Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.588 (2024-01-25)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 258.588 van 25 januari 2024 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Bouwvergunningen en gemengde
vergunningen Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VIIe KAMER
ARREST
nr. 258.588 van 25 januari 2024
in de zaak A. 237.692/VII-41.747
In zake :
Guy BOUSSY-HAESAERT
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Stijn Van Hulle
kantoor houdend te 9930 Lievegem
Zomerlaan 1, bus 0102
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN SCHEPENEN
VAN DE STAD OOSTENDE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Michel Maus en Sylvie Vandenabeele
kantoor houdend te 8020 Oostkamp
Hertsbergsestraat 4
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het cassatieberoep, ingesteld op 16 november 2022, strekt tot de
nietigverklaring van arrest nr. RvVb-A-2223-0114 van de Raad voor
Vergunningsbetwistingen van 6 oktober 2022 in de zaak 2122-RvVb-0609-A.
II. Verloop van de rechtspleging
Het cassatieberoep is toelaatbaar verklaard bij beschikking van
26 januari 2023.
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en verzoeker heeft een memorie van wederantwoord ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.588
VII-41.747-1/15
Eerste auditeur Tom De Waele heeft op 14 juni 2023 een verslag
opgesteld, op grond van artikel 16 van het koninklijk besluit van 30 november
2006 ‘tot vaststelling van de cassatie-procedure bij de Raad van State’.
Verzoeker heeft een verzoek tot voortzetting van de procedure
teneinde te worden gehoord ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 21 december 2023.
Staatsraad Francis Van Nuffel heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Anthony Roegiers, die loco advocaat Stijn Van Hulle
verschijnt voor verzoeker en advocaat Michiel Descheemaeker, die loco advocaten
Michel Maus en Sylvie Vandenabeele verschijnt voor de verwerende partij, zijn
gehoord.
Eerste auditeur Tom De Waele heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Regelmatigheid van de rechtspleging
Verzoeker heeft een “(laatste memorie met) verzoek tot
voortzetting” van de procedure ingediend waarin hij repliceert op het verslag van
de auditeur. Het koninklijk besluit van 30 november 2006 ‘tot vaststelling van de
cassatie-procedure bij de Raad van State’ (hierna: cassatieprocedurebesluit)
voorziet niet in de mogelijkheid om na de kennisgeving van het auditoraatsverslag
nog een laatste memorie neer te leggen. Wanneer de auditeur concludeert dat het
cassatieberoep moet worden verworpen, kan de verzoeker luidens artikel 18 van
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.588
VII-41.747-2/15
het cassatieprocedurebesluit (in de versie vóór de wijziging ervan bij koninklijk
besluit van 21 juli 2023, die nog van toepassing is op deze zaak) vragen dat de
procedure wordt voortgezet teneinde te worden gehoord, bij gebreke waaraan de
afstand van het geding kan worden toegewezen. De ‘laatste memorie met verzoek
tot voortzetting van de procedure’ van verzoeker wordt slechts als procedurestuk
aanvaard in zoverre hierin de vraag wordt gesteld om de procedure voort te zetten
teneinde te worden gehoord. In zoverre het stuk een schriftelijke voorbereiding
vormt van de mondelinge uiteenzetting op de terechtzitting, wordt het beschouwd
als een loutere inlichting.
IV. Feiten
4.1.
Verzoeker is eigenaar van een gebouw aan de Ieperstraat 41 te
Oostende, waarin zich vier woongelegenheden bevinden. De verwerende partij
beslist op 17 december 2021 om dit gebouw als ‘vergund geacht’ op te nemen in
het vergunningenregister als een meergezinswoning met drie woongelegenheden.
4.2.
Het bestreden arrest verwerpt het enige middel en bijgevolg het
beroep van verzoeker tot vernietiging van voormelde beslissing.
V. Onderzoek van de middelen
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
Verzoeker voert in een eerste middel de schending aan van
artikel 6 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, artikel 149 van
de Grondwet, artikel 19 van het decreet van 4 april 2014 ‘betreffende de
organisatie en de rechtspleging van sommige Vlaamse bestuursrechtscolleges’,
artikelen 59, § 1, en 59/2, § 2, laatste lid, van het besluit van de Vlaamse regering
van
16
mei
2014
‘houdende
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.588
rechtspleging
voor
sommige
Vlaamse
VII-41.747-3/15
Bestuursrechtscolleges’, en “de algemene beginselen van machtsoverschrijding en
machtsafwending”.
