Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.733 (2024-02-08)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 258.733 van 8 februari 2024 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Milieuvergunningen Beslissing
: Vernietiging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VIIe KAMER
ARREST
nr. 258.733 van 8 februari 2024
in de zaak A. 235.141/VII-41.253
In zake :
de VZW AKTIEGROEP LEEFMILIEU KEMPEN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Gwijde Vermeire
kantoor houdend te 9000 Gent
Voskenslaan 301
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Bart Staelens
kantoor houdend te 8000 Brugge
Gerard Davidstraat 46, bus 1
bij wie woonplaats wordt gekozen
Tussenkomende partij :
de VZW EXTRA GRIP EVENTS
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Christophe Coen
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Mechelsesteenweg 210A, bus 10
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 29 november 2021, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van de Vlaamse minister van Justitie en
Handhaving, Omgeving, Energie en Toerisme van 24 september 2021 waarbij de
bestuurlijke beroepen ingesteld tegen de beslissing van de deputatie van de
provincieraad van Antwerpen van 22 juni 2017 houdende het verlenen van de
milieuvergunning aan de vzw EG Events voor het verder exploiteren en
veranderen van een omloop voor motorvoertuigen, gelegen aan de Grote
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.733
VII-41.253-1/15
Heideweg te Balen, gedeeltelijk gegrond worden verklaard en de beroepen
vergunningsbeslissing wordt gewijzigd.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord
ingediend.
De vzw Extra Grip Events heeft een verzoekschrift tot
tussenkomst ingediend. De tussenkomst is toegestaan bij beschikking van
1 februari 2022. De tussenkomende partij heeft een memorie ingediend.
Eerste auditeur Ronny Vercruyssen heeft op 28 oktober 2022
een verslag opgesteld.
De verwerende partij en de tussenkomende partij hebben een
verzoek tot voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend. De
verzoekende partij heeft een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 27 april 2023.
Staatsraad Peter Sourbron heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Luc Lambert, die loco advocaat Gwijde Vermeire
verschijnt voor de verzoekende partij, advocaat Caroline Cleynen, die loco
advocaat Bart Staelens verschijnt voor de verwerende partij en advocaat
Christophe Coen, die verschijnt voor de tussenkomende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Ronny Vercruyssen heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.733
VII-41.253-2/15
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Op 2 juli 1998 verleent de deputatie van de provincieraad van
Antwerpen een milieuvergunning voor het verder exploiteren van een omloop voor
wedstrijden met motorvoertuigen, gelegen aan de Grote Heideweg te Balen
(Olmen), voor een termijn tot 7 april 2019.
3.2.
Volgens
het
gewestplan
Herentals-Mol,
vastgesteld
bij
koninklijk besluit van 28 juli 1978, is de site voornamelijk gelegen in een gebied
voor dagrecreatie en voor een klein gedeelte in bosgebied, meer bepaald het
noordelijkste kadastrale perceel, 713c.
3.3.
Op 15 februari 2017 dient de vzw EG Events een
milieuvergunningsaanvraag in die strekt tot het vervroegd hernieuwen van de
omloop voor motorvoertuigen om deze verder te exploiteren en te veranderen door
toevoeging, wijziging en uitbreiding, zodat de inrichting voortaan het volgende
omvat:
- 1 verdeelslang;
- het stallen van 2 tractoren en een laadschop;
- de opslag van 2.940 liter diesel in een bovengrondse houder van 3.500 liter;
- de opslag van 100 liter benzine in jerrycans;
- een omloop voor maximaal 9 wedstrijden met motorvoertuigen per jaar en het
houden van oefenritten, met inbegrip van recreatief gebruik en opleiding.
3.4.
Tijdens het openbaar onderzoek van de aanvraag worden
19 bezwaarschriften ingediend, alsook 6 reacties om de aanvraag positief te
beoordelen. Er wordt in dezelfde periode ook een openbaar onderzoek gehouden in
de buurgemeente Ham dat geen bezwaren of opmerkingen oplevert.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.733
VII-41.253-3/15
3.5.
Bij besluit van 22 juni 2017 verleent de deputatie van de
provincieraad van Antwerpen de gevraagde milieuvergunning voor een termijn
verstrijkend op 22 juni 2037.
3.6.
Tegen
deze
vergunningsbeslissing
worden
verscheidene
beroepen ingesteld bij de Vlaamse regering, onder meer door de thans verzoekende
partij.
3.7.
