Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.410 (2024-01-12)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 258.410 van 12 januari 2024 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Varia (ruimtelijke ordening,
stedenbouw, leefmilieu) Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 258.410 van 12 januari 2024
in de zaak A. 236.774/X-18.194
In zake :
- Johan BRAEMS
- André BRAEMS
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Piet Verkinderen en Michiel Descheemaeker
kantoor houdend te 8310 Brugge
Baron Ruzettelaan 27
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het RUILCOMITE A11, TRAJECT LEOPOLDKANAAL - N49
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Pieter Coucke
kantoor houdend te 8000 Brugge
Cordoeaniersstraat 17
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 8 juli 2022, strekt tot de
nietigverklaring
van
het
besluit
van
het
ruilcomité
A11,
traject
Leopoldkanaal-N49, van 5 mei 2022 tot het vaststellen en neerleggen van de
plannen en lijsten vermeld in de artikelen 35, 39 en 47, 1°, 2° en 3°, van de wet van
12 juli 1976 ‘houdende bijzondere maatregelen inzake ruilverkaveling van
landeigendommen uit kracht van de wet bij de uitvoering van grote
infrastructuurwerken’.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en verzoekers hebben een memorie van wederantwoord ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.410
X-18.194-1/9
Eerste auditeur Tom De Waele heeft een verslag opgesteld.
Verzoekers en de verwerende partij hebben een laatste memorie
ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 15 december 2023.
Staatsraad Stephan De Taeye heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Jens Joossens, die loco advocaten Piet Verkinderen en
Michiel Descheemaeker verschijnt voor verzoekers en advocaat Annelies Geerts,
die loco advocaten Pieter Coucke en Luc Coucke verschijnt voor de verwerende
partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Tom De Waele heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Het ruilcomité A11, traject Leopoldlaan-N49, werd opgericht bij
besluit van de Vlaamse minister van Leefmilieu, Natuur en Cultuur van 2 februari
2011 en heeft als opdracht om middels het instrument van de ruilverkaveling voor
de landbouwbedrijven flankerende maatregelen uit te werken naar aanleiding van
de aanleg van de nieuwe autosnelweg A11.
3.2.
Bij besluit van de bevoegde Vlaamse minister van 3 juli 2014
wordt de blokgrens van de gebruiksruil A11, traject Leopoldlaan-N49, vastgesteld.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.410
X-18.194-2/9
3.3.
Met een besluit van de Vlaamse regering van 12 juni 2015 wordt
beslist dat de gronden aangeduid bij het voormelde ministerieel besluit van 3 juli
2014 het voorwerp zullen uitmaken van de zogenaamde vereenvoudigde
ruilverkaveling A11, traject Leopoldlaan-N49 (hierna: de ruilverkaveling).
3.4.
Op 17 september 2019 worden de plannen en kaarten opgemaakt
voor de inbreng en toebedeling van gronden binnen de ruilverkaveling.
3.5.
Verzoekers zijn eigenaars van een hoeve met gronden, gelegen
aan de Fonteinestraat 163 te Knokke-Heist (Westkapelle).
3.6.
Met een aangetekende brief van 30 september 2019 worden
verzoekers op de hoogte gesteld van het ontwerp van de ruilverkaveling, met de
mededeling dat opmerkingen en bezwaren kunnen worden ingediend tegen
uiterlijk 30 oktober 2019. Met een schrijven van 17 januari 2020, en derhalve
buiten de termijn van het openbaar onderzoek, dienen verzoekers een schriftelijk
bezwaarschrift in tegen de voorgenomen ruilverkaveling.
3.7.
De verwerende partij bespreekt op 20 februari 2020 verzoekers’
bezwaarschrift. Voorgesteld wordt om het bezwaar niet aan te nemen en om de
voorgestelde ruilverkaveling te behouden.
3.8.
Op 5 mei 2022 neemt de verwerende partij het bestreden besluit
“tot het vaststellen en neerleggen van de plannen en lijsten” die deel uitmaken van
de ruilverkaveling.
IV. Onderzoek van het enige middel
Uiteenzetting van het middel
Verzoekers voeren in een enig middel de schending aan van het
motiverings-, zorgvuldigheids- en redelijkheidsbeginsel.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.410
X-18.194-3/9
Zij betogen dat het bestreden besluit erkent dat hun situatie
problematisch is, maar dat het de ruilverkaveling toch doorvoert omdat het groter
kader moet worden bekeken. Ook wordt verwezen naar conflicten in het verleden,
waarvan niet duidelijk is wat daarmee wordt bedoeld en wat de relevantie ervan is.
