Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.885 (2024-02-22)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 258.885 van 22 februari 2024 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Bouwvergunningen en gemengde
vergunningen Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VIIe KAMER
ARREST
nr. 258.885 van 22 februari 2024
in de zaak A. 237.493/VII-41.710
In zake :
J.G.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Joris Gebruers
kantoor houdend te 3980 Tesssenderlo
Diesterstraat 107 B
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN SCHEPENEN
VAN DE STAD GEEL
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Floris Sebreghts en Jean-Christophe Beyers
kantoor houdend te 2600 Antwerpen - Berchem
Borsbeeksebrug 36
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het cassatieberoep, ingesteld op 14 oktober 2022, strekt tot de
nietigverklaring van arrest nr. RvVb-A-2223-0070 van de Raad voor
Vergunningsbetwistingen van 29 september 2022 in de zaak 2122-RvVb-0155-A.
II. Verloop van de rechtspleging
Het cassatieberoep is toelaatbaar verklaard bij beschikking van
17 november 2022.
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en verzoeker heeft een memorie van wederantwoord ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.885
VII-41.710-1/8
Eerste auditeur Wouter De Cock heeft op 17 februari 2023 een
verslag opgesteld, op grond van artikel 16 van het koninklijk besluit van
30 november 2006 ‘tot vaststelling van de cassatie-procedure bij de Raad van
State’.
Verzoeker heeft een verzoek tot voortzetting van de procedure
teneinde te worden gehoord ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 25 januari 2024.
Staatsraad Francis Van Nuffel heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Sarah Jacobs, die loco advocaat Joris Gebruers
verschijnt voor verzoeker en advocaat Pieter-Jan Van de Weyer, die loco
advocaten Floris Sebreghts en Jean-Christophe Beyers verschijnt voor de
verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Wouter De Cock heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verwerende partij beslist op 27 september 2021 om een pand
van verzoeker niet op te nemen in het vergunningenregister als ‘vergund geacht’.
3.2.
Het bestreden arrest verwerpt het enige middel en bijgevolg het
beroep van verzoeker tot vernietiging van voormelde beslissing.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.885
VII-41.710-2/8
IV. Onderzoek van het enige middel
Uiteenzetting van het middel
Verzoeker voert in het enige middel de schending aan van de
artikelen 4.2.14 en 5.1.3 van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (hierna:
VCRO). Het middel komt op tegen volgende beoordeling van het bestreden arrest:
“Uit artikel 5.1.3, § 1 en § 2 VCRO vloeit dus, zoals gesteld, een actieve
onderzoeksplicht voort voor de gemeentelijke overheden met betrekking tot
zowel de onweerlegbare als weerlegbare vermoedens van vergunning.
Terecht merkt de verwerende partij op dat de betrokken bepalingen er niet
aan in de weg staan dat de gemeentelijke overheid op eigen initiatief en
zonder dat er een uitdrukkelijke aanvraag voorligt, de vergunningstoestand
van een constructie onderzoekt en desgevallend een constructie al dan niet
opneemt in het vergunningenregister als ‘vergund geacht’.
Het betoog van de verzoekende partij in het eerste middelonderdeel dat de
verwerende partij, door op eigen initiatief te onderzoeken of het pand van de
verzoekende [partij] vergund geacht is en daarover een beslissing te nemen,
de genoemde artikelen van de VCRO en het verbod op machtsoverschrijding
heeft geschonden, faalt dan ook naar recht.
Uiteraard moet de gemeentelijke overheid in een dergelijke situatie de
beginselen van behoorlijk bestuur in acht nemen, haar decretale actieve
onderzoeksplicht ter harte nemen en haar beslissing afdoende en
draagkrachtig motiveren. De actieve onderzoeksplicht van de gemeentelijke
overheid evenals de beginselen van behoorlijk bestuur kunnen in deze
situatie noodzaken dat ze de relevante houders van zakelijke of persoonlijke
rechten op de constructie bij haar onderzoek betrekt, aangezien deze
mogelijk relevante informatie over de vergunningstoestand van de
constructie kunnen bijbrengen waarover de gemeentelijke overheid niet
beschikt.”
