Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827 (2024-02-15)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 258.827 van 15 februari 2024 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Bouwvergunningen en gemengde
vergunningen Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VIIe KAMER
ARREST
nr. 258.827 van 15 februari 2024
in de zaak A. 236.686/VII-41.545
In zake :
- D.T.
- L.P.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Gregory Verhelst
kantoor houdend te 2000 Antwerpen
Bouwmeestersstraat 11
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
de PROVINCIE VLAAMS-BRABANT, vertegenwoordigd door
de deputatie van de provincieraad
die woonplaats kiest te
3010 Leuven
Provincieplein 1
Tussenkomende partij:
L.S.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Arne Vandaele
kantoor houdend te 1540 Herne
Kwatemstraat 7
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het cassatieberoep
Het cassatieberoep, ingesteld op 24 juni 2022, strekt tot de
cassatie van arrest nr. RvVb-A-2122-0768 van 19 mei 2022 van de Raad voor
Vergunningsbetwistingen (hierna: RvVb) in de zaak 2021-RvVb-0527-A.
VII-41.545-1/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
II. Verloop van de rechtspleging
Het cassatieberoep is toelaatbaar verklaard bij beschikking
nr. 15.062 van 20 oktober 2022.
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partijen hebben een memorie van wederantwoord
ingediend.
L.S. heeft een verzoekschrift tot tussenkomst ingediend. De
tussenkomst is toegestaan bij beschikking van 9 januari 2023.
Eerste auditeur An Van den broeck heeft een verslag opgesteld,
op grond van artikel 16 van het koninklijk besluit van 30 november 2006 ‘tot
vaststelling van de cassatie-procedure bij de Raad van State’.
De verzoekende partijen hebben een verzoek tot voortzetting
van de procedure teneinde te worden gehoord ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 7 december 2023.
Staatsraad Frédéric Vanneste heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Manou Watrin, die loco advocaat Gregory Verhelst
verschijnt voor de verzoekende partijen en advocaat Arne Vandaele, die verschijnt
voor de tussenkomende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur An Van den broeck heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
VII-41.545-2/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1
Op 9 oktober 2013 verleent het college van burgemeester en
schepenen van de gemeente Beersel aan de verzoekende partijen een
stedenbouwkundige vergunning voor het slopen van een bestaande en het bouwen
van een nieuwe alleenstaande eengezinswoning.
3.2.
Op 13 augustus 2015 wordt een proces-verbaal opgesteld voor
het uitvoeren van vergunningsplichtige werken zonder vergunning, met name het
niet
volgen
van
de
goedgekeurde
bouwplannen
inzake
inplanting,
reliëfwijzigingen, keermuren, aangebouwde carport en losstaand bijgebouw.
3.3.
De verzoekende partijen dienen op 13 oktober 2016 bij het
college van burgemeester en schepenen van de gemeente Beersel een aanvraag in
voor een wijziging van de verkavelingsvergunning.
Het college van burgemeester en schepenen verleent op
15 maart 2017 onder voorwaarden een vergunning tot het wijzigen van een
verkavelingsvergunning.
Tegen deze beslissing tekent de tussenkomende partij op
26 april 2017 administratief beroep aan bij de verwerende partij.
De verwerende partij verklaart het beroep op 13 juli 2017
ongegrond en verleent onder voorwaarden een vergunning tot het wijzigen van een
verkavelingsvergunning.
VII-41.545-3/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
De RvVb vernietigt met arrest nummer RvVb-A-1819-1004 van
21 mei 2019 de beslissing van de verwerende partij van 13 juli 2017.
Het cassatieberoep dat de verzoekende partijen instellen tegen
dit arrest wordt door de Raad van State verworpen bij arrest nr. 247.566 van
18 mei 2020.
3.4.
Op 4 maart 2020 vragen de verzoekende partijen een
omgevingsvergunning aan voor het verbouwen van een eengezinswoning. De
aanvraag betreft de regularisatie van de eerder uitgevoerde stedenbouwkundige
handelingen en het verbouwen van de woning, met als doel zich te conformeren
aan de voorschriften van de verkaveling.
Het perceel ligt volgens de bestemmingsvoorschriften van het
gewestplan ‘Halle-Vilvoorde-Asse', vastgesteld bij koninklijk besluit van
7 maart 1977, grotendeels in parkgebied en voor een klein gedeelte in
woonparkgebied.
Het perceel ligt tevens in de verkaveling ‘68/FL/6’ van
28 mei 1963.
3.5.
Het college van burgemeester en schepenen van de gemeente
Beersel weigert op 9 september 2020 een omgevingsvergunning aan de
verzoekende partijen.
3.6.
Tegen deze weigeringsbeslissing tekenen de verzoekende
partijen op 5 oktober 2020 administratief beroep aan bij de verwerende partij.
3.7.
De verwerende partij verklaart het beroep op 21 januari 2021
ongegrond en weigert een omgevingsvergunning aan de verzoekende partijen
(hierna: het aanvankelijk bestreden besluit).
VII-41.545-4/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
3.8.
Het arrest van 19 mei 2022 met nr. RvVb-A-2122-0768
verwerpt het beroep van de verzoekende partijen dat gericht is tegen de door de
verwerende partij op 21 januari 2021 geweigerde omgevingsvergunning. Dit is het
bestreden arrest.
IV. Onderzoek van de middelen
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
In een eerste middel voeren de verzoekende partijen de
schending aan van “het wettigheidsbeginsel en het recht op toegang tot de rechter,
van de rechterlijke motiveringsplicht, neergelegd in artikel 149 van de Grondwet
en,
wat
de
Vlaamse
bestuursrechtscolleges
betreft,
in
art[ikel] 32, [tweede] lid DBRC-decreet, van art. 35, tweede en derde lid
DBRC-decreet”.
De verzoekende partijen zetten uiteen dat de RvVb terecht
vaststelt dat de verwerende partij ten onrechte concludeert dat hun aanvraag
strijdig zou zijn met de bindende voorschriften van de verkavelingsvergunning van
28 mei 1963 inzake de maximaal toelaatbare kroonlijsthoogte, zodat daarmee het
(volgens hen) “cruciale weigeringsmotief van de bestreden beslissing weerlegd is”.
Daarnaast hernemen zij het oordeel van de RvVb omtrent het
middel genomen uit de beweerde schending van het besluit van 5 juli 2013 van de
Vlaamse
regering
‘houdende
stedenbouwkundige
vaststelling
verordening
van
inzake
een
gewestelijke
hemelwaterputten,
infiltratievoorzieningen, buffervoorzieningen en gescheiden lozing van afvalwater
en hemelwater’ (hierna: hemelwaterverordening).
VII-41.545-5/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
De verzoekende partijen verwijzen naar het bepaalde in
artikel 35, derde lid, van het decreet van 4 april 2014 ‘betreffende de organisatie en
de rechtspleging van sommige Vlaamse bestuursrechtscolleges’ (hierna: DBRC)
en constateren dat het bestreden arrest niet vaststelt dat hun vordering onder één
van de limitatief opgesomde gevallen te situeren is. Elke andere schending van een
norm of algemeen rechtsbeginsel moet volgens hen a contrario wel aanleiding
geven tot een vernietiging. Uit het wettigheidsbeginsel vloeit voort dat
beslissingen die aangetast zijn door een schending van de wet uit het rechtsverkeer
dienen verwijderd te worden, waarbij het desgevallend aan de bevoegde overheid
toekomt om een nieuwe, gezuiverde en wettige beslissing te nemen. Zij wijzen in
dit verband nog op het bepaalde in het tweede lid van artikel 35 van het DBRC,
waaruit volgens hen volgt dat de RvVb verplicht is om alle middelen te behandelen
waarvan de beoordeling van belang kan zijn in geval van een nieuwe beslissing of
een andere handeling van het bestuur.
De verzoekende partijen voeren aan dat de RvVb in het
bestreden arrest vaststelt dat het aanvankelijk bestreden besluit vertrekt van een
verkeerde lezing van de toepasselijke verkavelingsvoorschriften inzake de
kroonlijsthoogte en aldus op foutieve gronden beslist dat hun woning strijdig zou
zijn met deze voorschriften. Deze vaststelling leidt tot de vernietiging van de
bestreden beslissing, zonder dat het de RvVb toekomt te bepalen of er mogelijk
nog andere ‘determinerende’ of ‘dragende’ weigeringsmotieven zijn die de
beslissing beweerdelijk zouden kunnen schragen. Het DBRC bepaalt immers
duidelijk de gevallen waarin een door onwettigheid aangetaste beslissing alsnog
gehandhaafd blijft, maar de enkele vaststelling dat deze door onwettigheid
aangetaste beslissing ook nog andere (per hypothese wettige) dragende motieven
bevat, is geen reden om de beslissing te handhaven. Het is volgens hen in
voorkomend geval aan de bevoegde overheid om de impact van de vastgestelde
onwettigheid op haar oordeelsvorming te beoordelen en het komt deze overheid en
niet de bestuursrechter toe om te bepalen welk weigeringsmotief ‘determinerend’
of ‘dragend’ is.
