10.3.
In de laatste memorie voegt de verzoeker nog toe dat de
omstandigheid dat de concrete ontwikkeling van deelgebied 5 volgens de
stedenbouwkundige voorschriften nog concreet ingevuld zal moeten worden, niet
ter zake doet, nu deelgebied 5 wel degelijk de bestemming van woongebied krijgt
en enkel de ontwikkeling daarvan wordt uitgesteld. Het is dus wel degelijk het
voorliggende GRUP dat aan deelgebied 5 de bestemming woongebied geeft,
zodat de MER-screening hieraan niet kan voorbijgaan, gelet op het feit dat het
GRUP wel degelijk tot doel heeft dat deze zone daadwerkelijk aangelegd wordt.
Het zou anders ook weinig zin hebben om de agrarische bestemming die dit
deelgebied volgens het gewestplan had, te herbestemmen. Voorts blijkt volgens
de verzoeker niet uit het administratief dossier dat de screeningsnota integraal
deel uitmaakt van de toelichtingsnota. De tweede bestreden beslissing heeft zich
de motivering zoals die in de screeningsnota is terug te vinden ook geenszins
eigen gemaakt en verwijst enkel naar de respectieve brieven van de dienst Mer,
zodat ook om die reden de motiveringsvereiste in samenhang genomen met de
voornoemde bepalingen (de artikelen 4.2.1, 4.2.2 en 4.2.3 DABM en artikel 2 van
X-14.931-14.932-14.981-39/66
het besluit van de Vlaamse regering van 10 december 2004 houdende vaststelling
van de categorieën van projecten onderworpen aan milieueffectrapportage) is
geschonden.
Beoordeling
10.4.
Aangenomen moet worden dat het bestreden GRUP niet van
rechtswege plan-MER-plichtig is in de zin van artikel 4.2.3, § 2 DABM,
aangezien het plan het gebruik bepaalt van een klein gebied op lokaal niveau en
voor een dergelijk plan, overeenkomstig artikel 4.2.3, § 3 DABM geen plan-MER
moet opgesteld worden, voor zover de initiatiefnemer aan de hand van de criteria
die worden omschreven in bijlage I, die bij het DABM is gevoegd, aantoont dat
het plan of programma geen aanzienlijke milieueffecten kan hebben.
10.5.
De verzoeker betwist de conclusies in de brieven van 14 juni
2010 en 27 mei 2011 van de dienst Mer dat het bestreden GRUP geen
aanzienlijke milieueffecten kan hebben, maar toont dit met zijn loutere bewering
dat “ten onrechte wordt verwezen naar de adviezen van de dienst-MER, onder
meer de brief van 27 mei 2011” niet aan.
Dit laatste geldt evenzeer voor verzoekers betoog, daargelaten
de ontvankelijkheid ervan gelet op het gestelde onder randnummer 8.5, dat
“(o)nder het tweede middel (...) reeds (werd) gesteld dat de inplanting van maar
liefst 125 wooneenheden op niet meer dan 8 ha hoe dan ook een significante
negatieve impact zal hebben op de waterhuishouding door de sterke
erosiegevoeligheid”, “(d)at het bouwen van woningen met tuinen de
erosiegevoeligheid immers sterk in de hand werkt”, dat “(u)it de hellingenkaart
(…) bovendien (blijkt) dat het water zal aflopen richting de nieuwe
wooneenheden, in het bijzonder naar deelgebied 6, door de significante hellingen
naar de tuinen en de wooneenheden zelf, zodat de afloop van het water
dramatisch zal worden” en in de toelichtingsnota bij het bestreden GRUP zelf
wordt gesteld dat “een aantal significante hellingen werden geïnventariseerd in
het plangebied; zo is er de talud naar het pad onmiddellijk rechts van de N80, en
is er de helling van het gebied zelf, van noordoost aflopend naar zuidwest.
X-14.931-14.932-14.981-40/66
Hiermee moet rekening worden gehouden bij de inrichting van het gebied. De
steile hellingen in het zuidwesten van het plangebied dienen zoveel mogelijk
begroeid te blijven of op passende wijze ingericht te worden”.
Uit de gegevens van de zaak blijkt immers dat op basis van de
overeenkomstig artikel 4.2.3, § 3 DABM door de initiatiefnemer gemaakte
screeningsnota, de dienst Mer op 14 juni 2010 concludeert dat het voorgenomen
plan geen aanleiding geeft tot aanzienlijke milieugevolgen en dat de opmaak van
een plan-MER niet nodig is. In deze nota worden, in de discipline
“5.2 Oppervlaktewater”, de mogelijke effecten inzake de aanwezigheid van
significante hellingen en de erosiegevoeligheid van het plangebied (deelgebied 6)
onderzocht en wordt desbetreffend besloten dat “(v)anuit de discipline
Oppervlaktewater (…) geen aanzienlijke milieueffecten te verwachten (zijn) mits
rekening gehouden wordt met de voorgestelde milderende maatregelen”, meer
bepaald:
“- bij de verdere ontwikkeling van het RUP is het raadzaam om contact
op te nemen met de Watering van Sint-Truiden voor maatregelen te
bespreken die kunnen getroffen worden om erosie tegen te gaan;
- de hellingen moeten behouden blijven en geïntegreerd in de
groenaanplanting van het RUP;
- er moet zeker voldoende aandacht gaan naar natuurlijke infiltratie van
hemelwater (indien mogelijk). Er is een buffervolume van
ca. 1.140 m³ nodig over 1.520 m² (worst case). Ook dienen deze
buffers bereikbaar te blijven voor onderhoud;
- indien er buffering voorzien wordt richting Molenbeek, dient de
beheerder gecontacteerd te worden en dienen de eventueel opgelegde
maatregelen nageleefd te worden;
- het gebruik van hemelwater voor binnenhuistoepassing moet worden
afgedwongen
(bijvoorbeeld
toiletspoeling,
tuintoepassing,
wasmachine ...). Hierdoor kan de hoeveelheid te bufferen hemelwater
aanzienlijk dalen”.
Voornoemde conclusie wordt niet weerlegd door verzoekers
loutere bewering dat “(d)e combinatie van de significante hellingen die zoveel
mogelijk begroeid moeten blijven en de grote erosiegevoeligheid van het gebied
(…) wel degelijk (wijzen) op significante negatieve gevolgen op de
waterhuishouding en (…) dan ook aanzienlijke milieu-effecten (veroorzaken)
zodat de opmaak van een Plan-MER weldegelijk noodzakelijk was”. Het staat
voorts niet aan de Raad van State om voor de beoordeling van de
X-14.931-14.932-14.981-41/66
doeltreffendheid van de voorgestelde milderende maatregelen in de plaats van de
overheid te treden.
10.6.
Met de verzoeker moet worden vastgesteld dat de planopties
van de deelgebieden 1, 2, 3, 4 en 5 in de voornoemde MER-screening niet
werden onderzocht. Het betoog van de verzoeker dat “(d)oor het toevoegen van
deze planopties (...) de ganse MER-procedure (had) hernomen moeten worden en
(...) het dus niet (volstaat) dat aan de dienst-MER advies werd gevraagd inzake
deze wijzigingen waarop deze per brief van 27 mei 2011 liet weten dat het
gewijzigde plan geen aanleiding geeft tot aanzienlijke milieugevolgen en de
opmaak van een plan-MER bijgevolg niet nodig is terwij1 door de toevoeging
van de ruilgebieden het ganse RUP opnieuw op zijn milieugevolgen onderzocht
had moeten worden gelet op het feit dat niet alleen de realisering van
deelgebied 6 als woonuitbreidingsgebied reeds aanleiding geeft tot aanzienlijke
milieugevolgen maar door de omzetting van agrarisch gebied naar woongebied
met uitgestelde ontwikkeling (deelgebied 5) deze milieugevolgen in hun totaliteit
nog aanzienlijker zijn”, wordt echter niet bijgetreden.
Vooreerst dient immers opgemerkt dat de verzoeker, zoals
gesteld onder randnummer 10.5, niet aantoont of aannemelijk maakt dat “de
realisering van deelgebied 6 als woonuitbreidingsgebied reeds aanleiding geeft
tot aanzienlijke milieugevolgen”. Daarnaast dient vastgesteld dat verzoekers
betoog dat “door de omzetting van agrarisch gebied naar woongebied met
uitgestelde ontwikkeling (deelgebied 5) deze milieugevolgen in hun totaliteit nog
aanzienlijker zijn”, allerminst aannemelijk wordt gemaakt, temeer nu uit de
toelichtingsnota bij het bestreden GRUP blijkt dat “(a)ls beide oppervlakten
gecombineerd worden, blijkt dat in dit RUP ongeveer 34.469 m2 oppervlakte aan
woongebieden teveel omgezet worden naar een andere bestemming”, wat de
dienst Mer in haar brief van 27 mei 2011 doet opmerken dat “het aangepaste RUP
eerder -globaal gezien- positieve milieueffecten tot gevolg heeft (in de
ruimtebalans is er een overwicht van herbestemming van harde naar zachte
bestemmingen)”.