Op 10 januari 2018 worden de beroepen gedeeltelijk gegrond
verklaard, wordt een bijzondere voorwaarde in artikel 3 c van de bestreden
milieuvergunning geschrapt en vervangen door een nieuwe bijzondere
voorwaarde, en worden nieuwe bijzondere voorwaarden toegevoegd terwijl de
overige bepalingen van de bestreden milieuvergunning worden bevestigd.
3.8.
Bij
arrest
nr.
249.746
van
8
februari
2021
(ECLI:BE:RVSCE:2021:ARR.249.746) vernietigt de Raad van State het
ministerieel besluit van 10 januari 2018 op grond van de volgende motieven:
“[…] Bij artikel 217 van het besluit van de Vlaamse regering van 19 januari
1999 tot wijziging van Vlarem II (Belgisch Staatsblad 31 maart 1999),
wordt, met ingang van 1 mei 1999, een § 3 toegevoegd aan artikel 5.32.10.1
van Vlarem II:
‘Tenzij anders vermeld in de milieuvergunning zijn de geluidsnormen,
bedoeld in hoofdstuk 4.5, niet van toepassing op de inrichtingen bedoeld in
§ 1.
De exploitant treft de nodige maatregelen om de geluidsproductie aan de
bron en de geluidsoverdracht naar de omgeving te beperken en vermeldt
deze in een register. Ook de controle en de wijze van controle op de
maatregelen wordt in het register vermeld. Naargelang van de
omstandigheden en technologisch verantwoorde mogelijkheden volgens de
huidige stand van de techniek wordt hierbij gebruik gemaakt van de
oordeelkundige schikking van de geluidsbronnen, geluidsarme installaties,
geluidsisolatie en/of absorptie en/of afscherming.’
Hoofdstuk 4.5 van Vlarem II handelt over de milieuvoorwaarden met
betrekking tot de beheersing van de geluidshinder. De bepalingen van dat
hoofdstuk bevatten onder meer geluidsnormen die bij de exploitatie van
vergunningsplichtige inrichtingen moeten worden gerespecteerd en zijn in
principe van toepassing op alle ingedeelde inrichtingen.
[…] Deze toevoeging bij artikel 217 van het voornoemde besluit van de
Vlaamse regering impliceert dat de tot 30 april 1999 algemeen geldende
geluidsnormen van hoofdstuk 4.5 van Vlarem II vanaf de inwerkingtreding
ervan principieel niet meer van toepassing zijn op omlopen voor
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.733
VII-41.253-4/15
motorvoertuigen. Hierdoor valt een in een reglementair besluit vastgelegde
waarborg voor belanghebbenden, zoals de verzoekende partij, bij omlopen
voor motorvoertuigen weg.
[…] De sectorale milieuvoorwaarden van hoofdstuk 4.5 van Vlarem II zijn
afdwingbare rechtsnormen waarmee de Vlaamse regering het haar in het te
dezen toepasselijke artikel 20 van het milieuvergunningsdecreet
opgedragen milieubeleid uitwerking geeft. De verzoekende partij vraagt
om artikel 5.32.10.1, § 3, van Vlarem II dat de toepasselijkheid van die
rechtsnormen opheft, te toetsen aan artikel 1.2.1, § 2, DABM en deze
reglementaire bepaling op basis van die toetsing buiten toepassing te
verklaren.
[…] Het op grond van artikel 159 van de Grondwet buiten toepassing laten
van artikel 5.32.10.1, § 3, van Vlarem II impliceert dat op de
vergunningsaanvraag van de vzw EG Events de sectorale
milieuvoorwaarden van hoofdstuk 4.5 van Vlarem II moeten worden
toegepast.
[…] Artikel 1.2.1, § 2, DABM bepaalt:
‘Op basis van een afweging van de verschillende maatschappelijke
activiteiten streeft het milieubeleid naar een hoog beschermingsniveau. Het
berust onder meer op het voorzorgsbeginsel en het beginsel van preventief
handelen, het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron
dienen te worden bestreden, het standstill-beginsel en het beginsel dat de
vervuiler betaalt’.
Het decretaal opgedragen milieubeleid dient aldus te streven naar een hoog
beschermingsniveau na afweging van de verschillende maatschappelijke
activiteiten en dient tevens te berusten op de opgesomde beginselen.