VII-41.545-6/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
Het voorgaande geldt des te meer nu de zogezegde strijdigheid
van de aanvraag met de hemelwaterverordening perfect oplosbaar was door het
opleggen van een vergunningsvoorwaarde, maar de verwerende partij heeft de
keuze gemaakt om zulks niet te doen. De RvVb kan niet in de plaats van de
bevoegde overheid bepalen of de vastgestelde onwettigheid al dan niet van aard is
om deze beoordeling door de bevoegde overheid te wijzigen. Men mag
redelijkerwijze verwachten dat de verwerende partij het wel opportuun zal vinden
om een beweerde strijdigheid met de hemelwaterverordening op te lossen aan de
hand van een vergunningsvoorwaarde wanneer dit het enige punt is waarop de
aanvraag mogelijk spaak zou kunnen lopen, daar waar de verwerende partij er nu
ten onrechte van uitging dat de aanvraag hoe dan ook niet voor vergunning in
aanmerking kwam omwille van een bindend legaliteitsprobleem, namelijk de
veronderstelde strijdigheid met het verkavelingsvoorschrift inzake de maximaal
toelaatbare kroonlijsthoogte.
De verzoekende partijen besluiten dat de RvVb hen de kans op
een gunstige beoordeling ontnomen heeft en gehandeld heeft in strijd met de
scheiding der machten en het wettigheidsbeginsel.
In de memorie van wederantwoord herhalen de verzoekende
partijen hun standpunt en voegen daar nog het volgende aan toe.
Wat de draagwijdte van de beoordeling omtrent de toepassing
van de verkavelingsvoorschriften in het bestreden arrest betreft, heeft het in het
kader van de beoordeling van het eerste middel volgens de verzoekende partijen
weinig belang of de door hen geciteerde passage moet beschouwd worden als een
principiële beoordeling van de RvVb omtrent de juiste lezing van de
verkavelingsvoorschriften, dan wel of het gaat om een motiveringskwestie. Wat in
deze context van belang is, en ook niet betwist wordt noch betwist kan worden, is
dat het bestreden arrest vaststelt dat de beweerde strijdigheid met de
verkavelingsvoorschriften niet op wettige wijze vastgesteld werd in het
aanvankelijk bestreden besluit. Men kan zich overigens moeilijk inbeelden dat de
VII-41.545-7/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
RvVb zich in de context van een verwerpingsarrest de moeite zou getroost hebben
om speciaal in te gaan op deze onderdelen van het aanvankelijk bestreden besluit,
indien de RvVb niet van oordeel zou geweest zijn dat de verwerende partij
inderdaad een verkeerde lezing aan de geldende verkavelingsvoorschriften zou
gegeven hebben.
De verwerende partij verwijst ten onrechte naar de formulering
in de aanhef van artikel 35 van het DBRC, waarin bepaald wordt dat de RvVb
overgaat tot de vernietiging van de beslissing wanneer het beroep ‘gegrond’
verklaard wordt. Die formulering zegt op zich niets over de omstandigheden
waarin het beroep ‘gegrond’ moet verklaard worden. Uit artikel 35 van het DBRC
blijkt met name in welke gevallen een schending van de wet moet leiden tot de
vernietiging van de aangevochten beslissing. De situatie waarbij een aangevochten
weigeringsbeslissing nog andere motieven bevat die per hypothese niet onwettig
zijn, wordt daar niet vermeld. Zulks impliceert dat de aanwezigheid van een
onwettig weigeringsmotief wel degelijk aanleiding moet geven tot de vernietiging
van de beslissing, waarbij het vervolgens aan de bevoegde overheid toekomt om na
te gaan of er aanleiding bestaat om tot een andere beslissing te komen. Minstens is
dit het geval wanneer de RvVb vastgesteld heeft dat het andere ‘dragende’
weigeringsmotief in verband met de hemelwaterverordening – voor zover dit al
een wettig onderbouwd motief zou zijn – betrekking had op een aangelegenheid
die perfect oplosbaar was met een vergunningsvoorwaarde.
De verwerende partij verwijst volgens de verzoekende partijen
ten onrechte naar arrest nr. 239.237 van 28 september 2017 van de Raad van State,
nu dit arrest betrekking heeft op een geheel andere wettelijke bepaling uit de
Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (hierna:VCRO). Artikel 35, derde lid van
het DBRC bepaalt de gevallen waarin de schending van een norm of algemeen
rechtsbeginsel geen aanleiding geeft tot een vernietiging. Deze bepaling is
duidelijk en kan niet in strijd met de bewoordingen ervan geïnterpreteerd worden.
De formulering is ook volledig anders dan deze van artikel 4.8.2, tweede lid van de
VCRO, waar het in algemene termen gaat over een ‘onregelmatigheid’ van de
VII-41.545-8/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
beslissing. Artikel 35, derde lid van het DBRC heeft specifiek betrekking op de
gevallen waarin middelen onontvankelijk kunnen bevonden worden. Er dient
aangenomen te worden dat deze opsomming wel degelijk limitatief is, zodat de
verzoekende partijen wel degelijk belang hebben bij middelen die niet onder de
drie aangehaalde gevallen ressorteren en die gegrond blijken te zijn. Dat is de
hypothese die hier aan de orde is. Het bestreden arrest stelt immers geenszins vast
dat de vordering van de verzoekende partijen onder één van deze limitatief
opgesomde gevallen van niet-ontvankelijkheid van het middel te situeren is.
De tussenkomende partij citeert de parlementaire werken en
meent
dat
daaruit
zou
blijken
dat
de
verzoekende
partijen
aan
artikel 35, derde lid van het DBRC een lezing zouden geven die deze bepaling niet
heeft. Een toelichting uit de parlementaire werken kan volgens de verzoekende
partijen evenwel geen afbreuk doen aan een voldoende duidelijke decreettekst. Het
komt de partijen niet toe wetgevende normen terzijde te schuiven op grond van
samengeraapte citaten uit de parlementaire werken. Overigens beroepen de
verzoekende partijen zich precies op de verfijningen inzake belang bij het middel,
nu de onwettigheid precies daarmee te maken heeft. In het bestreden arrest werd
een gegronde wettigheidskritiek ten onrechte terzijde geschoven op grond van de
vermeende vaststelling dat de verzoekende partijen daar geen belang bij zouden
hebben en dat de schending van de wet niet zou kunnen leiden tot de vernietiging
van de beslissing die op dit onwettig motief steunt.
Ook aan artikel 35, tweede lid van het DBRC wordt door de
verwerende en de tussenkomende partij een lezing gegeven die haaks staat op de
duidelijke inhoud van die bepaling. Nergens blijkt uit dit artikel dat de
motiveringsplicht die hier ingevoerd wordt enkel betrekking zou hebben op een
vernietigingsarrest. Dat een verwerpingsarrest niet zou gevolgd worden door een
nieuwe beslissing, is overigens speculatie. Zelden neemt een dossier een einde met
een verwerpingsarrest, en integendeel volgt op dergelijk arrest dikwijls een nieuwe
aanvraag of een ander initiatief dat het bestuur aanzet tot handelen. De geciteerde
bepaling heeft het uitdrukkelijk ook over “een andere handeling van het bestuur”
VII-41.545-9/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
en stipuleert geenszins dat de “nieuwe beslissing” moet genomen worden in het
kader van dezelfde aanvraag.
Het is mogelijk dat het Grondwettelijk Hof aan voormelde
bepaling een lezing gegeven heeft die lijkt in te gaan tegen de tekst van de
decreetbepaling, maar dergelijke lezing bindt de Raad van State als hoogste
administratieve rechtscollege niet. Het komt de Raad in voorkomend geval toe
deze bepalingen toe te passen zoals ze door de decreetgever werden ingevoerd, dit
is dus het geval in de lezing die hieraan gegeven wordt door de verzoekende
partijen.
Ten slotte blijkt volgens de verzoekende partijen uit het
cassatieberoep dat de RvVb bij een volwaardig onderzoek van alle middelen wel
degelijk moest overgaan tot de vernietiging van de bestreden beslissing. De
verwijzing naar artikel 35, tweede lid van het DBRC beoogt vooral aan te tonen
dat de decreetgever in de context van het beroep tegen een weigeringsbeslissing
aan de administratieve rechter niet toestaat een onderscheid te maken tussen, bij
veronderstelling, dragende of niet-dragende motieven. Er zijn slechts wettige en
onwettige motieven die aan de basis liggen van een vergunningsbeslissing
(weigering of niet), en dat is het onderzoek waarop de bestuursrechter zich moet
toespitsen. Hoogstens kan hij in welbepaalde limitatief omschreven gevallen de
niet-ontvankelijkheid van bepaalde middelen vaststellen. Dat is de enige hypothese
waarin hij de weg naar een vernietiging gevolgd door een nieuwe beslissing van de
bevoegde overheid kan afsluiten door een verwerping van het middel en in
voorkomend geval het beroep.