In het eerste onderdeel van het middel zet verzoeker uiteen dat
de Raad voor Vergunningsbetwistingen heeft aangenomen dat de verwerende
partij geen aanvraag heeft ontvangen tot opname van het gebouw in het
vergunningenregister en op eigen initiatief tot die opname is overgegaan, terwijl
het bestreden besluit stelt dat verzoeker op 25 februari 2019 een aanvraag heeft
ingediend. De Raad voor Vergunningsbetwistingen zou volgens verzoeker niet tot
die aanname mogen zijn overgegaan in het kader van een behandeling volgens de
kortedebattenprocedure, zonder hierover het debat te heropenen met toepassing
van artikel 59/2 van het besluit van de Vlaamse regering van 16 mei 2014
‘houdende rechtspleging voor sommige Vlaamse Bestuursrechtscolleges’.
Verzoeker had voor de Raad voor Vergunningsbetwistingen immers steeds
voorgehouden dat hij nooit een aanvraag tot opname in het vergunningenregister
had gedaan, en de verwerende partij zou tot aan de sluiting van het debat hebben
volgehouden dat dergelijke aanvraag wel degelijk werd gedaan. Verzoeker wijst
erop dat hij “enkel het bestreden besluit kan aanvechten in de mate dat de motieven
in die zin aan hem zijn overgemaakt en vastgelegd, zodat [hij] bij de Raad voor
Vergunningsbetwistingen enkel middelen kon ontwikkelen die op het bestreden
besluit betrekking hebben, en niet ten aanzien van feiten die niet in het bestreden
besluit zijn aangenomen maar die door de Raad voor Vergunningsbetwistingen
geheel eenzijdig in een arrest worden vastgesteld/afgeleid uit feitelijkheden,
waaruit dan ontegensprekelijke gevolgtrekkingen worden weerhouden, die door
[hem] op geen enkel moment konden worden bestreden, en die niet het voorwerp
hebben uitgemaakt van enig debat, zodat [hij] zich ook niet kon verdedigen.”.
In het tweede onderdeel van het middel wijst verzoeker erop dat
hij in zijn enige middel voor de Raad voor Vergunningsbetwistingen had
aangevoerd dat het bestreden besluit van de verwerende partij aangetast was door
machtsoverschrijding en een schending inhield van de zorgvuldigheidsplicht
omdat het ervan uitgaat dat hij een aanvraag tot opname had gedaan, terwijl hij
nooit dergelijke aanvraag had gedaan. Het bestreden arrest zou dit middel vanuit
een verkeerde invalshoek hebben benaderd en volkomen hebben gedenatureerd,
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.588
VII-41.747-4/15
“in zoverre het bestreden arrest niet eenvoudig aan de premisse - er zou een
aanvraag tot registratiebeslissing zijn gedaan door verzoeker […] - mag
voorbijgaan, zonder daar de juiste gevolgtrekkingen aan te verbinden, om deze
these vervolgens eenvoudig vanuit een andere premisse - er is geen aanvraag
gedaan door verzoeker, maar dat zou van geen belang zijn - te gaan beoordelen
[…] zonder daaruit de juiste gevolgtrekkingen te weerhouden, met name dat het
bestreden besluit uitgaat van onjuiste premissen”.
Verzoeker zet daarbij verder uiteen dat:
“in een beroep op machtsoverschrijding precies geen uitspraak kan worden
gedaan over de subjectieve rechten van verzoeker […], zodat het
oneigenlijk voorkomt om de aanvullingen in de nota korte debatten omtrent
getuigenverklaringen, als onontvankelijk af te wijzen in de mate dat een
andere wending aan het middel zou worden gegeven, terwijl zulks louter
aanvullend was, en ofschoon verzoeker […] de insteek van het beroep
duidelijk had aangegeven:
‘[…] [De verwerende partij] werd in casu […] helemaal niet gevat met een
registratie-aanvraag, en gaat met haar beslissing haar bevoegdheid te
buiten, al zeker wanneer die eigenlijk als oneigenlijke handhaving moet
dienen.’”