X-14.931-14.932-14.981-42/66
10.7.
Het betoog van de verzoeker dat bij de MER-screening ook
rekening moest gehouden worden met de GRUP’s “School Kleurenboom Montenaken” en “School Groeiboog - Jeuk”, wordt verworpen om de redenen die
onder randnummer 8.6 met betrekking tot de watertoets zijn gesteld.
10.8.
Waar de verzoeker eerst in zijn laatste memorie aanvoert dat uit
het administratief dossier niet blijkt dat de screeningsnota integraal deel uitmaakt
van de toelichtingsnota en dat de tweede bestreden beslissing zich de motivering
zoals die in de screeningsnota is terug te vinden ook geenszins heeft eigen
gemaakt, maar enkel verwijst naar de respectieve brieven van de dienst Mer, is
dit laattijdig en is het middel onontvankelijk.
Het middel is ongegrond.
B. Middelen aangevoerd in de zaken sub I en sub II (A. 202.294/X-14.931 en
A. 202.296/X-14.932).
- Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
11.1.
De verzoeker roept in een eerste middel de schending in van het
koninklijk besluit van 5 april 1977 waarbij het gewestplan Sint-Truiden Tongeren werd vastgesteld, de decreten van 17 december 1997 en 19 maart 2004,
het RSV op zich genomen, de artikelen 2.1.1, § 6 en 2.1.3, § 10 VCRO, het
subsidiariteitsbeginsel in stedenbouw zoals verwoord in de artikelen 2.1.1,
2.2.6, § 2, 2.2.9, § 2 en 2.2.13, § 2 VCRO, telkens in samenhang genomen met
het motiveringsbeginsel en het zorgvuldigheidsbeginsel als algemene beginselen
van behoorlijk bestuur.
11.2.
De verzoeker steunt zijn middel op dezelfde argumenten als het
eerste middel in de zaak sub III.
X-14.931-14.932-14.981-43/66
Beoordeling
11.3.
Om de redenen vermeld bij de beoordeling van het eerste
middel in de zaak sub III moet het middel verworpen worden.
2. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
12.1.
De verzoeker roept in een tweede middel de schending in van
artikel 16 van de Grondwet, artikel 7, § 1 van de bijzondere wet van 8 augustus
1980 tot hervorming der instellingen (hierna: BWHI), artikel 2.4.3 en
2.4.7 VCRO, artikel 3 van het decreet van 13 april 1988 tot bepaling van de
gevallen en de modaliteiten waarbij de Vlaamse regering kan overgaan tot
onteigeningen ten algemenen nutte inzake de culturele, persoonsgebonden en
onderwijsaangelegenheden, artikel 3 van het decreet van 13 april 1988 tot
bepaling van de gevallen en de modaliteiten waarbij de Vlaamse regering kan
overgaan tot onteigeningen ten algemenen nutte inzake de gewestelijke
aangelegenheden (hierna: de decreten van 13 april 1988), artikel 1 van het besluit
van de Vlaamse regering van 19 december 1991 inzake onteigeningen ten
algemenen nutte ten behoeve van de gemeenten, de provincies, de
intercommunale verenigingen en de gewestelijke ontwikkelingsmaatschappijen
(hierna: het besluit van 19 december 1991), artikel 13 van het besluit van de
Vlaamse regering van 13 juli 2009 tot bepaling van de bevoegdheden van de
leden van de Vlaamse regering (hierna: het besluit van 13 juli 2009) telkens in
samenhang genomen met het motiveringsbeginsel, het zorgvuldigheidsbeginsel
en het redelijkheidsbeginsel als algemene beginselen van behoorlijk bestuur en
machtsoverschrijding.
Hij zet uiteen dat de tweede bestreden beslissing in de zaken
sub I en II niet enkel goedkeuring verleent aan het GRUP “School Groeiboog Jeuk”, respectievelijk het GRUP “School Kleurenboom – Montenaken”, doch
tevens, meer bepaald in artikel 4, de gemeente Gingelom machtigt om tot
onteigening over te gaan.
X-14.931-14.932-14.981-44/66
Artikel 2.4.3, § 1 VCRO bepaalt dat elke verwerving van
onroerende goederen, vereist voor de verwezenlijking van de ruimtelijke
uitvoeringsplannen, door onteigening ten algemenen nutte kan worden tot stand
gebracht. Artikel 2.4.7 VCRO bepaalt dat onteigeningen in de zin van
“Afdeling 2.
Onteigening”
gemeenrechtelijke
worden
gevorderd
onteigeningsprocedure
of
met
van
toepassing
de
van
de
rechtspleging
bij
hoogdringende omstandigheden. Artikel 1 van het besluit van 19 december 1991
bepaalt dat de Vlaamse minister bevoegd voor de binnenlandse aangelegenheden,
behoudens in de gevallen in de wet bepaald, bevoegd is om de gemeenten,
provincies,
intercommunale
verenigingen
en
de
gewestelijke
ontwikkelingsmaatschappijen te machtigen over te gaan tot onteigening ten
algemenen nutte, met instemming van de functioneel bevoegde minister.
Artikel 13 van het besluit van 13 juli 2009 bepaalt dat de Vlaamse minister
bevoegd
voor
de
binnenlandse
aangelegenheden
delegatie
heeft
om
onteigeningsmachtigingen te verlenen ten algemenen nutte, behoudens in de
gevallen bepaald in de wet, aan de gemeenten, de provincies, de
intergemeentelijke
samenwerkingsverbanden
en
de
erkende
provinciale
ontwikkelingsmaatschappijen, overeenkomstig het voormelde besluit van
19 december 1991. Artikel 13 voornoemd bepaalt dat de leden van de Vlaamse
regering delegatie hebben om onteigeningsmachtiging te verlenen aan
instellingen of rechtspersonen die onder hun bevoegdheid vallen en dat wanneer
de aangelegenheid waarvoor de onteigening zich opdringt, behoort tot de
bevoegdheid van een ander lid van de Vlaamse regering, de machtiging wordt
verleend met instemming van dit lid. Deze besluiten werden genomen ter
uitvoering van de decreten van 13 april 1988. De bevoegdheid van de
verschillende regeringen om onteigeningen te machtigen, steunt daarbij op het
voorschrift van artikel 16 van de Grondwet, krachtens hetwelk slechts in de bij
wet bepaalde gevallen tot onteigening mag worden overgegaan. In verband met
het machtigen van onteigeningen treden de regeringen immers op bij delegatie
vanwege de wetgever. De voorschriften van artikel 16 van de Grondwet zijn
daarbij niet gericht op de bescherming van of het toezicht op de lagere overheid
maar op de bescherming van de rechtsonderhorige. In het voorliggende geval
moet de machtiging tot onteigening dus uitgaan van de Vlaamse minister van
X-14.931-14.932-14.981-45/66
Binnenlandse Aangelegenheden, die samen moet optreden met de functioneel
bevoegde minister. De deputatie is met toepassing van de bepalingen in de
VCRO bevoegd om haar goedkeuring te verlenen of te onthouden aan een GRUP
dat tevens een onteigeningsplan kan bevatten, doch de deputatie is hoe dan ook
zelf niet bevoegd om een machtiging te verlenen om ook daadwerkelijk tot die
onteigening over te gaan. De deputatie overschrijdt met de tweede bestreden
beslissing dan ook haar bevoegdheid. Voor zover er moet worden van uitgegaan
dat de decreetgever de deputatie op grond van artike1 2.4.4, § 2 VCRO juncto
artikel 2.2.15 VCRO bevoegd heeft gemaakt om machtiging tot onteigening te
verlenen inzake een onteigeningsplan dat gelijktijdig met een GRUP wordt
aangenomen, gelden de regels inzake de goedkeuring van het GRUP op basis van
artikel 2.4.4, § 2 VCRO ook voor de goedkeuring van het onteigeningsplan, wat
zou impliceren dat dit laatste, net zoals het GRUP, door de deputatie moet
worden goedgekeurd. Deze bevoegdheid om het onteigeningsplan goed te keuren,
zou dan tevens de bevoegdheid impliceren om ook machtiging tot onteigening te
verlenen. De verzoeker stelt in eerste instantie vast dat er bij lezing van de tekst
van de VCRO nergens sprake is van enige bevoegdheid tot het verlenen van een
onteigeningsmachtiging en dit in tegenstelling tot het voormelde besluit van
19 december 1991 en het machtigingsbesluit van 13 juli 2009, waarin expressis
verbis wordt gesteld dat de minister de machtiging tot onteigening kan verlenen.
