Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2021:ARR.252.540 (2021-12-23)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 252.540 van 23 december 2021 Openbaar ambt - Leger en bijzondere
korps - Aanwerving en loopbaan Beslissing : Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 252.540 van 23 december 2021
in de zaken A. 227.102/IX-9486 (I)
A. 227.892/IX-9529 (II)
In zake :
I.+II.
Dirk LOYENS
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Bart Staelens
kantoor houdend te 8000 Brugge
Gerard Davidstraat 46 bus 1
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
I.+II.
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister
van Defensie
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de beroepen
1.1.
Het beroep in de zaak A. 227.102/IX-9486, ingesteld op
11 december 2018, strekt tot de nietigverklaring van “het eindadvies van het
bevorderingscomité beroepshoofdofficieren [van] 8 oktober 2018 en de beslissing
om [Dirk Loyens] hiervoor niet te weerhouden [en] [w]aarbij de daaromtrent met
[Dirk Loyens] concurrerende kapitein-commandanten […] werden aanbevolen in
de categorie van de beroepsofficieren voor de graad van majoor”.
1.2.
Het beroep in de zaak A. 227.892/IX-9529, ingesteld op 12
april 2019, strekt tot de nietigverklaring van “het [k]oninklijk [b]esluit van 6
december 2018 nr. 2553 waarbij 20 kapitein-commandanten in de vakrichting
‘inwerkingstelling van grondwapensystemen’ benoemd worden in de hogere
graad in de categorie van beroepsofficieren tot majoor en [w]aarbij [Dirk Loyens]
niet wordt benoemd tot majoor”.
IX-9486-1/27
II. Verloop van de rechtspleging
Bij arrest nr. 244.449 van 9 mei 2019 is de vordering tot
schorsing van de tenuitvoerlegging van de bestreden beslissing in de zaak
A. 227.102/IX-9486 verworpen.
De verzoekende partij heeft in de voormelde zaak een
verzoekschrift tot voortzetting van de rechtspleging ingediend.
De verwerende partij heeft in de beide zaken een memorie van
antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft telkens een memorie van
wederantwoord ingediend.
Eerste auditeur Geert De Bleeckere heeft in de beide zaken een
verslag opgesteld.
De verzoekende partij en de verwerende partij hebben in de
beide zaken een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn in de beide zaken opgeroepen voor de
terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 31 mei 2021.
Staatsraad Bruno Seutin heeft in de beide zaken verslag
uitgebracht.
Advocaat Bart Staelens, die verschijnt voor de verzoekende
partij en majoor Maarten Kerckhofs, die verschijnt voor de verwerende partij,
zijn in de beide zaken gehoord.
IX-9486-2/27
Eerste auditeur Geert De Bleeckere heeft in de zaak
A. 227.102/IX-9486 een met dit arrest eensluidend advies gegeven en in de zaak
A. 227.892/IX-9529 een andersluidend advies.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoeker is beroepsofficier met de graad van kapitein-
commandant,
ingeschreven
in
de
vakrichting
‘inwerkingstelling
van
grondwapensystemen’ (GS).
3.2.
Op 20 november 2017 ontvangt verzoeker een afschrift van zijn
beoordeling voor het evaluatiejaar 2017 door zijn eerste beoordelaar die tevens
zijn korpscommandant is.
Op 19 december 2017 dient verzoeker een eerste verweerschrift
in tegen deze beoordeling.
3.3.
Van 23 januari 2017 tot 29 mei 2018 neemt verzoeker deel aan
operatie EUTM in Mali. Bij het einde van deze operatie ontvangt verzoeker een
evaluatie van zijn buitenlandse commandant.
3.4.
Op 7 februari 2018 vaardigt de divisie Beheer van de algemene
directie Human Resources (hierna: het DGHR) een nota uit met betrekking tot de
bevorderingscomités 2018 van de beroepshoofdofficieren. De naam van
verzoeker wordt in bijlage C vermeld bij de kandidaten die in aanmerking komen
voor bevordering in de graad van majoor, dit voor de vierde maal.
In de
vakrichting GS zijn er in totaal 51 kandidaten voor bevordering in de graad van
majoor.
IX-9486-3/27
3.5.
Op 6 maart 2018 verleent luitenant-kolonel X.V.D.W., als
‘eerste overheid’ een gunstig advies over de benoeming van verzoeker in de
graad van majoor, waarbij aan verzoeker voor alle criteria de beoordeling ‘zeer
goed’ wordt toegekend.
Na zijn terugkeer van de missie in Mali neemt verzoeker op
19 juni 2018 kennis van deze beoordeling en hij dient een verweerschrift in. Dit
verweer is in essentie ingegeven door het feit dat er nog steeds geen definitieve
evaluatie voor het jaar 2017 is.
3.6.
Op 16 juli 2018 bevestigt kolonel V.D. als ‘tweede overheid’
het gunstig advies voor de bevorderingsvoordracht.
3.7.
Op 18 juli 2018 wordt verzoeker in kennis gesteld van zijn
evaluatie voor 2017 door de tweede beoordelaar, waarbij de score voor drie
criteria werd verhoogd van zeven naar acht.
Op 23 juli 2018 dient verzoeker middels een model B, met
daarbij gevoegd een omstandig verweerschrift, een beroep in tegen deze
beoordeling.
3.8.
Na kennisname van het gunstig advies van de tweede overheid
dient verzoeker op 24 juli 2018 een tweede verweerschrift in, waarin hij opnieuw
wijst op de niet afgehandelde evaluatieprocedure voor het jaar 2017.
3.9.
Op 30 augustus 2018 beslist kolonel V.D. naar aanleiding van
het door verzoeker ingediende model B dat de evaluatie 2017 van verzoeker zal
worden “heropgestart”, dit op grond van de volgende motivering:
“Wegens procedurefout (raadplegen 2 raadgevers bij verweerschrift na 1e
Eval) zal de evaluatie 2017 voor betrokkene worden heropgestart. Comd
Trg C Cdo is op de hoogte.”
IX-9486-4/27
3.10.
Ingevolge deze heropstart ontvangt verzoeker op 5 september
2018 een nieuwe evaluatie van zijn eerste beoordelaar.
