Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2014:ARR.227.731 (2014-06-17)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 227.731 van 17 juni 2014 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu
en aanverwante aangelegenheden - Stedenbouw en ruimtelijke ordening -
Reglementen Beslissing : Vernietiging Samenvoeging bekendmaking Verwerping
overige
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 227.731 van 17 juni 2014
in de zaken A. 204.251/X-15.056 (I)
204.252/X-15.057 (II)
204.276/X-15.068 (III).
In zake :
I.
het AUTONOOM OVERHEIDSBEDRIJF BELGOCONTROL
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Donatienne Ryckbost en Emmanuel Ryckbost
kantoor houdend te 8400 Oostende
E. Beernaertstraat 80
bij wie woonplaats wordt gekozen
II.
de NV THE BRUSSELS AIRPORT COMPANY,
Rechtsgeding hervat door :
de NV BRUSSELS AIRPORT COMPANY
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Donatienne Ryckbost en Emmanuel Ryckbost
kantoor houdend te 8400 Oostende
E. Beernaertstraat 80
bij wie woonplaats wordt gekozen
III.
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister van
Binnenlandse Zaken en de staatssecretaris voor Mobiliteit
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Bart Van Hyfte en Laurent Delmotte
kantoor houdend te 1060 Brussel
Gulden Vlieslaan 77
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
I. + II. + III.
het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Marc Van Bever
kantoor houdend te 1850 Grimbergen
Pastoor Woutersstraat 32/7
bij wie woonplaats wordt gekozen
X-15.056-15.057-15.068-1/30
Tussenkomende partijen :
I.
- de NV UPLACE
- de NV USHOP
- de NV UWORK
- de NV MAGNOLIA PARK
- de NV USTAY
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Jan Bouckaert, Pieter Vandenheede en Guan Schaiko
kantoor houdend te 1000 Brussel
Loksumstraat 25
bij wie woonplaats wordt gekozen
II.
- de NV UPLACE
- de NV USHOP
- de NV UWORK
- de NV MAGNOLIA PARK
- de NV USTAY.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Jan Bouckaert, Pieter Vandenheede en Guan Schaiko
kantoor houdend te 1000 Brussel
Loksumstraat 25
bij wie woonplaats wordt gekozen
- de NV IMMO VILVO
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Peter Flamey en Gregory Verhelst
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Jan Van Rijswijcklaan 16
bij wie woonplaats wordt gekozen
III.
- de NV UPLACE
- de NV USHOP
- de NV UWORK
- de NV MAGNOLIA PARK
- de NV USTAY
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Jan Bouckaert, Pieter Vandenheede en Guan Schaiko
kantoor houdend te 1000 Brussel
Loksumstraat 25
bij wie woonplaats wordt gekozen
X-15.056-15.057-15.068-2/30
I. Voorwerp van de beroepen
1.
Het beroep, ingesteld op 30 maart 2012, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van de Vlaamse regering van 16 december 2011
houdende definitieve vaststelling van het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan
“afbakening VSGB en aansluitende open ruimtegebieden”, “met betrekking tot de
afbakeningslijn en de clusters C3, C4, C5, C6 en C8, meer in het bijzonder voor
wat betreft :
1)
de
bestemmingswijziging
naar
‘parkgebied’
waarvan
de
bestemmingsvoorschriften liggen vervat in artikel C8.2;
2) de bestemmingswijziging naar ‘zone voor gemengd open ruimte gebied’
waarvan de bestemmingsvoorschriften liggen vervat in artikel C8.3; en
3) de bestemmingsvoorschriften vervat in de artikelen C0.2 - C3.1 tot en met
C3.6 - C3.8 - C3.10 - C4.1-C4.3 - C5.1 - C6.4.1 - C6.7 - C8.6.” (zaak sub I)
Het beroep, ingesteld op 30 maart 2012, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van de Vlaamse regering van 16 december 2011
houdende definitieve vaststelling van het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan
“afbakening VSGB en aansluitende open ruimtegebieden”, “voor zover het
betrekking heeft op Cluster C5, C6 en C8, meer in het bijzonder voor wat betreft :
-de wijziging van de bestemming van de zone voor openbaar nut en
gemeenschapsvoorzieningen naar zone voor spoorwegen (artikel C8.1) en
bouwvrij agrarisch gebied (artikel C8.4) en van agrarisch gebied naar parkgebied
(artikel C8.2);
-de bestemmingsvoorschriften zoals vervat in de artikelen C5.1.1 en C5.1.2,
C6.4, C6.5 en C6.7, C8.1 tem C8.7 en C8.12.” (zaak sub II)
Het beroep, ingesteld op 2 april 2012, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van de Vlaamse regering van 16 december 2011
houdende definitieve vaststelling van het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan
“afbakening VSGB en aansluitende open ruimtegebieden”, “meer bepaald wat
betreft :
X-15.056-15.057-15.068-3/30
- de stedenbouwkundige voorschriften van de artikelen C5.1, C5.1.2, C6.4, C6.5,
C6.6, C6.7, C8.1, C8.2, C8.3, C8.4, C8.5, C8.6, C8.7 en C8.12 van de bijlage II;
- de met deze voorschriften overeenstemmende onderdelen van de deelplannen 8,
9 en 10 van het Grafisch Plan, gevoegd als bijlage I bij het Besluit van
16 december 2011;
- de wijziging van de bestemming van de zone voor openbaar nut en
gemeenschapsvoorzieningen naar zone voor spoorwegen (artikel C8.1) en
bouwvrij agrarisch gebied (artikel C8.4) en van agrarisch gebied naar parkgebied
(artikel C8.2).” (zaak sub III)
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft in alle zaken een memorie van
antwoord ingediend en de verzoekende partijen hebben in alle zaken een
memorie van wederantwoord ingediend.
In de zaak sub I hebben de tussenkomende partijen een
verzoekschrift tot tussenkomst ingediend. De tussenkomst is toegestaan bij
beschikking van 10 juli 2012. Deze tussenkomende partijen hebben een memorie
ingediend.
In de zaak sub II hebben de eerste tot en met de vijfde
tussenkomende partijen een verzoekschrift tot tussenkomst ingediend. De
tussenkomst is toegestaan bij beschikking van 10 juli 2012. Deze tussenkomende
partijen hebben een memorie ingediend.
In de zaak sub II heeft de zesde tussenkomende partij een
verzoekschrift tot tussenkomst ingediend. De tussenkomst is toegestaan bij
beschikking van 3 september 2012. Deze tussenkomende partij heeft een
memorie ingediend.
In de zaak sub III hebben de tussenkomende partijen een
verzoekschrift tot tussenkomst ingediend. De tussenkomst is toegestaan bij
X-15.056-15.057-15.068-4/30
beschikking van 3 september 2012. Deze tussenkomende partijen hebben een
memorie ingediend.
Eerste auditeur Tom De Waele heeft een verslag opgesteld in
alle zaken.
In alle zaken hebben de verwerende partijen en de
tussenkomende partijen een verzoek tot voortzetting van het geding en een laatste
memorie ingediend. In alle zaken heeft de verzoekende partij een laatste memorie
ingediend.
In de zaak sub II heeft de nv Brussels Airport Company op
8 januari 2014 een verzoekschrift tot gedinghervatting ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 14 maart 2014.
Staatsraad Stephan De Taeye heeft verslag uitgebracht, in de
drie zaken.
Advocaat Donatienne Ryckbost, die verschijnt voor de
verzoekende partij, advocaat Ingrid Durnez, die loco advocaat Marc Van Bever
verschijnt voor de verwerende partij, en advocaten Jan Bouckaert en Pieter
Vandenheede, die verschijnen voor de tussenkomende partijen, zijn gehoord, in
de zaak sub I.
Advocaat Donatienne Ryckbost, die verschijnt voor de
verzoekende partij, advocaat Ingrid Durnez, die loco advocaat Marc Van Bever
verschijnt voor de verwerende partij, advocaten Jan Bouckaert en Pieter
Vandenheede, die verschijnen voor de tussenkomende partijen sub 1 tot en met 5,
en advocaat Bart Van Weerdt, die loco advocaten Peter Flamey en Gregory
Verhelst verschijnt voor de tussenkomende partij sub 6, zijn gehoord, in de zaak
sub II.