In het derde onderdeel van het middel voert verzoeker aan dat
het bestreden arrest niet heeft geantwoord op zijn kritiek dat de bestreden
beslissing van de verwerende partij een geval betrof van machtsafwending.
Verzoeker wijst erop dat hij de bestreden beslissing van de verwerende partij had
ontvangen als reactie op een door hem betwist “oneigenlijk stakingsbevel”, wat
een gegeven zou zijn van machtsafwending dat helemaal niet werd betrokken in de
beoordeling van het bestreden arrest, net zomin als de opmerkelijke wijze voor de
keuze van een schijnbaar ambtshalve registratiebeslissing in plaats van een
proces-verbaal.
Beoordeling
16 mei
Artikel 59, § 1, van het besluit van de Vlaamse regering van
2014
‘houdende
rechtspleging
voor
sommige
Vlaamse
Bestuursrechtscolleges’ bepaalt:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.588
VII-41.747-5/15
“De voorzitter van het College of de door hem aangewezen bestuursrechter
kan ambtshalve onderzoeken of het beroep volgens de vereenvoudigde
procedure kan worden behandeld of alleen korte debatten vereist.”
Artikel 59/2 van dit besluit bepaalt vervolgens:
Ҥ 1. De voorzitter van het College of de door hem aangewezen
bestuursrechter stelt bij beschikking vast:
1° dat het beroep op het eerste gezicht alleen korte debatten vereist;
2° de plaats, de dag en het tijdstip van de zitting waarop de korte debatten
zullen plaatsvinden;
3° de termijn waarbinnen ter griffie inzage kan worden genomen van het
administratief dossier en de overtuigingsstukken;
4° de namen van een of meer van de belanghebbenden, vermeld in artikel
20, eerste en tweede lid, van het decreet, als de voorzitter van het College of
de door hem aangewezen bestuursrechter heeft beslist een of meer
belanghebbenden op te roepen;
5° de termijn waarbinnen de partijen en de belanghebbenden, vermeld in
punt 4°, een nota kunnen indienen.
De griffier betekent de beschikking en een afschrift van het verzoekschrift
aan de partijen en de belanghebbenden, vermeld in het eerste lid, 4°.
Gelijktijdig met het indienen van de nota, vermeld in het eerste lid, 5°,
bezorgt elke partij en belanghebbende, vermeld in het eerste lid, 4°, een
afschrift van die nota aan de overige partijen en de belanghebbenden,
vermeld in het eerste lid, 4°.
§ 2. Na het horen van de partijen en de belanghebbenden, vermeld in
paragraaf 1, eerste lid, 4°, neemt de voorzitter van het College of de door
hem aangewezen bestuursrechter de zaak in beraad.
Als de voorzitter van het College of de door hem aangewezen
bestuursrechter niet besluit dat korte debatten volstaan, dan wordt de
procedure voortgezet volgens de gewone rechtspleging, vermeld in dit
besluit.”
Het bestreden arrest zet uiteen:
“Een zaak kan met korte debatten worden behandeld wanneer de
afhandeling ervan zodanig duidelijk is dat een doorgedreven onderzoek
niet noodzakelijk is.
De voorzitter van de Raad stelt in de beschikking van 2 juni 2022 vast dat
de behandeling van de zaak in aanmerking komt voor de behandeling via
korte debatten. De partijen betwisten die vaststelling niet.”
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.588
VII-41.747-6/15
Het bestreden arrest beoordeelt vervolgens het enige middel dat
verzoeker had aangevoerd tegen het bestreden besluit van de verwerende partij, en
besluit tot de verwerping van dat middel, en bijgevolg van zijn beroep.
Verzoeker komt niet op tegen de vaststelling in het bestreden
arrest dat hij voor de Raad voor Vergunningsbetwistingen geen betwisting heeft
gevoerd aangaande de behandeling van het beroep met “korte debatten”. Bij
gebreke aan dergelijke betwisting oordeelt de bestuursrechter die de zaak met
toepassing van voormeld artikel 59/2, § 2, eerste lid, in beraad heeft genomen, op
onaantastbare wijze of de “korte debatten” die gevoerd werden, volstaan om het
beroep te kunnen beoordelen, dan wel of de procedure dient te worden voortgezet
volgens de gewone rechtspleging. In zoverre verzoeker in zijn cassatiemiddel
opkomt tegen de (impliciete) beoordeling van het bestreden arrest dat de “korte
debatten” die werden gevoerd, volstaan om zijn beroep te beoordelen, is het niet
ontvankelijk.