[…] Het standstill-beginsel wordt in deze decretale bepaling in zijn
spraakgebruikelijke betekenis gehanteerd. Het beginsel impliceert dat het
door het bestaande milieubeleid bereikte beschermingsniveau niet meer
kan afgebouwd worden. De hoogte van het na te streven hoger
beschermingsniveau wordt in het toekomstige milieubeleid bepaald door
middel van een afweging van de verschillende maatschappelijke
activiteiten. De opname van het standstill-beginsel in het DABM verleent
er een juridische waarde aan waardoor het door de uitvoerende macht en de
lagere overheden in acht moet worden genomen en een toetsingsgrond
vormt voor de bevoegde rechterlijke autoriteiten (Parl.St. Vl.R. 1994-95,
nr. 718/1, 24).
De toets aan de standstill-werking veronderstelt een vergelijking tussen de
situatie van de grondwettelijk beschermde personen onder het
nieuwe/toekomstige milieubeleid en onder het oude/huidige milieubeleid,
waarbij het bestaande beschermingsniveau en het beschermingsniveau dat
het nieuwe milieubeleid biedt, moet worden vergeleken.
De vergelijking kan en moet door het bestuur worden uitgevoerd onder het
toezicht van de Raad van State. De Raad van State kan zelf niet elke
mogelijke bijzondere situatie onderzoeken die kan voortkomen uit de
vergelijking van de twee stelsels van milieurechtsregels.
Het is noodzakelijk dat het bestuur zich in het kader van de eerbiediging
van de standstill-werking met voldoende kennis van zaken een oordeel kan
vormen over het nieuwe milieubeleid en de gevolgen ervan en dat die
oordeelsvorming van het bestuur op een door de Raad van State
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.733
VII-41.253-5/15
controleerbare wijze geschiedt.
[…] Uit de publicatie in het Belgisch Staatsblad van het voormelde besluit
van de Vlaamse regering van 19 januari 1999, het door de verzoekende
partij aangehaalde advies L.28.637/3 van 7 januari 1999 van de afdeling
wetgeving van de Raad van State die met betrekking tot een versoepeling
van de toen bestaande milieunormen in artikel 5.32.10.2, § 4, van
Vlarem II, heeft gesteld dat een verlaging van beschermingsniveau slechts
verenigbaar met de Grondwet (artikel 23, derde lid, 4°) kan worden geacht,
als daarvoor dwingende redenen zijn, noch uit enig ander stuk van het
dossier blijkt dat de Vlaamse regering de toevoeging van § 3 in
artikel 5.32.10.1 van Vlarem II heeft getoetst aan de luidens artikel 1.2.1,
§ 2, DABM te eerbiedigen standstill-werking van het te voeren
milieubeleid en bijgevolg vanuit dat oogpunt met voldoende kennis van
zaken een oordeel heeft gevormd voor het nieuwe milieubeleid en de
gevolgen ervan. Alleszins is deze verplichte toetsing aan en
oordeelsvorming in het licht van het standstill-beginsel door de verwerende
partij niet op een door de Raad van State controleerbare wijze geschied.
[…] Het eerste onderdeel van het vierde middel waar het aanvoert dat
artikel 5.32.10.1, § 3, van Vlarem II het in artikel 1.2.1, § 2, DABM
opgenomen standstill-beginsel schendt, is gegrond. Artikel 5.32.10.1, § 3,
van Vlarem II moet daarom op grond van artikel 159 van de Grondwet
buiten toepassing worden gelaten. Op de vergunningsaanvraag van de vzw
EG Events moeten bijgevolg de geluidsnormen, bedoeld in hoofdstuk 4.5
van Vlarem II worden toegepast.
[…] De bestreden milieuvergunning waarin wordt overwogen ‘dat de
geluidsnormen niet van toepassing zijn voor de omloop’, steunt op
artikel 5.32.10.1, § 3, van Vlarem II. De onwettigheid van deze laatste
bepaling leidt reeds tot de nietigverklaring van de thans bestreden
beslissing.
[…] Het zorgvuldigheidsbeginsel houdt in dat het bestuur zijn beslissing op
zorgvuldige wijze moet voorbereiden. De beslissing van het bestuur dient
derhalve te steunen op werkelijk bestaande en concrete feiten die met de
vereiste zorgvuldigheid werden vastgesteld. De zorgvuldigheid verplicht
de overheid er onder meer toe om zorgvuldig te werk te gaan bij de
voorbereiding van de beslissing en ervoor te zorgen dat de feitelijke en
juridische aspecten van het dossier deugdelijk onderzocht worden, zodat de
overheid met kennis van zaken kan beslissen.