X-15.056-15.057-15.068-5/30
Advocaat Bart Van Hyfte, die verschijnt voor de verzoekende
partij, advocaat Ingrid Durnez, die loco advocaat Marc Van Bever verschijnt voor
de verwerende partij, en advocaten Jan Bouckaert en Pieter Vandenheede, die
verschijnen voor de tussenkomende partijen, zijn gehoord, in de zaak sub III.
Auditeur Tom De Waele heeft een met dit arrest andersluidend
advies gegeven in de zaken sub I en II, en een gedeeltelijk eensluidend advies in
de zaak sub III.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten in alle zaken
3.1.
Met het bestreden gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan
“afbakening VSGB en aansluitende open ruimtegebieden” (hierna: gewestelijk
RUP) geeft de Vlaamse regering uitvoering aan het Ruimtelijk Structuurplan
Vlaanderen (hierna: RSV), dat bepaalt dat het Vlaams Strategisch Gebied rond
Brussel (hierna: VSGB) dient te worden afgebakend.
3.2.
Na een voorbereidende overlegfase beslist de Vlaamse regering
op 20 februari 2009 de minister bevoegd voor Ruimtelijke Ordening te gelasten
een gewestelijk RUP op te maken voor het VSGB op basis van de opties in het
eindrapport.
3.3.
Op 29 juni 2009 keurt de dienst Veiligheidsrapportage van het
departement Leefmilieu, Natuur en Energie het ruimtelijk veiligheidsrapport over
het voorontwerp van het gewestelijk RUP goed.
3.4.
In april 2009 dient de nv Soresma als opsteller van het plan-
MER bij de dienst Mer een voorstel van nota voor publieke consultatie in
overeenkomstig artikel 4 van het besluit van de Vlaamse regering van 18 april
X-15.056-15.057-15.068-6/30
2008 ‘betreffende het integratiespoor voor de milieueffectrapportage over een
ruimtelijk uitvoeringsplan’.
3.5.
De door de dienst Mer op 19 mei 2009 volledig verklaarde nota
voor publieke consultatie wordt door de dienst Mer ter inzage gelegd door
publicatie op de website van de dienst Mer en van het departement RWO van
10 juni 2009 tot en met 9 juli 2009 en door het ter beschikking stellen ervan op
het gemeentehuis van Asse, Beersel, Dilbeek, Drogenbos, Grimbergen,
Kortenberg, Kraainem, Linkebeek, Machelen, Sint-Genesius-Rode, Sint-PietersLeeuw, Steenokkerzeel, Tervuren, Wemmel, Wezembeek-Oppem, Zemst en
Zaventem en op het stadhuis van Halle en Vilvoorde. Parallel aan de
terinzagelegging worden de adviezen bij de administraties en de openbare
besturen gevraagd. Ook het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest en de
19 gemeenten van dit gewest worden uitgenodigd hun opmerkingen te formuleren
op de nota en dit gelet op de mogelijk gewestgrensoverschrijdende
milieueffecten.
De ontvangen inspraakreacties en adviezen op de volledig
verklaarde
nota
voor
publieke
consultatie
worden
behandeld
op
de
“richtlijnenvergadering” van 2 september 2009.
3.6.
Op 16 december 2009 maakt de dienst Mer de richtlijnen op
over de reikwijdte, het detailleringsniveau en de inhoudelijke aanpak van het
plan-MER.
3.7.
Op 11 juni 2010 keurt de dienst Mer het plan-MER over het
voorontwerp van het gewestelijk RUP goed.
3.8.
Op 27 september 2010 vindt de plenaire vergadering over het
voorontwerp van het gewestelijk RUP plaats.
3.9.
Op 17 december 2010 stelt de Vlaamse regering het ontwerp
van het gewestelijk RUP voorlopig vast.
X-15.056-15.057-15.068-7/30
3.10.
Het plangebied wordt opgesplitst in drie deelruimtes: de
Zuidelijke kanaalzone, de zone Zellik - Groot-Bijgaarden en de zone rond het
Zaventemse. Iedere deelruimte wordt in een aantal clusters opgesplitst.
De eerste deelruimte, de Zuidelijke kanaalzone, ten zuidwesten
van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest vormt een verstedelijkte uitloper in de
richting van Halle. Het kanaal Brussel-Charleroi is de belangrijkste drager van
deze deelruimte. Deze zone wordt opgesplitst in volgende clusters:
- Cluster A1: Verlengde Stallestraat
- Cluster A2: Wonen Zuun-Negenmanneke
- Cluster A3: Bergensesteenweg
- Cluster A4: Biest-Hoeve Bretonne
- Cluster A5 en A6: Drogenbos Kanaal - noordelijke ontsluiting
- Cluster A7: Lot
De tweede deelruimte, Zellik-Groot-Bijgaarden, kent een sterke
verweving van verstedelijkte gebieden en waardevolle omringende open ruimten.
Deze zone wordt opgesplitst in volgende clusters:
- Cluster B1 en B3: open ruimte corridor over de N9 en E40
- Cluster B2: kern Zellik
- Cluster B4: kern Groot-Bijgaarden
- Cluster B5: Hunderenveld
- Cluster B6: Kattebroek – Hof te Elegem
- Cluster B7: Open ruimtegebieden in Dilbeek Zuid
- Cluster B8: Horing, Laarbeekbos
- Cluster B9: Kern Wemmel en open ruimte tussen Wemmel en Zellik
In de derde deelruimte, het Zaventemse, concentreren de
ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden zich in de directe omgeving van de
luchthaven, meer bepaald vanaf het Zeekanaal met het centrum van Vilvoorde tot
en met de bedrijventerreinen van Zaventem. Deze zone wordt opgesplitst in de
volgende clusters:
- Cluster C1: Heizel parking C
X-15.056-15.057-15.068-8/30
- Cluster C2: Strombeek-Bever en Koningslo
- Cluster C3: Reconversiegebied Vilvoorde-Machelen
- Cluster C4: Open ruimte Luchthavenlaan te Machelen
- Cluster C5: Noordrand van de internationale luchthaven van Zaventem
- Cluster C6: Open ruimte netwerk Machelen – Zaventem – Kraainem –
Wezembeek-Oppem
- Cluster C7: Bedrijvigheid aan de Woluwelaan
- Cluster C8: Nossegemdelle en Weiveld-Zuid
- Cluster C9: Wonen te Sterrebeek
- Cluster C10 en C11: voormalige renbaan Sterrebeek, Museum voor MiddenAfrika, Golf Ravenstein.
3.11.
De verzoekende partij in de zaak sub I is ontstaan uit de
voormalige Regie der Luchtwegen en stelt in te staan voor de veiligheid van de
luchtvaart, onder meer om en rond de luchthaven Brussel-Nationaal. De
verzoekende partij in de zaak sub II stelt de infrastructuur en de activiteiten van
de luchthaven Brussel-Nationaal te beheren en eveneens in te staan voor de
luchtverkeersveiligheid. De verzoekende partij in de zaak sub III stelt met haar
directoraat-generaal luchtvaart (DGLV) van de FOD Mobiliteit en Vervoer
verantwoordelijk te zijn voor de uitrusting en uitbating van de luchthaven
Brussel-Nationaal, en voor het luchtverkeer en de veiligheid ervan.
3.12.
Ter gelegenheid van het openbaar onderzoek, georganiseerd
van 14 februari 2011 tot en met 14 april 2011, worden 1350 tijdige
bezwaarschriften ingediend, waaronder door de verzoekende partijen.
3.13.
Op 7 juli 2011 brengt de Vlaamse Commissie voor Ruimtelijke
Ordening (hierna: Vlacoro) advies uit.
De Vlacoro gaat in haar advies op verschillende punten van de
bezwaren van de verzoekende partijen in en “dringt aan op aanvulling van de
stedenbouwkundige voorschriften met het oog op het verzekeren van de
luchtverkeersveiligheid”.
X-15.056-15.057-15.068-9/30
3.14.
Op 23 september 2011 beslist de Vlaamse regering de termijn
waarbinnen het gewestelijk RUP moet worden vastgesteld met 60 dagen te
verlengen.
3.15.
Op 10 november 2011 brengt de afdeling wetgeving van de
Raad van State advies uit over het ontwerpbesluit.
3.16.
Bij het in al de zaken bestreden besluit van 16 december 2011
stelt de Vlaamse regering het gewestelijk RUP definitief vast.
3.17.
Van dit besluit wordt melding gemaakt in het Belgisch
Staatsblad van 2 februari 2012.