Beoordeling
van de RvVb:
Het cassatiemiddel gaat terug op het hierna hernomen oordeel
“[…]
8.
VII-41.545-10/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
Het eerste en derde middel, die betrekking hebben op de
overeenstemming van de aanvraag met de verkavelingsvoorschriften en
de goede ruimtelijke ordening, kunnen in elk geval niet leiden tot
vernietiging van de bestreden beslissing.
Zoals reeds gebleken is bij de beoordeling van het tweede middel, blijft
het weigeringsmotief met betrekking tot de Hemelwaterverordening
immers overeind en volstaat dit om de weigeringsbeslissing te dragen.
[…]”
Vooreerst dient te worden opgemerkt dat de verzoekende
partijen de schending van “het recht op toegang tot de rechter, van de rechterlijke
motiveringsplicht, neergelegd in artikel 149 van de Grondwet en, wat de Vlaamse
bestuursrechtscolleges betreft, in art. 32, [tweede] lid DBRC-decreet” aanvoeren,
maar nergens uiteenzetten op welke wijze dit beginsel en deze bepalingen worden
geschonden door het bestreden arrest. Het middel is in die mate onontvankelijk.
De
verzoekende
partijen
zetten
enkel
uiteen
dat
artikel 35, tweede en derde lid van het DBRC en het wettigheidsbeginsel
geschonden worden.
Artikel 35 DBRC-decreet bepaalt in zijn toepasselijke versie:
“Als een Vlaams bestuursrechtscollege als vermeld in artikel 2, 1°, a) en
b), het beroep gegrond verklaart, vernietigt het de bestreden beslissing
geheel of gedeeltelijk, met behoud van de toepassing van artikel 34 .
In zijn arrest beslecht een Vlaams bestuursrechtscollege als
vermeld in artikel 2, 1°, a) en b), alle aangevoerde middelen, waarvan het
oordeelt dat de beoordeling nuttig kan zijn in geval van een nieuwe
beslissing of een andere handeling van het bestuur.
Een onwettigheid geeft alleen aanleiding tot een vernietiging, als
de partij die ze aanvoert, wordt benadeeld door de ingeroepen
onwettigheid.”
In zoverre de verzoekende partijen een schending aanvoeren van
het derde lid van artikel 35 van het DBRC, dient te worden opgemerkt dat zij een
verkeerde versie van deze intussen deels door het Grondwettelijk Hof vernietigde
bepaling citeren. Het derde lid van het voornoemde artikel 35 werd vervangen bij
VII-41.545-11/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
artikel 6 van het decreet van 21 mei 2021 ‘tot wijziging van het decreet van
4 april 2014 betreffende de organisatie en de rechtspleging van sommige Vlaamse
bestuursrechtscolleges, wat betreft de optimalisatie van de procedures’ (hierna:
decreet van 21 mei 2021). Overeenkomstig het bepaalde in artikel 9 van dat decreet
is artikel 6 van het decreet van 21 mei 2021 van toepassing op de vorderingen die
worden ingediend vanaf de datum van de inwerkingtreding van het betrokken
artikel. Artikel 6 van het decreet van 21 mei 2021 is in werking getreden op
24 juni 2021 en de betreffende vordering werd voordien ingediend bij de RvVb,
namelijk op 6 april 2021. Zodoende is de door de verzoekende partijen geciteerde
versie van artikel 35, derde lid van het DBRC in casu niet van toepassing. De
toepasselijke versie van deze bepaling is diegene die hierboven wordt geciteerd.
De aangevoerde schending van artikel 35, derde lid, van het
DBRC faalt naar recht.
Een schending van artikel 35, tweede lid, van het DBRC wordt
evenmin aangetoond, aangezien de RvVb overeenkomstig deze bepaling in zijn
arrest alle aangevoerde middelen beslecht “waarvan [hij] oordeelt dat de
beoordeling nuttig kan zijn in geval van een nieuwe beslissing of een andere
handeling van het bestuur”. Vooreerst dient erop gewezen te worden dat het
Grondwettelijk Hof in zijn arrest 87/2018 van 5 juli 2018 heeft geoordeeld dat het
decretale vereiste in het voormelde artikel 35, tweede lid, ertoe strekt de
motivering van een vernietigingsarrest te versterken en te vermijden dat middelen
die de wettigheid van een bestuursbeslissing in het geding zouden brengen,
onbeantwoord zouden blijven. Bovendien benadrukt het Grondwettelijk Hof dat
“dat decretale vereiste […] overigens niet aan de omvang van de motiveringsplicht
[raakt] in geval van een verwerping van het beroep.” Daargelaten het voorgaande,
dient te worden vastgesteld dat de RvVb alle door de verzoekende partijen
opgeworpen middelen heeft beoordeeld. Tenslotte komt het niet aan de Raad van
State als cassatierechter toe om in de plaats van de RvVb te treden en zelf te
oordelen of een middel al dan niet nuttig kan zijn in geval van een nieuwe
beslissing of een andere handeling van het bestuur.
VII-41.545-12/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
Een schending van het wettigheidsbeginsel wordt evenmin
aangetoond. Het wettigheidsbeginsel verplicht de RvVb er niet toe om automatisch
te besluiten tot de nietigverklaring van de bestreden akte wanneer het onderzoek
uitwijst dat in een aangevoerd middel terecht wordt gewezen op een
onregelmatigheid die kleeft aan die akte. De RvVb oordeelt in het bestreden arrest
dat de wettigheidskritiek die de verzoekende partijen in hun eerste en derde middel
formuleren inzake één van de motieven die de deputatie ertoe bracht om de
vergunning te weigeren (zijnde het motief dat het perceel behoort tot een niet
vervallen
verkaveling,
maar
dat
niet
voldaan
wordt
aan
de
verkavelingsvoorschriften met betrekking tot de maximale kroonlijsthoogte en het
reliëf) niet hoeft te leiden tot de vernietiging van de genomen beslissing wanneer
deze laatste ook blijkt gebaseerd te zijn op een ander afdoende weigeringsmotief
(zijnde
het
motief
dat
er
niet
voldaan
is
aan
de
gewestelijke
hemelwaterverordening) dat wettig blijkt te zijn. De bodemrechter gaat zijn
annulatiebevoegdheid niet te buiten door te overwegen dat een middel betrekking
heeft op een “overtollig” motief waarvan de gebeurlijke onwettigheid niet hoeft te
leiden tot de vernietiging van het aanvankelijk bestreden besluit.
De RvVb plaatst zich ook niet in de stoel van de bestuurlijke
overheid door vast te stellen dat een ander weigeringsmotief waarvan de deputatie
zich in de weigeringsbeslissing bedient, die beslissing kan schragen. Los van de
wettigheid van het oordeel dat de RvVb velt over de kritiek inzake dat andere
weigeringsmotief (zie hiervoor de bespreking van het tweede cassatiemiddel),
vermocht de RvVb vast te stellen dat het gaat om een zelfstandig en dragend motief
dat de deputatie er (mede) toe bracht de vergunningsaanvraag van de verzoekende
partijen te weigeren.
Het eerste middel is deels onontvankelijk en voor het overige
ongegrond.
VII-41.545-13/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
In een tweede middel voeren de verzoekende partijen de
schending aan van het wettigheidsbeginsel, van de rechterlijke motiveringsplicht,
neergelegd
in
artikel
149
van
de
Grondwet
en
wat
de
Vlaamse
bestuursrechtscolleges betreft in artikel 32, tweede lid van het DBRC, van artikel
61
en
63/1
van
het
decreet
van
25
april
2014
‘betreffende
de
omgevingsvergunning’ (hierna: OVD) en van de bewijskracht van de akte.
De verzoekende partijen betogen in een eerste middelonderdeel
dat het bestreden arrest de motiveringsplicht die op de verwerende partij rust
miskent. De verwerende partij neemt op grond van artikel 61 van het OVD een
beslissing over de totaliteit van de aanvraag en houdt op grond van artikel 63/1 van
het OVD rekening met het verslag van de provinciale omgevingsambtenaar
(hierna: POA). De verzoekende partijen stellen dat het vaste rechtspraak is dat de
verwerende partij bij haar beoordeling rekening moet houden met de replieknota
die werd neergelegd in reactie op het verslag van de POA en dat de replieken van
de beroepsindieners bij dit verslag ook bij de beoordeling van de aanvraag moeten
worden betrokken. Logischerwijze moet ook rekening worden gehouden met de
stukken die voorafgaand aan de hoorzitting nog werden bijgebracht. Een andere
beoordeling zou er immers toe leiden dat hun hoorrecht volledig wordt uitgehold.