Bij gebreke aan enige duidelijke tekst in de VCRO kan dan ook niet worden
aangenomen dat de deputatie naast de goedkeuring van het GRUP en het
bijhorende onteigeningsplan ook daadwerkelijk de onteigening kan machtigen,
wat zou impliceren dat de gemeente ook daadwerkelijk wordt gemachtigd om het
goedgekeurde onteigeningsplan te realiseren en dus ook daadwerkelijk tot de
onteigening kan overgaan. Er dient daarnaast te worden gewezen op de duidelijke
tekst van artikel 7, § 1 BWHI, zoals ook toegelicht in het arrest nr. 85/93 van het
Grondwettelijk Hof:
“Met uitzondering van de regelingen die krachtens de wet van
9 augustus 1988 tot wijziging van de gemeentewet, de gemeentekieswet, de
organieke wet betreffende de openbare centra voor maatschappelijk
welzijn, de provinciewet, het Kieswetboek, de wet tot regeling van de
provincieraadsverkiezingen en de wet tot regeling van de gelijktijdige
parlements- en provincieraadsverkiezingen opgenomen zijn in de
gemeentewet, de gemeentekieswet, de organieke wet betreffende de
X-14.931-14.932-14.981-46/66
openbare centra voor maatschappelijk welzijn, de provinciewet, het
Kieswetboek, de wet tot regeling van de provincieraadsverkiezingen en de
wet
tot
regeling
van
de
gelijktijdige
parlementsen
provincieraadsverkiezingen zijn de gewesten bevoegd voor de organisatie
en de uitoefening van het administratief toezicht op de provincies, de
agglomeraties en de federaties van gemeenten, de gemeenten en de
binnengemeentelijke territoriale organen bedoeld in artikel 41 van de
Grondwet”.
In
voorliggend
geval
zou
artikel
2.4.4,
§
2
juncto
artikel 2.2.15 VCRO de deputatie evenwel de bevoegdheid verlenen om de
onteigeningsmachtiging te verlenen. Nochtans stelt artikel 7, § 1 BWHI duidelijk
dat de organisatie en de uitoefening van het administratief toezicht een
bevoegdheid is van de gewesten. Uit hetzelfde arrest nr. 85/93 van het
Grondwettelijk Hof van 16 december 1993 blijkt dat wanneer in artikel 7, § 1
BWHI sprake is van organisatie van het administratief toezicht, het hier gaat over
de organisatie van de toepasselijke procedures inzake dat administratief toezicht
en dat de bevoegdheid inzake de uitoefening van het administratief toezicht door
de BWHI aan de gewesten wordt verleend. Dat de gewesten bevoegd zijn inzake
de organisatie van het administratief toezicht kan dus niet impliceren dat zij deze
bevoegdheid zo maar kunnen overdragen aan de deputatie van de provincieraad,
door aan hen in welbepaalde gevallen bevoegdheid te verlenen om aan de
gemeenten machtiging tot onteigening te verlenen -wat een vorm is van
administratief toezicht- zonder hiermee artikel 7, § 1 BWHI te schenden.
Evenmin mag daarbij artikel 16 van de Grondwet uit het oog worden verloren. De
bevoegdheid van de verschillende regeringen om onteigeningen te machtigen,
steunt immers op dit laatste artikel, krachtens hetwelk slechts in de bij wet
bepaalde gevallen tot onteigening mag worden overgegaan. In verband met het
machtigen van onteigeningen treden de regeringen immers op bij delegatie
vanwege de wetgever. De voorschriften van artikel 16 van de Grondwet zijn
daarbij niet gericht op de bescherming van of het toezicht op de lagere overheid,
maar op de bescherming van de rechtsonderhorige. In het voorliggende geval
moet de machtiging tot onteigening dus in elk geval uitgaan van de Vlaamse
regering, waarbij de decreetgever evenwel vrij is om te bepalen welke minister
bevoegd is om die onteigening te machtigen. Indien moet worden aangenomen
dat artikel 2.4.4, § 2 juncto artikel 2.2.15 VCRO zo moet worden geïnterpreteerd
X-14.931-14.932-14.981-47/66
dat, wanneer een GRUP tevens een onteigeningsplan bevat, de bevoegdheid van
de deputatie van de provincieraad om het onteigeningsplan goed te keuren tevens
de bevoegdheid impliceert om machtiging tot onteigening te verlenen en de
betreffende bepalingen de deputatie dus wel degelijk bevoegdheid verlenen om
een onteigening te machtigen, dan rijst de vraag naar de verenigbaarheid van
artikel 2.4.4, § 2 juncto artikel 2.2.15 VCRO met artikel 7, § 1 BWHI, al dan niet
in samenhang met artikel 16 van de Grondwet. De regeling zoals die vervat zou
liggen in artikel 2.4.4, § 2 juncto artikel 2.2.15 VCRO is dan strijdig met de
voornoemde bepaling van de BWHI en van de Grondwet. In voorkomend geval,
voor zover de Raad van State hierover zelf geen uitspraak kan doen, dient de
volgende prejudiciële vraag aan het Grondwettelijk Hof te worden gesteld:
“Schenden de artikelen 2.4.4, § 2 en 2.2.15 VCRO in die zin
geïnterpreteerd dat wanneer een gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan
tevens een onteigeningsplan bevat de bevoegdheid van de deputatie van de
provincieraad om het onteigeningsplan goed te keuren tevens de
bevoegdheid impliceert om machtiging tot onteigening te verlenen en de
betreffende bepalingen de deputatie van de provincieraad dus wel degelijk
bevoegdheid verlenen om een onteigening te machtigen artikel 7, § 1
BWHI dat stelt dat de gewesten bevoegd zijn inzake de organisatie en de
uitoefening van het administratief toezicht op de gemeenten en provincies,
en zij deze bevoegdheid dus niet kunnen overdragen aan de provincies, en
artikel 16 van de Grondwet dat bepaalt dat niemand uit zijn eigendom kan
worden ontzet dan ten algemene nutte, in de gevallen en op de wijze bij de
wet bepaald en tegen een billijke en voorafgaande schadeloosstelling ?”.
12.2.
In de memorie van wederantwoord laat de verzoeker, wat zijn
belang bij het middel betreft, gelden dat hij een actueel, persoonlijk en
rechtstreeks belang bij huidig middel heeft, daar delen van zijn gronden (met
name delen van de percelen 183/m, 182/a en 182/b), via deelplan 2 van het
bestreden GRUP werden herbestemd van woonuitbreidingsgebied tot agrarisch
gebied, ter compensatie van de herbestemming van het agrarisch gebied en de
onteigening in deelplan 1 van het GRUP. Dit terwijl deze laatste herbestemming
en
onteigening
niet
konden
worden
doorgevoerd,
aangezien
de
onteigeningsmachtiging onwettig is. Het belang van de verzoeker bij het huidig
middel ligt er dan ook specifiek in dat indien de onteigening in deelplan 1 van het
GRUP onwettig is, de compensatie dan ook geen voorwerp meer zal hebben.
Indien de oorzaak (onteigening in deelplan 1) wegens een onwettigheid wordt
X-14.931-14.932-14.981-48/66
weggenomen, zal het beoogde gevolg (de herbestemming van de percelen van de
verzoeker) ook zonder voorwerp zijn.
Ten gronde wijst de verzoeker naar ‘s Raads arrest nr. 217.511
van 24 januari 2012, waarbij inzake identiek dezelfde problematiek expliciet het
volgende wordt gesteld:
“Noch in de bepalingen van de VCRO, noch in de wetsbepalingen
waarnaar de eerstgenoemde bepalingen verwijzen wordt gewag gemaakt
van een door de deputatie te verlenen machtiging tot onteigening.
De redenering van de tweede verwerende partij komt erop neer dat uit de
wetsgeschiedenis en uit verklaringen tijdens de parlementaire voorbereiding
van het decreet van 27 maart 2009 moet worden opgemaakt dat de
decreetgever door het aannemen van het geciteerde artikel 2.4.4, § 2 VCRO
impliciet de deputatie heeft aangewezen als instantie die een machtiging tot
onteigening verleent aan de gemeente. Het blijkt evenwel niet dat de
bevoegdheid om een onteigeningsplan goed te keuren noodzakelijkerwijze
de bevoegdheid impliceert om een machtiging tot onteigening te verlenen.