IV. Samenvoeging
4.
In het belang van een goede rechtsbedeling dienen de zaken
A. 204.251/X-15.056, A. 204.252/X-15.057 en A. 204.276/X-15.068 te worden
samengevoegd.
V.
Ontvankelijkheid van de vorderingen tot tussenkomst in alle
zaken
5.1.
De eerste tot en met de vijfde tussenkomende partij in de zaken
sub I, II en III stoelen hun belang bij hun tussenkomst in hun verzoekschrift en
memorie tot tussenkomst op de realisatie van het project Uplace, dat zich situeert
binnen de cluster C3 “Reconversiegebied Vilvoorde-Machelen” van het
gewestelijk RUP en meer bepaald binnen de deelzone C3.2 “Gebied voor
gemengde activiteiten II” van deze cluster. De eerste tussenkomende partij wijst
erop dat zij ontwikkelaar is van het project en titularis van de stedenbouwkundige
vergunning ter realisatie daarvan, vergunning die werd verleend op grond van het
voorlopig vastgesteld gewestelijk RUP. De tweede tot de vijfde tussenkomende
partij zijn alle deels eigenaar van de percelen waarop het Uplace-project zal
worden gerealiseerd. Zij wijzen erop dat zij een voldoende belang hebben als
X-15.056-15.057-15.068-10/30
eigenaars van gronden binnen de perimeter van het bestreden gewestelijk RUP.
Gesteld wordt verder uitdrukkelijk dat de tussenkomsten dienen ter ondersteuning
en vrijwaring van de bestemming van het gewestelijk RUP.
5.2.
De zesde tussenkomende partij in de zaak sub II wenst als
eigenaar van de site “De Molens” aan de Sluisstraat te Vilvoorde, aldaar een
reconversie-, brownfield- en stadsvernieuwingsproject te realiseren en beoogt met
haar vordering tot tussenkomst het behoud van de deelzone C3.1 “Gebied voor
gemengde activiteiten I”.
5.3.
Gelet op de vernietiging van het gewestelijk RUP in zoverre dit
de cluster C3 “Reconversiegebied Vilvoorde – Machelen” betreft, bij ’s Raads
arrest nr. 227.723 van 17 juni 2014, wordt vastgesteld dat de tussenkomende
partijen die hun belang uitdrukkelijk verbinden aan de vrijwaring van de
bestemming van hun gronden binnen de in deze cluster gelegen deelzone C3.2
“gebied voor gemengde activiteiten II”, geen belang meer hebben om in de
huidige zaken tussen te komen. Ook zonder belang is de zesde tussenkomende
partij in de zaak sub II, die met haar vordering tot tussenkomst enkel de
bestemming beoogt te vrijwaren van de in de cluster C3 gelegen deelzone C3.1
“gebied voor gemengde activiteiten I”, des te meer aangezien het beroep in de
zaak sub II enkel tegen de clusters C5, C6 en C8 is gericht.
VI. Ontvankelijkheid van de beroepen in alle zaken
Standpunt van de partijen
6.1.
De verzoekende partij in de zaak sub I doet in haar
verzoekschrift, wat haar belang betreft, gelden, dat het beroep tot vernietiging van
de door haar aangewezen voorschriften van het gewestelijk RUP wordt ingesteld
in de mate dat het garanderen van de veiligheid van het luchtverkeer in gedrang
wordt gebracht. Het aldus gedeeltelijk tegen het gewestelijk RUP ingesteld
beroep zal volgens haar op geen enkele wijze afbreuk doen aan de algemene
economie van het plan.
X-15.056-15.057-15.068-11/30
De verzoekende partij in de zaak sub II beroept zich in haar
verzoekschrift, wat haar belang betreft, op het vrijwaren van de veiligheid van het
luchtverkeer en de luchthavenuitbating. Zij betoogt dat de bestreden voorschriften
de plaatsing van luchthaveninfrastructuur, zoals radars, bemoeilijken. Deze
voorschriften staan onder andere ook de inplanting van energie-infrastructuur
(windturbines) toe, die de uitbating van de luchthaven kunnen bemoeilijken.
Verder vergroten de voorschriften het veiligheidsrisico, zoals door toename van
de vogelstand. Zij wijst erop dat haar maatschappelijk doel het beheer van de
infrastructuur en de activiteiten Brussel Nationaal betreft en dat zij over
expliciete opdrachten en bevoegdheden beschikt om de veiligheid van het
luchtverkeer en de luchthaveninstallaties te waarborgen.
De verzoekende partij in de zaak sub III voert aan dat zij er
belang bij heeft om de vernietiging te vorderen van stedenbouwkundige
voorschriften
of
bestemmingswijzigingen
die
de
openbare
luchtverkeersveiligheid in het gedrang brengen.
6.2.
In haar memorie van antwoord merkt de verwerende partij in de
zaak sub II op dat de verzoekende partij in deze zaak geen “persoonlijk” belang
bij de gevorderde nietigverklaring heeft, nu niet zij maar de verzoekende partij in
de zaak sub I voor de luchtverkeersveiligheid moet instaan.
6.3.
Verder merkt de verwerende partij in alle zaken op dat de
verzoekende partijen hun belang zelf beperken tot een aantal clusters en
voorschriften van het bestreden gewestelijk RUP. Zij stelt dat een gedeeltelijke
vernietiging mogelijk is, waardoor de overige delen van het gewestelijk RUP
kunnen behouden blijven en dat de uiteindelijke beslissing dezelfde zou zijn
gebleven indien de clusters waarvan de verzoekende partijen de vernietiging
vragen niet in het gewestelijk RUP zouden zijn opgenomen. Het belang van de
verzoekende partijen bij de nietigverklaring moet dan ook tot deze laatste worden
beperkt.
X-15.056-15.057-15.068-12/30
6.4.
In haar laatste memorie laat de verwerende partij in alle zaken
gelden dat de bestreden voorschriften niet van de betrokken zones kunnen
worden afgezonderd, zodat het beroep onontvankelijk is, wat “trouwens ook de
conclusie [is] die de auditeur eruit getrokken heeft”. Verder betoogt zij dat het
voorwerp van het beroep door de verzoekende partijen in hun laatste memorie
zeker niet kan worden uitgebreid tot de volledige nietigverklaring van het
gewestelijk RUP.
6.5.
De verzoekende partijen in de zaken sub I en II laten in hun
laatste memorie gelden dat de verwerende partij in haar memorie van antwoord
zelf erkent dat een partiële vernietiging van het gewestelijk RUP mogelijk is. Het
gegeven dat de verwerende partij dit standpunt in haar laatste memorie nadat zij
kennis heeft genomen van het auditoraatsverslag, aanpast, doet aan het initieel
door deze partij ingenomen standpunt geen afbreuk en is niet ernstig. De
verzoekende partijen benadrukken dat hun belang onlosmakelijk met de
gevorderde partiële vernietiging van het gewestelijk RUP is verbonden en
bevestigen dat zij enkel de nietigverklaring van dit RUP vorderen in zoverre dit
de in hun verzoekschrift aangegeven bestemmingsvoorschriften binnen de
clusters C3, C4, C5, C6 en C8 betreft. Dit volstaat volgens hen om de
luchtvaartveiligheid en de luchterfdienstbaarheden niet langer in het gedrang te
brengen. Bovendien is een uitbreiding van hun beroep lopende de procedure niet
meer mogelijk. Tot slot tonen de verzoekende partijen op uitgebreide wijze aan
dat de door hen behartigde veiligheidsproblematiek zich manifesteert over een
aantal afsplitsbare gedeelten binnen de clusters.
De verzoekende partij in de zaak sub III merkt evenzeer op dat
de verwerende partij er in haar memorie van antwoord zelf van uitging dat een
gedeeltelijke vernietiging, beperkt tot specifieke deelgebieden binnen de clusters,
perfect mogelijk was. Zij stelt evenwel zich aan te sluiten bij de suggestie van de
eerste auditeur-verslaggever om de clusters C5, C6 en C8 in hun totaliteit te
vernietigen, mocht de Raad van State de eerste auditeur hierin volgen.
X-15.056-15.057-15.068-13/30
Beoordeling
6.6.