De verzoekende partijen benadrukken dat zij in hun
verzoekschrift en wederantwoordnota bij de RvVb hadden aangestipt dat de
verwerende partij in het aanvankelijk bestreden besluit voorbijging aan de stukken
die aan het dossier waren toegevoegd na kennisname van het verslag van de POA
en voorafgaand aan de hoorzitting bij de verwerende partij. Ook de RvVb gaat in
het bestreden arrest blijkbaar voorbij aan deze stukken die neergelegd werden als
stukken 14e (replieknota na POA-verslag) en 14f (gewijzigd hemelwaterformulier)
VII-41.545-14/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
en miskent aldus de bewijskracht van deze stukken. De verzoekende partijen
hernemen deels de replieknota en doen gelden dat ook in het aangepast
hemelwaterformulier melding wordt gemaakt van hemelwaterputten met een
capaciteit van 20.000 liter, waarbij het water zal ingezet worden voor hergebruik in
functie
van
‘sanitair,
wasmachine
en
tuin’,
en
bovendien
van
een
infiltratievoorziening van 15m².
De verwerende partij gaat in het aanvankelijk bestreden besluit
voorbij aan deze stukken en kopieert zonder meer de inhoud van het verslag van de
POA, zonder rekening te houden met de verduidelijkingen die haar meegedeeld
waren. De RvVb overweegt in het bestreden arrest dat de verwerende partij zou
oordelen dat de verzoekende partijen er niet in geslaagd zijn de onduidelijkheden
weg te nemen, maar dergelijk ‘oordeel’ is in de motivering van het aanvankelijk
bestreden besluit niet terug te vinden. Zulks zou veronderstellen dat de verwerende
partij er blijk van geeft kennis genomen te hebben van de stukken die de
verzoekende partijen aan het dossier toegevoegd hebben na het verslag van de
POA, quod non, aangezien het aanvankelijk bestreden besluit de woordelijke
overname is van het verslag van de POA. Zodoende miskent het bestreden arrest
ook de bewijskracht van dat aanvankelijk bestreden besluit en maakt het tevens een
foutieve toepassing van de in het middel bij de RvVb aangehaalde bepalingen en
beginselen die inhouden dat de verwerende partij haar beslissing concreet moet
motiveren en tevens rekening moet houden met de argumenten en stukken die door
de verzoekende partijen naar aanleiding van de hoorzitting bijgebracht worden.
De verzoekende partijen besluiten dat het bestreden arrest aldus
aangetast is door een gebrekkige motivering, minstens dat niet of onvoldoende
gemotiveerd wordt waarom de verwerende partij in het aanvankelijk bestreden
besluit geen rekening houdt met de argumenten van de verzoekende partijen,
uiteengezet in de replieknota.
17
In een tweede middelonderdeel stellen de verzoekende partijen
dat het bestreden arrest met betrekking tot de beoordeling van de verhardingen ook
VII-41.545-15/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
volkomen voorbijgaat aan de stukken die deel uitmaakten van het dossier dat bij de
verwerende partij voorlag, en waarbij na het verslag van de POA nog bijkomende
gegevens aangeleverd werden.
Zij
verduidelijken
dat
zij
in
hun
verzoekschrift
en
wederantwoordnota hadden aangestipt dat de verwerende partij voorbijging aan de
stukken die aan het dossier waren toegevoegd na kennisname van het verslag van
de POA en voorafgaand aan de hoorzitting bij de verwerende partij en dat ook de
RvVb voorbijgaat aan deze stukken die neergelegd werden als stukken 14e
(replieknota na POA-verslag) en 14f (gewijzigd hemelwaterformulier) en aldus de
bewijskracht van deze stukken miskent.
De verzoekende partijen hernemen deels de replieknota en doen
gelden dat deze nota deel uitmaakt van het administratief dossier en ook op de
hoorzitting bij de verwerende partij overlopen werd. De verwerende partij gaat in
het aanvankelijk bestreden besluit voorbij aan deze nota en kopieert zonder meer
de inhoud van het verslag van de POA, zonder rekening te houden met de
verduidelijkingen die haar meegedeeld waren. Het bestreden arrest maakt een
foutieve toepassing van de in het middel bij de RvVb aangehaalde bepalingen en
beginselen die inhouden dat de verwerende partij haar beslissing concreet moet
motiveren en tevens rekening moet houden met de argumenten en stukken die door
de verzoekende partijen naar aanleiding van de hoorzitting bijgebracht worden.
De verzoekende partijen besluiten dat het bestreden arrest
aangetast is door een gebrekkige motivering, minstens dat in het bestreden arrest
niet of onvoldoende gemotiveerd wordt waarom de verwerende partij in het
aanvankelijk bestreden besluit geen rekening heeft gehouden met hun argumenten,
uiteengezet in de replieknota.
De verzoekende partijen herhalen hun standpunt in de memorie
van wederantwoord en voegen er het volgende aan toe.
VII-41.545-16/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
Inzake het eerste middelonderdeel stellen zij vast dat de
verwerende en de tussenkomende partij in navolging van het bestreden arrest aan
het aanvankelijk bestreden besluit een draagwijdte geven die dit stuk hoegenaamd
niet heeft. Het is met name niet omdat dat besluit bij de recapitulatie van de
hoorzitting verwijst naar bepaalde stukken, dat die stukken vervolgens ook
betrokken werden in de daadwerkelijke beoordeling die opgenomen is in de
motivering van dat besluit. De beoordeling werd immers zonder meer
overgenomen uit het POA-verslag. Dat in het aanvankelijk bestreden besluit tevens
een formele verwijzing opgenomen is naar de stukken die op de hoorzitting werden
bijgebracht en besproken, doet hieraan allerminst afbreuk. Het bestreden arrest
miskent dus de bewijskracht van het aanvankelijk bestreden besluit, door te stellen
dat dat besluit een beoordeling zou omvatten die daarin in werkelijkheid niet terug
te vinden is.
Waar het bestreden arrest zich vervolgens waagt aan een eigen
beoordeling van de door de verzoekende partijen bij de verwerende partij
neergelegde stukken, is sprake van een zuivere substitutie van motieven: de
gebrekkige motivering van het aanvankelijk bestreden besluit wordt vervangen
door een eigen motivering van de administratieve rechter, waarbij het voorgesteld
wordt alsof deze zelf opgebouwde motivering afkomstig zou zijn uit de
aangevochten beslissing van de verwerende partij.
Bij verdere inhoudelijke toetsing blijkt bovendien dat de inhoud
en de bewijskracht van het aanvraagdossier en de in het middel aangehaalde
stukken miskend worden in die motivering. Reeds op het inplantingsplan in het
aanvraagdossier wordt de locatie van een dubbele hemelwaterbuffer van telkens
10.000 liter, dus in totaal 20.000 liter aangeduid op het plan en reeds in de
beschrijvende nota zijn de nodige berekeningen opgenomen in functie van de
hemelwatervoorzieningen. Bij het inplantingsplan is een legende gevoegd waarop
ook aan de hand van een intekening en arcering aangeduid is waar zich de
verhardingen bevinden, waar de grasstroken zich bevinden, waar er sprake is van
een ‘wadi / beek’, enzovoort.
VII-41.545-17/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
De enige onduidelijkheid die er na neerlegging van de
replieknota en het aangepast hemelwaterformulier nog kon zijn, is een louter
voorgewende onduidelijkheid die in werkelijkheid niet bestaat. Het was en is
zonneklaar
dat
de
aanvraag
voldeed
aan
de
bepalingen
van
de
hemelwaterverordening. Het bestreden arrest voldoet op dit punt dus ook niet aan
de motiveringsplicht, want er is sprake van een motivering die onjuist is en die de
inhoud van de neergelegde stukken miskent.
Inzake het tweede onderdeel volhardt de verwerende partij
volgens de verzoekende partijen in het standpunt dat niet alle verhardingen zouden
meegerekend zijn, en dit zou ook de conclusie van het bestreden arrest zijn. In het
middel werd aangestipt dat de verzoekende partijen in hun replieknota hadden
aangetoond dat de dakoppervlaktes en de terrassen meegerekend werden bij de
berekening van de afwaterende oppervlakte. Hierover bestaat kennelijk geen
discussie. Wel bestaat er kennelijk discussie over de vraag of de inrit en de
manoeuvreerruimte meegerekend moesten worden. Dit is vreemd, nu het bestreden
arrest zelf verwijst naar artikel 4, 2° van de hemelwaterverordening, dat bepaalt dat
de verordening niet van toepassing is op “de delen van de verharding waarbij het
hemelwater dat erop valt op natuurlijke wijze naast of door de verharding op eigen
terrein in de bodem infiltreert”.