3.11.
Op 7 september 2018 dient verzoeker een verweerschrift in
tegen de beslissing van 30 augustus 2018 tot heropstart van de evaluatie 2017.
3.12.
Op 14 september 2018 dient verzoeker een verweerschrift in
tegen de nieuwe evaluatie door de eerste beoordelaar.
3.13.
formele
Op 24 september 2018 dient verzoeker een verzoek in tot
psychosociale
interventie
omwille
van
een
conflict
met
de
korpscommandant.
3.14.
Op 25 september 2018 beslist kolonel V.D. als tweede
evaluator om voor verzoekers evaluatie voor het jaar 2017 de punten voor twee
criteria te verhogen.
3.15.
Op 14 september 2018 vraagt het DGHR aan de minister van
Defensie de goedkeuring om het bevorderingscomité voor hogere officieren te
laten plaatsvinden op 8 oktober 2018. De minister van Defensie verklaart zich op
27 september 2018 akkoord.
3.16.
Op 1 oktober 2018 vraagt verzoeker, in het kader van de
openbaarheid van bestuur, een afschrift van verschillende documenten met
betrekking tot de laatste drie bevorderingscomités voor hogere officieren.
3.17.
Op
8
oktober
2018
beslist
het
bevorderingscomité
beroepsofficieren majoor ‘Landmacht GP VR OFFR 2 (GS)’ dat alle 51
kandidaten voor bevordering geschikt zijn. Nadat twintig plaatsen in de
vakrichtingengroep vacant zijn verklaard, beveelt het bevorderingscomité de
eerste twintig gerangschikte kandidaten – op basis van de aan hen toegekende
IX-9486-5/27
scores – aan voor bevordering tot de hogere graad van majoor. Verzoeker is met
een score van 675,6/1000 als dertigste gerangschikt en wordt dus niet aanbevolen
voor bevordering. Dat is de bestreden beslissing in zaak A. 227.102/IX-9486.
3.18.
Op 12 oktober 2018 ontvangt verzoeker de notificatie van het
eindadvies van het bevorderingscomité beroepshoofdofficieren 2018, wat zijn
kandidatuur betreft.
3.19.
Op 29 oktober 2018 dient verzoeker een klacht met burgerlijke
partijstelling in bij de rechtbank van eerste aanleg te Namen tegen onder meer
zijn eerste beoordelaar.
3.20.
Op 30 oktober 2018 worden de door verzoeker op 1 oktober
2018 gevraagde documenten aan hem bezorgd.
3.21.
Verzoeker repliceert op 2 november 2018 dat hij een aantal
documenten niet heeft ontvangen en hij stelt nog een aantal vragen.
3.22.
Op
6
november
2018
heeft
verzoeker
een
post-
consultatiegesprek met de officier belast met de voordracht van de kandidaten
(hierna: de OBVK).
3.23.
Verzoeker ontvangt op 28 november 2018 nog een aantal
bijkomende documenten naar aanleiding van zijn vraag in het kader van de
openbaarheid van bestuur. Bij die documenten is onder meer het verslag van het
bevorderingscomité van 8 oktober 2018 gevoegd, alsook de voordrachtfiche van
verzoeker, de beschrijving van de criteria voor de comités hoofdofficier van
8 oktober 2018 bevattende het “beoordelingssysteem dat voor alle comités
gebruikt wordt om de kandidaturen te onderzoeken en om de kandidaten te
rangschikken” en de rangschikking van de kandidaten met vermelding van de
punten.
IX-9486-6/27
3.24.
Begin december 2018 heeft verzoeker een tweede gesprek met
de OBVK om meer duidelijkheid te krijgen over de documenten die hem
ingevolge zijn aanvragen in het kader van de openbaarheid van bestuur werden
bezorgd.
3.25.
Bij koninklijk besluit nr. 2553 van 6 december 2018 ‘tot
benoeming in de hogere graad in de categorie van de beroepsofficieren’ worden
in de vakrichting ‘inwerkingstelling van de grondwapensystemen’ de twintig
door het bevorderingscomité aanbevolen kandidaten in de graad van majoor
benoemd. Dat is de bestreden beslissing in de zaak A. 227.892/IX-9529. Het
koninklijk besluit nr. 2553 wordt bij uittreksel bekendgemaakt in het Belgisch
Staatsblad van 15 februari 2019.
IV. Samenvoeging
Uit de feitelijke uiteenzetting sub 3 blijkt dat de twee zaken
nauw met elkaar verbonden zijn. Het is dan ook aangewezen dat beide zaken
worden samengevoegd, zoals ook door verzoeker en de verwerende partij wordt
gevraagd.
V. Ontvankelijkheid van het beroep in de zaak A. 227.102/IX-9486
Standpunt van de partijen
De verwerende partij werpt op dat het beroep gericht tegen het
eindadvies van het bevorderingscomité beroepshoofdofficieren van 8 oktober
2018 onontvankelijk is ratione materiae. Zij argumenteert dat uit artikel 11 van
het koninklijk besluit van 7 april 1959 ‘betreffende de stand en de bevordering
van de beroepsofficieren’ (hierna: het koninklijk besluit van 7 april 1959) blijkt
dat de minister van Defensie er niet toe gehouden is om zich bij het advies van
het bevorderingscomité aan te sluiten. Het advies van het bevorderingscomité
betreft een louter voorbereidende handeling die de benoemende overheid niet
IX-9486-7/27
bindt of haar beoordelingsvrijheid beperkt en die dienvolgens niet voor
vernietiging vatbaar is. Overigens heeft de Raad van State in het verleden ook al
geoordeeld dat de adviezen van de bevorderingscomités niet-aanvechtbare,
voorbereidende maatregelen zijn omdat ze noch de minister van Defensie, noch
de koning, binden.