De verzoekende partij in de zaak sub II doet terecht gelden dat
zij overeenkomstig het koninklijk besluit van 21 juni 2004 ‘betreffende de
toekenning van de exploitatielicentie van de luchthaven Brussel-Nationaal aan de
naamloze vennootschap The Brussels Airport Company’, onder meer het landen
en opstijgen van vliegtuigen op de luchthaven moet verzekeren (artikel 4), en dat
zij daarbij moet zorgen voor voldoende kwaliteit, onder meer wat betreft de
veiligheid (artikel 5). Op zich verschaffen deze taken de verzoekende partij in de
zaak sub II voldoende belang bij de door haar gevraagde partiële nietigverklaring
van het gewestelijk RUP.
De exceptie van de verwerende partij in de zaak sub II
desbetreffend, is ongegrond.
6.7.
Gelet op de nietigverklaring van de cluster C3 bij ’s Raads
arrest nr. 227.723 van 17 juni 2014, dient ambtshalve te worden vastgesteld dat
het beroep in de zaak sub I geen voorwerp – en de verzoekende partij in deze
zaak derhalve geen belang – meer heeft in zoverre, zij met haar beroep
voorschriften van de cluster C3 viseert.
6.8.
Wat de gevorderde nietigverklaring van de afbakeningslijn, dit
zijn de artikelen A0.0, B0.0 en C0.0 van het gewestelijk RUP, in de zaak sub I
betreft, wordt vastgesteld dat de verzoekende partij in deze zaak niet toelicht en
ook niet spontaan mag blijken, waarom deze afbakening haar zou grieven.
Derhalve ontbeert zij het belang bij haar beroep in zoverre daarmee de
vernietiging van de afbakeningslijn van het gewestelijk RUP wordt beoogd.
6.9.
De verwerende partij in alle zaken en de verzoekende partij in
de zaak sub III merken terecht op dat ingevolge het advies van de Vlacoro in het
voorschrift C5.1.2 de volgende bepaling werd opgenomen:
“Alle handelingen die nodig of nuttig zijn voor de realisatie van de
bestemming zijn toegelaten voor zover ze niet strijdig zijn met de gangbare
X-15.056-15.057-15.068-14/30
luchtvaarterfdienstbaarheden
luchtverkeersveiligheid.”
of
een
gevaar
opleveren
voor
de
Wat het voorschrift C5.1.2 betreft, werd aldus voorrang
gegeven aan de luchtverkeersveiligheid. De verzoekende partij in de zaak sub III
merkt in haar laatste memorie zelf nog op dat dit voorschrift “effectief rekening
heeft gehouden met de bezwaren van o.m. verzoekende partij inzake de
luchtverkeersveiligheid”, “wat bewijst dat het perfect mogelijk was om alle
opmerkingen in het GRUP zelf te regelen, en niet in een later ‘flankerend
beleid’”. Vastgesteld wordt dat de verzoekende partijen, gelet op het door hen
aangevoerde belang, het vereiste belang bij de nietigverklaring van het
voorschrift C5.1.2 missen.
6.10.
Het blijkt niet dat de gebeurlijke partiële nietigverklaring van
het gewestelijk RUP, zoals in alle zaken door de verzoekende partijen gevraagd,
de algemene economie van het gewestelijk plan zal aantasten. In dit verband
dient overigens vastgesteld dat de verwerende partij initieel, in haar memorie van
antwoord, eenzelfde mening was toegedaan.
De met betrekking tot de partiële vernietiging aangevoerde
excepties in de laatste memorie van de verwerende partij in alle zaken, dienen
dan ook te worden verworpen.
6.11.
Gelet op wat vooraf gaat, zijn de beroepen ontvankelijk,
behoudens in zoverre het beroep in de zaak sub I de voorschriften van de reeds
vernietigde cluster C3 (artikelen C3.1 tot en met C3.6, C3.8 en C3.10) en de
afbakeningslijn (artikelen A0.0, B0.0 en C0.0) van het gewestelijk RUP betreft en
in zoverre de beroepen in alle zaken het voorschrift C5.1.2 van dit gewestelijk
RUP betreffen.
X-15.056-15.057-15.068-15/30
VII. Onderzoek van het derde middel
Standpunt van de partijen
7.1.
De verzoekende partijen roepen in een derde middel onder meer
de schending in van artikel 2.2.7, § 7, van de Vlaamse Codex op de Ruimtelijke
Ordening (hierna : VCRO) en het zorgvuldigheidsbeginsel.
7.2.1.
De verzoekende partij in de zaak sub I voert aan dat zij in haar
bezwaarschrift uitvoerig aantoont welke bestemmingen en stedenbouwkundige
voorschriften in functie van de luchterfdienstbaarheden en het waarborgen van de
luchtverkeersveiligheid dienen te worden aangepast. In de bestreden beslissing
wordt ter zake echter geen enkele verwijzing naar, dan wel weerlegging van, het
door haar ingediende bezwaarschrift gegeven, en dit ook niet wat de
bezwaarschriften van andere bevoegde organen, zoals The Brussels Airport
Company en het Directoraat-generaal Luchtvaart, betreft. Voor de verzoekende
partij is het aldus onmogelijk te achterhalen waaruit de onderliggende
overwegingen bestaan om de bezwaren te weerleggen. In het advies van de
Vlacoro wordt wel afdoende ingegaan op de bezwaren van de verzoekende partij
en de andere bevoegde organen. De Vlacoro stelt duidelijk het belang van de
luchtvaartveiligheid voorop en geeft jegens de verwerende partij duidelijk aan dat
aanpassingen van bepaalde bestemmingen en bestemmingsvoorschriften zich
opdringen, alsook het voorzien in een correcte en effectieve regelgeving. In de
bestreden beslissing wordt evenwel geen enkele verwijzing naar, dan wel
weerlegging van dit advies van de Vlacoro gegeven.
7.2.2.
Concreet werd in het bezwaarschrift van de verzoekende partij
in de zaak sub I het volgende uiteengezet:
“- voor het gebied ten Noorden van de luchthaven
o in het bestemmingsvoorschrift C5.l. ‘specifiek regionaal
bedrijventerrein’
▪ geen bepalingen werden opgenomen aangaande de
luchterfdienstbaarheden
en
waarborgen
voor
de
luchtverkeersveiligheid ten opzichte van de optimale
werking van de luchtvaartnavigatiehulpmiddelen en de
radiocommunicatiehulpmiddelen beschreven in ICAO
X-15.056-15.057-15.068-16/30
Bijlage 10 (zoals bv. radarinstallaties, Instrumental Landing
Systems (ILS))
▪ geen bepalingen werden opgenomen die het toelaten om de
huidige Taxiway noord ‘N’ te verlengen
o in het bestemmingsvoorschrift C4.l. ‘parkgebied’ en C4.3
‘bosgebied’
▪ geen garanties werden ingeschreven aangaande de
luchterfdienstbaarheden die een aantal beperkingen opleggen
ten opzichte van de bestaande of te ontwerpen
vliegprocedures zoals deze beschreven zijn in ICAO PANSOPS Document 8168
o in de bestemmingsvoorschriften C3.1 tot en met C3.4 ‘gemengde
activiteiten’ – in artikel C3.5 ‘gemengd regionaal bedrijventerrein’
– in artikel C3.6 ‘specifiek regionaal bedrijventerrein’ – in artikel
C3.8
‘gebied
voor
ongelijkvloerse
verkeersen
vervoersinfrastructuur’ – in artikel C 3. l0 ‘ontsluiting’ en artikel
C0.2 ‘ontsluiting’
▪ geen garanties werden ingeschreven aangaande de
luchterfdienstbaarheden die een aantal beperkingen opleggen
ten opzichte van de optimale werking van de
luchtvaartnavigatiehulpmiddelen
en
de
radiocommunicatiehulpmiddelen beschreven in ICAO
Bijlage 10 (zoals bv. radarinstallaties, Instrumental Landing
Systems (ILS) alsook ten opzichte van de bestaande of te
ontwerpen vliegprocedures zoals deze beschreven zijn in
ICAO PANS-OPS Document 8168[)].