Uit het in artikel 6 van het Europees Verdrag voor de Rechten
van de Mens bedoelde recht op een eerlijk proces volgt slechts een verplichting
voor de bestuursrechter om het debat ambtshalve te heropenen wanneer hij na de
sluiting van het debat een middel opwerpt dat doorslaggevend is voor de
beslechting van de zaak, en waarover de partijen geen gelegenheid hebben gehad
tegenspraak te voeren.
Het bestreden arrest oordeelt:
“De bestreden beslissing vermeldt onder de rubriek ‘aanleiding en context’
dat op 25 februari 2019 een aanvraag werd ontvangen om een onderzoek te
voeren naar de vergund geachte toestand van het pand gelegen in de
Ieperstraat 41 te Oostende. De naam of hoedanigheid van de aanvrager
worden niet vermeld.
[Verzoeker] voert aan dat [hij] geen enkele aanvraag in die zin heeft gedaan
en leidt daar uit af dat de verwerende partij op eigen initiatief is overgegaan
tot het onderzoek naar de vergund geachte toestand van het pand. De
verwerende partij legt geen aanvraag voor en verduidelijkt noch in haar
nota met opmerkingen, noch ter zitting over welke aanvraag het gaat of wie
de aanvraag zou hebben gedaan.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.588
VII-41.747-7/15
De Raad kan bijgevolg niet anders dan aannemen dat de verwerende partij
geen aanvraag heeft ontvangen en op eigen initiatief de bestreden
beslissing heeft genomen.”
De Raad voor Vergunningsbetwistingen is aldus het feitelijk
argument van verzoeker bijgetreden dat hij geen aanvraag heeft gedaan, en dat de
verwerende partij op eigen initiatief is overgegaan tot onderzoek van de ‘vergund
geachte’ toestand van zijn pand, en op grond van dat onderzoek de bestreden
beslissing heeft genomen. Over de vraag of verzoeker al dan niet een aanvraag had
gedaan,
werd
tegenspraak
gevoerd,
zodat
het
de
Raad
voor
Vergunningsbetwistingen niet behoorde om het debat te heropenen alvorens het
feitelijk argument van verzoeker bij te treden.
Verzoeker beschikte over de mogelijkheid om in zijn
vernietigingsberoep
voor
de
Raad
voor
Vergunningsbetwistingen
alle
wettigheidskritiek te formuleren die zou volgen uit de door hem aangevoerde
feitelijke omstandigheid dat hij geen aanvraag had gedaan om zijn pand als
‘vergund geacht’ op te nemen in het vergunningenregister. Het behoorde de Raad
voor Vergunningsbetwistingen dan ook niet toe om, nadat hij voormeld feitelijk
argument van verzoeker was bijgetreden, het debat te heropenen om aan verzoeker
de gelegenheid te geven zijn wettigheidskritiek aan te vullen of te wijzigen in het
licht van die beoordeling.
In zoverre in het middel de schending wordt aangevoerd van
artikel 6 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, kan het dan ook
niet slagen.
Het bestreden arrest beoordeelt de wettigheidskritiek van
verzoeker als volgt:
“De verwijzing in de bestreden beslissing naar een aanvraag, die
klaarblijkelijk niet werd gedaan, is […] onvoldoende om te besluiten tot
een schending van het zorgvuldigheidsbeginsel, te meer omdat blijkt […]
dat een gemeentelijke overheid op eigen initiatief de vergunningstoestand
van een constructie kan onderzoeken en desgevallend een constructie kan
opnemen in het vergunningenregister als ‘vergund geacht’.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.588
VII-41.747-8/15
[…] Uit artikel 5.1.3, § 1 en § 2 [van de Vlaamse Codex Ruimtelijke
Ordening] vloeit een actieve onderzoeksplicht voort voor de gemeentelijke
overheden met betrekking tot zowel de onweerlegbare als de weerlegbare
vermoedens van vergunning.