De conclusie is dat noch artikel 2.4.4, § 2 VCRO noch enige andere
toepasselijke wet- of decreetsbepaling de deputatie bevoegd maakt om een
machtiging tot onteigening te verlenen”.
In zoverre de verwerende partijen verwijzen naar het arrest
nr. C.09.0113N van 21 juni 2010 van het Hof van Cassatie, dient in eerste
instantie, gelet op het feit dat het Hof van Cassatie zich in deze zaak niet heeft
uitgesproken over een conflict van attributie in de zin van artikel 146 van de
Grondwet, gesteld te worden dat dit arrest geen enkel gezag van gewijsde kan
hebben ten aanzien van de Raad van State. Meer fundamenteel dient er echter op
gewezen dat het in dit arrest van het Hof van Cassatie ging over de toepassing
van artikel 70, § 2, eerste lid en artikel 196bis, eerste lid van het decreet van 18
mei 1999 houdende de organisatie van de ruimtelijke ordening. Op grond van
deze bepalingen was wel degelijk de Vlaamse regering, meer in het bijzonder de
minister van Ruimtelijke Ordening en dus niet de deputatie van de provincieraad,
bevoegd om de onteigening te machtigen.
12.3.
In de laatste memorie laat de verzoeker nog gelden dat het
GRUP “School Groeiboog - Jeuk” waaraan de tweede bestreden beslissing in de
zaak sub I haar goedkeuring verleent en dat middels de eerste bestreden
beslissing definitief wordt vastgesteld, tot doel heeft de uitbreiding mogelijk te
maken van de kleuter- en basisschool “Groeiboog” te Jeuk, door middel van de
X-14.931-14.932-14.981-49/66
aanleg van bijkomende recreatieruimte en de aanleg van een parkeerzone.
Daartoe worden gronden die volgens het gewestplan bestemd zijn als woongebied
met landelijk karakter, als agrarisch gebied of als woonuitbreidingsgebied, tot
zone voor openbaar nut, bufferzone of zone voor openbaar domein bestemd. De
percelen met nummers 75/b, 76/c en 103/v maken deel uit van het
onteigeningsplan en het perceel 76/c is gelegen binnen agrarisch gebied. Het is
tevens ter compensatie van de omzetting van agrarisch gebied, dat dus deels
gelegen
is
binnen
het
onteigeningsplan,
dat
een
gedeelte
van
het
woonuitbreidingsgebied van de verzoeker naar agrarisch gebied wordt omgezet.
De verzoeker kan dan ook een belang laten gelden bij het middel, in de mate dat
de onwettigheid van het onteigeningsplan en van de machtiging tot onteigening,
zoals die door de tweede bestreden beslissing wordt verleend, wordt aangevoerd.
Met betrekking tot het GRUP “School Kleurenboom Montenaken”, waaraan de tweede bestreden beslissing in de zaak sub II haar
goedkeuring verleent en dat middels de eerste bestreden beslissing definitief
wordt vastgesteld, laat de verzoeker gelden dat dit tot doel heeft de uitbreiding
mogelijk te maken van de gemeentelijke school “Kleurenboom” te Montenaken,
door middel van de aanleg van bijkomende speelruimte en de verruiming van de
keuken en ook de uitbreiding van de belendende sporthal met een Finse piste en
parkeerruimte. Daartoe worden gronden, die volgens het gewestplan bestemd zijn
als woongebied met landelijk karakter of als agrarisch gebied, bestemd tot zone
voor sportpark en speelruimte en zone voor parking en bufferzones. Het gaat
hierbij om de percelen met nummers 73/t2, 73/w2, 73/r2, 73/p2, 73/n2 en 73/l2,
waarop
het
onteigeningsplan
betrekking
heeft
en
die
volgens
de
gewestplanbestemming gelegen zijn in agrarisch gebied. Het is tevens ter
compensatie van de omzetting van agrarisch gebied, dat dus deels gelegen is
binnen het onteigeningsplan, dat een gedeelte van het woonuitbreidingsgebied
van de verzoeker naar agrarisch gebied wordt omgezet. De verzoeker kan dan
ook een belang laten gelden bij het middel, in de mate dat de onwettigheid van
het onteigeningsplan en van de machtiging tot onteigening, zoals die door de
tweede bestreden beslissing wordt verleend, wordt aangevoerd.
X-14.931-14.932-14.981-50/66
Beoordeling
12.4.
Het middel is enkel gericht tegen de door de bestreden GRUP’s
voorgenomen
onteigeningen.
Verzoekers
eigendom
wordt
door
deze
onteigeningen echter niet getroffen. Anders dan de verzoeker dat ziet, zal de
gebeurlijke onwettigheid van het onteigeningsplan ook niet voor gevolg hebben
dat de compensatie, inhoudende de herbestemming van zijn gronden tot agrarisch
gebied in ruil voor herbestemd agrarisch gebied, geen voorwerp meer zal hebben.
De desbetreffend door de verwerende partijen aangevoerde excepties van
onontvankelijkheid van het middel wegens gemis aan belang, zijn gegrond.
Het middel is onontvankelijk.
Gelet op het onontvankelijk bevinden van het middel moet geen
prejudiciële vraag aan het Grondwettelijk Hof worden gesteld.
3. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
13.1.
De verzoeker roept in een derde middel de schending in van
artikel 3, § 2, 17° en artikel 8, § 1 DIWB, in samenhang genomen met de
artikelen 2 en 3 van de motiveringswet, alsook het motiveringsbeginsel en het
zorgvuldigheidsbeginsel als algemene beginselen van behoorlijk bestuur.
Hij zet uiteen dat in de tweede bestreden beslissing in de zaken
sub I en II, met verwijzing naar de toelichtingsnota bij het GRUP “School
Groeiboog - Jeuk”, respectievelijk het GRUP “School Kleurenboom Montenaken”, gesteld wordt dat er in deze toelichtingsnota een waterparagraaf is
opgenomen. Daarin wordt, enerzijds, gesteld dat het volledig plangebied niet
overstromingsgevoelig is, doch, anderzijds, dat het overgrote deel van het
plangebied erosiegevoelig is, zodat bij de onverharde delen er voldoende
aandacht dient te gaan naar verankerende beplanting en dat het volledige
plangebied niet infiltratiegevoelig is. Wat dat laatste betreft, wordt als enige
compensatie voorzien dat waterdoorlatende materialen dienen gebruikt te worden
om de mogelijkheid tot infiltratie te bevorderen en wordt, wat het GRUP “School
X-14.931-14.932-14.981-51/66
Groeiboog - Jeuk” betreft, gesteld dat het weinig zinvol is om bovenop de reeds
bestaande verordeningen inzake de infiltratie van het hemelwater nog bijkomende
maatregelen te nemen. Voorts wordt gesteld dat het gevaar voor erosie beperkt is,
nu de agrarische gronden bestemd zijn tot speelplaats voor de school en parking
en dat er in dat verband voldoende aandacht aan het beplanten van restruimten
dient besteed te worden. De tweede bestreden beslissing stelt dat als conclusie
gesteld kan worden dat er geen schadelijke effecten op de waterhuishouding
verwacht kunnen worden door de realisatie van de geplande functies, gebouwen
en/of
inrichtingen
binnen
het
GRUP.
Dit
terwijl
op
grond
van
artikel 8, § 1 DIWB de overheid die moet beslissen over een vergunning, plan of
programma als vermeld in § 5, er zorg voor draagt, door het weigeren van de
vergunning of door goedkeuring te weigeren aan het plan of programma, dat geen
schadelijk effect ontstaat of zoveel mogelijk wordt beperkt en, indien dit niet
mogelijk is, het schadelijk effect wordt hersteld of, in de gevallen van de
vermindering van de infiltratie van hemelwater of de vermindering van ruimte
voor het watersysteem, het schadelijk effect wordt gecompenseerd. Op grond van
artikel 3, § 2, 17° DIWB moet “schadelijk effect” begrepen worden als ieder
betekenisvol nadelig effect op het milieu dat voortvloeit uit een verandering van
de toestand van watersystemen of bestanddelen ervan die wordt teweeggebracht
door een menselijke activiteit.