[…] Uit het advies van het Agentschap voor Natuur en Bos van 12 mei
2017 blijkt dat de beschermde gebieden gelegen zijn op: 420 meter (Natura
2000 - habitatrichtlijngebied), 380 meter (VEN-gebied Gerheserheide),
280 meter (natuurdomein Scheps) en 280 meter (bosdomein
Gerheserheide). Dit zijn landelijke gebieden volgens het koninklijk besluit
van 28 december 1972 betreffende de inrichting en de toepassing van de
ontwerp-gewestplannen en gewestplannen. Uit bijlage 2.2.1 bij Vlarem II
blijkt dat voor dergelijke gebieden overdag als milieukwaliteitsnorm geldt
40 dB(A). Gelet op het feit dat de te dezen voorgelegde geluidsstudie
meetpunten bevat op minstens 500 meter (voor het VEN-gebied) en
oplopend tot 800 meter (voor het habitatrichtlijngebied) werpt de
verzoekende partij terecht vragen op naar de accuraatheid van de metingen
gezien de in het advies van het Agentschap voor Natuur en Bos opgenomen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.733
VII-41.253-6/15
afstanden van de beschermde gebieden en de genoteerde resultaten van de
voorgelegde geluidsstudie. Die gestelde vragen worden nog prangender
door (1) de inhoud van het hoofdstuk ‘Introductie tot geluid,
geluidsproducerende sporten en mogelijke maatregelen’ in het voorgelegde
Kaderplan ‘Onderzoek naar locaties voor geluidsproducerende sporten’
van de provincie Antwerpen, waaruit blijkt dat het geluid niet zo snel
afneemt dat een geluidsproductie van potentieel 106 dB(A) op 500 meter
nog slechts 40 dB(A) conform de kwaliteitsnorm zou bedragen, (2) het feit
dat de geluidsmeting plaatsvond buiten wedstrijdomstandigheden, en (3)
het feit dat de bestreden beslissing nergens een beperking oplegt wat het
aantal aanwezige gebruikers van het circuit betreft, ondanks de conclusie in
het vermelde Kaderplan dat het geluidsniveau afhankelijk is van het aantal
gemotoriseerde voertuigen dat gelijktijdig aanwezig is op de omloop.
[…] Daargelaten de toepasselijkheid van de geluidsnormen in
hoofdstuk 4.5 van Vlarem II, dient ook vastgesteld te worden dat de
voorbereiding van de bestreden beslissing over het geluidshinderaspect niet
gepaard is gegaan met een deugdelijk onderzoek De verwerende partij heeft
aldus niet de vereiste zorgvuldigheid aan de dag gelegd om met kennis van
zaken te kunnen beslissen.”
3.9.
Ingevolge
het
voormelde
vernietigingsarrest
wordt
de
administratieve beroepsprocedure tegen het besluit van de deputatie van de
provincieraad van Antwerpen van 22 juni 2017 overgedaan. Na het inwinnen van
een aantal adviezen wordt het thans bestreden ministerieel besluit genomen
waarbij de bestuurlijke beroepen gedeeltelijk gegrond worden verklaard.
IV. Ontvankelijkheid van het verzoek tot tussenkomst
In tegenstelling tot het standpunt van de verzoekende partij, kan
uit het beweerd ontbreken van de neerlegging van bepaalde jaarrekeningen bij de
ondernemingsrechtbank niet besloten worden dat de tussenkomende partij in
rechte over geen vorderingsrechten zou beschikken. Noch in de gecoördineerde
wetten op de Raad van State, noch in enige andere rechtsregel, wordt
voorgeschreven dat bij het indienen van het verzoekschrift tot tussenkomst, op
straffe van onontvankelijkheid ervan, alle jaarrekeningen van een vzw moeten zijn
neergelegd op de griffie van de ondernemingsrechtbank met het oog op opname
ervan in het vzw-dossier, of dat hiervan het bewijs aan het verzoekschrift moet
worden toegevoegd.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.733
VII-41.253-7/15
Het verzoek tot tussenkomst is ontvankelijk.
V. Onderzoek van het tweede middel van het verzoekschrift
Standpunt van de partijen
In dit middel wordt onder meer de onwettigheid aangevoerd van
het besluit van de Vlaamse regering van 19 januari 1999 ‘tot wijziging van het
besluit van de Vlaamse regering van 1 juni 1995 houdende algemene en sectorale
bepalingen inzake milieuhygiëne’ (hierna: besluit van de Vlaamse regering van
19 januari 1999), in het bijzonder doordat bij artikel 217 van het besluit van de
Vlaamse regering van 19 januari 1999 aan artikel 5.32.10.1 van het besluit van de
Vlaamse regering van 1 juni 1995 ‘houdende algemene en sectorale bepalingen
inzake milieuhygiëne’ (hierna: Vlarem II) een § 3 wordt toegevoegd waarin wordt
bepaald dat de geluidsnormen, bedoeld in hoofdstuk 4.5, niet van toepassing zijn,
tenzij anders vermeld in de milieuvergunning.