In de memorie van wederantwoord stelt verzoeker dat het
eindbesluit wordt betwist in de zaak A. 227.892/IX-9529. Met betrekking tot de
stelling dat het advies van het bevorderingscomité een voorbereidende handeling
is die niet voor beroep vatbaar is, doet verzoeker gelden dat het of het één of het
ander is. Ofwel is het advies een eindbesluit waartegen een beroep kan worden
ingesteld, ofwel is het geen eindbesluit maar dan kan de verwerende partij in de
zaak A. 227.892/IX-9529 niet beweren dat het benoemingsbesluit draagkrachtig
is gemotiveerd aangezien het advies louter in een besluit is gegoten zonder
onderzoek en motivering terwijl de minister van Defensie niet ertoe gehouden is
om het advies bij te vallen. Eén van beide beslissingen moet op ontvankelijke
wijze kunnen worden bestreden en minstens één van beide moet ook worden
vernietigd, aldus verzoeker.
Beoordeling
Blijkens de omschrijving van het voorwerp van het beroep in de
zaak A. 227.102/IX-9486 is het beroep in die zaak enkel gericht tegen het
eindadvies van het bevorderingscomité van 8 oktober 2018 in zoverre verzoeker
niet gunstig wordt gerangschikt en niet voor bevordering wordt aanbevolen en
twintig andere kandidaten wel worden aanbevolen voor bevordering. Hoewel
verzoeker in punt tien van zijn feitelijke uiteenzetting ook stelt dat hij zich met
het verzoekschrift verhaalt tegen de benoeming van zijn concurrenten, moet
worden
vastgesteld
dat
verzoeker
hieromtrent
geen
enkele
verdere
verduidelijking meer geeft, noch enig stuk neerlegt waaruit deze benoeming
blijkt. Er wordt dan ook aangenomen dat het beroep in de zaak A. 227.102/IX9486 louter gericht is tegen het eindadvies van het bevorderingscomité van 8
IX-9486-8/27
oktober 2018 en niet tegen het koninklijk besluit nr. 2553 van 6 december 2018
waarbij verzoekers concurrenten tot majoor zijn benoemd – besluit waartegen
verzoeker een afzonderlijk beroep heeft ingesteld (de zaak A. 227.892/IX-9529).
Verzoeker betwist dit ook niet.
Artikel 11 van het koninklijk besluit van 7 april 1959 luidt:
“Onze keuze geschiedt op voordracht van de Minister van Defensie, in de
volgorde der lijsten van kandidaten, op basis van de beoordelingselementen
die de dag vóór het comité beschikbaar waren, en, in iedere lijst, binnen de
perken van het aantal ambten dat door de Minister van Defensie, bij
gelegenheid van het onderzoek door het comité, werd toegekend.
De Minister van Defensie is er niet toe gehouden zich bij het advies van het
comité aan te sluiten.
[…]”
9.
Uit voormeld artikel 11 van het koninklijk besluit van 7 april
1959 blijkt dat het advies van het bevorderingscomité geen voor vernietiging
vatbare, doch een louter voorbereidende rechtshandeling is aangezien de minister
van Defensie bij zijn voordracht van de kandidaten voor benoeming er niet toe
gehouden is om zich bij het advies van het bevorderingscomité aan te sluiten en
er dus niet door gebonden is. Het advies doet op zich geen rechtsgevolgen
ontstaan. Die rechtsgevolgen ontstaan pas door de benoeming bij koninklijk
besluit op voordracht van de minister van Defensie.
De exceptie is gegrond. Het beroep in de zaak A. 227.102/IX-
9486 is onontvankelijk.
VI. Onderzoek van de middelen in de zaak A. 227.892/IX-9529
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
Het eerste middel is genomen uit de schending van de artikelen
IX-9486-9/27
2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke motivering van
de bestuurshandelingen’ (hierna: de formelemotiveringswet).
IX-9486-10/27
Verzoeker voert aan dat hem op geen enkele wijze is
meegedeeld waarom andere kandidaten primeren en dat dit ook niet blijkt uit het
bestreden besluit. Dit klemt des te meer doordat de verwerende partij in de zaak
A. 227.102/IX-9486 argumenteert dat de koning niet gebonden is door de
voordracht
van
het
bevorderingscomité,
zodat
dit
geen
aanvechtbare
bestuurshandeling is. In dat geval moet in het bestreden besluit duidelijk worden
uiteengezet waarom de ene wel en de andere niet wordt bevorderd en kan de
verwerende partij zich er niet toe beperken in de bestreden beslissing te
vermelden dat zij kennisneemt van het advies van het bevorderingscomité nu dit
geenszins determineert wie kan worden bevorderd. Ook de motivering “dat het
bevorderingscomité een aantal officieren gunstig heeft aanbevolen” voldoet niet
want anders zou het beroep gericht tegen de voordracht (de zaak A. 227.102/IX9486) ratione materiae wél ontvankelijk moeten zijn. Als de benoemende
overheid geen eigen beoordeling maakt, kan niet worden beweerd dat er een
beslissing is genomen krachtens bepaalde motieven. In elk geval zijn die
motieven niet geformaliseerd. Er wordt niet verduidelijkt welke stap er wordt
gezet tussen het niet-bindend advies en het eindbesluit. Dit is niet zomaar een
formalisme. Verzoeker kan de hoop hebben dat er tussen de voordracht en het
eindbesluit een partijdigheid wordt weggefilterd. Dit zou dan ook moeten blijken
uit de motivering. Daarvan is echter niets terug te vinden.
Voor zover de verwerende partij verwijst naar de motieven van
een aantal voorbereidende bestuurshandelingen, repliceert verzoeker in de
memorie van wederantwoord dat op geen enkele wijze blijkt dat de motieven van
die voorbereidende bestuurshandelingen werden bijgevallen en welke motieven
er dan werden bijgevallen. Uit niets blijkt waarom de ene kandidaat primeert op
de andere en waarom de ene kandidaat hoger scoort dan de andere.
Voor zover de verwerende partij opwerpt dat verzoeker geen
belang heeft bij een vernietiging van de bestreden beslissing omwille van een
schending van de formelemotiveringsplicht, repliceert verzoeker in zijn laatste
memorie
dat
uitleg
achteraf
geen
afbreuk
doet
aan
de
IX-9486-11/27
formelemotiveringsvereisten.
