Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.803 (2024-02-13)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 258.803 van 13 februari 2024 Openbaar ambt - ION - Aanwerving
en loopbaan Beslissing : Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 258.803 van 13 februari 2024
in de zaken A. 219.444/IX-8877 (I)
A. 236.891/IX-10.086 (II)
In zake:
I. + II.
XXXX
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Reiner Tijs en Laura Van Dooren
kantoor houdend te 2000 Antwerpen
Stijfselrui 48 bus 101
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
I. + II.
de NV VLAAMSE WATERWEG
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Gitte Laenen
kantoor houdend te 2800 Mechelen
Antwerpsesteenweg 16-18
bij wie woonplaats wordt gekozen
------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vorderingen
De vordering in de zaak A. 219.444/IX-8877, ingesteld op
25 november 2019, strekt tot de toekenning van een schadevergoeding tot herstel
op grond van de onwettigheid vastgesteld door de Raad van State bij arrest
nr. 253.564 van 26 april 2022.
De vordering in de zaak A. 236.891/IX-10.086, ingesteld op
7 juli 2022, strekt eveneens tot de toekenning van een schadevergoeding tot
herstel op grond van de onwettigheid vastgesteld door de Raad van State bij
arrest nr. 253.564 van 26 april 2022.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.803
IX-8877-1/14
II. Verloop van de rechtspleging
Bij arrest nr. 253.564 van 26 april 2022 is in de zaak
A. 219.444/IX-8877 het debat heropend voor het onderzoek van het verzoek tot
schadevergoeding tot herstel.
In de zaak A. 219.444/IX-8877 heeft de verwerende partij een
memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partij een memorie van
wederantwoord.
In de zaak A. 236.891/IX-10.086 heeft de verzoekende partij
een toelichtende memorie ingediend.
Eerste auditeur Melissa Celis heeft in beide zaken een verslag
opgesteld.
De verzoekende partij en de verwerende partij hebben in beide
zaken telkens een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 15 januari 2024.
Kamervoorzitter Geert Van Haegendoren heeft verslag
uitgebracht.
Advocaat Maxime Jeanray, die loco advocaten Reiner Tijs en
Laura Van Dooren verschijnt voor de verzoekende partij en advocaat Wouter
Rubens, die loco advocaat Gitte Laenen verschijnt voor de verwerende partij, zijn
gehoord.
Eerste auditeur Melissa Celis heeft in beide zaken een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.803
IX-8877-2/14
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Aanleiding
Bij arrest nr. 253.564 van 26 april 2022 vernietigt de Raad van
State de beslissing van de gedelegeerd bestuurder van de nv Waterwegen en
Zeekanaal (thans: de nv Vlaamse Waterweg), zoals meegedeeld bij brief van 4
april 2016, om de kandidatuur van verzoeker voor de functie van directieadviseur
bij de stafdiensten niet verder in aanmerking te nemen.
De grief waarin verzoeker de schending aanvoert van het
zorgvuldigheidsbeginsel wordt gegrond bevonden, in zoverre voor het onderdeel
‘assessmentcenter’ van de selectieprocedure met het oog op het waarborgen van
de objectiviteit een beroep moest worden gedaan op meer dan één beoordelaar.
De overige grieven van verzoeker worden alle verworpen.
IV. Nadere precisering van het voorwerp en samenvoeging
Verzoeker vordert in de beide zaken een schadevergoeding tot
herstel op grond van de onwettigheid vastgesteld door de Raad van State bij
arrest nr. 253.564 van 26 april 2022.
In de zaak A. 219.444 vordert verzoeker in zijn laatste memorie
(enkel) nog een schadevergoeding voor, eensdeels, het “[v]erlies van een kans om
de functie van directie-adviseur bij de stafdiensten uit te oefenen, minstens om te
worden opgenomen in de verlengbare wervingsreserve van twee jaar” en,
anderdeels,
het
“[v]erlies
van
een
kans
om
de
kosteloze
interne
klachtenmogelijkheid op basis van de omzendbrief BZ 2014/5 inzake
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.803
IX-8877-3/14
kwaliteitscriteria voor selecties en selectoren op kwalitatieve wijze te kunnen
benutten”.
In de zaak A. 236.891 vordert verzoeker eveneens een
schadevergoeding voor, eensdeels, het “[v]erlies van een kans om de functie van
directie-adviseur bij de stafdiensten uit te oefenen, minstens om te worden
opgenomen in de verlengbare wervingsreserve van twee jaar” en, anderdeels, het
“[v]erlies van een kans om de kosteloze interne klachtenmogelijkheid op basis
van de omzendbrief BZ 2014/5 inzake kwaliteitscriteria voor selecties en
selectoren op kwalitatieve wijze te kunnen benutten”.