Dat een perceel “als een eiland ligt”, is al evenmin een afdoende reden, nu alle
omliggende gronden op heden perfect bereikbaar zijn en de verwerende partij niet
aantoont dat de voordelen voor de omliggende eigenaars zouden opwegen tegen
verzoekers’ nadelen. De gemaakte belangenafweging wordt niet verduidelijkt. Ten
slotte bekritiseren verzoekers dat het bestreden besluit stelt dat het “onwerkbaar is
om rekening te houden met het aantal [meters] dat langs een waterloop ligt en voor
iedere eigenaar en gebruiker hiervoor een balans op te maken”. Verzoekers
noemen dit onbegrijpelijk en problematisch in het kader van een project waar jaren
aan gewerkt werd. Het hoeft volgens hen geen betoog dat stroken langs grachten en
waterlopen wel een cruciale invloed kunnen hebben.
Beoordeling
5.1.
Het bestreden besluit vermeldt de volgende doelstellingen:
“[…]
- er is gestreefd naar grotere kavels en een groepering van de gronden van
de landbouwers zoveel mogelijk aan één kant van de A11 en rond de
boerderij;
- de toebedeelde kavels zijn zoveel als mogelijk toegankelijk gemaakt
vanop de openbare weg;”
Artikel 36 van de wet van 12 juli 1976 ‘houdende bijzondere
maatregelen inzake ruilverkaveling van landeigendommen uit kracht van de wet
bij de uitvoering van grote infrastructuurwerken’ (ruilverkavelingswet) bepaalt dat
“bij de classificatie van de gronden […] het comité geen rekening [houdt] met
gegevens die geen verband houden met de cultuur- of bedrijfswaarde van de grond,
[…] noch met gegevens die geen verband houden met de landbouwbestemming
van het goed”. Andere gegevens “die als meer- of minderwaarden van de kavels
worden aangezien, worden na de toewijzing van de nieuwe kavels afzonderlijk
geschat”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.410
X-18.194-4/9
5.2.
De verwerende partij heeft verzoekers’ desbetreffende bezwaren
als volgt beantwoord:
“Bij de gebruiksruil werd een perceel (ingekleurd in wit) gelegen tussen het
gebruik van dhr. Braems geruild zodat zijn volledige gebruik van dhr.
Braems ten noorden van de Zuidwatergang aanééngesloten werd. Voordien
diende dhr. Braems via de Heistlaan rond te rijden om perceel 329 D te
bereiken. Ook werd de blok akkerland aan de overkant van de
Fonteinestraat vergroot.
[…]
Tijdens de gebruiksruil was het niet mogelijk om het volledige perceel
weiland gelegen aan de overzijde van de Zuidwatergang te ruilen. In het
ruilverkavelingsproject zijn er meer mogelijkheden: het gebruik van de 2
buren wordt nu per gebruiker nog meer gegroepeerd.
Het ‘betwiste’ perceel ligt wel dicht bij de bedrijfszetel maar is enkel ‘te
voet’ bereikbaar. Voor het bereiken van het perceel ten Zuiden van de
Zuidwatergang (bijvoorbeeld om te bemesten) moest Dhr. Braems
rondrijden langs de Fonteinestraat en over niet bedrijfseigen percelen
rijden, de toegang rechtstreeks via zijn bedrijf is immers te smal. Deze
erfdienstbaarheid kan nu ook stopgezet worden.
Ook om sanitaire redenen is het een goede zaak dat het gebruik niet meer
door elkaar loopt. Het is billijker voor het omliggende gebruik om het
‘betwiste’ perceel toe te voegen aan het omliggende gebruik.
De ‘nieuwe’ percelen zijn nu nog niet bereikbaar van op de hoeve. Met de
werken in het kader van de ruilverkaveling zal een duiker voorzien worden
en wordt het perceel goed toegankelijk vanaf de hoeve.
[…]
Ook de eigendom van dhr. Braems werd gegroepeerd rond de bedrijfszetel.