In de mate dat de verwerende partij zich beroept op een
motivering door verwijzing naar een advies argumenteert verzoeker dat in dat
geval op klare en duidelijke wijze te kennen moet worden gegeven dat de
beslissingnemer zich ook geheel aansluit bij dat advies. Te dezen is dit niet het
geval. Er wordt louter verwezen naar een gunstige aanbeveling door het
bevorderingscomité, maar er wordt niet gemotiveerd dat dit overeenkomstig een
rangschikking is gebeurd en dat de steller van het bestreden besluit zich bij die
rangschikking aansluit. Het louter verwijzen naar een gunstige aanbeveling
zonder op minimale wijze te kennen te geven dat men zich die aanbeveling eigen
maakt, kan niet gelden als een formele motivering. Dit is evident aangezien het
eindadvies van het bevorderingscomité geen eindbesluit is. Dan moet worden
duidelijk gemaakt dat er nog is nagedacht alvorens het eindbesluit is genomen.
Reeds om die reden is de formelemotiveringsplicht miskend. Verzoeker
benadrukt voorts dat hij net als de benoemde kandidaten voldeed aan de
voordrachtsvoorwaarden.
Uit
de
notificatie
van
het
advies
van
het
bevorderingscomité blijkt echter geenszins waarom de benoemde kandidaten op
hem primeren. Andere adviezen zijn hem niet ter kennis gebracht. Ook om die
reden is de formelemotiveringsplicht geschonden.
Verzoeker wijst er vervolgens op dat de ratio legis van de
formelemotiveringsplicht erin bestaat dat een adressaat van een besluit
daadwerkelijk de motieven die dat besluit schragen, kan toetsen. Het besluit moet
dus formeel gemotiveerd zijn zodat een dergelijke toetsing mogelijk is.
Verzoeker verlangt geen uitvoerige motivering maar wel dat overzichtelijk en op
korte wijze wordt uiteengezet waarom de benoemde kandidaten op hem
primeren. Ten onrechte leidt de verwerende partij uit een arrest waarin wordt
gesteld dat niet alles tot in het kleinste detail moet worden gemotiveerd af dat er
eigenlijk geen motivering meer moet worden verstrekt.
Voor zover de verwerende partij verwijst naar het vademecum
IX-9486-12/27
‘Inspecteur supérieur’ doet verzoeker gelden dat een dergelijk vademecum hoe
dan ook niet primeert op de formelemotiveringswet. Dat aan de OBVK allerlei
interne regels zijn opgelegd, doet geen afbreuk aan het feit dat de
formelemotiveringswet moet worden gerespecteerd.
Verzoeker beweert voorts nog dat het werkelijke motief voor
zijn niet-benoeming gelegen is in het feit dat hij als klokkenluider is opgetreden.
Mocht dit formeel worden gemotiveerd dan kan dat motief worden aanvaard
maar dat impliceert dan wel dat de verwerende partij erkent dat zij op partijdige
wijze heeft gewerkt en dat de niet-voordracht van verzoeker berust op een nietdraagkrachtig motief.
Beoordeling
Verzoeker voert in essentie aan dat hem op geen enkele wijze is
meegedeeld waarom de bevorderde kandidaten primeren boven hem en dit
evenmin blijkt uit het bestreden besluit waarin enkel wordt vermeld dat de
benoemende
overheid
kennisneemt
van
de
aanbeveling
van
het
bevorderingscomité. Hij stelt dat de koning geen eigen beoordeling heeft gemaakt
en in het bestreden besluit geen motieven zijn gefinaliseerd.
15.1.
Op 28 november 2018 zijn een aantal documenten – naar
aanleiding van de vraag van verzoeker in het kader van de openbaarheid van
bestuur – aan verzoeker meegedeeld. Bij die documenten was onder meer het
verslag van het bevorderingscomité van 8 oktober 2018 gevoegd, alsook de
omstandige voordrachtfiche van verzoeker, de beschrijving van de criteria voor
de
comités
hoofdofficier
van
8
oktober
2018
bevattende
het
“beoordelingssysteem dat voor alle comités gebruikt wordt om de kandidaturen te
onderzoeken en om de kandidaten te rangschikken” en de rangschikking van de
kandidaten met vermelding van de punten.
IX-9486-13/27
15.2.
De thans bestreden bevorderingen zijn gebeurd bij koninklijk
besluit nr. 2553 van 6 december 2018 waarbij de twintig door het voormelde
bevorderingscomité aanbevolen kandidaten zijn benoemd in de graad van majoor.
Dit besluit wordt gemotiveerd door de volgende overweging:
“Overwegende dat het bevorderingscomité van 8 oktober 2018 Ons de
volgende officieren gunstig heeft aanbevolen voor benoeming tot de hogere
graad en dat zij aan de vereiste bevorderingsvoorwaarden voldoen.”
De voormelde overweging in de aanhef van het bestreden
besluit is beslist ongelukkig geformuleerd, maar hieruit afleiden dat de koning
geen eigen beoordeling heeft gemaakt gaat een brug te ver. Die overweging moet
eerder zo worden begrepen dat de koning zich wenst aan te sluiten bij de
aanbeveling en de rangschikking van het bevorderingscomité van 8 oktober 2018
– de (eerste) twintig kandidaten die zijn voorgedragen worden benoemd – en bij
de
vaststelling
dat
de
aanbevolen
kandidaten
voldoen
aan
de
bevorderingsvoorwaarden. De koning wordt aldus geacht de motieven van het
bevorderingscomité bij te vallen.
15.3.
dat
In het verslag van het bevorderingscomité van 8 oktober 2018 –
aan
verzoeker
is
meegedeeld
–
wordt
de
rangorde
van
de
aanbevelenswaardige kandidaten als volgt verantwoord:
“4. De rangorde van de aanbevelenswaardige kandidaten
[…]
a. De leden van het comité hebben kennis kunnen nemen van de
voorgestelde criteria en gewichten (zie Bijl D) en de laatste
aanvullingen aan de persoonlijke dossiers. De OBVK stelt nu de
eindrangschikking voor.
[…]
b. Het voorstel van rangschikking wordt voorgelegd aan het comité.
[…]
c. De rangschikking (zie Bijl E) wordt bij handopsteken goedgekeurd.