Doordat de tweede bestreden beslissing stelt dat het overgrote
deel van het plangebied erosiegevoelig is en bovendien het volledige plangebied
niet infiltratiegevoelig en dat door de bijkomende verhardingen (parking en
speelplaats voor de school) de infiltratie van hemelwater verder wordt beperkt,
wordt duidelijk erkend dat er wel degelijk sprake is van een schadelijk effect in
de zin van artikel 3, § 2, 17° DIWB. Er wordt immers gesteld dat het plangebied
reeds infiltratie- en erosiegevoelig is en dat door de bijkomende verhardingen de
infiltratie nog verder zal worden bemoeilijkt. De tweede bestreden beslissing is
tegenstrijdig in zijn motivering, nu het als conclusie van de watertoets stelt dat er
geen schadelijk effect op de waterhuishouding moet worden verwacht, terwijl in
dezelfde paragraaf een schadelijk effect in de zin van artikel 3, § 2, 17° DIWB
duidelijk wordt omschreven. De Raad van State oordeelde dat een tegenstrijdige
motivering gelijkgesteld moet worden met een gebrek aan motivering, wat hier
X-14.931-14.932-14.981-52/66
duidelijk het geval is, zodat de motiveringsvereiste wordt geschonden.
Artikel 8, § 1 DIWB stelt daarbij uitdrukkelijk dat in geval van vermindering van
infiltratie van het hemelwater, het schadelijk effect moet worden gecompenseerd.
Deze compensatie is evenwel niet voorzien, nu het beplanten van restruimten
geen invloed heeft op de infiltratie van het hemelwater en hoogstens beschouwd
kan worden als een maatregel om de erosiegevoeligheid te verminderen. Het
gebruik van waterdoorlatende materialen is geen passende compensatie, nu de
grond op zich niet infiltratiegevoelig is, zoals ook wordt aangegeven in de
toelichtingsnota bij het GRUP “School Groeiboog - Jeuk”. Er had dan ook eerder
voorzien moeten worden in maatregelen die gepast zijn om de waterlast af te
voeren of op te vangen. De overweging dat het gebruik van de gronden voor
speelplaats en parking tot gevolg heeft dat het gevaar voor erosie eerder beperkt
zal zijn, is een niet ter zake dienende overweging, nu bijvoorbeeld een parking
met af- en aanrijdende wagens precies erosie zal bevorderen, net zoals een
speelplaats met op- en aflopende kinderen. De artikelen 3, § 2, 17° en 8, § 1
DIWB, in samenhang genomen met het motiveringsbeginsel, worden dan ook
geschonden, nu het schadelijk effect in de zin van artikel 3, § 2, 17° DIWB
duidelijk wordt erkend, doch zonder dat in passende herstelmaatregelen en/of
compensaties in de zin van artikel 8, § 1 DIWB wordt voorzien.
13.2.
In de memorie van wederantwoord stelt de verzoeker nog dat
uit artikel 8, §§ 1 en 2 DIWB volgt dat een beslissing waarbij een plan wordt
vastgesteld of goedgekeurd, een formele motivering dient te bevatten waaruit
blijkt dat de in artikel 8, § 1 van het decreet bedoelde watertoets is uitgevoerd en
dat uit die motivering meer bepaald moet blijken, hetzij dat uit de ordening die
met het plan wordt beoogd geen schadelijke effecten kunnen ontstaan als bedoeld
in artikel 3, § 2, 17° van het decreet, hetzij dat zulke effecten wel kunnen
ontstaan, maar dat die door het opleggen van gepaste voorwaarden zoveel
mogelijk worden beperkt of hersteld. Daarbij mag enkel met de formeel
uitgedrukte motieven in het bestreden besluit rekening worden gehouden. De
verzoeker herhaalt wat op grond van artikel 3, § 2, 17° DIWB onder het begrip
“schadelijk effect” moet worden verstaan en betoogt dat uit het voorgaande
voortvloeit dat de watertoets niet beperkt mag worden tot de waterkwantiteit en
X-14.931-14.932-14.981-53/66
het overstromingsgevaar. De watertoets moet tevens een beschrijving en een
evaluatie bevatten van de impact van het bestreden GRUP op de
structuurkwaliteit
van
verontreinigingsrisico
de
lokale
voor
grond-
waterlopen,
en
de
hydrografie,
oppervlaktewater
het
en
de
migratiemogelijkheden van de aquatische fauna en flora. De huidige watertoets
voldoet hier geenszins aan. Een zorgvuldige overheid had al deze aspecten in de
doorgevoerde watertoets moeten opnemen. Bovendien geven de bestreden
beslissingen wat betreft de waterhuishouding duidelijk blijk van schadelijke
effecten op de waterhuishouding. Er wordt immers gesteld dat het overgrote deel
van het plangebied erosiegevoelig is en dat bovendien het volledige plangebied
niet infiltratiegevoelig is en dat door de bijkomende verhardingen (parking en
speelplaats voor de school) de infiltratie van hemelwater verder wordt beperkt.
Het voorgaande wijst expliciet op een schadelijk effect.
13.3.
In de laatste memorie laat de verzoeker nog gelden dat hij in
zijn memorie van wederantwoord geen bijkomende grondslag aan zijn middel
heeft gegeven.
Beoordeling
13.4.
In de bij de bestreden GRUP’s horende toelichtingsnota’s wordt
onderzocht of deze plannen schadelijke effecten aan het watersysteem kunnen
veroorzaken.
Uit dit onderzoek blijkt dat:
- het volledige plangebied niet overstromingsgevoelig is;
- het overgrote deel van het plangebied erosiegevoelig is. Bij de onverharde
delen dient er voldoende aandacht uit te gaan naar verankerende beplanting;
- het volledig plangebied niet infiltratiegevoelig is. Bijzondere maatregelen
bovenop de reeds geldende verordeningen betreffende de infiltratie van het
hemelwater zijn weinig zinvol;
- het noordoostelijke deel (zaak sub I) en noordwestelijk deel (zaak sub II) van
het plangebied is weinig gevoelig voor grondwaterstroming (type 3), het
overige deel is matig gevoelig (type 2).
X-14.931-14.932-14.981-54/66
Als “Algemene conclusie” bij de watertoets van het GRUP
“School Groeiboog - Jeuk” wordt het volgende gesteld:
“Binnen het plangebied zal aan de school beperkt worden bijgebouwd,
dit voldoet echter niet aan de constructies die mogelijk de
grondwaterstroming kunnen verstoren. Bij de inrichting van bijkomende
verhardingen dient er voldoende aandacht uit (te) gaan naar de
mogelijkheid tot infiltratie van het hemelwater door het gebruik van
waterdoorlatende verhardingen.
Gezien het gewenste gebruik van de huidige agrarische gronden
-speelplaats voor de school, parking- is het gevaar voor erosie eerder
beperkt. Toch dient er voldoende aandacht te worden besteed aan het
beplanten van bijv. restruimtes.
Als conclusie kan gesteld worden dat er geen schadelijke effecten op de
waterhuishouding verwacht worden door de realisatie van de geplande
functies, gebouwen en/of inrichtingen voorzien binnen het RUP”.
Als “Algemene conclusie” bij de watertoets van het GRUP
“School Kleurenboom - Montenaken” wordt het volgende gesteld:
“Het is niet de bedoeling om in het plangebied bijkomende grootschalige
constructies op te richten. Bij de inrichting van bijkomende verhardingen
dient er voldoende aandacht uit te gaan naar de mogelijkheid tot infiltratie
van het hemelwater door het gebruik van waterdoorlatende verhardingen.
Gezien het gewenste gebruik van de huidige agrarische gronden speelplaats voor de school, parking- is het gevaar voor erosie eerder
beperkt. Toch dient er voldoende aandacht te worden besteed aan het
beplanten van bijv. restruimtes.
Er worden geen schadelijke effecten verwacht inzake waterhuishouding
bij de realisatie van de geplande functies, bebouwingen en verhardingen
zoals voorgeschreven in de stedenbouwkundige voorschriften bij dit RUP”.
13.5.