De ‘betwiste’ op 500 m gelegen percelen werden in eigendom grotendeels
toegewezen aan de kerkfabriek en het OCMW (paars en donkergroen op
kaart). Voorheen lagen deze percelen midden in de eigendom van dhr.
Braems. De lichtblauwe percelen zijn nu ook eigendom van dhr. Braems.
[…]
Perceel 20025 ligt naast de Zuidwatergang. Ook het ‘betwiste’ perceel dat
dhr. Braems wel wou behouden ligt aan de Zuidwatergang. In de
herverkaveling wordt geen rekening gehouden met het feit of een perceel
langs een waterloop ligt of niet, geheel in overeenstemming met de
ruilverkavelingswet. De gebruiker wordt ook overbedeeld in de
herverkaveling (circa 30 are), hierdoor is wellicht, na de ruilverkaveling,
zelfs meer ruimte voor mestafzet. Aan het liggen van een perceel naast een
waterloop zijn ook voordelen verbonden zoals de mogelijkheid om een
beheersovereenkomst af te sluiten, water voor beregening ter beschikking
te hebben, rechtstreeks aansluiting voor drainage,…
De nieuwe openbare weg is noodzakelijk voor de ontsluiting van een
perceel dat niet aan het openbaar domein grenst (circa 7,35 ha groot).
Volgens dhr. Braems is dit perceel wel ontsloten via een brug over de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.410
X-18.194-5/9
Zuidwatergang naar de bedrijfszetel van de gebruiker en zo naar de
Fonteinestraat of via voormalige smalle strook eigendom langs de
Zuidwatergang.
De strook langs de Zuidwatergang kan nu wel in landbouwgebruik worden
genomen. Door een weg centraal te leggen kan hij dienstdoen voor
meerdere gebruikers (gebruik ingekleurd in oranje, beige en donkerblauw)
incl. dhr. Braems. Voor deze 3 gebruikers geeft het meer mogelijkheden
om deze grote percelen optimaler te gebruiken (circa 8,7 ha en 8,2 ha),
bijvoorbeeld m.b.t. teeltrotaties en het oogsten van de teelten. Omdat het
landbouwverkeer via deze insteekweg naar de Fonteinestraat rijdt, is het
gevaar van modder en andere hinder op de weg in de Fonteinestraat ook
kleiner. Laden en lossen kan vanop deze insteekweg. Dit is zeker wenselijk
omdat de Fonteinestraat onderdeel is van de fietsverbinding Hoeke –
Ramskapelle.
[…]
Het Ruilcomité A11 bevestigt dat het onwerkbaar is om rekening te houden
met het aantal m dat langs een waterloop ligt en voor iedere eigenaar en
gebruiker hiervoor een balans op te maken. Het Ruilcomité A11 bevestigt
de ligging van de insteekweg.
Het ruilcomité A11 begrijpt de vraag van dhr. Braems: de ruil van de
percelen zal een aanpassing vergen. De ‘te behouden’ percelen liggen dicht
bij de bedrijfszetel. Als men alleen de situatie van dhr. Braems bekijkt, lijkt
zijn vraag terecht. Daarentegen ligt dit perceel als een eiland in een ander
gebruik. In het verleden heeft dit al aanleiding gegeven tot conflicten. De
globale eigendoms- en gebruiksstructuur van dhr. Braems verbetert in het
neergelegde voorstel.
Het Ruilcomité A11 bevestigt dat de perceelsovergang over de
Zuidwaterweg niet langer noodzakelijk is voor de bereikbaarheid van de
gronden van dhr. Braems.
[…]”.
5.3.
Vooreerst dient vastgesteld te worden dat de verwerende partij
in het bestreden besluit niet “erkent” dat verzoekers’ situatie problematisch zou
zijn, zoals zij voorhouden. Enkel stelt het dat de ruilverkaveling voor verzoekers
“een aanpassing [zal] vergen”, wat het bestreden besluit evenwel nog niet onwettig
maakt.
5.4.