Weliswaar heeft verzoeker in zijn éérste verzoek initieel nog
andere schadeposten aangewezen waarvoor hij vergoed wenst te worden, maar hij
blijkt finaal in de beide vorderingen nog twee, dezelfde schadeposten te
handhaven en van zijn andere vorderingen dus af te zien.
Het past daarom de beide zaken samen te onderzoeken, ze als
één enkele vordering op te vatten en er met één arrest uitspraak over te doen. Het
is voor deze samenvoeging – waartoe om proceseconomische redenen wordt
beslist – overigens zonder belang of de beide verzoekschriften als aparte
vorderingen zijn op te vatten zoals de verwerende partij betoogt, dan wel of het
tweede verzoekschrift slechts een aanvulling en actualisering is van het eerste,
zoals verzoeker het ziet.
Met de argumentaties van de beide partijen wordt ook nog
enkel rekening gehouden, voor zover ze te betrekken zijn op de beide nog
resterende schadeposten.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.803
IX-8877-4/14
V. Onderzoek
A. Onwettigheid en rechtsherstel
De onwettigheid van de beslissing van de gedelegeerd
bestuurder van de nv Waterwegen en Zeekanaal, zoals meegedeeld bij brief van
4 april 2016, om de kandidatuur van verzoeker voor de functie van
directieadviseur bij de stafdiensten niet verder in aanmerking te nemen, is
vastgesteld in arrest nr. 253.564 van 26 april 2022.
In een vroeger tussenarrest nr. 249.394 van 31 december 2020
heeft de Raad van State het beroep van verzoeker verworpen, in de mate waarin
de nietigverklaring werd gevorderd van de beslissing van de gedelegeerd
bestuurder van de nv Waterwegen en Zeekanaal van 13 oktober 2017 waarbij CV
met uitwerking vanaf 22 september 2017 wordt benoemd in de graad van
adviseur, alsook van de beslissing van de gedelegeerd bestuurder van 1 april 2016
waarbij CV met ingang van 1 mei 2016 wordt toegelaten tot de proeftijd in de
graad van adviseur. In dat arrest werd nog overwogen:
“Niettegenstaande de definitieve benoeming van [CV] in de functie van
directieadviseur, heeft verzoeker belang erbij in de wervingsreserve te
worden opgenomen, opdat in het geval van een opnieuw vacant worden
van de betrekking die aan [CV] is toegewezen, hij alsnog een benoeming
in die betrekking zou kunnen verkrijgen. Het rechtsherstel waartoe de
verwerende partij gehouden zou zijn na een eventuele nietigverklaring
van de bestreden beslissing van de gedelegeerd bestuurder om verzoekers
kandidatuur niet verder in aanmerking te nemen, zou daartoe kunnen
leiden.”
In arrest nr. 253.564 van 26 april 2022 overwoog de Raad dan
weer wat volgt:
“Het eerste door verzoeker aangevoerde middel is door de Raad van State
gegrond bevonden in de mate dat het generiek gedeelte van de
selectieprocedure voor de functie van directieadviseur bij de stafdiensten
van de verwerende partij ten aanzien van verzoeker werd beoordeeld door
slechts één enkele consultant van het daartoe aangestelde selectiebureau.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.803
IX-8877-5/14
In het kader van het rechtsherstel zal de verwerende partij de
selectieprocedure ten aanzien van verzoeker vanaf dat punt dienen te
hernemen op een wijze waarbij de voormelde, vastgestelde onwettigheid
wordt verholpen. Dat rechtsherstel zal overeenkomstig het beginsel
tempus regit actum moeten worden voltrokken, rekening houdend met het
op het ogenblik van het hernemen geldende recht, wat betekent dat ook
rekening zal moeten worden gehouden met de opheffing van artikel III 3,
§ 4, VPS.
Indien de bedoelde herneming van de selectieprocedure voor verzoeker
succesvol verloopt, zowel wat het generiek gedeelte als wat het
daaropvolgend functiespecifiek gedeelte betreft, zal hij overeenkomstig
het selectiereglement worden opgenomen in een verlengbare
wervingsreserve van twee jaar, te rekenen vanaf de datum van het procesverbaal van het jurygesprek.”
B. Verlies van een kans om de functie van directieadviseur bij de stafdiensten uit
te oefenen, minstens om te worden opgenomen in de verlengbare wervingsreserve
van twee jaar
Opdat de door verzoeker beweerdelijk geleden schade
aanleiding zou kunnen geven tot het toewijzen van een schadevergoeding tot
herstel, moet hij aantonen dat deze schade niet (volledig) wordt hersteld door de
vernietiging van de onwettig bevonden bestuurshandeling en het daaropvolgende
rechtsherstel verleend door de verwerende partij.