[…]”
Aangezien er maximum twintig plaatsen mogen worden
toegekend, beveelt het bevorderingscomité op grond van de hem voorgelegde
IX-9486-14/27
rangschikking waarbij het zich aansluit, de eerste twintig gerangschikte
kandidaten aan voor benoeming.
15.4.
Het bevorderingscomité steunt op zijn beurt aldus op de
rangschikking opgesteld door de OBVK. Zoals hiervóór is gesteld, heeft
verzoeker bij de mededeling van 28 november 2018, ook de rangschikking van de
kandidaten met vermelding van de punten gekregen. Daaruit blijkt dat er een
vergelijking tussen de verschillende kandidaten heeft plaatsgevonden op basis
van de vooropgestelde beoordelingscriteria. De beschrijving van die criteria en de
subcriteria, alsook de puntenverdeling, waren bij de voormelde mededeling van
28 november 2018 gevoegd. Uit de bijgevoegde rangschikking blijkt dat
verzoeker op de dertigste plaats is gerangschikt met een totaal van 675,6 punten
op 1000. Hij kon derhalve uit dit alles de redenen afleiden waarom hij niet werd
aanbevolen en de redenen waarom zijn concurrenten wel werden aanbevolen.
15.5.
Uit wat voorafgaat volgt dat het normdoel van de
formelemotiveringswet is bereikt. Anders dan verzoeker beweert, is dan niet
vereist uit oogpunt van de formelemotiveringsplicht, dat hij ook in kennis gesteld
moet worden van de voordrachtfiches van alle bevorderde kandidaten. Dit is geen
zaak meer van formele, maar van materiële motivering, zodat verzoeker geen
belang heeft bij dit middel.
Het eerste middel is onontvankelijk.
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
Het tweede middel is genomen uit de schending van het
onpartijdigheidsbeginsel.
Verzoeker voert aan dat zijn beoordelaars omwille van
IX-9486-15/27
subjectieve partijdigheid verhinderd waren om hem correct te beoordelen en
objectieve gegevens bij te brengen in functie van het bevorderingscomité.
Verzoeker verduidelijkt dat hij een persoonlijk conflict heeft met zijn eerste
beoordelaar, korpscommandant X.V.D.W. Dit blijkt reeds uit de commentaar van
de tweede evaluator over de evaluatienota 2007 (versta: 2017) waarin hij stelt:
“Voor bepaalde criteria is er een subjectieve geladenheid.” Voorts blijkt de
partijdigheid van de korpscommandant ook uit het feit dat hij de weg afsnijdt
naar bevordering door de toestemming om cursussen te volgen te weigeren,
hetgeen op zijn beurt tot gevolg heeft dat hem een bevordering wordt geweigerd
omdat er geen cursussen werden gevolgd. Zo werd verzoeker geweigerd een
cursus over terrorisme en radicalisering te volgen omdat hij omwille van de
werkdruk onmisbaar is en vervolgens kan hij niet worden bevorderd. Ook tijdens
het post-comitégesprek werd meegedeeld dat verzoeker “in de parawereld” niet
goed wordt bekeken. Dit gaat ook over het conflict met de korpscommandant, dat
verband houdt met ernstige incidenten die zich in 2016 in het korps hebben
voorgedaan waarbij stagiairs mensonwaardig werden behandeld en waartegen
verzoeker een strafklacht met burgerlijke partijstelling heeft ingediend, onder
meer tegen de korpscommandant, die gepoogd heeft het incident in de doofpot te
stoppen. Ten slotte stelt verzoeker dat zijn eerste en zijn tweede beoordelaar
reeds vóór september 2017 op de hoogte waren van zijn vraag tot psychosociale
interventie. Zij hadden zich op dat moment reeds moeten onthouden van
evaluatie, voordrachten en toekenning van punten. Dit is echter niet gebeurd
zodat het bestreden besluit op onherstelbare wijze door partijdigheid is aangetast.
In de memorie van wederantwoord argumenteert verzoeker dat
in het eindverslag van de preventieadviseurs, opgesteld na zijn verzoek om
psychosociale bemiddeling, gewag wordt gemaakt van een “hyperconflict” dat is
ontstaan in de periode 2015-2016 en dat er in de periode 2016-2017 sprake is van
betrokkenheid hierbij van de korpscommandant. Het is in strijd met dat verslag
dat de verwerende partij beweert dat het chronologisch onmogelijk is dat er
sprake is van partijdigheid bij de voordrachten voor bevordering. De
voordrachten zijn wel degelijk gebeurd “door die actoren die contradictorisch ten
IX-9486-16/27
aanzien van verzoeker staan in dit hyperconflict”. Het betreft een “vastgestelde en
onloochenbare subjectieve partijdigheid”. Verzoeker verwijst ook opnieuw naar
zijn klacht met burgerlijke partijstelling die niet los kan worden gezien van het
hyperconflict en naar de omstandigheid dat de beoordelaars reeds in september
2017 op de hoogte waren van zijn vraag om psychosociale interventie. Volgens
verzoeker is partijdigheid ook de oorzaak ervan “dat de weg naar de cursussen
was afgesneden”. Tijdens het post-comitégesprek “werd [ronduit] toegegeven dat
er hindernissen werden geplaatst om opleidingen te volgen”. Ook het weigeren
om verzoeker de cursus te laten volgen over terrorisme en radicalisering kan
partijdigheid aantonen.
In de laatste memorie benadrukt verzoeker dat de animositeit
tussen hem en zijn eerste evaluator dateert van vóór de voordrachten. Dat de
klacht met burgerlijke partijstelling ná de voordrachten is ingediend, is omdat
verzoeker daarmee heeft gewacht tot niets anders mogelijk bleek en tot hij terug
was uit Mali. Uit het psychologisch verslag blijkt dat de partijdigheid al vroeger
bestond. Dit blijkt ook uit het onderzoek naar het “countdown incident” dat
verzoeker niet in de doofpot wilde laten verdwijnen en waarbij hij uiteindelijk als
klokkenluider is opgetreden. Uit het onderzoeksverslag blijkt dat de eerste
evaluator allesbehalve alert en naar behoren op die incidenten heeft gereageerd.