Terecht merkt de verwerende partij op dat de betrokken bepalingen er niet
aan in de weg staan dat de gemeentelijke overheid op eigen initiatief en
zonder dat er een uitdrukkelijke aanvraag voorligt, de vergunningstoestand
van een constructie onderzoekt en desgevallend een constructie al dan niet
opneemt in het vergunningenregister als ‘vergund geacht’.
In zoverre [verzoeker] aanvoert dat de verwerende partij, door op eigen
initiatief te onderzoeken of het pand van [verzoeker] vergund geacht is en
daarover een beslissing te nemen, machtsoverschrijding heeft begaan, kan
[hij] dan ook niet worden gevolgd.
[…] In zoverre [verzoeker] de bestreden beslissing kwalificeert als een
oneigenlijke vorm van handhaving en de verwerende partij
machtsafwending verwijt, kan [zijn] standpunt evenmin worden
bijgetreden.
Machtafwending is immers het optreden waarbij een overheid de haar
wettelijk toegekende bevoegdheid aanwendt voor een ander doel dan
waarvoor deze bevoegdheid werd toegekend. Om tot vernietiging op grond
van machtsafwending te kunnen besluiten, moet het ongeoorloofde
oogmerk het enige doel van de bestreden beslissing zijn.
[…]
De verwerende partij voert […] terecht aan dat de bestreden beslissing de
vergunningstoestand van de betrokken constructie vastlegt. De bestreden
beslissing creëert geen onmiddellijke rechtsgevolgen op het gebied van
handhaving en [verzoeker] maakt evenmin aannemelijk dat de verwerende
partij handhaving als het enige doel van de bestreden beslissing voor ogen
had.”
Het bestreden arrest bevat aldus motieven die antwoorden op het
middel van verzoeker waarin werd aangevoerd dat de bestreden beslissing
(a) berust op machtsoverschrijding en het zorgvuldigheidsbeginsel schendt nu er
nooit een aanvraag in de zin van artikel 5.3.1 van de Vlaamse Codex Ruimtelijke
Ordening werd gedaan, en (b) berust op machtsafwending nu de opname in het
vergunningenregister oneigenlijk wordt gebruikt als een middel van handhaving.
In zoverre de schending wordt aangevoerd van de rechterlijke motiveringsplicht
die is ingeschreven in artikel 149 van de Grondwet, mist het middel feitelijke
grondslag.
Als cassatierechter treedt de Raad van State niet in de
beoordeling van de zaak zelf. In zoverre het middel met de aangevoerde schending
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.588
VII-41.747-9/15
van “de algemene beginselen van machtsoverschrijding en machtsafwending” de
Raad van State uitnodigt om de gegrondheid van het voor de Raad voor
Vergunningsbetwistingen aangevoerde middel opnieuw te beoordelen, is het
middel niet ontvankelijk.
Het eerste middel wordt verworpen.
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
Verzoeker voert in het tweede middel de schending aan van
artikel 149 van de Grondwet, artikel 5.1.3 van de Vlaamse Codex Ruimtelijke
Ordening (hierna: VCRO), samen gelezen met artikel 4.2.14, § 3 en § 4 VCRO, het
beginsel van machtsoverschrijding, en het zorgvuldigheidsbeginsel als algemeen
beginsel van behoorlijk bestuur.
Het eerste onderdeel van het middel wordt gericht tegen de
beoordeling van het bestreden arrest dat artikel 5.1.3 VCRO er niet aan in de weg
staat dat een gemeentelijke overheid ambtshalve een registratiebeslissing kan
nemen. Die extensieve lezing van deze bepaling zou volgens verzoeker geen
grondslag vinden in de voorbereidende werken van de VCRO, en het bestreden
arrest zou de eigen redenering ook niet onderbouwen. Verzoeker wijst erop dat de
VCRO voor de ambtshalve opname in het vergunningenregister geen procedure
heeft voorzien, en dat de interpretatie van het bestreden arrest leidt tot situaties
waarvoor deze niet bedoeld zijn, zoals in de voorliggende zaak “alwaar geen
alternatieve
herstelvordering
ter
zake
woonkwaliteit
(wegens
een
stedenbouwkundig misdrijf) werd genomen lastens [verzoeker], maar er pas veel
later, nadat de woonkwaliteit integraal was hersteld (en de herstelvordering zonder
voorwerp was), alsook nadat de handhavende overheid ([in casu de verwerende
partij]) daarop werd gewezen alsnog ambtshalve een vermoeden van vergunning
heeft ingeschreven, dat volgens haar strookt met de werkelijkheid, zonder
verzoeker […] daarbij enigszins te willen gaan betrekken, i.p.v. een proces-verbaal
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.588
VII-41.747-10/15
- louter op stedenbouwkundig vlak - op te gaan maken, en dat vervolgens aan het
Parket toe te zenden”.