In zoverre de verzoeker betoogt dat “het bestreden besluit
tegenstrijdig is in zijn motivering nu het als conclusie van de watertoets stelt dat
er geen schadelijk effect op de waterhuishouding moet worden verwacht terwijl
in dezelfde paragraaf een schadelijk effect in de zin van artikel 3, § 2, 17°
(DIWB) duidelijk wordt omschreven”, dat “(e)r wordt (…) gesteld dat het
plangebied reeds infiltratie- en erosiegevoelig is en door de bijkomende
verhardingen de infiltratie nog verder zal worden bemoeilijkt”, waardoor
“duidelijk wordt erkend dat er weldegelijk wel sprake is van een schadelijk effect
in de zin van artikel 3, § 2, 17° (DIWB)” en “het bestreden besluit tegenstrijdig is
in zijn motivering”, dient vooreerst te worden vastgesteld dat verzoekers
X-14.931-14.932-14.981-55/66
bewering als zou “door de bijkomende verhardingen de infiltratie nog verder (…)
worden bemoeilijkt” in de watertoets niet terug te vinden is. Deze toets stelt, na
vastgesteld te hebben dat “(h)et volledig plangebied (…) niet infiltratiegevoelig
(is)” zodat “(b)ijzondere maatregelen bovenop de (…) geldende verordeningen
betreffende de infiltratie van het hemelwater (…) weinig zinvol (zijn)”, enkel dat
“(b)ij de inrichting van bijkomende verhardingen (…) er voldoende aandacht
(dient) uit (te) gaan naar de mogelijkheid tot infiltratie van het hemelwater door
het gebruik van waterdoorlatende verhardingen”. Van de door de verzoeker
voorgehouden tegenstrijdige motivering is derhalve geen sprake. Aangezien geen
vermindering van de infiltratie van hemelwater wordt vastgesteld, diende ook niet
te worden voorzien in “de passende herstelmaatregelen en/of compensaties” in de
zin van artikel 8, § 1 DIWB.
13.6.
Verzoekers betoog dat de overweging dat het gebruik van de
gronden voor speelplaats en parking tot gevolg heeft dat het gevaar voor erosie
eerder beperkt zal zijn, een niet ter zake dienende overweging is, nu bijvoorbeeld
een parking met af- en aanrijdende wagens precies erosie zal bevorderen, net
zoals een speelplaats met op- en aflopende kinderen, betreft een loutere bewering
die de onwettigheid van de bestreden GRUP’s niet aantoont.
13.7.
In zoverre de verzoeker in zijn memorie van wederantwoord
aanvoert dat “de watertoets niet beperkt mag worden tot de waterkwantiteit en het
overstromingsgevaar”, dat “(d)e watertoets (…) tevens een beschrijving en een
evaluatie (moet) bevatten van de impact van het bestreden GRUP op de
structuurkwaliteit
van
verontreinigingsrisico
de
lokale
voor
grond-
waterlopen,
en
de
hydrografie,
oppervlaktewater
en
het
de
migratiemogelijkheden van de aquatische fauna en flora”, dat “(d)e huidige
watertoets (…) hier geenszins aan (voldoet)” en “(e)en zorgvuldige overheid (…)
al deze aspecten (had) moeten opnemen in de doorgevoerde watertoets”, geeft hij
een bijkomende grondslag aan zijn middel en is het middel onontvankelijk.
Het middel is, in zoverre ontvankelijk, ongegrond.
X-14.931-14.932-14.981-56/66
- Vierde middel
Uiteenzetting van het middel
14.1.
De verzoeker roept in een vierde middel de schending in van
artikel 2.2.14, §§ 1 en 2 VCRO, de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, het
gelijkheidsbeginsel, het beginsel van zorgvuldige feitenvinding en behoorlijke
belangenafweging als algemene beginselen van behoorlijk bestuur, alsook van het
beginsel patere legem quam ipse fecisti.
14.2.
De verzoeker steunt zijn middel op dezelfde argumenten als het
derde middel in de zaak sub III.
Beoordeling
14.3.
Vastgesteld wordt dat de verzoeker met een op 17 januari 2011
ter post aangetekend verzonden brief van het openbaar onderzoek in kennis werd
gesteld. Om de redenen vermeld bij de beoordeling van het derde middel in de
zaak sub III moet het middel verworpen worden.
5. Vijfde middel
Uiteenzetting van het middel
15.1.
De verzoeker roept in een vijfde middel de schending in van de
artikelen 4.2.1, 4.2.2 en 4.2.3 DABM, in samenhang met het motiveringsbeginsel,
het redelijkheidsbeginsel en het zorgvuldigheidsbeginsel als algemene beginselen
van behoorlijk bestuur.
Hij zet uiteen dat in de tweede bestreden beslissing in de zaken
sub I en II omtrent de milieu-effectrapportage enkel wordt overwogen dat de
dienst Mer bij brieven van 30 september 2010 (zaak sub I) en 21 mei 2010 (zaak
sub II) liet weten dat het voorgenomen plan geen aanleiding geeft tot aanzienlijke
milieugevolgen en dat de opmaak van een plan-MER niet nodig is. De eerste
X-14.931-14.932-14.981-57/66
bestreden beslissing in deze zaken rept zelfs met geen woord over een MERverplichting. Dit terwijl er wel degelijk door de bestreden GRUP’s aanzienlijke
milieugevolgen ontstaan, in de zin van de artikelen 4.2.1, 4.2.2 en 4.2.3 DABM.
Een GRUP dient te worden beschouwd als een plan in de zin van artikel 4.2.1
DABM. Het is immers een plan dat door een instantie op regionaal, provinciaal
of lokaal vlak of via een wetgevingsprocedure door het parlement of de regering,
wordt vastgesteld. Dit wordt bevestigd in de rechtsleer. De bestreden GRUP’s
ressorteren niet onder de bijlagen I en II van het besluit van de Vlaamse regering
van 10 december 2004 houdende vaststelling van de categorieën van projecten
onderworpen aan milieueffectrapportage (art. 4.2.3, § 2, 1° DABM). Bijgevolg is
artikel 4.2.3, § 2, 2° DABM van toepassing. Inzake een GRUP bepaalt deze
laatste bepaling het volgende: “voor een ander plan of programma dan deze
vermeld onder 1°, de iniatiefnemer aan de hand van de criteria die worden
omschreven in bijlage I, die bij dit decreet is gevoegd, niet aantoont dat dit plan
of programma geen aanzienlijke milieueffecten kan hebben (sic)”. Er wordt in de
bestreden beslissingen niet aangetoond, conform artikel 4.2.3, § 2, 2° DABM, dat
het GRUP geen aanzienlijke milieueffecten kan veroorzaken. Ook in de andere
stukken wordt er niet afdoende aangetoond dat er geen aanzienlijke
milieueffecten kunnen zijn.
Wat de zaak sub I betreft, is de school Groeiboog immers een
gemeentelijke basisschool (basis- en kleuteronderwijs) die gedurende het
schooljaar 2008-2009 een leerlingenaantal kende van maar liefst 235 leerlingen.
Dit aantal steeg systematisch gedurende de laatste jaren (2001: 138 leerlingen,
2006: 207 leerlingen. De huidige uitbreiding van de school voorziet echter
voornamelijk,
volgens
de
toelichtingsnota,
in
het
creëren
van
extra
recreatieruimte en een betere organisatie van het autoverkeer (conflicten oplossen
tijdens piekproblemen en het tekort aan parkeerplaatsen oplossen). Men stelt met
andere woorden dat het GRUP “School Groeiboog - Jeuk”, dat voorziet in de
uitbreiding van de school, op zich niet als doel heeft om meer leerlingen aan te
trekken. Nochtans zal de toename van leerlingen een logisch gevolg zijn van de
uitbreiding van de school, de verbetering van de infrastructuur en van de reeds
vastgestelde systematische toename van leerlingen.
X-14.931-14.932-14.981-58/66
Wat de zaak sub II betreft, is de school Kleurenboom een
gemeentelijke basisschool (basis- en kleuteronderwijs) die gedurende het
schooljaar 2008-2009 een leerlingenaantal kende van maar liefst 257 leerlingen.
De huidige uitbreiding van de school voorziet echter, volgens de toelichtingsnota,
voornamelijk in de aanleg van een Finse piste, creëren van bijkomende
speelruimte, de uitbreiding van de keuken, de verbetering van de verkeerssituatie
en de extra inrichting van vier klaslokalen.
Een school en, a fortiori, de uitbreiding ervan, leidt automatisch
tot aanzienlijke gevolgen voor het milieu, in het bijzonder wat betreft
geluidoverlast,
mobiliteit
en
de
verontreiniging
van
de
bodem,
het
oppervlaktewater en het grondwater. De geluidshinder die een school met zich
meebrengt, wordt nergens onderzocht. Nochtans kan men niet om het feit heen
dat een school geluidshinder met zich meebrengt, met name geluidshinder die
zelfs de normale burenhinder kan overschrijden. De screeningsnota vermeldt
bovendien expliciet: “De activiteiten binnen het plangebied hebben nu reeds een
zekere geluidsproductie. Het RUP zal een zekere toename van functies mogelijk
maken”. In huidig dossier werd de impact van dit geluid echter niet door de
overheid onderzocht. Nochtans zou een zorgvuldige en redelijke overheid met dit
aspect dienen rekening te houden en bijgevolg had de overheid moeten
vaststellen dat er zeker gevaar bestond dat het GRUP aanzienlijke milieugevolgen
zou veroorzaken. Om deze aanzienlijke milieugevolgen te kunnen beoordelen,
diende er door de overheid een MER-plan te worden opgesteld. De verzoeker
stelt om deze redenen een schending vast van de artikelen 4.2.1, 4.2.2 en 4.2.3
DABM en artikel 2 van het besluit van de Vlaamse regering van 10 december
2004 houdende vaststelling van de categorieën van projecten onderworpen aan
milieueffectrapportage.