Volgens verzoeker “blijkt dus dat het onderzoek indertijd helemaal niet naar
behoren is verlopen” en “spoort [dit] uiteraard met de hele doofpotoperatie,
waarbij verzoeker moest ‘gestraft’ worden”. Verzoeker besluit dat de subjectieve
partijdigheid in hoofde van X.V.D.W. “op het relevante ogenblik bestond” en dat
“[z]ijn puntentoekenning […] dus compleet gevitieerd [is] door deze persoonlijk
partijdige instelling van [X.V.D.W.]”.
Beoordeling
Het vereiste van subjectieve onpartijdigheid houdt in dat een
personeelslid, een beraadslagend orgaan of een lid daarvan zich onthoudt van
deelname aan een beslissing over een onderwerp waarbij het betrokken
IX-9486-17/27
personeelslid, orgaan of lid daarvan een rechtstreeks en persoonlijk belang heeft,
zodat het geacht moet worden niet meer op een objectieve wijze te kunnen
oordelen. Een dergelijk belang kan van morele aard zijn, wanneer reeds een
duidelijk standpunt werd ingenomen en niet zonder gezichtsverlies op dat
standpunt zou kunnen worden teruggekomen.
Een verzoekende partij mag zich niet in het algemeen beklagen
over subjectieve partijdigheid, maar moet precieze feiten of concrete
aanwijzingen bijbrengen die de aangevoerde partijdigheid aantonen.
21.1.
In dit geval steunt verzoeker zijn grief van subjectieve
partijdigheid op het bestaan van een conflict met zijn korpscommandant, tevens
de eerste evaluator.
21.2.
Verzoeker leidt dit vooreerst af uit de commentaar van de
tweede evaluator bij de evaluatie 2017 door de korpscommandant als eerste
evaluator.
Na het indienen van het verweerschrift tegen de evaluatie door
de korpscommandant (eerste evaluator) heeft de tweede evaluator inderdaad de
score voor drie criteria (‘zelfstandigheid en initiatief’, ‘loyaliteit en integriteit’ en
‘zin voor verbetering’) verhoogd van zeven naar acht. De tweede evaluator
motiveert dit als volgt:
“Voor bepaalde criteria is er een subjectieve geladenheid en heeft de
KorpsComd dezelfde norm gehanteerd voor de evaluatie van zijn
medewerkers; een score 7-8 is goed tot zeer goed. Dit verklaart waarom ik
mij beperk in het herevalueren van de onderstaande criteria.”
Het
is
eigen
aan
een
evaluatiesysteem
waarbij
een
verweerschrift kan worden ingediend dat de tweede evaluator correcties kan
doorvoeren van de toegekende scores. Dat daarbij gewag gemaakt wordt van een
“subjectieve geladenheid” in hoofde van de eerste evaluator toont op zich echter
nog niet aan dat er sprake is van een conflict tussen verzoeker en zijn
IX-9486-18/27
korpscommandant dat heeft geleid tot een subjectieve partijdigheid in hoofde van
de korpscommandant.
21.3.
Voorts stelt verzoeker dat de korpscommandant hem geen
toelating geeft om cursussen te volgen terwijl het niet-volgen van cursussen
wordt aangerekend in de bevorderingsprocedure. Verzoeker verwijst naar het
weigeren van de toelating om een cursus inzake terrorisme en radicalisering te
volgen, hoewel hij bereid was om de cursus zelf te bekostigen. De toelating werd
echter geweigerd omwille van interne werkdruk en het feit dat verzoeker
onmisbaar was. Naast de vaststelling dat verzoeker niet aantoont dat de interne
werkdruk geen deugdelijk motief was om de toelating te weigeren, wijst de
verwerende partij er in de memorie van antwoord geheel terecht op dat de
betrokken cursus maximaal één punt meer in de bevorderingsvoordracht had
opgeleverd, dat aan verzoeker wel de toelating werd verleend voor een andere
cursus waarvoor een score van 0,125 werd toegekend en dat de bevorderde
medekandidaat N.M. in de bevorderingsvoordracht voor het volgen van cursussen
een score van 3,23 heeft gekregen, terwijl verzoeker een score van 5,61 heeft
gekregen. Uit die gegevens kan worden afgeleid dat uit het louter weigeren van
de toelating om een cursus over terrorisme en radicalisering te volgen geen
praktijk kan worden afgeleid om verzoeker inzake het volgen van cursussen te
benadelen teneinde zijn bevordering onmogelijk te maken. Ook met dit argument
toont
verzoeker
geen
subjectieve
partijdigheid
in
hoofde
van
zijn
korpscommandant aan.
21.4.
Verzoeker verwijst ook naar het feit dat hij naar aanleiding van
incidenten in 2016 een strafklacht met burgerlijke partijstelling heeft ingediend,
onder meer tegen de korpscommandant die de feiten in de doofpot zou hebben
trachten te stoppen.
Verzoeker heeft deze klacht ingediend op 29 oktober 2018. De
klacht dateert derhalve van ná de beoordeling die de korpscommandant aan
verzoeker heeft gegeven naar aanleiding van de bevorderingsvoordracht. Die
IX-9486-19/27
klacht kan op zich dan ook het gebrek aan onpartijdigheid van de
korpscommandant naar aanleiding van de bevorderingsvoordracht niet aantonen.
Verzoeker leidt ook subjectieve partijdigheid af uit het feit dat
hij een psychosociale interventie heeft gevraagd, waarvan zowel de eerste als de
tweede evaluator op de hoogte was vóór september 2017, zodat zij van dan af niet
meer onpartijdig konden oordelen over verzoeker.
Naast het gegeven dat de tweede evaluator niet betrokken was
bij het verzoek tot formele psychosociale interventie, moet ook worden
vastgesteld dat verzoeker nalaat om concreet aan te tonen dat de eerste en de
tweede evaluator reeds vóór september 2017 op de hoogte waren van dit verzoek
tot interventie. Uit het administratief dossier blijkt dat het verzoek tot
psychosociale interventie door de interne preventiedienst pas op 24 september
2018 werd ontvangen, dit is nadat alle beoordelingen in het kader van de
bevorderingsvoordracht waren gebeurd. Het verzoek tot formele psychosociale
interventie van 24 september 2018 kan dan ook de partijdigheid van de eerste en
de tweede evaluator bij de bevorderingsvoordracht niet aantonen.