- voor de gebieden aan het uiteinde van de Runway 25R (gelegen voor
07L)
o in het bestemmingsvoorschrift C6.4. ‘parkgebied’
▪ geen garanties werden ingeschreven aangaande de
luchterfdienstbaarheden die een aantal beperkingen opleggen
ten opzichte van de optimale werking van de
luchtvaartnavigatiehulpmiddelen
en
de
radiocommunicatiehulpmiddelen beschreven in ICAO
Bijlage 10 (zoals bv. radarinstallaties, Instrumental Landing
Systems (ILS)[)]
o in het bestemmingsvoorschrift C6.7 ‘gebied voor gemengde
activiteiten’
▪ geen garanties werden ingeschreven aangaande de
luchterfdienstbaarheden die een aantal beperkingen opleggen
ten opzichte van de optimale werking van de
luchtvaartnavigatiehulpmiddelen
en
de
radiocommunicatiehulpmiddelen beschreven in ICAO
Bijlage 10 (zoals bv. radarinstallaties, Instrumental Landing
Systems (ILS) alsook ten opzichte van de bestaande of te
ontwerpen vliegprocedures zoals deze beschreven zijn in
ICAO PANS-OPS Document 8168[)].
- voor de gebieden aan het uiteinde van de Runway 20 (gelegen voor 02)
o in de bestemmingsvoorschrift C8.2 ‘parkgebied’
X-15.056-15.057-15.068-17/30
▪ geen garanties werden ingeschreven aangaande de
luchterfdienstbaarheden die een aantal beperkingen opleggen
ten opzichte van de optimale werking van de
luchtvaartnavigatiehulpmiddelen
en
de
radiocommunicatiehulpmiddelen beschreven in ICAO
Bijlage 10 (zoals bv. radarinstallaties, Instrumental Landing
Systems (ILS)[)]
o in het bestemmingsvoorschrift C.8.6. ‘gemengd regionaal
bedrijventerrein’
▪ geen
rekening
werd
gehouden
met
de
luchtvaarterfdienstbaarheden die een aantal beperkingen
opleggen ten opzichte van de optimale werking van het ILSsysteem, de Middle Marker en de Radar waardoor geen
verdere bouwconstructies kunnen worden toegelaten
o alsook ten onrechte een bestemmingswijziging voorziet van
enerzijds agrarische zone naar ‘parkgebied’ aansluitend op de
luchthaven zoals vervat in artikel C8.2 en van anderzijds
agrarische zone met (beperkt deel) stortgebied met nabestemming
parkgebied naar ‘gemengd open ruimte gebied’ zoals vervat in
artikel C8.3.”
7.2.3.
De Vlacoro heeft in haar voorwaardelijk advies omstandig
rekening gehouden met de bezwaren van de verzoekende partij in de zaak sub I,
is deze bezwaren grotendeels bijgevallen en heeft ze opgenomen als voorwaarde.
Behoudens voor wat betreft het bezwaar geuit aangaande bestemmingsartikel
C5.1, waarbij de aangeduide zone A daadwerkelijk uit de afbakening werd
gelicht, werd in de bestreden beslissing geen verder gevolg gegeven aan de
bezwaren van de verzoekende partij. Zij toont dit als volgt concreet aan:
“1. Met betrekking tot de bezwaren van verzoekende partij aangaande de
clusters C3 en C4
Vastgesteld kan worden dat noch in de bestreden beslissing noch in het
advies van VLACORO enige melding wordt gemaakt van de bezwaren
aangaande de geviseerde bestemmingsvoorschriften in deze beide clusters.
2. Met betrekking tot de bezwaren van verzoekende partij aangaande
cluster C5
De VLACORO citeerde het bezwaar van verzoekende partij als volgt
(Advies VLACORO p. 211 - met betrekking tot bezwaar B188- Stuk 8):
‘Binnen artikel C5.1 duidde Belgocontrol eveneens een zone B aan
die uit het gebied L zou moeten worden weggelaten omwille van de
mogelijke verlenging van de Taxiway Noord. Vanuit ATS standpunt
wordt sinds lang om veiligheids- en capaciteitsoverwegingen de wens
uitgedrukt om de huidige Taxiway noord ‘N’ te verlengen; op basis
van het ontwerp RUP lijkt een verlenging van deze Taxiway niet
langer haalbaar.’
X-15.056-15.057-15.068-18/30
De VLACORO stelde dienaangaande:
‘316. Vlacoro stelt voor om voor deze zones A en B (van het gebied
L, artikel C5.1) de aangehaalde ruimtelijke bemerkingen duidelijk op
te nemen in de stedenbouwkundige voorschriften of anders over te
gaan tot één schrapping van deze zone uit het ontwerp RUP, zoals
gevraagd door de bezwaarindiener.
317a. Vlacoro ondersteunt de vraag van Belgocontrol [B188], BAC
[B100] en de FOD Mobiliteit [B197] tot aanvulling van de
stedenbouwkundige voorschriften van art. C5.1 met het oog op het
verzekeren van de luchtvaartveiligheid.
3l7b,c. Vlacoro stelt dat het voorschrift van art. C5.1.2 in
overeenstemming moet worden gebracht met de bestaande
activiteiten en ondersteunt de gevraagde toevoeging.’
Zoals aangegeven in het tweede middel werd middels de bestreden
beslissing aan het bezwaar van verzoekende partij slechts gedeeltelijk
gevolg gegeven en werd de aangeduide zone A niet meer opgenomen als
Specifiek regionaal bedrijventerrein voor luchthavengebonden bedrijven.
De door verzoekende partij aangeduide zone B – dewelke thans het
integraal bestemmingsgebied L artikel C.5.l op deze plaats betreft – werd
onverkort behouden in het definitief GRUP zodat dient te worden gesteld
dat hieraan geen gevolg werd gegeven door de bestreden beslissing.
In de bestreden beslissing is geen enkele motivering of weerlegging
terug te vinden aangaande het niet weerhouden van het ingesteld bezwaar
door verzoekende partij.
3. Met betrekking tot de bezwaren van verzoekende partij aangaande
cluster 6
De VLACORO verwees naar het ingestelde bezwaar van verzoekende
partij in haar antwoord op het bezwaar zoals ingesteld door de Federale
Overheidsdienst (FOD) Mobiliteit en Vervoer: Luchtvaart als volgt (Advies
VLACORO p. 229 - met betrekking tot bezwaar 341-Stuk 8):
‘341. Federale Overheidsdienst (FOD) Mobiliteit en Vervoer:
Luchtvaart [BI97]
Ze verwijzen naar de bezwaren van The Brussels Airport Company
en Belgocontrol en formuleren volgende bemerkingen:
a. Artikel C6.4 moet aangevuld voorden met een artikel luidende:
‘Alle beheerswerken nuttig en nodig voor het vrijwaren van de
luchtverkeersveiligheid zijn toegestaan in de zone tussen de
Haachtsesteenweg en de Beaulieustraat in Machelen, deelgemeente
Machelen, aan weerszijden van de spoorwegbedding Brussel- Leuven
in Machelen, deelgemeente Diegem en aan de Frans Gurinckxstraat in
Machelen, deelgemeente Diegem’.
b. Artikel C6.5 en C6.7 moeten aangevuld worden met een artikel
luidende: ‘Alle beheerswerken nuttig en nodig voor het vrijwaren van
de luchtverkeersveiligheid zijn toegestaan’. In het bezwaarschrift
wordt een uitvoerige verantwoording gegeven voor bovenvermelde
aanvulling, cf. B100 e, g, h bij cluster C8.
c. Ze verwijzen naar de specifieke opmerkingen en bezwaren van
Belgocontrol m.b.t. het correct functioneren van haar
luchtvaartcommunicatie- en navigatieapparatuur (o.a. radar- en ILSsystemen) en de vluchtprocedures. Het standpunt dat de huidige
X-15.056-15.057-15.068-19/30
taxiway noord om veiligheids- en capaciteitsredenen verlengd moet
kunnen worden, onderschrijft de FOD Mobiliteit en Vervoer Luchtvaart volledig.’
De VLACORO repliceerde hierop als volgt:
‘341 a-c. Vlacoro verwijst naar haar standpunt 340a-c.’
Het bedoelde standpunt van de VLACORO stelt dat:
‘340a-c. Vlacoro onderschrijft het belang van luchtverkeersveiligheid
en dringt bij de Vlaamse Regering aan op het voorzien van een
correcte en effectieve regelgeving. Vlacoro vraagt de ontwerper de
stedenbouwkundige voorschriften op dit punt aan te vullen.’