Wat de mobiliteit betreft, moet men ook een aanzienlijk gevolg
voor het milieu vaststellen. Het creëren van ongeveer 30 extra parkeerplaatsen en
de systematische toename van het aantal leerlingen zullen hoe dan ook een
aanzienlijke impact hebben op het milieu. Dit aspect werd weliswaar onderzocht,
maar werd door de overheid op ongemotiveerde wijze afgewezen.
Wat de bodem, het grondwater en het oppervlaktewater betreft,
bleek tijdens de screening van de MER-plicht van het GRUP “School
X-14.931-14.932-14.981-59/66
Groeiboog - Jeuk”, met betrekking tot de uitbreiding van de parking en de creatie
van bijkomende recreatieruimte, het volgende: “Indien de onbebouwde zone
(7.537 m²) volledig verhard wordt, kan dit negatieve gevolgen hebben voor de
voeding van de grondwatertafel: er kan immers minder regenwater infiltreren
waardoor er meer afstroomt naar riolering”. Er werd dan ook uitdrukkelijk
gesteld dat er milderende maatregelen nodig waren, met name de verharding
diende zoveel mogelijk vermeden te worden en, indien toch nodig, diende ze
zoveel mogelijk waterdoorlatend te zijn. Nochtans wordt in beide bestreden
beslissingen met geen woord over deze milderende maatregel gerept. Uit de
screeningsnota bleek nochtans duidelijk dat “(i)n het westelijk deel van het
plangebied (...) het grondwater volgens de grondwaterkwetsbaarheidskaart van
Limburg uiterst kwetsbaar (is) (code Aal : deklaag is kleiner dan 5 meter of
zandig, onverzadige zone is < of = 10 meter, watervoerende laag is krijt,
kalksteen, zandsteen of mergel). De rest van het plangebied is kwetsbaar (ab.)”.
Uit diezelfde nota bleek bovendien ook nog eens dat het volledige plangebied
erosiegevoelig is. Bij onverharde delen diende er voldoende aandacht te gaan
naar verankerende beplanting.
Wat de bodem, het grondwater en het oppervlaktewater betreft,
bleek bij de screening van de MER-plicht van het GRUP “School Kleurenboom Montenaken” het volgende: “Het plangebied is volledig gelegen in erosiegevoelig
gebied. Hiermee dient rekening gehouden te worden bij de inrichting van het
gebied. Hoger gelegen akkergebieden kunnen bij regenweer potentieel zorgen
voor afstromend slib richting het plangebied. Het RUP dient voldoende ruimte te
voorzien voor eventuele maatregelen ter bestrijding van erosie. Een mogelijkheid
is de aanleg van een grasbufferstrook rondom het buffergebied”. Met deze
opmerkingen werd er in de bestreden beslissingen geen rekening gehouden. Ook
is met betrekking tot het GRUP “School Kleurenboom - Montenaken” gebleken
dat “(d)e bodem (…) uit leem (bestaat) en (...) een slechte infiltratiecapaciteit
(heeft). Er wordt buffering aangeraden”. Het grafisch plan geeft geen precieze
indicatie hoeveel er verhard zal worden en of er hier al dan niet waterdoorlatend
materiaal zal worden gebruikt. Ook in de bestreden beslissingen wordt hierover
niks gesteld. Er werd dan ook met betrekking tot het GRUP “School
Kleurenboom - Montenaken” uitdrukkelijk gesteld dat er milderende maatregelen
X-14.931-14.932-14.981-60/66
nodig zijn, met name dient de voorkeur zoveel mogelijk uit te gaan naar
rechtstreekse infiltratie door de aanleg van waterdoorlatende verharding. Indien
waterdoorlatende verharding niet mogelijk is, moet er gebufferd worden. De
bufferbekkens dienen bereikbaar te blijven voor onderhoud en er moet een
maximaal verhardingspercentage in de stedenbouwkundige voorschriften worden
opgelegd. Nochtans wordt in de beide bestreden beslissingen met geen woord
over deze milderende maatregel gerept.
Bijgevolg moet de verzoeker vaststellen dat er zowel bij
verharding als bij niet-verharding aanzienlijke gevolgen voor het leefmilieu
zullen zijn, met name voor de bodem, het grondwater en het oppervlaktewater.
Hiermee werd in de bestreden beslissingen geen rekening gehouden. Uit het
voorgaande blijkt dat zowel de deputatie als de gemeenteraad in de bestreden
beslissingen niet als een zorgvuldige en redelijke overheid hebben gehandeld,
daar zij geen rekening hielden in hun beoordeling van het criterium “aanzienlijke
milieugevolgen” met de mogelijke mobiliteitsimpact, de geluidshinder en de
impact op de bodem, het grondwater en het oppervlaktewater. Bijgevolg is er een
schending van de artikelen 4.2.1, 4.2.2 en 4.2.3 DABM. Bovendien verschuilen
de tweede bestreden beslissingen zich achter een brief van de dienst Mer, doch
deze brief is in het administratief dossier niet terug te vinden. Een loutere
verwijzing naar een brief, die voor de verzoeker niet consulteerbaar is, kan niet
als afdoende motivatie worden beschouwd waarom aan de MER-plicht kan
worden voorbijgegaan.
15.2.
In de memorie van wederantwoord laat de verzoeker nog gelden
dat het argument dat er een beroep gedaan wordt op een deskundige en zo een
objectieve weergave van de werkelijkheid wordt gegeven, geenszins correct is.
De deskundige (studiebureau Soresma) wordt immers aangesteld en betaald door
de overheid die het initiatief tot het opstellen van het GRUP nam.
Vanzelfsprekend wordt het project dan ook positiever voorgesteld dan de
werkelijkheid. Sommige elementen die aanzienlijke milieueffecten kunnen en
zullen veroorzaken, worden al dan niet bewust op de achtergrond geplaatst.
Nochtans komt het aan een zorgvuldige en redelijke overheid toe om alle
X-14.931-14.932-14.981-61/66
elementen die aanzienlijke milieueffecten kunnen veroorzaken op een grondige
en zorgvuldige wijze te onderzoeken.
15.3.
In de laatste memorie laat de verzoeker, wat de zaak sub I
betreft, nog gelden dat de huidige uitbreiding van de school Groeiboog volgens
de toelichtende nota voornamelijk in het creëren van extra recreatieruimte en een
betere organisatie van het autoverkeer voorziet. Het feit dat ter zake de school
Groeiboog een reeds bestaande toestand wordt geregulariseerd, impliceert niet dat
de milieueffecten niet moeten worden onderzocht. De verzoeker laat, wat de zaak
sub II betreft, nog gelden dat de screeningsnota expliciet vermeldt dat “(d)e
activiteiten binnen het plangebied (…) nu reeds een zekere geluidsproductie
(hebben)” en “(h)et RUP (…) een zekere toename van functies mogelijk (zal)
maken”. Voorst blijkt volgens de verzoeker in geen van de beide zaken uit het
administratief dossier dat de screeningsnota integraal deel uitmaakt van de
toelichtingsnota. De tweede bestreden beslissingen hebben zich de motivering
zoals die in de screeningsnota is terug te vinden ook geenszins eigen gemaakt en
verwijzen enkel naar de brief van de dienst Mer, zodat ook om die reden de
motiveringsvereiste in samenhang genomen met de voornoemde bepalingen (de
artikelen 4.2.1, 4.2.2 en 4.2.3 DABM en artikel 2 van het besluit van de Vlaamse
regering van 10 december 2004 houdende vaststelling van de categorieën van
projecten onderworpen aan milieueffectrapportage) zijn geschonden.
Beoordeling
15.4.
Aangenomen moet worden dat de bestreden GRUP’s niet van
rechtswege plan-MER-plichtig zijn in de zin van artikel 4.2.3, § 2 DABM,
aangezien deze plannen het gebruik bepalen van een klein gebied op lokaal
niveau en voor een dergelijk plan, overeenkomstig artikel 4.2.3, § 3 DABM geen
plan-MER moet opgesteld worden, voor zover de initiatiefnemer aan de hand van
de criteria die worden omschreven in bijlage I, die bij het DABM is gevoegd,
aantoont dat het plan of programma geen aanzienlijke milieueffecten kan hebben.