In zoverre verzoeker in zijn memorie van wederantwoord
verwijst naar de inhoud van het eindadvies van de preventieadviseurs naar
aanleiding van de formele psychosociale interventie waaruit blijkt dat er een
“hyperconflict” bestaat dat is ontstaan in de periode 2015-2016 en dat er in de
periode 2016-2017 sprake is van betrokkenheid hierbij van de korpscommandant
– gegevens waarvan verzoeker kennis heeft gekregen na het indienen van het
verzoekschrift – waaruit verzoeker dan subjectieve partijdigheid in hoofde van de
korpscommandant afleidt, moet worden vastgesteld hetgeen volgt.
In het eindadvies wordt inderdaad gewag gemaakt van een
hyperconflict waarbij verzoeker en de korpscommandant betrokken zijn. Uit het
eindadvies blijkt echter ook dat verzoeker de perceptie heeft dat de organisatie
(de hiërarchie) tegen hem is en dat hij niet in staat is om kritiek te incorporeren en
zichzelf in vraag te stellen: alle gebeurde feiten worden geëxternaliseerd naar de
IX-9486-20/27
aangeklaagde (de korpscommandant) of de werksituatie. Met betrekking tot de
korpscommandant wordt in het advies gesteld dat deze het gedrag van verzoeker
(het niet opnemen van bepaalde taken) tolereert en niet kordaat genoeg reageert
en dat door dit gebrek aan reactie het gedrag van verzoeker wordt goedgekeurd
en bekrachtigd. Zo delegeert de korpscommandant taken die verzoeker moet
uitvoeren aan collega’s, maar blijft hij verzoeker positief evalueren en laat hij toe
dat verzoeker zich in zijn bureau terugtrekt zonder vergaderingen met collega’s
bij te wonen.
Met betrekking tot de evaluaties wordt in het eindadvies gesteld
dat verzoeker in 2017 inderdaad enkele punten lager scoort, maar dat dit objectief
nog steeds uitstekende cijfers zijn en dat uit die evaluatie niet blijkt dat verzoeker
bepaalde taken niet of niet naar behoren uitvoert. Uit deze bevindingen kan
worden afgeleid dat uit het louter bestaan van een hyperconflict waarbij
verzoeker en de korpscommandant betrokken zijn, niet kan worden besloten tot
partijdigheid bij het opstellen van de evaluatie.
Het tweede middel is niet gegrond.
C. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
Het derde middel is genomen uit de schending van de artikelen
10, 11 en 33 van de Grondwet, van de materiëlemotiveringsplicht en van het
redelijkheidsbeginsel.
Verzoeker voert aan dat uit artikel 33 van de Grondwet
voortvloeit dat in het belang van de natie de bekwaamste moet worden bevorderd.
Te dezen is dit echter niet gebeurd. Het grondwettelijk gelijkheidsbeginsel vereist
dan weer dat ieders aanspraken in gelijkheid worden vergeleken en dat niemand
mag worden gediscrimineerd. Ook dit is niet gebeurd aangezien verzoekers
IX-9486-21/27
kwaliteiten, in vergelijking met de andere kandidaten, niet naar behoren werden
ingeschat. Er is op een onredelijke wijze aan besluitvorming gedaan.
Verzoeker licht toe dat hij in de stukken die hij na zijn verzoek
in het kader van de openbaarheid van bestuur van de verwerende partij heeft
ontvangen, als uiterst succesvol wordt omschreven en zelfs de hemel wordt
ingeprezen terwijl zijn punten daarmee niet in overeenstemming zijn. Dit is niet
consistent en redelijk. Als hem “fenomenale capaciteiten” worden toegeschreven
moeten daar de juiste quoteringen aan worden gekoppeld. De thans bestaande
discrepantie tussen quoteringen en omschrijvingen van de kwaliteiten is
onredelijk en kan geen materiële grond vormen om aan verzoeker voorbij te gaan.
Verzoeker stelt te moeten gissen naar de redenen waarom hij
toch niet wordt bevorderd. De verwerende partij heeft het over vormingen, maar
ofschoon verzoeker zelf om vormingen vraagt en er zelfs zelf voor wil betalen,
worden deze hem geweigerd. Dit is onredelijk en een schending van het
gelijkheidsbeginsel. Aan de ene kandidaat wordt een vorming toegestaan
waardoor hij een beoordelingsbonus krijgt, terwijl aan de andere kandidaat een
vorming wordt geweigerd wat gepaard gaat met een beoordelingsmalus. Dit
schendt het gelijkheidsbeginsel.
Verzoeker verwijst ook naar de internationale waardering die
hij kreeg na zijn opdracht in Mali. Niet alleen moet dit tot bonuspunten leiden,
maar dit toont misschien ook aan dat een aantal quoteringen – die ondanks de
verbloemende woorden niet kunnen worden vergeleken met deze internationale
waardering – niet correct zijn.
Verzoeker erkent voorts dat zijn beroepsproeven naar beneden
zijn gewaardeerd omdat hij omwille van familiale omstandigheden twee examens
niet heeft kunnen afleggen. Niettemin was hij duidelijk geslaagd. Zijn totale score
verminderde wel maar dit lag aan familiale omstandigheden. Daarmee dient ook
rekening te worden gehouden.
IX-9486-22/27
Verzoeker maakt tot slot nog voorbehoud om na kennisname
van het volledige dossier desgevallend het derde middel aan te vullen. Hij merkt
op dat het gebrek aan formele motivering het moeilijk maakt om de materiële
motivering te toetsen.
IX-9486-23/27
In de mate dat de verwerende partij argumenteert dat de punten
worden toegekend op basis van een wetenschappelijk systeem, repliceert
verzoeker in de memorie van wederantwoord dat het niet te verklaren is dat dit
systeem elk jaar wonderwel leidt tot het vereiste taalevenwicht. Dit is niet
mogelijk. Indien een wetenschappelijk systeem zou worden gebruikt, zouden er
achteraf correcties moeten worden doorgevoerd om een taalevenwicht te
bereiken. Dit gebeurt nooit, wat bewijst dat de stelling van de verwerende partij
zonder meer onjuist is. Verzoeker meent ook dat niet is geantwoord op de
uiteenzetting in het verzoekschrift.