De meest aangewezen vorm van genoegdoening nadat de Raad
van State bij arrest een onwettigheid heeft vastgesteld, is een herstel in natura.
In het bedoelde arrest heeft de Raad overigens de weg getoond
voor dat rechtsherstel: “de verwerende partij [zal] de selectieprocedure ten
aanzien van verzoeker […] dienen te hernemen op een wijze waarbij de
voormelde, vastgestelde onwettigheid wordt verholpen.” Dit hernemen geeft
verzoeker dan uitzicht op “[te] worden opgenomen in een verlengbare
wervingsreserve van twee jaar, te rekenen vanaf de datum van het proces-verbaal
van het jurygesprek”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.803
IX-8877-6/14
Hieruit volgt dat het door verzoeker aangehaalde nadeel dat
bestaat uit het verlies van een kans “om de functie van directie-adviseur bij de
stafdiensten uit te oefenen, minstens om te worden opgenomen in de verlengbare
wervingsreserve van twee jaar”, volledig kan worden hersteld met de
nietigverklaring van de onwettige bestuurshandeling door de Raad van State en
het daaropvolgende rechtsherstel door de verwerende partij.
Na de nietigverklaring hééft de verwerende partij getracht om
verzoeker genoegdoening te verschaffen en heeft zij willen informeren bij
verzoeker of hij bereid is om de selectieprocedure opnieuw te doorlopen vanaf
het generieke gedeelte en of deze herneming van de procedure in bevestigend
geval zou kunnen gebeuren via tussenkomst van het voorheen ingeschakelde
selectiebureau H.
Verzoeker spreekt de verwerende partij niet tegen, waar zij stelt
dat haar raadsman de raadsman van verzoeker in dat verband “meermaals” heeft
gecontacteerd, “zonder antwoord te hebben ontvangen”.
Voorts kan de volgende brief worden aangehaald, die de
verwerende partij op 13 februari 2023 aan verzoeker zond:
“Wij verwijzen naar het (eind-)arrest van de Raad van State van 26 april
2022, inzake de door jou ingeleide Raad van State-procedure tot nietigverklaring van (o.a.) de beslissing van 4 april 2016 waarbij jouw
kandidatuur niet werd weerhouden voor de functie van directieadviseur op
basis van de resultaten van een assessment.
Ingevolge dit arrest dienen wij de selectieprocedure voor de (thans
toegewezen) betrekking van directieadviseur – zoals destijds
georganiseerd door selectiebureau [H] – vanaf het generieke deel voor jou
te hernemen op een wijze waarbij de vastgestelde onwettigheid wordt
verholpen, waarna in voorkomend geval ook een functiespecifiek gedeelte
zal worden ingericht. Dit alles in functie van een eventuele opname in een
verlengbare wervingsreserve van twee jaar, te rekenen vanaf de datum
van het proces-verbaal van het jurygesprek.
Kortelings na de kennisname van het arrest, hebben wij ons al in contact
gesteld met het selectiebureau [H].
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.803
IX-8877-7/14
Gelijktijdig verzochten wij onze raadsman echter ook (bij jou) te
informeren naar de concrete invulling van dit (te bieden) rechtsherstel,
hetgeen – vooralsnog – onbeantwoord is gebleven.
Je zal begrijpen dat wij – zowel in het belang van de organisatie als
jezelf – graag zo snel als mogelijk uitvoering willen geven aan het (eind)arrest van de Raad van State van 26 april 2022.
Mogen wij daarom (vriendelijk) aandringen om ons te willen berichten of
je bereid bent om de betreffende selectieprocedure opnieuw te doorlopen
vanaf het generieke gedeelte, en kan deze herneming van procedure voor
jou dan gebeuren via tussenkomst van het gekende selectiebureau [H]?
Niettegenstaande deze kritieken geheel voor uw eigen rekening zijn (en
blijven), stellen wij deze vraag omdat de professionaliteit en objectiviteit
van het selectiebureau [H] – meermaals – door jou werd bekritiseerd
doorheen de Raad van State-procedure.
Dank alvast voor uw bericht, hetgeen wij graag tegemoet zien tegen
uiterlijk 24 februari as. Bij gebreke daaraan zijn wij zo vrij ervan uit te
gaan dat je (i) verzaakt aan het door de Raad van State geschetste
rechtsherstel in zijn arrest van 26 april 2022, en (ii) enkel volhardt in de
lopende procedure(s) tot schadevergoeding tot herstel bij de Raad van
State.”