Verzoeker laat daarbij nog gelden dat hij “wel degelijk kan
aantonen dat er 4 woongelegenheden vermoed vergund zijn, maar daartoe nooit de
kans werd geboden om zulks aan te tonen, laat staan dat hij op de hoogte was van
enige registratie-aanvraag van (in casu overigens beweerdelijk) hemzelf, waar hij
diende te interveniëren, te meer gelet op de interferentie met de strafprocedure,
alwaar hij nooit werd vervolgd voor beweerdelijk het slechts vergund (geacht) zijn
van 3 woongelegenheden (en niet 4)”.
In het tweede onderdeel van het middel komt verzoeker op tegen
de beoordeling in het bestreden arrest van zijn grief dat de bestreden beslissing de
zorgvuldigheidsplicht schendt. Hij zet daarbij uiteen:
“Dergelijke redenering gaat kennelijk voorbij aan het feit dat verzoeker
nooit in kennis is gesteld geweest van enige procedure, en het hem moeilijk
kan worden verweten in die zin ook nooit enige informatie te hebben
kunnen aanbrengen […] die ontvankelijk werd geacht.
Dit geldt des te meer gelet op zeer atypische omstandigheden in casu,
waarbij verzoeker […] tot en met de sluiting van de debatten door [de
verwerende partij] werd voorgehouden dat hijzelf de aanvraag had gedaan,
hetgeen wel degelijk afdoende is om te stellen dat er een schending voorligt
van de zorgvuldigheidsplicht, vermits dit een totaal onbestaand feit is, en
ipso facto impliceert dat verzoeker nooit in de procedure werd betrokken,
meer nog, zelfs nooit een standpunt heeft mogen innemen nu - illusoir
weliswaar - de aanvraag tot registratiebeslissing van hemzelve zou zijn
uitgegaan.
En terwijl, de Raad [voor Vergunningsbetwistingen] in [zijn] persbericht
dd. 4 oktober 2022 zelf stelt dat er sprake kan zijn van
machtsoverschrijding in zoverre de randvoorwaarden niet zijn vervuld, o.a.
dat ‘de actieve onderzoeksplicht van de gemeentelijke overheid evenals de
beginselen van behoorlijk bestuur kunnen in deze situatie noodzaken dat ze
de relevante houders van zakelijke of persoonlijke rechten op de
constructie bij haar onderzoek betrekt, aangezien deze mogelijk relevante
informatie over de vergunningstoestand van de constructie kunnen
bijbrengen waarover de gemeentelijke overheid niet beschikt’.
Terwijl, het duidelijk is dat verzoeker […] zelfs nooit de mogelijkheid werd
geboden om te worden betrokken bij het onderzoek […].
Dat er derhalve wel degelijk een schending van de zorgvuldigheidsplicht
voorligt, die in deze zeer specifieke omstandigheden niet zo maar ter zijde
kan worden geschoven, vanuit de in het bestreden arrest […] ingenomen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.588
VII-41.747-11/15
premisse dat het een en ander wel [degelijk] ambtshalve - en dus niet op
aanvraag - is geschied, hetgeen artikel 5.1.3 VCRO luidens het bestreden
arrest weldegelijk zou toelaten.
Verzoeker […] wordt echter in een beweging voor voldongen feiten
geplaatst, die hijzelf niet heeft gevraagd, en waaraan hij daarenboven zelf
ook geen enkele inspraak heeft gehad, omdat de aanvraag beweerdelijk
destijds van hemzelf zou zijn uitgegaan.