4. Met betrekking tot de bezwaren van verzoekende partij aangaande
cluster 8
De VLACORO citeerde het bezwaar van verzoekende partij als volgt
(Advies VLACORO p. 239 - met betrekking tot bezwaar B188- Stuk 8):
‘355. Belgocontrol [B188]
a. Ze kunnen geen verdere bouwconstructies aanvaarden in het gebied
GRB (artikel C8.6) gezien de sterke beperkingen en
luchterfdienstbaarheden die gelden inzake beïnvloeding van de
werking van het ILS-systeem, de Middle Marker en de Radar.
b. Het gebied ten oosten van het zuidelijke uiteinde van de baan 02/20
(artikel C8.3) staat ingekleurd als gemengd openbaar ruimtegebied.
De aanwezige (te hoge) bomen belemmeren vandaag al de
luchtverkeersveiligheid: (1) deze bomen zijn hindernissen voor de
radars van Belgocontrol en zorgen nu al voor onaanvaardbare
problemen op vlak van radardetectie; (2) bomen zijn een
aantrekkingsplaats voor vogels, die ernstige incidenten kunnen
veroorzaken bij opstijgende en landende vliegtuigen; (3) een
parkgebied evenals een bos zijn plaatsen waar het moeilijker is om
overzicht te behouden over de activiteiten die daar gebeuren en
verhogen de mogelijkheid op aanslagen op de radars (security issue).’
De VLACORO repliceerde hierop als volgt:
‘355a,b. Vlacoro verwijst naar haar standpunt 353a,b,e,f,g.’
Het bedoelde standpunt vermeldt het volgende:
‘353a,b,e,f,g.
Vlacoro
onderschrijft
het
belang
van
luchtverkeersveiligheid en dringt bij de Vlaamse Regering aan op het
voorzien van een correcte en effectieve regelgeving. Vlacoro vraagt
de ontwerper de stedenbouwkundige voorschriften aan te passen om
aan de internationale verplichtingen tegemoet te komen.’”
7.2.4.
De Vlacoro heeft in extenso geantwoord op het door de
verzoekende partij in de zaak sub I ingediende bezwaarschrift, treedt haar
bezwaren geheel bij en wijst zelf op het belang van de luchtvaartveiligheid, die
noopt tot aanpassing van de bestemmingsvoorschriften van het gewestelijk RUP.
De Vlacoro bracht dienvolgens een voorwaardelijk gunstig advies uit voor het
deelgebied “het Zaventemse”. Specifiek legt de Vlacoro de nadruk op de
volgende voorwaarden: “[...] 7° Vlacoro dringt aan op aanvulling van de
X-15.056-15.057-15.068-20/30
stedenbouwkundige voorschriften met het oog op het verzekeren van de
luchtverkeersveiligheid (o.a. standpunt 317a)”. Daarbij dient opgemerkt dat er
eveneens een bezwaar werd ingediend namens The Brussels Airport Company en
het Directoraat-generaal Luchtvaart, waarbij in globo wordt aangesloten bij het
standpunt van de verzoekende partij in de zaak sub I en waarbij eveneens gesteld
wordt dat omwille van de voorschriften inzake luchtvaartveiligheid en in het
bijzonder de luchterfdienstbaarheden er een noodzaak bestaat tot het aanpassen
van bepaalde bestemmingswijzigingen, alsook tot wijziging/aanvulling van de
stedenbouwkundige voorschriften. Ook deze bezwaren volgt de Vlacoro in haar
advies (resp. nrs. 316, 317a, 317b, 340a-c, 341a-c, 353 en 355).
7.3.1.
De verzoekende partij in de zaak sub II geeft in haar
verzoekschrift een gelijkaardige uiteenzetting als vermeld onder randnummer
7.2.1. Zij stelt dat ook zij op 12 april 2011 een bezwaarschrift heeft ingediend,
waarbij in extenso werd aangegeven dat luchterfdienstbaarheden bestaan om het
luchtverkeer op een veilige manier te laten verlopen, dat deze geregeld zijn in de
ICAO Bijlage 10 (aeronautische telecommunicatie) en Bijlage 14 (luchthavens),
dat ze hoofdzakelijk gaan over hoogtebeperkingen en het vrijhouden van zones
van bebouwing of alle andere constructies en/of natuurlijke en kunstmatige
hindernissen, zodanig dat de apparatuur die gebruikt wordt om veilig op te stijgen
en te landen optimaal kan werken. Zij gaf ook duidelijk aan dat het algemeen
gekend is dat zeker in het deel van Europa waar de luchthaven van Zaventem
gelegen is, ongevallen op en nabij luchthavens dikwijls veroorzaakt worden door
botsingen met vogels. Daarom moet worden vermeden dat het vogelbestand rond
luchthavens aangroeit en zodoende dit potentieel gevaar voor vertrekkende en
landende vliegtuigen tot een minimum worden gereduceerd. Zoals door haar
werd aangegeven, speelt de ruimtelijke ordening daarin een zeer belangrijke rol.
Indien er bijvoorbeeld in een straal van drie kilometer rond het einde van de starten landingsbanen geen (nieuwe) bossen of natuurgebieden worden voorzien, is
dat een wezenlijke bijdrage tot de preventie van luchtvaartongevallen. Zij gaf
verder aan dat de Vlaamse minister bevoegd voor Ruimtelijke Ordening reeds het
belang van luchterfdienstbaarheden heeft erkend (zie desbetreffend de
vergadering van de commissie voor Leefmilieu, Natuur, Ruimtelijke Ordening en
X-15.056-15.057-15.068-21/30
Onroerend Erfgoed van 27/01/2010). Bijkomend werd verwezen naar wat de
verwerende partij heeft beslist bij de afbakening van het stedelijk gebied
Oostende, inzonderheid deelgebied 9, bouwvrij luchthavengebied, en het
stedenbouwkundig voorschrift artikel 9, laatste lid: “In dit gebied geldt om
veiligheidsredenen
een
absoluut
bouwverbod
met
uitzondering
van
wegwerkzaamheden in functie van de aanleg van een rotonde op de
Torhoutsesteenweg”.
7.3.2.
Concreet werd in het bezwaarschrift van de verzoekende partij
in de zaak sub II het volgende uiteengezet:
“l./ Voor wat betreft het gebied ten Noorden van de luchthaven (Cluster
5 van het GRUP VSGB)
Voor wat betreft de bestemming als specifiek regionaal bedrijventerrein
voor luchthaven gebonden bedrijven:
- tot wijziging/aanvulling van de bestemmingsvoorschriften vervat
in artikel C5.1.1 dient te worden overgegaan zodat het duidelijk is
dat er geen strijdigheid is met de gangbare luchterfdienstbaarheden
mag zijn of een gevaar voor de luchtverkeersveiligheid
- tot toevoeging van een bepaling aan het bestemmingsvoorschrift
vervat in artikel C5.1.2. dient te worden overgegaan
[…].
2.1 Voor wat betreft de gebieden aan het uiteinde van de Runway 25R
(gelegen voor RWY 07L) Cluster 6 van het GRUP VSGB
Door verzoekende partij werd in haar bezwaarschrift van 12 april 2011
duidelijk aangegeven dat de bestemmingsvoorschriften zoals vervat in de
artikelen C6.4 tot en met C6.7 geen afdoende garanties bevatten aangaande
de dwingende luchterfdienstbaarheden en dienaangaande dienden te worden
aangevuld.
[…].
3./ Voor wat betreft de gebieden aan het uiteinde van de Runway 20
(gelegen Cluster 8 van het GRUP VSGB
Hieromtrent werd in eerste instantie ingegaan op de ratio achter de
bestemmingen volgens het gewestplan en werd de noodzaak tot behoud van
deze bestemmingen in functie luchtverkeersveiligheid uitvoerig
uiteengezet.
In die zin gaf verzoekende partij aan dat ter vrijwaring van de
luchtverkeersveiligheid:
o de zone in het verlengde van RWY 20 (en voor RWY 02) de
bestemming als gemeenschapsvoorzieningen en voorzieningen van
openbaar nut dient te behouden met het oog op het voldoen aan de
voorschriften van de Conventie voor de Internationale
Burgerluchtvaart terwijl deze zone nu wordt overschreven als zone
voor spoorwegen (artikel C8.1.) enerzijds en als bouwvrij
agrarisch gebied (BAG) (artikel C8.4) anderzijds
X-15.056-15.057-15.068-22/30
o de zone die nu wordt aangeduid als parkgebied (artikel C8.2) de
bestemming als agrarische zone dient te behouden met het oog op
het voldoen aan de voorschriften van de Conventie van de
Internationale Burgerluchtvaart, inzonderheid het zoveel als
mogelijk vermijden van luchtvaartongevallen door toedoen van
‘bird strike’.