De verzoekende partijen hernemen delen uit de replieknota
alsook het inplantingsplan en volharden dat er geen onduidelijkheid is, maar dat
het volstond om de stukken van het dossier erbij te nemen om vast te stellen dat aan
de bepalingen van de hemelwaterverordening was voldaan. Ook hier is dus sprake
van een manifest gebrekkige motivering die de bewijskracht van de neergelegde
stukken miskent.
VII-41.545-18/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
Beoordeling
Het cassatiemiddel gaat terug op de verwerping van het tweede
voor de RvVb opgeworpen middel op grond van de volgende overwegingen:
“1.
De verzoekende partijen menen dat verwerende partij ten onrechte besluit
dat de aanvraag in strijd is met de Hemelwaterverordening, minstens dat
de bestreden beslissing op dit punt tegenstrijdigheden bevat en dus
onzorgvuldig en onvoldoende gemotiveerd is.
2.
Artikel 4, 2° Hemelwaterverordening luidt als volgt:
[…]
Artikel 5 Hemelwaterverordening stelt als volgt:
[…]
De artikelen 9 en 10 Hemelwaterverordening bepalen als volgt:
[…]
De partijen voeren geen betwisting over het feit dat het aangevraagde als
een nieuwbouw dient te worden beschouwd en aan de bovenstaande
vereisten van de Hemelwaterverordening dient te voldoen. Uit artikel 9 en
10 van de Hemelwaterverordening blijkt de tweeledige verplichting om
zowel een hemelwaterput als een infiltratievoorziening te voorzien. Beide
vereisten kennen immers hun eigen functie, met name, respectievelijk,
enerzijds het opvangen van hemelwater en anderzijds het in stand houden
van de grondwaterreserves.
Zoals terecht door de verwerende partij wordt aangestipt, blijkt uit de
motivatienota bij de aanvraag dat ‘de opvang van het regenwater zal
gebeuren in twee regenwaterputten van 10.000 l’ maar wordt tegelijk in
het hemelwaterformulier dat bij de aanvraag werd gevoegd, aangeduid dat
geen hemelwaterput wordt voorzien gelet op het groendak van de woning.
Uit dit hemelwaterformulier blijkt nog dat een infiltratie- of
buffervoorziening van 20.000 liter wordt geplaatst en een
infiltratievoorziening van 15 m2 wordt voorzien.
Naar aanleiding van het verslag van de provinciale omgevingsambtenaar
waarin terecht wordt vastgesteld dat het aangevraagde project geen
groendak voorziet, dat dus wel degelijk een hemelwaterput vereist is en
dat niet geheel duidelijk is welke verhardingen effectief waterdoorlatend
zijn, voegen de verzoekende partijen een replieknota en een aangepast
hemelwaterformulier toe. In de replieknota vermelden ze het plaatsen van
twee hemelwaterputten van in totaal 20.000 liter, stellen ze dat bij de
berekening van de afwaterende oppervlakte ‘rekening werd gehouden met
de woning én de verhardingen en de terrassen’, dat ‘reeds 4 keer de
wettelijk verplichte bufferen infiltratievolume’ is voorzien, dat ‘de oprit
naar de woning niet onder het toepassingsgebied van de
Hemelwaterverordening valt aangezien het water vrij naast deze oprit in
de bodem kan infiltreren’ en dat de verwerende partij desnoods
VII-41.545-19/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
voorwaarden kan opleggen. In het aangepast hemelwaterformulier wordt
aangeduid dat geen groendak wordt aangelegd.
De verwerende partij overweegt, in navolging van de provinciale
omgevingsambtenaar, in de bestreden beslissing inzake de watertoets als
volgt:
[…]
Uit de bestreden beslissing blijkt dat de verwerende partij van oordeel is
dat de verzoekende partijen er niet in geslaagd zijn de onduidelijkheden
inzake de vereisten van de Hemelwaterverordening weg te nemen.
Daargelaten het feit dat uit de nota bij de aanvraag en de replieknota blijkt
dat hemelwaterputten van in totaal 20.000 liter zouden worden voorzien,
blijkt uit het administratief dossier, meer concreet het inplantingsplan,
slechts een ‘hemelwaterbuffer’ van 2 x 10.000 l onder de aangebouwde
carport, zonder dat daarbij verduidelijkt wordt of dit een ‘hemelwaterput’
in het licht van artikel 9 Hemelwaterverordening of een
‘infiltratievoorziening of buffervolume’ in het kader van
artikel 10 Hemelwaterverordening
betreft.
Gelet
op
deze
onduidelijkheden en in het licht van de vereiste vermeldingen volgens
artikel 5 Hemelwaterverordening, is het niet onzorgvuldig of foutief dat
de verwerende partij stelt dat ze de overeenstemming van het
aangevraagde met de Hemelwaterverordening niet kan nagaan.
3.
Verder houden de verzoekende partijen voor dat de verhardingen, gelet op
artikel 4, 2° Hemelwaterverordening, niet onder het toepassingsgebied
van deze verordening zouden vallen. Ze koppelen dit aan het feit dat de
verwerende partij in het kader van de provinciale stedenbouwkundige
verordening met betrekking tot verhardingen oordeelt dat er voldoende
vrije omtrek is om het hemelwater op eigen terrein in de bodem te laten
dringen.
De toets aan de Hemelwaterverordening mag niet worden vereenzelvigd
met de provinciale stedenbouwkundige verordening met betrekking tot
verhardingen. Uit artikel 10, § 4 Hemelwaterverordening blijkt
uitdrukkelijk dat nieuwe en bestaande verharde grondoppervlakte in
rekening moet worden gebracht voor de afwaterende oppervlakte voor de
dimensionering van een infiltratievoorziening.
Uit de motivatienota blijken de volgende verhardingen:
[…]
Uit het hemelwaterformulier blijkt dat enkel rekening wordt gehouden
met de oppervlakte van de terrassen (87 m2) en de dakoppervlakte
(332 m2) voor de berekening van de afwaterende oppervlakte, zonder dat
door de verzoekende partijen enige informatie wordt verschaft over de
waterdoorlatendheid van de overige bestaande verhardingen, zodat de
aanvraag ook op dit punt onvoldoende gegevens aanlevert voor een
zorgvuldige beoordeling door de verwerende partij.
4.
Waar de verzoekende partijen stellen dat de verwerende partij de
vergunning had kunnen verlenen met het opleggen van voorwaarden en
daartoe verwijzen naar de trapsgewijze beoordeling volgens
VII-41.545-20/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
artikel 1.3.1.1 Waterwetboek, stelt de Raad evenwel vast dat deze
bepaling de overheid niet verplicht om, in geval van onduidelijkheden in
de aanvraag, de vergunning te verlenen onder voorwaarden. De overheid
dient er bij de watertoets in de eerste plaats zorg voor te dragen dat geen
schadelijk effect ontstaat, waarbij ze met dat doel voor ogen de
mogelijkheid heeft om de vergunning te weigeren dan wel gepaste
voorwaarden op te leggen. Ook de Hemelwaterverordening en
artikel 71 Omgevingsvergunningsdecreet houden geen verplichting in tot
het opleggen van voorwaarden. Het behoort tot de discretionaire
bevoegdheid van de verwerende partij om te oordelen of het noodzakelijk
of gewenst is om voorwaarden op te leggen, maar ze is daar geenszins toe
verplicht. Het betreft met andere woorden geen recht voor de aanvrager,
maar louter een gunst.
Waar de verzoekende partijen nog melding maken van
artikel 13 Hemelwaterverordening, laten ze na aan te geven waarom in dit
dossier een afwijking omwille van plaatselijke terreinkenmerken zou
moeten worden verleend. Zoals blijkt uit dit artikel, kan de
vergunningverlenende overheid overigens enkel ‘in uitzonderlijke
gevallen’ afwijkingen toestaan van de verplichtingen van de
Hemelwaterverordening.
5.
Uit het voorgaande blijkt dat de verwerende partij terecht kon vaststellen
dat er onduidelijkheden zijn omtrent de naleving van de
Hemelwaterverordening. De verzoekende partijen slagen er niet in aan te
tonen dat de beoordeling in de bestreden beslissing hieromtrent kennelijk
onredelijk of onzorgvuldig zou zijn. Een ongunstige watertoets vormt een
voldoende draagkrachtig motief om de weigeringsbeslissing te dragen.
6.
Het tweede middel is ongegrond.”
Er dient te worden vastgesteld dat de verzoekende partijen niet
uiteenzetten op welke wijze zij het wettigheidsbeginsel of artikel 61 van het OVD
geschonden achten door het bestreden arrest. Het middel is in die mate niet
ontvankelijk.