[…]
Zodat het bestreden [arrest], de in het middel aangehaalde bepalingen en
beginselen schendt, door […] a priori [uit te gaan] van de vaststelling dat er
geen schending van de zorgvuldigheidsplicht zou voorliggen, hoewel zulks
in casu precies impliceert dat verzoeker […] - indien de aanvraag van hem
was uitgegaan - weldegelijk in de procedure zou zijn betrokken geweest,
terwijl […] de conclusie in het bestreden arrest dat het een ambtshalve
beslissing was, precies aantoont dat verzoeker juist niet in de procedure
was betrokken, en daardoor ook nooit in de mogelijkheid is gesteld geweest
om ten overstaan van de verwerende partij […] omtrent het onderzoek naar
het vermoeden van vergunning enigszins standpunt in te nemen, laat staan
nuttige inlichtingen aan te leveren.”
Beoordeling
Artikel 5.1.3, §§ 1 en 2, VCRO bepaalt:
Ҥ 1. Bestaande constructies, met uitzondering van publiciteitsinrichtingen
of uithangborden, waarvan door enig rechtens toegelaten bewijsmiddel in
de zin van boek III, titel III, hoofdstuk VI van het Burgerlijk Wetboek is
aangetoond dat ze gebouwd werden vóór 22 april 1962, worden in het
vergunningenregister opgenomen als ‘vergund geacht’, onverminderd
artikel 4.2.14, § 3 en § 4. Op de gemeentelijke overheid rust ter zake een
actieve onderzoeksplicht.
De vaststelling van de aanwezigheid van een geldig bewijs dat de bestaande
constructie vóór 22 april 1962 gebouwd werd, en de omschrijving van de
aard van dat bewijs, geldt als motivering voor de beslissing tot opname als
‘vergund geacht’.
De vaststelling van het feit dat de constructie niet meer bestaat, van de
afwezigheid van enig bewijsmiddel, of van het feit dat het voorhanden
zijnde bewijsmiddel aangetast is door uitdrukkelijk aangegeven
onregelmatigheden, geldt als motivering voor de weigering tot opname als
‘vergund geacht’.
Een weigering tot opname als ‘vergund geacht’, wordt per beveiligde
zending aan de eigenaar betekend.
§ 2. Bestaande constructies, met uitzondering van publiciteitsinrichtingen
of uithangborden, waarvan door enig rechtens toegelaten bewijsmiddel in
de zin van boek III, titel III, hoofdstuk VI van het Burgerlijk Wetboek is
aangetoond dat ze gebouwd werden in de periode vanaf 22 april 1962 tot de
eerste inwerkingtreding van het gewestplan waarbinnen zij gelegen zijn, en
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.588
VII-41.747-12/15
waarvan het vergund karakter door de overheid niet is tegengesproken
middels een proces-verbaal of een niet anoniem bezwaarschrift, telkens
opgesteld binnen een termijn van vijf jaar na het optrekken of plaatsen van
de constructie, worden in het vergunningenregister opgenomen als
‘vergund geacht’, onverminderd artikel 4.2.14, § 3 en § 4. Op de
gemeentelijke overheid rust ter zake een actieve onderzoeksplicht. Het
vergunningenregister vermeldt de datum van opname van de constructie als
‘vergund geacht’.
De vaststelling van het feit dat bij de overheid geen geldig tegenbewijs
bekend is, geldt als motivering voor een opname als ‘vergund geacht’.
De vaststelling dat bij de overheid een geldig tegenbewijs bekend is, en de
omschrijving van de aard daarvan, geldt als motivering voor de weigering
tot opname als ‘vergund geacht’.
Een weigering tot opname als ‘vergund geacht’, wordt per beveiligde
zending aan de eigenaar betekend. Deze mededelingsplicht geldt niet ten
aanzien van die constructies waarvoor reeds een gemotiveerde mededeling
werd verricht bij de opmaak van het ontwerp van vergunningenregister.”