Volgens verzoeker volgt uit de bewoordingen van de
artikelen 4.2.14 en 5.1.3 VCRO dat het de bedoeling van de decreetgever is dat een
besluit om een pand al dan niet als ‘vergund geacht’ op te nemen in het
vergunningenregister, enkel kan getroffen worden op verzoek van de eigenaar van
het pand, en niet op eigen initiatief van de overheid. Het dossier kan immers slechts
worden onderbouwd met ‘enig rechtens toegelaten bewijsmiddel’, en de
gemeentelijke overheden kunnen niet over al deze bewijselementen, zoals
onderhandse geschriften of getuigenverklaringen, beschikken. De overheid kan
ook niet ertoe gehouden zijn om tegenbewijs ten aanzien van zichzelf te leveren.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.885
VII-41.710-3/8
Door te aanvaarden dat de gemeentelijke overheid op eigen initiatief, en zonder dat
er een uitdrukkelijke aanvraag voorligt, de vergunningstoestand van een
constructie kan onderzoeken en de constructie vervolgens al dan niet op te nemen
in het vergunningenregister als ‘vergund geacht’, geeft het bestreden arrest volgens
verzoeker aan de artikelen 4.2.14 en 5.1.3 VCRO een draagwijdte die zij wettelijk
niet hebben.
Desgevallend vraagt verzoeker om, alvorens de gegrondheid van
het middel te beoordelen, volgende prejudiciële vraag te richten aan het
Grondwettelijk Hof:
“Schenden de artikelen 4.2.14 en 5.1.3 VCRO de artikelen 10 en 11 van de
gecoördineerde Grondwet en artikel 6 E.V.R.M. in zoverre ze zodanig
geïnterpreteerd worden dat een verzoek tot opname als vergund in het
vergunningenregister op initiatief van de eigenaar, zich kan steunen op enig
rechtens toegelaten bewijsmiddel in de zin van boek III, titel III,
hoofdstuk VI van het Burgerlijk Wetboek, terwijl een beslissing tot al dan
niet opname als vergund in het vergunningenregister op initiatief van het
college van burgemeester en schepenen zich noodzakelijkerwijs beperkt tot
de stukken waarover de overheid op dat ogenblik beschikt ?”
Beoordeling
Artikel 4.2.14 VCRO bepaalt:
Ҥ 1. Bestaande constructies waarvan door enig rechtens toegelaten
bewijsmiddel wordt aangetoond dat ze gebouwd werden vóór 22 april 1962,
worden voor de toepassing van deze codex te allen tijde geacht te zijn
vergund.
§ 2. Bestaande constructies waarvan door enig rechtens toegelaten
bewijsmiddel wordt aangetoond dat ze gebouwd werden in de periode vanaf
22 april 1962 tot de eerste inwerkingtreding van het gewestplan waarbinnen
zij gelegen zijn, worden voor de toepassing van deze codex geacht te zijn
vergund, tenzij het vergund karakter wordt tegengesproken middels een
proces-verbaal of een niet anoniem bezwaarschrift, telkens opgesteld binnen
een termijn van vijf jaar na het optrekken of plaatsen van de constructie.
Het tegenbewijs, vermeld in het eerste lid, kan niet meer worden geleverd
eens de constructie één jaar als vergund geacht opgenomen is in het
vergunningenregister. 1 september 2009 geldt als eerste mogelijke
startdatum voor deze termijn van één jaar. Deze regeling geldt niet indien de
constructie gelegen is in een ruimtelijk kwetsbaar gebied.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.885
VII-41.710-4/8
§ 3. Indien met betrekking tot een vergund geachte constructie handelingen
zijn verricht die niet aan de voorwaarden van § 1 en § 2, eerste lid, voldoen,
worden deze handelingen niet door de vermoedens, vermeld in dit artikel,
gedekt.
§ 4. Dit artikel heeft nimmer voor gevolg dat teruggekomen wordt op in
kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissingen die het vergund
karakter van een constructie tegenspreken.”