De bij artikel 149 van de Grondwet opgelegde verplichting aan
de RvVb om zijn rechterlijke uitspraak te motiveren, heeft het karakter van een
vormvereiste met beperkte draagwijdte. Een uitspraak is gemotiveerd wanneer de
rechter duidelijk en ondubbelzinnig de redenen uiteenzet - al waren ze verkeerd of
onwettig - die hem ertoe brengen zijn beslissing te nemen. Bij de beoordeling of
artikel 149 van de Grondwet werd nageleefd, is bijgevolg niet de vraag aan de orde
VII-41.545-21/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
of in de beslissing een verkeerde beoordeling van de feitelijke gegevens is
uitgedrukt. Het gaat er dan ook niet om of de motivering omstandig of juist is.
Alleen een gemis aan motivering of daarmee gelijkgestelde gevallen, zoals
tegenstrijdigheid in de motieven, maken een schending uit van artikel 149 van de
Grondwet. Wanneer de motivering een verkeerde gevolgtrekking in rechte maakt,
kan dit een schending van de wet uitmaken, maar is er nog geen sprake van een
motiveringsgebrek. De rechterlijke motiveringsverplichting houdt niet in dat de
RvVb moet antwoorden op elk argument dat tot staving of weerlegging van een
middel is aangevoerd, maar dat geen afzonderlijk middel of afzonderlijke
weerlegging vormt.
Waar de verzoekende partijen aanvoeren dat “het bestreden
arrest aldus aangetast is door een gebrekkige motivering” en dat “in het bestreden
arrest niet of minstens onvoldoende gemotiveerd wordt waarom verwerende partij
in zijn beslissing geen rekening houdt met de argumenten van [de verzoekende
partijen], uiteengezet in de replieknota” en in de memorie van wederantwoord
voorhouden dat “er […] sprake [is] van een motivering die onjuist is”, gaan zij uit
van een andere rechtsopvatting en faalt het middel naar recht.
In de mate dat de kritiek in het middelonderdeel gericht is tegen
het aanvankelijk bestreden besluit, zonder deze kritiek te betrekken op de motieven
van het bestreden arrest zelf, dient er aan herinnerd te worden dat de Raad van
State als administratieve cassatierechter niet bevoegd is om in de beoordeling van
de feiten te treden, noch om de motieven van het aanvankelijk bestreden besluit te
beoordelen. Dit is met name het geval waar de verzoekende partijen aanvoeren dat
de “verwerende partij in het deputatiebesluit van 21 januari 2021 evenwel
voorbijgaat aan deze stukken en zonder meer de inhoud van het verslag van de
POA kopieert, zonder rekening te houden met de verduidelijkingen die haar
meegedeeld waren”.
Daarnaast voeren de verzoekende partijen de schending aan van
de bewijskracht van de replieknota en het gewijzigd hemelwaterformulier dat zij
VII-41.545-22/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
naar aanleiding van de hoorzitting aan de verwerende partij hebben bezorgd,
alsook van het aanvankelijk bestreden besluit.
De bewijskracht van een akte bestaat in de vereiste eerbiediging
van hetgeen daarin schriftelijk is vastgelegd. De RvVb miskent de bewijskracht
van een akte indien hij aan een geschrift, waarnaar hij uitdrukkelijk verwijst, een
verklaring toeschrijft die dit geschrift niet bevat dan wel ontkent dat dit geschrift
een verklaring bevat die er wel in voorkomt. Daarentegen miskent de RvVb,
wanneer hij uit een akte louter een feitelijk of juridisch gevolg trekt, de
bewijskracht van die akte niet.
In het bestreden arrest leest men dat de verzoekende partijen in
de replieknota het plaatsen van twee hemelwaterputten van in totaal 20.000 liter
vermelden en stellen dat bij de berekening van de afwaterende oppervlakte
“rekening werd gehouden met de woning én de verhardingen en de terrassen”, dat
“reeds 4 keer de wettelijk verplichte bufferen infiltratievolume” is voorzien, dat
“de oprit naar de woning niet onder het toepassingsgebied van de
Hemelwaterverordening valt aangezien het water vrij naast deze oprit in de bodem
kan infiltreren” en dat de verwerende partij desnoods voorwaarden kan opleggen.
In het aangepast hemelwaterformulier wordt aangeduid dat geen groendak wordt
aangelegd.
De verzoekende partijen stellen niet dat de RvVb hiermee aan
deze geschriften een verklaring toeschrijft die ze niet bevatten of ontkent dat deze
geschriften een verklaring bevatten die er wel in voorkomt. Zij stellen enkel dat de
RvVb “voorbijgaat aan deze stukken”. Een schending van de bewijskracht van
deze stukken wordt niet aangetoond.
Een schending van de bewijskracht van het aanvankelijk
bestreden besluit wordt evenmin aangetoond. De RvVb herneemt immers de
beoordeling van de verwerende partij aangaande de watertoets, met vermelding dat
dit oordeel “in navolging van de provinciale omgevingsambtenaar” wordt geveld.
VII-41.545-23/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
Daarbij komt de RvVb tot het besluit dat uit het voor hem bestreden
deputatiebesluit blijkt dat de verwerende partij van oordeel is dat de verzoekende
partijen er niet in geslaagd zijn de onduidelijkheden inzake de vereisten van de
hemelwaterverordening weg te nemen. Hiermee geeft de RvVb aan het
aanvankelijk bestreden besluit geen uitlegging die niet verenigbaar is met de
bewoordingen ervan. Er is geen sprake van een schending van de bewijskracht van
dit besluit.
In de mate dat de verzoekende partijen tenslotte nog de
schending aanvoeren van artikel 63/1 van het OVD, stellen zij dat de RvVb de
motiveringsplicht die ingevolge deze bepaling op de verwerende partij rust,
miskent aangezien de verwerende partij een beslissing dient te nemen, rekening
houdend met het verslag van de provinciale omgevingsambtenaar.
Artikel 63/1 van het OVD bepaalt:
“Als de deputatie de bevoegde overheid is en er geen advies van een
omgevings-vergunningscommissie vereist is, maakt de provinciale
omgevingsambtenaar voor elke beslissing over een beroep een verslag op,
dat deel uitmaakt van het vergunningendossier. Het verslag toetst de
aanvraag, in voorkomend geval, aan de beoordelingsgronden, bepaald bij
of krachtens:
1° titel IV van de VCRO;
2° titel V van het DABM;
3° het decreet van 15 juli 2016 betreffende het integraal
handelsvestigingsbeleid;
4° het decreet van 21 oktober 1997 betreffende het natuurbehoud en het
natuurlijk milieu.
Het verslag omvat, in voorkomend geval, een voorstel van antwoord op
de standpunten, opmerkingen en bezwaren die zijn ingediend tijdens het
eventuele openbaar onderzoek.
De provinciale omgevingsambtenaar stelt dit verslag ter beschikking van
de deputatie uiterlijk tien dagen voor het verstrijken van de vastgestelde
of in voorkomend geval verlengde beslissingstermijn. De deputatie geeft
in haar motivering van de beslissing aan op welke wijze rekening wordt
gehouden met het verslag. Als geen verslag wordt uitgebracht binnen de
vastgestelde of in voorkomend geval verlengde termijn, kan de deputatie
aan de vereiste van een verslag voorbijgaan.”
VII-41.545-24/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
Waar de verzoekende partijen argumenteren dat de verwerende
partij in het aanvankelijk bestreden besluit voorbijgaat aan de door hen
neergelegde stukken en zonder meer de inhoud van het verslag van de POA
kopieert, zonder rekening te houden met de verduidelijkingen die haar meegedeeld
waren, is de kritiek niet gericht tegen het bestreden arrest en bijgevolg niet
ontvankelijk.
In het aanvankelijk bestreden besluit wordt, zoals de RvVb ook
vaststelt, het verslag van de POA bijgetreden. Dit blijkt ook effectief uit dat besluit,
waarin wordt vermeld dat de deputatie kennis neemt van het “eensluidend verslag”
van de POA. De RvVb komt verder tot de conclusie dat uit het aanvankelijk
bestreden besluit blijkt dat de verwerende partij van oordeel is dat de verzoekende
partijen er niet in geslaagd zijn de onduidelijkheden inzake de vereisten van de
hemelwaterverordening weg te nemen. Inderdaad leest men in dit besluit, waarvan
de relevante passages hernomen zijn in het bestreden arrest, dat niet alleen de
horizontale dakoppervlakte, maar ook de aanwezige verharding moet worden
meegerekend, tenzij deze volledig waterdoorlatend is aangelegd, ook wat de
fundering betreft en dat daarover geen duidelijkheid is gegeven, zodat de aanvraag
niet voldoet aan de gewestelijke hemelwaterverordening.
De verzoekende partijen tonen bijgevolg geen schending aan
van artikel 63/1 van het OVD door het bestreden arrest.