Ter zake zet de verzoekende partij het volgende uiteen:
“Uit het BVLR 19 01 1999 noch uit de aanvraag van het advies aan de
Afdeling Wetgeving van de Raad van State blijkt waarom er dwingende en
grondwetsconforme redenen waren om bij deze gelegenheid een
uitzondering te maken qua geluidshinder en dus de geluidsnormen bedoeld
in hoofdstuk 4.5 van het Vlarem II opzij te schuiven en waardoor zeer
duidelijk een ad hoc tegemoetkoming aan de exploitatie van inrichtingen
rubriek 32.9 werd verleend.
Dit staat ook niet te lezen in de aanhef. Wel staat er enkel dit: ‘Gelet op de
dringende noodzakelijkheid, gemotiveerd door de omstandigheid dat een
aanpassing van titel II van het VLAREM dringend noodzakelijk is in het
licht van de voorgenomen aanpassing van titel I van het VLAREM die
inmiddels is doorgevoerd bij besluit van de Vlaamse regering van
12 januari 1999.’
Deze uitleg ivm de zgz. ‘dringende noodzakelijkheid’ is evenwel duidelijk
geen specifieke motivering die met dwingende redenen (van
maatschappelijk belang) te maken hebben, is eerder van louter
wetstechnische aard, opdat het Vlarem II […] zou afgestemd blijven met
het Vlarem I dat op 12 januari 1999 zou zijn gewijzigd. En dan nog: wat
precies de link is met de wijziging van Vlarem I bij BVLR 12 01 1999 is
niet duidelijk gemaakt.
De hiervoor vermelde ingeroepen redenen van ‘dringende
noodzakelijkheid’ verantwoorden zeer duidelijk niet waarom er cfr. art. 84,
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.733
VII-41.253-8/15
eerste lid, 2° van de wetten Raad van State om advies werd gevraagd.
De ingeroepen redenen waren dus kennelijk niet zodanig dat zij een
deugdelijke spoedeisende adviesprocedure rechtvaardigden.
Minstens kan men niet spreken van 1° bijzondere redenen en 2° bijzondere
redenen die maken dat het gaat om een ‘spoedeisend geval’.
Het toen geldende art. 84, 2° van de gecoördineerde wetten Raad van State
bepaalde m.i. : […].
En ook de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State is bevoegd
om na te gaan of er wel voldaan werd aan deze wettelijke voorwaarden.
Hierover is er heel wat rechtspraak:
zoals het arrest nr. 168.555 van 6 maart 2007 inz. de bvba
Vulstoffenexploitatie; en het arrest nr. 69.395 van 4 november 1997 inzake
vzw KBVBV tegen Vlaamse Gewest […].
Een element dat ook een rol speelt is de tijd die verstrijkt tussen de
uitvaardiging van het Besluit en de datum van de publicatie. I.c. is bijna 2 ½
maand verstreken (19 januari 1999 – 31 maart 1999). Ook dit objectief
element ondergraaft de beweerde spoedeisendheid.”
De verwerende partij antwoordt als volgt:
“[De verzoekende partij] kan […] niet voor het eerst op een ontvankelijke
wijze kritiek […] inroepen omtrent de ingeroepen redenen van ‘dringende
noodzakelijkheid’ die volgens de verzoekende partij niet zouden
verantwoorden waarom er destijds ‘cfr. art. 84, eerste lid, 2° van de wetten
van de Raad van State’ om een spoedeisende adviesprocedure werd
gevraagd aan de afdeling wetgeving van de Raad van State. In dat verband
dient benadrukt te worden dat de verzoekende partij destijds het besluit van
de Vlaamse regering van 19 januari 1999 niet met een rechtstreeks
annulatieberoep heeft aangevochten bij uw Raad. Artikel 159 van de
Grondwet vormt geen mogelijkheid om zomaar het niet tijdig indienen van
een rechtstreeks annulatieberoep bij de Raad van State goed te maken en
naderhand (en eigenlijk meer dan twintig jaar later) elke wettigheidskritiek
op een onduidelijke wijze naar voor te brengen.
Dit geldt in casu des te meer aangezien de betrokken kritiek van de
verzoekende partij enkel betrekking heeft op de formele totstandkoming (of
de externe wettigheid) van het reglementair besluit, met name de gevolgde
adviesprocedure voor het koninklijk besluit bij de afdeling Wetgeving van
de Raad van State.