Op 17 oktober 2023 nodigt de verwerende partij verzoeker uit
om de selectieprocedure te hernemen met een ander selectiebureau (A) en biedt
zij aan om de selectie te hernemen aan de hand van de ondertussen aangepaste
generieke competenties en testmethodes. Mocht verzoeker hiermee niet akkoord
gaan, is de verwerende partij bereid een ander voorstel uit te werken uitgaande
van de oorspronkelijke generieke competenties en testmethodes. Op 20 oktober
2023 wijst verzoeker dit voorstel af, ditmaal argumenterend dat “een wettig
rechtsherstel” impliceert dat enkel selectiebureau H de testen op wettige wijze
kan hernemen.
Op 18 december 2023 hernieuwt de verwerende partij haar
aanbod, op meer geconcretiseerde wijze. Er wordt niet op ingegaan.
Verzoeker betoogt in zijn laatste memorie in de zaak
A. 236.891 niet te begrijpen “om welke reden verweerster zou moeten wachten”
en dat de verwerende partij niet op zijn “instructies” moet wachten om het
rechtsherstel te organiseren. Hij meent evenwel óók – en heeft in die zin aan de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.803
IX-8877-8/14
verwerende partij geantwoord op 23 februari 2023 – dat de selectieprocedure niet
meer wettig hernomen kan worden met selectiebureau H. Hij voert voorts aan dat
een hernemen met een ánder selectiebureau strijdig is met de gelijke behandeling
van de kandidaten. Ook op de terechtzitting stelt verzoeker dat hem nog geen
wettig rechtsherstel is aangeboden door de verwerende partij, waarbij hij opmerkt
dat op de verwerende partij de plicht rust om de integriteit van selectiebureau H
kritisch in vraag te stellen en dat noch dit bureau, noch selectiebureau A in staat
is om wettig rechtsherstel te bieden.
De Raad van State begrijpt uit dit tweeledige betoog dat
volgens verzoekers zienswijze de iure en de facto geen rechtsherstel in natura
meer mogelijk is.
De Raad valt die zienswijze van verzoeker niet bij. Zelfs indien
verzoeker zou worden bijgevallen dat – om welke objectieve of subjectieve reden
ook – selectiebureau H niet meer kan of mag worden ingeschakeld, kan de
procedure wel degelijk worden hernomen. Zo heeft de Raad het overigens in zijn
arrest nr. 253.564 van 26 april 2022 al aangenomen. Het volstaat hiervoor dat de
selectieprocedure verloopt volgens de toentertijd vastgestelde criteria en
methodologie. Er valt overigens niet in te zien, mits de beide betrokken partijen
daarover eenstemmig zijn, waarom de selectieprocedure niet zou mogen verlopen
volgens de actuele testmethodes en competenties. Verzoeker toont niet aan dat
een ander selectiebureau onmogelijk voor de selectie kan instaan en hem niet kan
onderwerpen
aan
“dezelfde,
wetenschappelijk
onderbouwde,
selectie-
instrumenten en in dezelfde omstandigheden [laten] deelnemen aan het functiespecifieke gedeelte”, zoals door hem gevraagd. Verzoeker wijst erop dat hij in
“dezelfde” omstandigheden de testen moet kunnen afleggen, maar hij verliest uit
het oog dat hij enkel nog meedingt om opgenomen te kunnen worden in de
werfreserve en het voor hem dus volstaat om te slagen, zonder dat hij nog in
concurrentie moet of kan komen met CV. De omstandigheden waarin hij de
testen moet afleggen, kunnen dus “dezelfde” zijn zonder “identiek” te moeten
zijn. Zijn eigen proceshouding – namelijk het niet tijdig en dus niet ontvankelijk
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.803
IX-8877-9/14
aanvechten van de aanstelling van CV – en het daaruit resulterende ingeperkte
belang, zorgen ervoor dat hij zich niet in een gelijke situatie bevindt als de andere
kandidaten die aan de selectieprocedure deelnamen.
Uit wat voorafgaat, blijkt dat de schade waarvoor verzoeker
thans nog vergoed wenst te worden, niet meer terug te voeren is tot de bij arrest
nr. 253.564 van 26 april 2022 vastgestelde onwettigheid, maar wel tot zijn onwil
om in te gaan op het aanbod van de verwerende partij om rechtsherstel in natura
te verwezenlijken. Anders dan verzoeker het ziet, acht de Raad het niet onredelijk
dat de verwerende partij met verzoeker contact opneemt over de voortzetting van
de selectie, in de hoop op minnelijke wijze een procedureverloop uit te stippelen
waarin beide partijen zich kunnen vinden. Verzoeker weigert halsstarrig hierover
samen te werken.