Waar
de
verzoekende
partijen
in
de
memorie
van
wederantwoord trachten aan te tonen dat er geen onduidelijkheid bestaat over de
overeenstemming van de aanvraag met de hemelwaterverordening, gaan zij eraan
voorbij dat de Raad van State als cassatierechter niet “in de beoordeling van de
zaken zelf” mag treden ingevolge het bepaalde in artikel 14, § 2 van de
gecoördineerde wetten op de Raad van State.
Het eerste middelonderdeel is deels onontvankelijk en voor het
overige ongegrond.
VII-41.545-25/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
Ook in het tweede middelonderdeel betogen de verzoekende
partijen dat het bestreden arrest “voorbijgaat aan de stukken die deel uitmaakten
van het dossier dat bij verwerende partij voorlag”.
Net als in het eerste middelonderdeel, komen de verzoekende
partijen er in het tweede middelonderdeel evenmin toe de vinger te leggen op de
concrete inhoud van hun replieknota of aangepast hemelwaterformulier waaraan
de RvVb een uitlegging geeft die niet met de bewoordingen ervan in
overeenstemming is.
In zoverre het middel de miskenning van de aan de RvVb
voorgelegde akten aanvoert en het de Raad van State ertoe verplicht om na te gaan
of die akten het bewijs van een feit bevatten, is het onontvankelijk.
Zoals reeds vastgesteld bij de beoordeling van het eerste
middelonderdeel komt de RvVb tot de conclusie dat uit het aanvankelijk bestreden
besluit blijkt dat de verwerende partij van oordeel is dat de verzoekende partijen er
niet in geslaagd zijn de onduidelijkheden inzake de vereisten van de
hemelwaterverordening weg te nemen. Inderdaad leest men in dit besluit, waarvan
de relevante passages hernomen zijn in het bestreden arrest, dat niet alleen de
horizontale dakoppervlakte, maar ook de aanwezige verharding moet worden
meegerekend, tenzij deze volledig waterdoorlatend is aangelegd, ook wat de
fundering betreft en dat daarover geen duidelijkheid is gegeven, zodat de aanvraag
niet voldoet aan de gewestelijke hemelwaterverordening.
In de mate dat de verzoekende partijen aanvoeren dat de
“verwerende partij in het deputatiebesluit van 21 januari 2021 evenwel voorbijgaat
aan deze nota en zonder meer de inhoud van het verslag van de POA kopieert,
zonder rekening te houden met de verduidelijkingen die haar meegedeeld waren”,
is de kritiek niet gericht tegen het bestreden arrest en noopt het de Raad van State
VII-41.545-26/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
om de beoordeling ervan door de RvVb over te doen en aldus in de beoordeling van
de zaak zelf te treden.
Verder weze herhaald dat de bij artikel 149 van de Grondwet
opgelegde verplichting aan de rechter om zijn rechterlijke uitspraak te motiveren
het karakter heeft van een vormvereiste met beperkte draagwijdte.
Tot slot trachten de verzoekende partijen in de memorie van
wederantwoord opnieuw aan te tonen dat er geen onduidelijkheid bestaat over de
overeenstemming van de aanvraag met de hemelwaterverordening en gaan zij er
andermaal aan voorbij dat de Raad van State als cassatierechter niet “in de
beoordeling van de zaken zelf” mag treden ingevolge het bepaalde in
artikel 14, § 2 van de gecoördineerde wetten op de Raad van State.
Het tweede middelonderdeel is ongegrond.
Het tweede middel is, in de mate dat het ontvankelijk is, niet
gegrond.
C. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
In een derde middel voeren de verzoekende partijen de
schending aan van het wettigheidsbeginsel, van de rechterlijke motiveringsplicht,
neergelegd
in
artikel
149
van
de
Grondwet
en
wat
de
Vlaamse
bestuursrechtscolleges betreft in art. 32, tweede lid van het DBRC en van
artikel 4.3.1, §2, eerste lid, 3° van de VCRO.
De
verzoekende
verkavelingsvoorschriften
met
partijen
betrekking
hernemen
tot
de
de
geldende
mogelijkheid
van
reliëfwijzigingen en doen gelden dat deze voorschriften louter betrekking hebben
VII-41.545-27/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
op de zone voor hovingen (met name de tuinzone) en geen betrekking hebben op
de zone waarbinnen de gebouwen gerealiseerd mogen worden, die hier relevant is.
Het bestreden arrest miskent artikel 4.3.1, § 2, eerste lid, 3° van
de VCRO, door te oordelen dat het de verwerende partij vrij zou staan om bij
gebrek
aan
verbod
op
reliëfwijzigingen
voortvloeiend
uit
de
verkavelingsvoorschriften alsnog te oordelen dat dergelijke reliëfwijzigingen
onwenselijk zijn met het oog op de goede ruimtelijke ordening. De toetsing aan de
goede ruimtelijke ordening wordt volgens hen in de eerste plaats bepaald door de
gedetailleerde voorschriften van een verkavelingsvergunning, indien dergelijke
voorschriften voorhanden zijn, omdat die voorschriften in voorkomend geval
geacht worden de goede ruimtelijke ordening te bepalen. In het verzoekschrift en
de wederantwoordnota bij de RvVb was opgeworpen dat dergelijke gedetailleerde
verkavelingsvoorschriften bestaan, zodat die voorschriften bepalend zijn voor de
goede ruimtelijke ordening. Tevens wordt volgens de verzoekende partijen de
rechterlijke motiveringsplicht miskend, doordat op dit middel geen antwoord
gegeven wordt.
Daarnaast stelt het bestreden arrest ten onrechte dat het niet aan
de RvVb zou toekomen om te onderzoeken of er effectief reliëfwijzigingen
plaatsgevonden hebben, zoals aangenomen wordt door de verwerende partij maar
betwist wordt door de verzoekende partijen. De verzoekende partijen voeren aan
dat het reliëf ongewijzigd is gebleven ten aanzien van de toestand zoals die was bij
de bouw van de voormalige woning op grond van de bouwvergunning van
29 november 1978. Zij betwistten in de procedure bij de RvVb dat er een
vergunningsplichtige reliëfwijziging zou plaatsgevonden hebben die ter
regularisatie voorgelegd zou moeten worden en hebben in dit verband ook
gevraagd
aan
de
RvVb
om
over
dit
belangrijke
discussiepunt
een
gerechtsdeskundige aan te stellen, maar op die vraag is de RvVb niet ingegaan en
er werd ook geen antwoord gegeven in het bestreden arrest. Hieruit vloeit volgens
hen eveneens voort dat het bestreden arrest gebrekkig gemotiveerd is, nu het wel
degelijk aan de RvVb toekwam om zich over de realiteit van deze beweerde
VII-41.545-28/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
reliëfwijzigingen uit te spreken en om al dan niet in te gaan op de vraag tot
aanstelling van een gerechtsdeskundige in dit verband.
De verzoekende partijen herhalen in de memorie van
wederantwoord dat door de tussenkomende partij ten onrechte wordt
voorgehouden dat het middel de Raad van State zou uitnodigen tot een
herbeoordeling
van
de
feitelijke
aspecten
van
het
dossier.
Verkavelingsvoorschriften hebben immers een reglementair karakter. Een middel
gesteund op de miskenning van deze voorschriften nodigt dus niet uit tot een
feitelijke beoordeling, maar wel tot een controle omtrent de juiste toepassing van
reglementaire voorschriften.
Dat de verkaveling waarbinnen het goed gelegen is, ouder is dan
15
jaar,
heeft
verder
geen
impact
op
het
bepaalde
in
artikel 4.3.1, § 2, eerste lid, 3° van de VCRO. Deze voorschriften bestaan nog
steeds, en geven zoals voorheen de goede ruimtelijke ordening weer.
Ingevolge de wijziging van artikel 4.3.1 van de VCRO door het
decreet van 8 december 2017 ‘houdende wijziging van diverse bepalingen inzake
ruimtelijke ordening, milieu en omgeving’, gelden de verkavelingsvoorschriften
van een verkavelingsvergunning die ouder zijn dan 15 jaar, niet meer automatisch
als weigeringsgrond voor een vergunning. De voorschriften van deze ‘oude’
verkavelingsvergunningen houden niet op te bestaan. Ze vormen enkel niet langer
een weigeringsgrond voor vergunningsaanvragen. De aanvrager die zich aan deze
voorschriften uit oudere verkavelingsvergunningen houdt, geniet nog steeds van de
‘voordelen’ en de rechtszekerheid die uit de ligging in de verkaveling voortvloeien.
Deze verkavelingsvoorschriften worden nog steeds geacht invulling te geven aan
de goede ruimtelijke ordening, wat de appreciatiebevoegdheid van de
vergunningverlenende overheid op dit punt aan banden legt. In dit verband wijzen
de verzoekende partijen op de rechtspraak van de RvVb.