In tweede instantie werd door verzoekende partij voorgesteld om
aanvullingen/wijzigingen aan de bestemmingsvoorschriften vervat in de
artikelen C8.3 tot en met C8.6. door te voeren die ertoe moeten leiden dat er
een garantie aangaande de luchtvaartveiligheid en het naleven van de
dwingende luchterfdienstbaarheden kan worden ingebouwd.
Meer bepaald wordt gevraagd om expliciet als stedenbouwkundig
voorschrift toe te voegen dat alle beheerswerken nuttig en nodig voor het
vrijwaren van de luchtverkeersveiligheid zijn toegestaan.”
7.3.3.
Ook de verzoekende partij in de zaak sub II concludeert dat de
bestreden beslissing zelfs geen melding maakt van de door haar, door
Belgocontrol en het Directoraat-generaal Luchtvaart ingediende bezwaren, in het
bijzonder voor wat betreft de voorschriften inzake luchtverkeersveiligheid
waaraan door de gewijzigde bestemmingen en door de inwerkingtreding van de
bestemmingsvoorschriften afbreuk zal worden gedaan.
7.4.1.
De verzoekende partij in de zaak sub III houdt een gelijkaardig
betoog in verband met de door haar bestreden voorschriften van het gewestelijk
RUP. Zij voegt eraan toe dat de “pertinentie” van het vaag “engagement” van de
verwerende partij wordt “tegengesproken door het feit dat er meermaals expliciet
(maar ontoereikend) wordt verwezen naar de luchtverkeersveiligheid zowel in het
verordenend gedeelte van het bestreden besluit als in de toelichtingsnota”. De
verzoekende partij verwijst daarbij naar het voorschrift C.5.1.2.
7.5.
De verwerende partij antwoordt dat de verzoekende partij in de
zaak sub II geen persoonlijk belang heeft waar zij naar de luchtverkeersveiligheid
verwijst. Daarenboven wijst de verwerende partij erop dat de artikelen 2 en 3 van
de formelemotiveringswet niet kunnen worden ingeroepen tegen een ruimtelijk
uitvoeringsplan aangezien dit verordenende kracht bezit.
Wat de bezwaren aangaande de clusters C3 en C4 betreft,
repliceert de verwerende partij in de zaak sub I dat deze door de Vlacoro
X-15.056-15.057-15.068-23/30
afdoende werden beantwoord. Wat de bezwaren omtrent cluster C5 betreft, stelt
zij in alle zaken dat op advies van de Vlacoro het deelgebied A uit het plangebied
werd gelicht. Hiermee komt de verwerende partij aan het advies tegemoet.
Bovendien werd in het stedenbouwkundig voorschrift C5.1.2 voorrang gegeven
aan de luchtverkeersveiligheid.
Wat de bezwaren omtrent cluster C6 betreft, erkent de Vlacoro
dat de plannende overheid niet zomaar regels in verband met het aanplanten en
snoeien van hoogstammige bomen in stedenbouwkundige voorschriften kan
verankeren. Daarom vraagt de Vlacoro om een effectieve regelgeving uit te
werken. Zoals het een zorgvuldige overheid betaamt, organiseert de Vlaamse
Regering hiervoor het nodige overleg met de betrokken instanties. Dit wordt in de
bestreden beslissing benadrukt.
Wat de cluster C8 betreft, bevestigen de verzoekende partijen in
de zaken sub I en II zelf dat hun bezwaren door de Vlacoro werden beantwoord.
Het middel mist juridische grondslag wanneer deze partijen te allen tijde een
antwoord eisen op hun bezwaar in de bestreden beslissing zelf. De rode draad
doorheen de behandeling van de bezwaren door de Vlacoro houdt in dat elke
bezwaarindiener een afdoende antwoord moet terugvinden op diens bezwaar in
het advies van de Vlacoro. Tot slot en ten overvloede verwijst de verwerende
partij in de zaken sub I en II naar de passage uit de bestreden beslissing waarin
uitdrukkelijk op het advies van de Vlacoro wordt geantwoord en geeft zij een
overzicht van de stedenbouwkundige voorschriften uit de cluster C8 die aan de
luchtverkeersveiligheid zijn gerelateerd. In de zaak sub III stelt de verwerende
partij met betrekking tot de cluster C8, dat de uiteenzetting van de verzoekende
partij tegenstrijdig is en dat zij uit het oog verliest dat de ruimtelijke
uitvoeringsplannen toekomstgericht zijn en dat de uitvoering of de flankerende
maatregelen ervan zich in de toekomst situeren, waardoor het onmogelijk is om
die maatregelen op sluitende wijze in de stedenbouwkundige voorschriften te
verankeren, gegeven dat ook door de Vlacoro wordt bevestigd.
X-15.056-15.057-15.068-24/30
De verwerende partij concludeert, wat de zaken sub I en sub II
betreft,
dat
de
verzoekende
partij
niet
kan
voorhouden
dat
de
luchtvaarterfdienstbaarheden genegeerd worden. Er werd voldoende aandacht aan
besteed, voor zoveel dit binnen de planologische context mogelijk was. De
Vlaamse Regering heeft zich geëngageerd om een verder beleid uit te stippelen in
overleg met de belangrijke actoren, waaronder de verzoekende partijen. In de
zaak sub III stelt zij daarbij aansluitend dat in alle luchtvaartrelevante
deelgebieden
de
nodige
voorschriften
werden
ingelast
om
de
luchtverkeersveiligheid te waarborgen, voor zoverre dit planologisch vertaalbaar
was, en dat uiteraard nog een verder beleid dient te worden uitgestippeld om
binnen elk beleidsdomein de nodige efficiënte maatregelen te kunnen nemen.
7.6.
De verzoekende partij dupliceert in haar memorie van
wederantwoord in de zaak sub I dat de Raad van State in het kader van de
toepassing van artikel 2.2.1 VCRO in elk geval kan beoordelen of de verwerende
partij bij de goedkeuring van het bestreden gewestelijk RUP heeft nagegaan of de
feitelijke toestand daadwerkelijk in beschouwing werd genomen, of er een
afdoende verantwoording voorligt op basis waarvan een bestemmingswijziging
wordt doorgevoerd en dat de Raad tot de vernietiging van het (deel)RUP kan
overgaan, wanneer de verzoekende partij afdoende aantoont dat dit niet het geval
is. Het middel van de verzoekende partij dient in die zin te worden begrepen, dat
de verwerende partij heeft nagelaten rekening te houden met het gegeven dat
afbreuk zal worden gedaan aan het optimaal functioneren van de aanwezige ILSsystemen en RADAR- installaties, waarvoor de verzoekende partij in elk geval
dient in te staan. De verwerende partij is er dan ook aan voorbijgegaan dat in de
geviseerde bestemmingsvoorschriften geen afdoende rekening werd gehouden
met de luchterfdienstbaarheden, zodat geen afdoende verantwoording voorligt om
tot de geplande bestemmingswijziging over te gaan. In een RUP kan geen
afbreuk worden gedaan aan de federale bevoegdheid inzake luchtvaartveiligheid.
In elk geval kan de gewestelijke plannende overheid geenszins in een gewestelijk
RUP de federaal te omkaderen luchtvaartveiligheid ondergeschikt maken aan de
ruimtelijke ordening of de ruimtelijke planning. Immers zou hierdoor op
onherstelbare
wijze
afbreuk
kunnen
worden
gedaan
aan
de
X-15.056-15.057-15.068-25/30
luchterfdienstbaarheden en de waarborgen voor de luchtverkeersveiligheid. Het
middel is in die zin dan ook geenszins onontvankelijk.
In de zaken sub I en II dupliceert de verzoekende partij verder
dat uit het door de verwerende partij aangegeven citaat van het bestreden besluit
enkel kan worden afgeleid dat zij de noodzaak erkent om met de
luchtverkeersveiligheid in tal van gebieden van het gewestelijk RUP rekening te
houden en dat een algemene regeling zich opdringt, terwijl naar een niet nader
gespecificeerd en vooralsnog onbestaand “flankerend beleid” wordt verwezen.