Het ruilcomité motiveert de ruil van verzoekers’ perceel aan de
zuidkant van de Zuidwatergang door te stellen dat dit thans een “eiland” vormt te
midden van andermans eigendom, dat verzoekers daar nu enkel rechtstreeks te voet
naartoe kunnen, en dat zij, om bijvoorbeeld het kwestieuze perceel te bemesten,
langs de Fonteinestraat moeten rondrijden om het perceel over gronden van
anderen te kunnen bereiken. Het bestreden besluit wijst verder op sanitaire
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.410
X-18.194-6/9
overwegingen die maken dat runderen afkomstig van verschillende veehouders
best niet teveel rechtstreeks in contact komen met elkaar, en stelt dat in het kader
van de ruilverkaveling de aanleg van een duiker is voorzien waardoor de nieuwe
percelen beter toegankelijk zullen zijn vanaf verzoekers’ hoeve, alsook dat
verzoekers “overbedeeld” worden voor ongeveer 30 are waardoor bijvoorbeeld
meer ruimte voor mestafzet ontstaat. Er wordt op gewezen dat ingevolge de
ruilverkaveling verzoekers’ “volledige gebruik […] ten noorden van de
Zuidwatergang aanééngesloten werd” en dat hun “eigendom […] gegroepeerd
[werd] rond de bedrijfszetel”.
5.5.
Verzoekers betrekken de voormelde overwegingen nauwelijks
of niet bij de uiteenzetting van hun middel. Hun betoog dat niet zou blijken welke
belangenafweging er werd gemaakt “en waarom bepaalde belangen meer zouden
doorwegen”, kan gezien het voormelde geen bijval vinden. Het antwoord op hun
bezwaar blijkt in de lijn te liggen van de onder randnummer 5.1 vermelde
doelstellingen van de ruilverkaveling, waarbij gestreefd wordt “naar grotere kavels
en een groepering van de gronden van de landbouwers zoveel mogelijk aan één
kant van de A11 en rond de boerderij” en waarbij de toebedeelde kavels “zoveel als
mogelijk toegankelijk gemaakt [zijn] vanop de openbare weg”.
5.6.
Verzoekers’ vraag naar de relevantie van de overweging in het
bestreden besluit aangaande “conflicten in het verleden” met betrekking tot het
gebruik van het geïsoleerde perceel ten zuiden van de Zuidwatergang, betreft een
overtollig motief. Met de verwerende partij moet immers vastgesteld worden dat
de ruilverkaveling in essentie streeft naar een groepering van gronden, en dat een
geïsoleerd perceel precies datgene is wat de ruilverkaveling wenst te remediëren,
los van de vraag of er al dan niet conflicten met betrekking tot dit perceel zijn
(geweest). Opgemerkt zij overigens dat de verwerende partij in haar memorie van
antwoord
niet
zonder
pertinentie
stelt
dat
“[h]et
gebruik
en
de
afbakening/begrenzing van een geïsoleerd perceel midden het gebruik van een
andere kavel […] logischerwijs aanleiding [kan] geven tot conflicten”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.410
X-18.194-7/9
5.7.
Ten slotte hekelen verzoekers de passage in het bestreden besluit
luidens dewelke het “onwerkbaar is om rekening te houden met het aantal [meters]
dat langs een waterloop ligt en voor iedere eigenaar en gebruiker hiervoor een
balans op te maken”. In het bestreden besluit wordt dienaangaande opgemerkt dat
de
gevolgde
handelwijze
“geheel
in
overeenstemming
[is]
met
de
ruilverkavelingswet”, die, zoals gezien, in zijn artikel 36 voorziet dat gegevens
“die als meer- of minderwaarden van de kavels worden aangezien, […] na de
toewijzing van de nieuwe kavels afzonderlijk geschat” worden. Door daar in hun
verzoekschrift enkel tegenover te stellen dat “het geen betoog [behoeft] dat stroken
langs grachten en waterlopen wél een cruciale invloed kunnen uitoefenen”, tonen
verzoekers niet aan dat de verwerende partij met haar beoordeling de grenzen van
de redelijkheid is te buiten gegaan of anderszins onwettig zou hebben gehandeld.
5.8.
Verzoekers tonen gezien het voormelde geen schending van de
aangevoerde rechtsregels aan.
5.9.
Het middel wordt verworpen.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verzoekende partijen worden verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 400 euro, een bijdrage van
22 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is
aan de verwerende partij.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.410
X-18.194-8/9
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op twaalf januari tweeduizend vierentwintig,
door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Johan Lust,
kamervoorzitter,
Jan Clement,
staatsraad,
Stephan De Taeye,
staatsraad,
bijgestaan door
Frank Bontinck,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Frank Bontinck
Johan Lust
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.410
X-18.194-9/9