In zijn laatste memorie benadrukt verzoeker nogmaals dat er
een discrepantie is tussen de zeer lovende commentaren en de hem toegekende
scores. Hij herhaalt dat wanneer de scores op wetenschappelijke wijze tot stand
zouden komen, het onmogelijk is dat het resultaat elk jaar zou beantwoorden aan
het taalkader. Verzoeker wijst nogmaals op het gebrek aan formele motivering
dat voor hem een toetsing van de draagkracht van de motieven onmogelijk maakt.
Hij stelt dat de antipathie van X.V.D.W. ten aanzien van hem, omdat hij het
“countdown incident” niet in de doofpot wilde stoppen, ertoe heeft geleid dat hij
een aantal cursussen niet heeft mogen volgen.
Beoordeling
Verzoeker stelt in essentie dat zijn kwaliteiten, in vergelijking
met de andere kandidaten, niet naar behoren werden ingeschat en dat er op een
onredelijke wijze aan besluitvorming is gedaan.
Waar verzoeker in het verzoekschrift aankondigt het middel te
zullen aanvullen na inzage van het administratief dossier, beperkt hij zijn
wettigheidskritiek
ook
in
de
latere
procedurestukken
tot
de
eigen
puntentoekenning en maakt hij geen opmerkingen over de samenstelling van het
administratief dossier. Hij formuleert geen kritiek op de punten die aan de andere
kandidaten zijn toegekend, zodat hun evaluaties geacht moeten worden behoorlijk
IX-9486-24/27
tot stand te zijn gekomen.
Vooreerst voert verzoeker aan dat de hem toegekende scores te
laag zijn, in vergelijking met de lovende commentaren die zijn gegeven. Hij
citeert wel enkele van die commentaren in het verzoekschrift, maar verduidelijkt
geenszins voor welke concrete beoordelingscriteria de hem toegekende scores te
laag zijn en waarom deze naar zijn oordeel te laag zouden zijn. De verwerende
partij heeft nochtans in het administratief dossier verzoekers voordrachtfiche
neergelegd waarin de OBVK motiveert op welke gronden de detailscores aan
verzoeker zijn toegekend. Voorts is daaraan ook het vademecum ‘Inspecteur
supérieur’ toegevoegd waarin voor elk beoordelingscriterium wordt uiteengezet
hoe de puntentoekenning moet gebeuren. Na inzage van het administratief dossier
kon verzoeker dan ook zeer concreet aanwijzen voor welke criteria, naar zijn
oordeel, de hem toegekende score te laag was in vergelijking met de
commentaren en waarom hij van oordeel was dat hem een hogere score had
moeten worden toegekend. In zoverre verzoeker op zeer algemene wijze poneert
dat de hem toegekende scores te laag zijn in vergelijking met de commentaren is
het middel onontvankelijk.
Daarnaast stelt verzoeker dat hem vormingen zijn geweigerd,
wat gepaard is gegaan met een beoordelingsmalus terwijl andere kandidaten een
bonus hebben gekregen omdat zij wel vormingen konden volgen.
Bij de beoordeling van het tweede middel is reeds gebleken dat
in werkelijkheid de toelating voor het volgen van één cursus (terrorisme en
radicalisering) werd geweigerd, dat het volgen van deze cursus in de
bevorderingsvoordracht maximaal één punt zou hebben opgeleverd, dat
verzoeker wel andere cursussen heeft mogen volgen en daarvoor werd gequoteerd
en dat hij voor vorming een score van 5,61 heeft gekregen, terwijl een benoemde
medekandidaat een score van 3,23 heeft gekregen.
IX-9486-25/27
Verzoekers standpunt dat het volgen van meerdere cursussen
werd geweigerd, wat zou hebben geleid tot een lagere score dan zijn
medekandidaten, is dus niet aangetoond.
Verzoeker betoogt voorts dat de internationale waardering die
hij heeft gekregen na zijn opdracht in Mali moest leiden tot “bonuspunten” en dat
de quoteringen die aan anderen zijn toegekend “misschien” niet correct zijn.
Nog daargelaten de vaststelling dat verzoekers argumentatie
opnieuw zeer vaag en algemeen is, wordt vastgesteld dat verzoeker voor het
criterium ‘beroepservaring’ een score 10 heeft gekregen voor buitenlandse
functies en operaties. Tevens blijkt dat de buitenlandse opdracht in Mali daarbij
in aanmerking werd genomen.
Ten slotte stelt verzoeker dat ten onrechte geen rekening werd
gehouden met het gegeven dat hij omwille van familiale redenen niet heeft
kunnen deelnemen aan twee examens in het kader van zijn beroepsproeven.
Verzoeker verduidelijkt niet op grond van welke bepalingen de
verwerende partij met familiale omstandigheden rekening had moeten houden bij
het toekennen van de scores.
De kritiek die verzoeker in zijn memorie van wederantwoord
ontleent aan de vaststelling dat de beoordelingen jaar na jaar telkens resulteren in
een taalevenwicht, kon hij al aanvoeren in het inleidend verzoekschrift. Ze is
laattijdig en dus onontvankelijk.
Het derde middel is, voor zover ontvankelijk, niet gegrond.
BESLISSING
IX-9486-26/27
De
zaken
A.
227.102/IX-9486
en
A.
227.892/IX-9529
worden
samengevoegd.
-
De Raad van State verwerpt de beroepen.
-
De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van de beroepen tot
nietigverklaring en van de vordering tot schorsing, begroot op een rolrecht
van 600 euro en een bijdrage van 60 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van drieëntwintig
december tweeduizend eenentwintig, door de Raad van State, IXe kamer,
samengesteld uit:
Geert Van Haegendoren,
kamervoorzitter,
Bruno Seutin,
staatsraad,
Patricia De Somere,
staatsraad,
bijgestaan door
Tiny Temmerman,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Tiny Temmerman
Geert Van Haegendoren
IX-9486-27/27