X-14.931-14.932-14.981-62/66
15.5.
Anders dan de verzoeker blijkt voor te houden, bevinden de
brieven van 21 mei 2010 en 30 september 2010 van de dienst Mer waarin wordt
besloten dat het GRUP “School Kleurenboom - Montenaken”, respectievelijk het
GRUP “School Groeiboog - Jeuk” geen aanzienlijke milieueffecten kunnen
hebben, zich in de administratieve dossiers. De verzoeker betwist de conclusies in
deze brieven, maar toont dit met zijn loutere bewering dat “(e)en school en, a
fortiori, de uitbreiding ervan, (…) automatisch (leidt) tot aanzienlijke gevolgen
op het milieu, (i)n het bijzonder wat betreft geluidoverlast, mobiliteit en de
verontreiniging van de bodem, het oppervlaktewater en het grondwater”, niet aan.
15.6.
Wat de beide bestreden GRUP’s betreft, worden in de door het
studiebureau Soresma opgestelde screeningsnota’s, anders dan de verzoeker
voorhoudt, wel degelijk de mogelijke gevolgen van deze plannen op het vlak van
de geluidshinder onderzocht. Ook de mogelijke gevolgen op het vlak van de
mobiliteit worden in deze nota’s onderzocht. Verzoekers loutere bewering dat
“dit aspect (…) weliswaar (werd) onderzocht, maar op ongemotiveerde wijze
(werd) afgewezen door de overheid”, wordt aangetoond noch aannemelijk
gemaakt.
15.7.
Anders dan de verzoeker voorhoudt, werd, wat het GRUP
“School Groenboog - Jeuk” betreft, zoals blijkt uit de bij dit GRUP horende
stedenbouwkundige voorschriften, met de in de screeningsnota voorgestelde
milderende maatregelen voor de discipline “Oppervlaktewater” wel degelijk
rekening gehouden. Die voorschriften voorzien immers in het gebruik van
waterdoorlatende verhardingen, in een maximaal verhardingspercentage en in de
verzameling en buffering van het regenwater in geval de sportvelden en parkings
omwille van speltechnisch of veiligheidsoogpunt verhard worden in K.W.S.-/
monoliete betonverharding of andere naadloze verhardingen.
15.8.
Wat het GRUP “School Kleurenboom - Montenaken” betreft,
wordt inzake de discipline “5.3 Fauna en flora” in de door het studiebureau
Soresma opgestelde screeningsnota als “(m)ogelijke effecten” inderdaad
weergegeven dat “(d)e activiteiten binnen het plangebied (…) nu reeds een
X-14.931-14.932-14.981-63/66
zekere geluidsproductie (hebben)” en dat “(h)et RUP (...) een zekere toename van
functies mogelijk (zal) maken”. Daaraan wordt evenwel toegevoegd dat “het
bijkomend te verwachten aandeel en rekening houdend met de minimale
ecologische kwaliteit van het plangebied, maakt dat effecten van rustverstoring
binnen het plangebied minimaal zijn”. Van een door de verzoeker voorgehouden
“geluidshinder, die zelfs de normale burenhinder kan overschrijden”, is derhalve
geen sprake, evenmin als bij de beoordeling van de mogelijke effecten van het
plan wat de discipline “5.5 Mens” betreft.
Wat betreft de discipline “5.1 Bodem en grondwater”
concludeert de screeningsnota dat “(v)anuit de discipline Bodem en grondwater
(…) geen aanzienlijke milieueffecten te verwachten (zijn)”. In de nota worden er
voor die discipline dan ook “geen specifieke milderende maatregelen
voorgesteld”. Inzake de discipline “5.2 Oppervlaktewater” geeft de sreeningsnota
als “mogelijke effecten”, onder meer, aan:
“Het plangebied is volledig gelegen in erosiegevoelig gebied. Hiermee
dient rekening gehouden te worden bij de inrichting van het gebied. Hoger
gelegen akkergebieden kunnen bij regenweer potentieel zorgen voor
afstromend slib richting het plangebied. Het is aangeraden om de
erosieproblematiek te bespreken met de Watering van Sint-Truiden die de
nodige ervaring heeft op dit gebied en op het grondgebied van Gingelom al
met succes maatregelen heeft genomen om de erosie tegen te gaan. Het
RUP dient voldoende ruimte te voorzien voor eventuele maatregelen ter
bestrijding van erosie. Een mogelijkheid is de aanleg van een
grasbufferstrook rondom het plangebied.
(…)
De bodem bestaat uit leem en heeft een slechte infiltratiecapaciteit (...).
Er wordt buffering aangeraden. (…)”.
Meergenoemde screeningsnota komt tot de conclusie dat
“(v)anuit de discipline Oppervlaktewater (…) geen aanzienlijke milieueffecten te
verwachten (zijn) mits rekening gehouden wordt met de voorgestelde milderende
maatregelen”, meer bepaald:
“- bij de verdere ontwikkeling van het RUP is het raadzaam om contact
op te nemen met de Watering van Sint-Truiden voor maatregelen te
bespreken die kunnen getroffen worden om erosie tegen te gaan;
- de voorkeur dient zoveel mogelijk uit te gaan naar rechtstreekse
infiltratie door de aanleg van waterdoorlatende verharding;
X-14.931-14.932-14.981-64/66
- indien waterdoorlatende verharding niet mogelijk is, moet er
gebufferd worden. De bufferbekkens dienen bereikbaar te blijven
voor onderhoud;
- er moet een maximaal verhardingspercentage opgelegd worden in de
stedenbouwkundige voorschriften”.
De verzoeker gaat er in zijn betoog aan voorbij dat het
bestreden GRUP “School Kleurenboom - Montenaken” wel degelijk in een “Zone
voor landschapsscherm” met bufferende functie voorziet. Hij merkt verder
weliswaar terecht op dat “(h)et grafisch plan (…) geen precieze indicatie (geeft)
hoeveel er verhard zal worden, en hier al dan niet water(door)latend materiaal zal
worden
gebruikt”,
doch
uit
de
bij
het
bestreden
GRUP
horende
stedenbouwkundige voorschriften blijkt dat met de voorgestelde milderende
maatregelen wel degelijk rekening wordt gehouden. Voor de “Zone voor
openbaar nut” wordt een maximaal bebouwingspercentage (75%) opgelegd. Voor
de niet-bebouwde delen wordt opgelegd dat “minstens 50% van alle gebruikte
verhardingen (…) waterdoorlaatbaar (moet) zijn” en dat “(h)et maximum
verhardingspercentage (…) 66% van de totale onbebouwde oppervlakte van de
zone (bedraagt)”. Voor de “Zone voor sportpark-speelruimte”, waarin
“(b)ebouwing en constructies van welke aard dan ook (…) verboden (zijn)”,
wordt voorgeschreven dat “(d)e verhardingen in functie van sport- en
recreatievelden mogen worden aangelegd in K.W.S.- / monoliete betonverharding
of
andere
naadloze
verhardingen,
indien
dit
uit
speltechnisch
of
veiligheidsoogpunt aangewezen is. In dat geval zal het regenwater van deze
sportvelden en parkings via goten verzameld en gebufferd worden. Voor
parkeerplaatsen worden waterdoorlatende materialen verplicht”.
15.9.
Waar de verzoeker eerst in zijn laatste memorie aanvoert dat uit
de administratieve dossiers niet blijkt dat de screeningsnota integraal deel
uitmaakt van de toelichtingsnota en dat de tweede bestreden beslissingen zich de
motivering zoals die in de screeningsnota is terug te vinden ook geenszins eigen
hebben gemaakt, maar enkel verwijst naar de respectieve brieven van de dienst
Mer, is dit laattijdig en is het middel onontvankelijk.
Het middel is, in zoverre ontvankelijk, ongegrond.
X-14.931-14.932-14.981-65/66
BESLISSING
- De zaken A. 202.294/X-14.931, A. 202.296/X-14.932 en A. 203.189/X-14.981
worden gevoegd.
- De Raad van State verwerpt de beroepen.
- De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van de beroepen tot
nietigverklaring, begroot op 525 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van
negenentwintig april 2013, door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Pierre Lefranc,
wnd. kamervoorzitter, staatsraad,
Jan Clement,
staatsraad,
Stephan De Taeye,
staatsraad,
Greta Scheveneels,
griffier.
bijgestaan door
De griffier
De voorzitter
Greta Scheveneels
Pierre Lefranc
X-14.931-14.932-14.981-66/66