Verzoekers ambitie om alsnog benoemd te worden in de functie
van directieadviseur en om ze daadwerkelijk uit te oefenen, kan zich voor hem
enkel nog aandienen mits hij wordt opgenomen in de verlengbare
wervingsreserve – en, overigens, bij het opnieuw vacant worden van de aan CV
toegewezen betrekking. Dat verzoeker de kans verloren ziet gaan om in de
werfreserve opgenomen te worden, heeft hij ondertussen evenwel uitsluitend
zichzelf te verwijten.
Verzoeker argumenteert nog dat hij zonder de vastgestelde
onwettigheid zéker geslaagd zou zijn geweest, en zéker benoemd.
Dat zijn geen certitudes, maar loutere hypothesen die niets uit
te staan hebben met de gemiste kans op slagen in de selectieprocedure en op
uiteindelijke opname in de wervingsreserve.
Voorts wijst verzoeker op zijn huidige functie, die hij
vergelijkbaar noemt met de geambieerde betrekking, en op zijn gunstige
evaluatie, wat volgens hem aantoont “dat hij geschikt is voor deze functie en
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.803
IX-8877-10/14
hiervoor dan ook geselecteerd had moeten worden, minstens in de verlengbare
wervingsreserve had moeten worden opgenomen”. Dit betoog kan eventueel een
invloed hebben op de inschatting van de hoegrootheid van de kans op slagen en,
dus, de begroting van de schade. Aan een beoordeling daarvan komt de Raad om
reden van wat voorafgaat niet toe.
De eerste schadepost wordt verworpen.
C. Verlies van een kans om de kosteloze interne klachtenmogelijkheid te kunnen
benutten
Wat de tweede schadepost betreft met betrekking tot de interne
klachtenprocedure, moet in de eerste plaats worden vastgesteld dat dit nadeel niet
veroorzaakt is door de door de Raad van State vastgestelde onwettigheid,
namelijk de onwettige beoordeling door slechts één enkele beoordelaar.
Uit de omstandigheid dat verzoeker de uiteindelijk door de
Raad van State vastgestelde onwettigheid reeds had aangevoerd in zijn interne
klacht, kan nog niet worden afgeleid dat deze door verzoeker aangehaalde
schadepost
van
“[v]erlies
van
een
kans
om
de
kosteloze
interne
klachtenmogelijkheid op kwalitatieve wijze te kunnen benutten” ook effectief
veroorzaakt werd door die onwettigheid zelf.
Hoe dan ook identificeert verzoeker deze schade als “het
bedrag dat [hij] intussen aan zijn advocaten heeft betaald voor het voeren van de
procedures om de onwettigheid van de bestreden beslissing te bekomen”, waarbij
hij overigens geen onderscheid maakt tussen de honoraria voor het beroep dat hij
heeft gewonnen, de honoraria voor het beroep dat bij arrest nr. 249.394 van
31 december 2020 is afgewezen en waarin bijgevolg al helemaal geen
onwettigheid
is
vastgesteld
en
de
honoraria
voor
de
huidige
schadevergoedingsprocedure. De honoraria voor een succesvolle procedure
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.803
IX-8877-11/14
worden evenwel vergoed op forfaitaire wijze door de rechtsplegingsvergoeding
en komen niet in aanmerking voor enige andere vergoeding.
Derhalve dient ook deze tweede schadepost te worden
afgewezen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.803
IX-8877-12/14
D. Besluit
De
voorgaande
vaststellingen
volstaan
om
de
beide
vorderingen af te wijzen.
BESLISSING
-
De zaken A. 219.444/IX-8877 en A. 236.891/IX-10.086 worden
samengevoegd.
-
De Raad van State verwerpt beide vorderingen.
-
De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van beide verzoeken
tot schadevergoeding tot herstel, begroot op een rolrecht van 400 euro, een
bijdrage van 42 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 1540 euro, die
verschuldigd is aan de verwerende partij.
De door de verzoekende partij te veel betaalde bijdrage ten bedrage van
2 euro dient te worden terugbetaald.
- Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van de verzoekende partij niet bekendgemaakt.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.803
IX-8877-13/14
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op dertien februari tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Geert Van Haegendoren,
kamervoorzitter,
Jurgen Neuts,
staatsraad,
Jim Deridder,
staatsraad,
bijgestaan door
Tiny Temmerman,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Tiny Temmerman
Geert Van Haegendoren
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.803
IX-8877-14/14