De “actieve onderzoeksplicht” waarvan sprake in deze bepaling
sluit aan bij de verplichting die elke gemeente heeft om een vergunningenregister
op te maken, te actualiseren, ter inzage te houden van elkeen en er uittreksels uit af
te leveren (artikel 5.1.2, § 2, VCRO). In het belang van de rechtszekerheid moet het
bestuur inspanningen leveren om het vergunningenregister zo volledig en actueel
mogelijk te houden, wat ook inhoudt dat de bestaande constructies waarvoor een
vermoeden van vergunning geldt in de zin van artikel 4.2.14 VCRO, zo veel als
mogelijk als ‘vergund geacht’ in het vergunningenregister worden opgenomen met
toepassing
van
artikel
5.1.3
VCRO.
Hieruit
volgt
dat
de
“actieve
onderzoeksplicht” inhoudt dat het bestuur op eigen initiatief en zonder
uitdrukkelijke aanvraag van een belanghebbende de vergunningstoestand van een
constructie mag onderzoeken en op grond van dat onderzoek mag beslissen om
haar al dan niet als “vergund geacht” op te nemen in het vergunningenregister.
In zoverre het middel uitgaat van een andere rechtsopvatting
faalt het naar recht.
In zoverre verzoeker in het eerste onderdeel van het middel nog
aanvoert dat hem niet de kans geboden werd om aan te tonen dat er
vier woongelegenheden in zijn gebouw, in plaats van drie, geacht moeten worden
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.588
VII-41.747-13/15
vergund te zijn, blijkt dat hij deze kritiek niet heeft laten gelden in zijn beroep tot
nietigverklaring. Hij kan die wettigheidskritiek die gericht wordt tegen de
beslissing van de verwerende partij niet voor het eerst in cassatie ontwikkelen.
Verzoeker heeft weliswaar in zijn nota met opmerkingen voor de
Raad voor Vergunningsbetwistingen aangevoerd dat zijn pand kan genieten van
het vermoeden van vergunning met vier woongelegenheden, met verwijzing naar
stavingsstukken,
zodat
het
gebouw
ten
onrechte
met
slechts
drie woongelegenheden in het vergunningenregister werd opgenomen, doch die
argumentatie werd in het bestreden arrest verworpen als een niet-ontvankelijke
uitbreiding van het middel nu die wettigheidskritiek niet in het inleidend
verzoekschrift was vermeld, en verzoeker niet aannemelijk maakt dat de grondslag
voor deze uitbreiding pas later aan het licht is kunnen komen of de openbare orde
raakt. Tegen die beoordeling van het bestreden arrest formuleert verzoeker geen
kritiek in cassatie voor de Raad van State.
De in het tweede onderdeel van het middel aangevoerde
wettigheidskritiek wordt eveneens gericht tegen het besluit van de verwerende
partij, en kan niet op ontvankelijke wijze voor het eerst in cassatie worden
aangevoerd.
Verzoeker
heeft
Vergunningsbetwistingen
de
weliswaar
schending
voor
de
Raad
voor
aangevoerd
van
het
zorgvuldigheidsbeginsel, doch heeft die aangevoerde schending enkel betrokken
op de omstandigheid dat het bestreden besluit van de verwerende partij zich heeft
uitgesproken
over
een
vergunningenregister.
zorgvuldigheidsbeginsel
niet-bestaande
aanvraag
tot
kritiek
dit
bestreden
De
schendt
dat
doordat
het
opname
onderzoek
in
het
besluit
het
naar
de
vergunningstoestand van het pand van verzoeker gevoerd werd zonder hem de
gelegenheid te geven zijn standpunt hierover uiteen te zetten, werd niet voor de
Raad voor Vergunningsbetwistingen uiteengezet, en kan niet voor het eerst in
cassatie worden aangevoerd.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.588
VII-41.747-14/15
Het tweede middel wordt verworpen.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het cassatieberoep.
-
Verzoeker wordt verwezen in de kosten van het cassatieberoep, begroot op
een rolrecht van 200 euro en een bijdrage van 24 euro.
-
De te veel betaalde rolrechten met bijdrage ten bedrage van 224 euro
dienen te worden terugbetaald aan verzoeker.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op vijfentwintig januari tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, VIIe kamer, samengesteld uit:
Carlo Adams,
kamervoorzitter,
Francis Van Nuffel,
staatsraad,
Frédéric Vanneste,
staatsraad,
bijgestaan door
Elisabeth Impens,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Elisabeth Impens
Carlo Adams
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.588
VII-41.747-15/15