VII-41.545-29/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
Tenslotte volharden de verzoekende partijen in de gegrondheid
van het middel zoals aangevoerd in het inleidend verzoekschrift. Zelfs indien de
feitenrechter over enige vrijheid beschikt om de opportuniteit van een
onderzoeksmaatregel te beoordelen, is zijn oordeel nog steeds onderworpen aan de
motiveringsplicht. De feitenrechter kan de vraag tot organisatie van een deskundig
onderzoek niet verwerpen op grond van de onjuiste aanname dat het niet binnen
zijn bevoegdheid zou vallen om een belangrijke feitelijke betwisting te beslechten,
met name deze over de zogezegd doorgevoerde reliëfwijzigingen op het terrein.
Beoordeling
Het cassatiemiddel gaat terug op de verwerping van het eerste
middelonderdeel van het eerste voor de RvVb opgeworpen middel op grond van de
volgende overwegingen:
“1.
De verzoekende partijen voeren in essentie aan dat de bestreden beslissing
ten onrechte oordeelt dat de beoogde werken in strijd zijn met de
verkavelingsvoorschriften over de toegelaten kroonlijsthoogte en
reliëfwijzigingen. Verder stellen ze nog dat de verwerende partij de op
haar rustende motiveringsplicht schendt omdat ze in de bestreden
beslissing zonder afdoende reden afwijkt van de interpretatie gegeven aan
de verkavelingsvoorschriften in de beslissing van het college van
burgemeester en schepenen van 9 oktober 2013 en haar eigen eerder
ingenomen standpunt in de beslissing van 13 juli 2017 inzake de
verkavelingswijziging.
Verder menen ze dat geen enkele reliëfwijziging heeft plaatsgevonden en
dat de verwerende partij zich in de bestreden beslissing baseert op
foutieve gegevens.
2.
Een vergunning moet in beginsel worden geweigerd als de aanvraag
onverenigbaar is met verkavelingsvoorschriften voor zover daarvan niet
op geldige wijze is afgeweken of met de goede ruimtelijke ordening
(artikel 4.3.1, §1, eerste lid, c) en d) VCRO).
Voor zover de verkavelingsvoorschriften de aandachtspunten, vermeld in
artikel 4.3.1, §2, eerste lid 1° VCRO, behandelen en regelen, worden deze
geacht de criteria van een goede ruimtelijke ordening weer te geven
(artikel 4.3.1, §2, eerste lid, 3)° VCRO).
[…]
3.
[…]
VII-41.545-30/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
[…]
5.
De verkavelingsvoorschriften bepalen onder meer als volgt:
[…]
6.
Het college van burgemeester en schepenen stelde dus in de
vergunningsbeslissing van 9 oktober 2013 dat de toenmalige aanvraag in
overeenstemming was met de verkavelingsvergunning van 28 mei 1963,
zowel de kroonlijsthoogte als de reliëfwijziging.
De verwerende partij oordeelde in de beslissing van 13 juli 2017, inzake
de verkavelingswijziging aangevraagd door de verzoekende partijen met
betrekking tot hetzelfde perceel als voorliggende aanvraag, als volgt:
[…]
Deze beslissing van de verwerende partij van 13 juli 2017 is vernietigd
door de Raad met arrest van 21 mei 2019 met nummer
RvVb-A-1819-1004, maar de vernietigingsmotieven, zoals boven
vermeld in deel ‘III. Feiten’, houden geen verband met de interpretatie
van de verkavelingsvoorschriften en de Raad heeft in dat arrest geen
uitspraak gedaan over de beoordeling door de verwerende partij van de
kroonlijsthoogte of reliëfwijzigingen.
7.
In de bestreden beslissing stelt de verwerende partij evenwel het
volgende:
[…]
Uit de vergelijking van de interpretaties van de verkavelingsvoorschriften
in de beslissing van 13 juli 2017 met de bestreden beslissing blijkt dat de
verwerende partij, zoals de verzoekende partijen terecht aangeven, een
standpunt inneemt dat totaal tegenovergesteld is aan de door haar eerder
gehanteerde interpretatie van de verkavelingsvoorschriften.
[…]
Wat de reliëfwijzigingen betreft, wordt in de bestreden beslissing
uitdrukkelijk gesteld dat de verkavelingsvoorschriften niet in expliciete
bewoordingen een verbod op reliëfwijzigingen bevatten. Toch meent de
verwerende
partij
dat
er
aanwijzingen
zijn
dat
de
verkavelingsvoorschriften geen grote reliëfwijzigingen zouden toelaten.
De verzoekende partijen voeren aan dat geen reliëfwijzigingen zouden
zijn uitgevoerd en leggen daartoe diverse stukken voor. Het is echter niet
aan de Raad om te onderzoeken of er al dan niet reliëfwijzigingen zijn
uitgevoerd. De verzoekende partijen geven in dat kader zelf aan dat er wel
een bepaalde foutenmarge kan zijn en ontkennen evenmin dat er bepaalde
grondwerken zijn uitgevoerd bij de bouw van de woning.
Wat deze kwestie betreft, moet echter worden vastgesteld dat, zelfs als
wordt vastgesteld dat de verkavelingsvoorschriften geen verbod bevatten
en de aanvraag dus niet als een schending van de
verkavelingsvoorschriften te beschouwen is, de verwerende partij nog
steeds over de discretionaire bevoegdheid beschikt om te oordelen dat de
ophogingen in strijd zijn met de goede ruimtelijke ordening, zoals, in
VII-41.545-31/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
ondergeschikte orde, expliciet uit de bestreden beslissing blijkt. De
verwerende partij zet in de bestreden beslissing, rekening houdend met de
in de omgeving bestaande toestand, uiteen dat enkel een noodzakelijke
nivellering voor de bouw van de woning aanvaardbaar is en dat
ophogingen niet aanvaardbaar zijn. De verzoekende partijen slagen er niet
in aan te tonen dat de beoordeling in de besteden beslissing op dit punt
onzorgvuldig of onvoldoende gemotiveerd is.
8.
[…]”
Het derde cassatiemiddel is uitsluitend gericht tegen de
verwerping van het eerste voor de RvVb opgeworpen middel, in de mate dat dit
betrekking heeft op de overeenstemming van de (betwiste) reliëfwijzigingen met
de verkavelingsvoorschriften, en dus niet tegen het dragend motief voor de
verwerping van het beroep van de verzoekende partijen door de RvVb.
Zoals ook reeds blijkt uit het eerste cassatiemiddel, overweegt
het bestreden arrest bij de beoordeling van het eerste en derde middel onder punt 8
immers dat “[h]et eerste en derde middel, die betrekking hebben op de
overeenstemming van de aanvraag met de verkavelingsvoorschriften en de goede
ruimtelijke ordening, […] in elk geval niet [kunnen] leiden tot vernietiging van de
bestreden beslissing” omdat “[z]oals reeds gebleken is bij de beoordeling van het
tweede
middel,
[…]
het
weigeringsmotief
met
betrekking
tot
de
Hemelwaterverordening immers overeind [blijft] en volstaat […] om de
weigeringsbeslissing te dragen”.
Uit de beoordeling van het tweede cassatiemiddel is gebleken
dat dit middel dat gericht is tegen de beoordeling van het tweede voor de RvVb
opgeworpen middel, niet gegrond is zodat de beoordeling die verband houdt met
de hemelwaterverordening stand houdt.
Ook al zou de beweerde onregelmatigheid die in het derde
cassatiemiddel wordt aangevoerd reëel zijn, blijft het bestreden arrest aldus op
grond van andere redenen overeind. Een eventuele onwettigheid bij de beoordeling
van een overtollig motief kan niet tot de onwettigheid van het bestreden arrest
VII-41.545-32/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
leiden. Het eventueel gegrond bevinden van het middel kan de strekking van het
bestreden
arrest
immers
niet
beïnvloeden,
zoals
vereist
in
artikel 20, § 2, derde lid van de gecoördineerde wetten op de Raad van State.
De verzoekende partijen hebben geen belang bij het derde
middel dat bijgevolg niet ontvankelijk is.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het cassatieberoep.
-
De verzoekende partijen worden verwezen in de kosten van het
cassatieberoep, begroot op een rolrecht van 400 euro en een bijdrage van
22 euro.
De tussenkomende partij wordt verwezen in de kosten van de tussenkomst,
begroot op 150 euro.
Dit
arrest
is
uitgesproken
te
Brussel,
op
vijftien februari
tweeduizend vierentwintig door de Raad van State, VIIe kamer, samengesteld uit:
Carlo Adams,
kamervoorzitter,
Peter Sourbron,
staatsraad,
Frédéric Vanneste
staatsraad,
met bijstand van
Bart Tettelin,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Bart Tettelin
Carlo Adams
VII-41.545-33/33
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.827