Door thans een schending op te werpen van ‘het toen geldende art. 84, 2°
van de gecoördineerde wetten Raad van State’ trekt de verzoekende partij
dus op een onontvankelijke wijze het principieel rechtmatig vertrouwen
van de verwerende partij én elke rechtsonderhorige over het besluit van de
Vlaamse regering van 19 januari 1999 nu pas (en dus meer dan twintig jaar
later) in twijfel. Dergelijke handelswijze kan niet worden aanvaard.
Bovendien waren de ingeroepen redenen van dringende noodzakelijkheid
voor de spoedeisende adviesprocedure destijds wel juist, pertinent,
duidelijk, concreet en afdoende.
Het spoedeisend karakter werd gemotiveerd door de relatie tot de
toenmalige jongste wijziging van titel I van het Vlarem, inzonderheid de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.733
VII-41.253-9/15
hierin voorziene wijziging van termijnen voor de toepassing van bepaalde
milieuvoorwaarden. Het is niet omdat de verzoekende partij zich niet kan
vinden in deze motivering van het spoedeisend karakter dat het besluit van
de Vlaamse regering van 19 januari 1999 op een onwettige wijze tot stand
zou gekomen zijn. Bovendien komt het enkel aan de afdeling wetgeving
van Uw Raad toe om te oordelen over de rechtmatigheid en de gegrondheid
van de ‘bijzondere redenen’ die in de bij haar ingediende adviesvraag
worden uiteengezet ter verantwoording van het spoedeisend karakter
ervan.[…] Overigens gaat de verzoekende partij er in haar kritiek aan voorbij
dat er niet wordt gemotiveerd om te ontsnappen aan de adviesverplichting,
maar wel om een advies te verkrijgen binnen de drie dagen. De verplichting
tot de formele motivering van de spoedeisendheid is dan ook minder
stringent dan de verplichting tot formele motivering met het oog op het
volledig ontsnappen aan de adviesverplichting.[…]
De verzoekende partij maakt trouwens niet aannemelijk dat de bijzondere
redenen die de spoedeisendheid van een adviesprocedure bij de afdeling
wetgeving van Uw Raad dienen te rechtvaardigen per definitie moeten
ingegeven zijn vanuit dwingende redenen van maatschappelijk belang en
niet van wetstechnische aard mogen zijn. De verzoekende partij maakt
bijgevolg niet aannemelijk dat de betrokken motivering niet afdoende zou
geweest zijn of waarom de ‘ingeroepen redenen [kennelijk] niet zodanig
waren dat zij een dergelijke spoedeisende adviesprocedure rechtvaardigen’.
De verwerende partij kan herhalen dat indien de onwettigheid van een
reglementair besluit met toepassing van artikel 159 van de Grondwet wordt
aangevoerd, de bewijslast volledig bij de verzoekende partij ligt.[…]
Indien de afdeling wetgeving van Uw Raad over het spoedeisend karakter
van de aanvraag geen opmerkingen maakt, zoals in casu het geval was,
dient de verwerende partij er vanuit te kunnen gaan dat de aangegeven
verantwoording toereikend is.[…] Hierover thans anders oordelen, zou het
rechtmatig vertrouwen hierover van de verwerende partij (en elke
rechtsonderhorige) beschamen.
Ook de verwijzing van de verzoekende partij dat er een bepaalde periode is
verlopen tussen het advies van de afdeling wetgeving van de Raad van
State en de publicatie in het Belgisch Staatsblad is op zichzelf niet
voldoende als argument om het spoedeisend karakter van de
adviesaanvraag te weerleggen gelet op de bewijslast die in deze rust bij de
verzoekende partij.”
De tussenkomende partij stelt dat de Raad van State zich thans
niet moet uitspreken over de wettigheid van het besluit van de Vlaamse regering
van 19 januari 1999.
In haar memorie van wederantwoord dupliceert de verzoekende
partij met betrekking tot de beweerde hoogdringendheid bij het nemen van het
besluit van de Vlaamse regering van 19 januari 1999 dat de verwijzing naar “de
voorgenomen aanpassing van titel I van het Vlarem, die […] is doorgevoerd bij
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.733
VII-41.253-10/15
besluit van de Vlaamse regering van 12 januari 1999” onmogelijk een reden van
uiterste hoogdringendheid kan vormen. Er werd op geen enkele manier
verduidelijkt hoe een al doorgevoerde wijziging van de Vlarem I-regelgeving
meebracht dat ook artikel 5.32.10.1 van Vlarem II gewijzigd moest worden. De
bewijslast berust op dit punt bij de verwerende partij. De verzoekende partij deelt
niet de mening dat enkel de afdeling wetgeving zich mocht uitspreken over de
destijds ingeroepen redenen. Ook de Raad van State kan als rechtsprekende
instantie hierop toezien. Bovendien kunnen de door de Vlaamse regering
ingeroepen redenen de spoedeisendheid niet verantwoorden. Zelfs indien
aangenomen zou worden dat redenen van wetstechnische aard dergelijke
“bijzondere” redenen zouden kunnen vormen, dan nog dient de verwerende partij
de deugdelijkheid ervan aan te tonen.