Dit alles heeft als gevolg dat de problemen die in de bezwaren van onder meer de
verzoekende partijen aan bod kwamen, zonder oplossing blijven tot er een
toekomstig en eventueel gebiedsdekkend flankerend beleid komt. Uit de
bestreden beslissing kan niet worden afgeleid op welke wijze dit beleid zal
worden uitgewerkt of welke garanties worden ingebouwd waaruit zou blijken dat
daadwerkelijk met de luchtverkeersveiligheid rekening wordt gehouden.
7.7.
De verzoekende partij in de zaak sub III merkt in haar laatste
memorie met betrekking tot het voorschrift C5.1.2 nog op dat dit “effectief
rekening heeft gehouden met de bezwaren van o.m. verzoekende partij inzake de
luchtverkeersveiligheid”, “wat bewijst dat het perfect mogelijk was om alle
opmerkingen in het GRUP zelf te regelen, en niet in een later ‘flankerend
beleid’”.
Beoordeling
8.1.
De exceptie van de verwerende partij dat de verzoekende partij
in de zaak sub II geen persoonlijk belang heeft, waar zij verwijst naar de
luchtverkeersveiligheid, wordt verworpen om de reden vermeld onder
randnummer 6.6.
8.2.
Het middel heeft als uitgangspunt dat de verzoekende partijen
in het raam van het openbaar onderzoek een bezwaarschrift hebben ingediend,
waarin zij voor delen van de clusters C3, C4, C5, C6 en C8 hebben opgeworpen
X-15.056-15.057-15.068-26/30
dat een aantal stedenbouwkundige voorschriften problemen opleveren voor de
luchterfdienstbaarheden en de luchtverkeersveiligheid.
8.3.
De Vlacoro had bij de totstandkoming van het bestreden besluit
tot taak om de resultaten van het openbaar onderzoek en de inhoud van de
ingediende opmerkingen en bezwaren te verwerken en te evalueren. Het
zorgvuldigheidsbeginsel vereist dat de Vlaamse regering bij de definitieve
vaststelling van het gewestelijk RUP rekening houdt met de inhoud van dit advies
en op een adequate en gemotiveerde wijze verantwoordt welke de redenen van
goede ruimtelijke ordening zijn die desgevallend noodzaken om van het advies
van de Vlacoro af te wijken.
8.4.
de
Zoals de verzoekende partijen terecht opmerken, onderschrijft
Vlacoro
hun
bezwaren
inzake
de
luchterfdienstbaarheden
en
de
luchtverkeersveiligheid en dringt zij bij de Vlaamse regering aan “op het
voorzien van een correcte en effectieve regelgeving” en bij de ontwerper om
onder meer “de stedenbouwkundige voorschriften aan te passen om aan de
internationale verplichtingen tegemoet te komen”, of nog “de stedenbouwkundige
voorschriften […] aan te vullen”, “met het oog op het verzekeren van de
luchtverkeersveiligheid”, of gedeelten uit het plan weg te laten omdat
“ingrijpende wijziging” noodzakelijk is.
In fine van het advies van de Vlacoro wordt nogmaals
aangedrongen “op aanvulling van de stedenbouwkundige voorschriften met het
oog op het verzekeren van de luchtverkeersveiligheid”.
8.5.
In het bestreden besluit wordt inzake de door de verzoekende
partijen en de Vlacoro aangekaarte problematiek van de luchterfdienstbaarheden
en luchtverkeersveiligheid gesteld “dat er momenteel overleg lopend is tussen de
verschillende bevoegde overheden voor het vastleggen van de generieke aspecten
van de luchtverkeersveiligheid”, dat “behoudens enkele specifieke vragen zoals
in cluster C8, […] het noodzakelijk [is] dat de problematiek in zijn geheel een
correcte oplossing krijgt”, dat “het ad hoc opnemen van bepalingen voor enkele
X-15.056-15.057-15.068-27/30
beperkte gebieden enkel en alleen omdat ze in een deelgebied van voorliggend
ruimtelijk uitvoeringsplan liggen […] niet wenselijk [is], omdat er geen enkele
garantie is dat de voorgestelde maatregelen in lijn zullen zijn met de uiteindelijke
oplossing voor de gestelde problematiek”, dat dit “bovendien” zou leiden tot “een
gefragmenteerde en niet-gebiedsdekkende benadering van luchtvaartveiligheid”,
dat “bovendien het bestaand ruimtelijk ordeningsinstrumentarium slechts in een
beperkt aantal gevallen geschikt [is] om deze regels op te leggen en te doen
naleven”, en dat “de Vlaamse Regering [zich] engageert […] om dit verder uit te
werken in het kader van het flankerend beleid”.
8.6.
De verwerende partij erkent derhalve dat de problematiek van
de luchtvaartveiligheid bestaat en reëel is, maar verzaakt aan de regeling ervan in
de voorschriften van het gewestelijk RUP, om in de plaats enkel een
“engagement” te formuleren om later een “flankerend beleid” te ontwikkelen en
“overleg” te plegen met de bevoegde overheden om aan de problematiek “een
correcte oplossing” te geven. Door de door de verzoekende partijen aangevoerde
bezwaren inzake de luchterfdienstbaarheden en luchtverkeersveiligheid en het
advies van de Vlacoro dat deze bezwaren bijtreedt, af te doen als elementen die
pas op een later en verder onbepaald tijdstip een oplossing behoeven, oplossing
waarvan de strekking en inhoud verder niet wordt aangegeven of geduid, komt de
verwerende partij niet op een voldoende zorgvuldige manier aan het door haarzelf
erkende probleem tegemoet.
Het betoog van de verwerende partij dat het bestaand ruimtelijk
ordeningsinstrumentarium “slechts in een beperkt aantal gevallen geschikt” zou
zijn om desbetreffende regels op te leggen en te doen naleven, overtuigt niet,
temeer nu deze partij dit wel mogelijk heeft geacht voor wat het voorschrift
C5.2.1 betreft, en zij niet afdoende verduidelijkt waarom dit in andere gevallen
niet zou kunnen.
8.7.
Gelet op wat voorafgaat, laten de verzoekende partijen terecht
gelden dat de door hun opgeworpen, door de Vlacoro bevestigde, en in het
bestreden besluit erkende problemen inzake de luchtvaartveiligheid met het
X-15.056-15.057-15.068-28/30
bestreden gewestelijk RUP “zonder oplossing blijven”, zonder dat daarvoor een
afdoende en geldig motief voorhanden blijkt. Het bestreden gewestelijk RUP
werd in zoverre op onzorgvuldige wijze vastgesteld.
Het middel is in de aangegeven mate gegrond.
BESLISSING
- De zaken A. 204.251/X-15.056, A. 204.252/X-15.057 en A. 204.276/X-15.068
worden gevoegd.
- De Raad van State vernietigt het besluit van de Vlaamse regering van
16 december 2011 houdende de definitieve vaststelling van het gewestelijk
ruimtelijk uitvoeringsplan “afbakening VSGB en aansluitende open
ruimtegebieden”, in zoverre dit de artikelen C0.2, C4.1, C4.3, C5.1.1, C5.1.3,
C5.1.4, C5.1.5, C6.4, C6.5, C6.6, C6.7, C8.1, C8.2, C8.3, C8.4, C8.5, C8.6,
C8.7 en C8.12 betreft.
De Raad van State verwerpt de beroepen voor het overige.
- Dit arrest dient te worden bekendgemaakt op dezelfde wijze als het
gedeeltelijk vernietigde besluit.
- In alle zaken wordt de verwerende partij verwezen in de kosten van de
beroepen tot nietigverklaring, begroot op 525 euro.
In de zaak sub I worden de tussenkomende partijen verwezen in de kosten
van de tussenkomst, begroot op 625 euro, ieder voor een vijfde.
In de zaak sub II worden de tussenkomende partijen verwezen in de kosten
van de tussenkomsten, begroot op 750 euro, ieder voor een zesde.
X-15.056-15.057-15.068-29/30
In de zaak sub III worden de tussenkomende partijen verwezen in de kosten
van de tussenkomst, begroot op 625 euro, ieder voor een vijfde.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van zeventien juni
2014, door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Johan Lust,
kamervoorzitter,
Jan Clement,
staatsraad,
Stephan De Taeye,
staatsraad,
Astrid Truyens,
griffier.
bijgestaan door
De griffier
De voorzitter
Astrid Truyens
Johan Lust
X-15.056-15.057-15.068-30/30