In haar laatste memorie herhaalt de verwerende partij dat het niet
aan de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State toekomt om zich in de
plaats te stellen van de overheid bij de beoordeling van de ingeroepen
spoedeisendheid. Voorts zou het beperkt karakter van het in artikel 84, tweede lid,
van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973, bedoelde
onderzoek niet impliceren dat “de taak van de afdeling Wetgeving […] een
sinecure wordt”. De verwerende partij wijst erop dat het betrokken besluit meer
dan 300 artikelen en bijlagen bevat en dat een besluit van een dergelijke omvang
“heel wat vertaal- en controlewerk [betekent]”. In het bijzonder wijst zij erop dat
het besluit op 10 maart 2022 (lees: 1999) naar het Frans was vertaald, dat de
drukproef van de publicatie in het Belgisch Staatsblad op 18 maart werd ontvangen
en dat de definitieve tekst op 23 maart 1999 naar het Belgisch Staatsblad werd
verzonden om 7 dagen later officieel te worden gepubliceerd.
De verzoekende partij benadrukt in haar laatste memorie nog dat
de Vlaamse regering beschikt over “een zeer uitgebreide schare aan medewerkers
binnen haar administratie”, dat alleen al het feit dat 12 dagen nodig waren om het
besluit uit te vaardigen de ingeroepen hoogdringendheid tegenspreekt en dat de
vertaling van de tekst van het besluit 40 dagen in beslag heeft genomen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.733
VII-41.253-11/15
Beoordeling
De bestreden vergunningsbeslissing steunt onder meer op
paragraaf 3 van artikel 5.32.10.1 van Vlarem II, zoals toegevoegd bij artikel 217
van het besluit van de Vlaamse regering van 19 januari 1999 ‘tot wijziging van het
besluit van de Vlaamse regering van 1 juni 1995 houdende algemene en sectorale
bepalingen inzake milieuhygiëne’ dat op 31 maart 1999 in het Belgisch Staatsblad
werd bekendgemaakt.
Het wordt niet betwist dat de verwerende partij over het ontwerp
van besluit dat heeft geleid tot het besluit van de Vlaamse regering van 19 januari
1999 het advies van de afdeling wetgeving heeft ingewonnen en dat zij daarbij
heeft gevraagd om, met toepassing van de op dat ogenblik geldende versie van
artikel 84, eerste lid, 2°, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State, een
advies te verkrijgen binnen de drie dagen waarbij het spoedeisend karakter van de
adviesaanvraag werd gemotiveerd “door de relatie tot de jongste wijziging van
titel I van het Vlarem, inzonderheid de hierin voorziene wijziging van termijnen
voor de toepassing van bepaalde milieuvoorwaarden”.
Artikel 84, eerste lid, van de gecoördineerde wetten op de Raad
van State, in de op het geding toepasselijke versie, bepaalt dat het onderzoek van
de zaken plaatsvindt in volgorde van inschrijving op de rol, uitgezonderd, onder
meer wanneer, in spoedeisende gevallen die in de aanvraag met bijzondere redenen
worden omkleed, de overheid die de afdeling wetgeving adieert, vraagt dat het
advies of het voorontwerp wordt meegedeeld binnen een termijn van ten hoogste
drie dagen of binnen een termijn van ten hoogste acht dagen in het geval bedoeld in
artikel 2, § 4. In zodanig geval moet de motivering die in de aanvraag wordt
opgegeven, worden overgenomen in de aanhef van de verordening.
In de aanhef van het besluit van de Vlaamse regering van
19 januari 1999 wordt het volgende vermeld:
“Gelet op de dringende noodzakelijkheid, gemotiveerd door de
omstandigheid dat een aanpassing van titel II van het VLAREM dringend
noodzakelijk is in het licht van de voorgenomen aanpassing van titel I van
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.733
VII-41.253-12/15
het VLAREM die inmiddels is doorgevoerd bij besluit van de Vlaamse
regering van 12 januari 1999.
Gelet op het advies van de Raad van State, gegeven op 7 januari 1999, met
toepassing van artikel 84, eerste lid, 2°, van de gecoördineerde wetten op de
Raad van State [….].”
Vastgesteld wordt dat de afdeling wetgeving de rechtmatigheid
van de gegeven verantwoording voor het spoedeisend karakter van de
adviesaanvraag weliswaar niet uitdrukkelijk in twijfel heeft getrokken, maar dat zij
in haar advies nr. 28.637 van 7 januari 1999 - dat beperkt was tot het onderzoek van
de rechtsgrond, van de bevoegdheid van de steller van de handeling, alsmede van
de vraag of aan de voorgeschreven vormvereisten is voldaan - het volgende
voorbehoud heeft geformuleerd:
“Binnen de uiterst korte termijn welke hem voor het geven van zijn advies
wordt toegemeten, heeft de Raad van State zelfs dat beperkte onderzoek
niet kunnen uitvoeren met de vereiste grondigheid, gelet o.m. op de
omvang en het technisch karakter van de ontworpen bepalingen en op de
omstandigheid dat samen met het onderhavige ontwerp nog een aantal
ontwerpen werden voorgelegd waarvoor eveneens de spoedbehandeling
wordt gevraagd. In de gegeven omstandigheden kan de Raad van State dan
ook niet garanderen dat hem, zelfs binnen het kader van het summiere
onderzoek waartoe hij zich noodgedwongen heeft moeten beperken, geen
problemen zijn ontgaan.”
Daarmee heeft de afdeling wetgeving duidelijk te kennen
gegeven dat de vraag om voorrang waarmee de adviesaanvraag was ingediend,
haar gehinderd heeft in de normale uitvoering van haar opdracht.
Bovendien blijkt dat het tijdsbestek dat is verlopen tussen het
verlenen op 7 januari 1999 van het spoedadvies van de afdeling wetgeving over het
ontwerp van besluit en de bekendmaking van het besluit van de Vlaamse regering
van 19 januari 1999 in het Belgisch Staatsblad van 31 maart 1999, onverenigbaar is
met de ingeroepen spoedeisendheid. Hoewel de verwerende partij terecht wijst op
de omvang van het betrokken reglementair besluit en het aanzienlijk “vertaal- en
controlewerk” dat verricht moest worden, wordt daarmee geen verantwoording
gegeven voor het feit dat, spijts de ingeroepen spoedeisendheid, probleemloos
bijna drie maanden mochten verstrijken voor de afkondiging en de bekendmaking
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.733
VII-41.253-13/15
van het besluit. Dit klemt nog meer nu de verwerende partij aangeeft dat de
gegeven verantwoording voor het spoedeisend karakter van de adviesaanvraag
enkel bestaat uit een niet nader verklaarde reden van “wetstechnische aard”.
Bijgevolg moet aangenomen worden dat de in de adviesaanvraag gegeven
verantwoording van het spoedeisend karakter ervan, wordt tegengesproken door
het geheel van de hiervoor aangehaalde feitelijke vaststellingen die de negatie
inhouden van de gegeven verantwoording.
Het tweede middel is in de aangegeven mate gegrond.
BESLISSING
-
De Raad van State vernietigt het besluit van de Vlaamse minister van
Justitie en Handhaving, Omgeving, Energie en Toerisme van 24 september
2021 waarbij de bestuurlijke beroepen ingesteld tegen de beslissing van de
deputatie van de provincieraad van Antwerpen van 22 juni 2017 houdende
het verlenen van de milieuvergunning aan de vzw EG Events voor het verder
exploiteren en veranderen van een omloop voor motorvoertuigen, gelegen
aan de Grote Heideweg te Balen, gedeeltelijk gegrond worden verklaard en
de beroepen vergunningsbeslissing wordt gewijzigd.
-
Dit arrest dient bij uittreksel te worden bekendgemaakt op dezelfde wijze
als het vernietigde besluit.
-
De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van
20 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is
aan de verzoekende partij.
De tussenkomende partij wordt verwezen in de kosten van de tussenkomst,
begroot op 150 euro.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.733
VII-41.253-14/15
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op acht februari tweeduizend vierentwintig,
door de Raad van State, VIIe kamer, samengesteld uit:
Carlo Adams,
kamervoorzitter,
Pierre Lefranc,
staatsraad,
Peter Sourbron,
staatsraad,
bijgestaan door
Elisabeth Impens,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Elisabeth Impens
Carlo Adams
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.733
VII-41.253-15/15