Artikel 5.1.3, § 1 en § 2, VCRO bepaalt:
Ҥ 1. Bestaande constructies, met uitzondering van publiciteitsinrichtingen
of uithangborden, waarvan door enig rechtens toegelaten bewijsmiddel in de
zin van boek III, titel III, hoofdstuk VI van het Burgerlijk Wetboek is
aangetoond dat ze gebouwd werden vóór 22 april 1962, worden in het
vergunningenregister opgenomen als ‘vergund geacht’, onverminderd
artikel 4.2.14, § 3 en § 4. Op de gemeentelijke overheid rust ter zake een
actieve onderzoeksplicht.
De vaststelling van de aanwezigheid van een geldig bewijs dat de bestaande
constructie vóór 22 april 1962 gebouwd werd, en de omschrijving van de
aard van dat bewijs, geldt als motivering voor de beslissing tot opname als
‘vergund geacht’.
De vaststelling van het feit dat de constructie niet meer bestaat, van de
afwezigheid van enig bewijsmiddel, of van het feit dat het voorhanden zijnde
bewijsmiddel
aangetast
is
door
uitdrukkelijk
aangegeven
onregelmatigheden, geldt als motivering voor de weigering tot opname als
‘vergund geacht’.
Een weigering tot opname als ‘vergund geacht’, wordt per beveiligde
zending aan de eigenaar betekend.
§ 2. Bestaande constructies, met uitzondering van publiciteitsinrichtingen of
uithangborden, waarvan door enig rechtens toegelaten bewijsmiddel in de
zin van boek III, titel III, hoofdstuk VI van het Burgerlijk Wetboek is
aangetoond dat ze gebouwd werden in de periode vanaf 22 april 1962 tot de
eerste inwerkingtreding van het gewestplan waarbinnen zij gelegen zijn, en
waarvan het vergund karakter door de overheid niet is tegengesproken
middels een proces-verbaal of een niet anoniem bezwaarschrift, telkens
opgesteld binnen een termijn van vijf jaar na het optrekken of plaatsen van de
constructie, worden in het vergunningenregister opgenomen als ‘vergund
geacht’, onverminderd artikel 4.2.14, § 3 en § 4. Op de gemeentelijke
overheid rust ter zake een actieve onderzoeksplicht. Het
vergunningenregister vermeldt de datum van opname van de constructie als
‘vergund geacht’.
De vaststelling van het feit dat bij de overheid geen geldig tegenbewijs
bekend is, geldt als motivering voor een opname als ‘vergund geacht’.
De vaststelling dat bij de overheid een geldig tegenbewijs bekend is, en de
omschrijving van de aard daarvan, geldt als motivering voor de weigering tot
opname als ‘vergund geacht’.
Een weigering tot opname als ‘vergund geacht’, wordt per beveiligde
zending aan de eigenaar betekend. Deze mededelingsplicht geldt niet ten
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.885
VII-41.710-5/8
aanzien van die constructies waarvoor reeds een gemotiveerde mededeling
werd verricht bij de opmaak van het ontwerp van vergunningenregister.”
De “actieve onderzoeksplicht” waarvan sprake in artikel 5.1.3,
§ 1 en § 2, VCRO houdt in dat het bestuur op eigen initiatief en zonder
uitdrukkelijke aanvraag van een belanghebbende de vergunningstoestand van een
constructie mag onderzoeken en op grond van dat onderzoek mag beslissen om
haar al dan niet als ‘vergund geacht’ op te nemen in het vergunningenregister.
Uit de beginselen van behoorlijk bestuur, en in het bijzonder de
zorgvuldigheidsplicht en de materiëlemotiveringsplicht, volgt dat het bestuur bij
dat onderzoek van de vergunningstoestand informatie inwint bij, en het standpunt
vraagt van, de personen die het bestuur redelijkerwijze kan identificeren als
rechtstreekse belanghebbenden bij het al dan niet opnemen van de constructie in
het vergunningenregister.
Het middel gaat uit van een andere rechtsopvatting, en faalt naar
recht.
Aan het Grondwettelijk Hof kunnen slechts de prejudiciële
vragen gesteld worden omtrent de schending door een wettelijke bepaling van
bepaalde grondwettelijke regels. Het is maar wanneer een vraag “te dien aanzien”
wordt opgeworpen, dat de Raad van State ertoe gehouden is om de prejudiciële
vraag te stellen (artikel 26, § 2, eerste lid, van de bijzondere wet van 6 januari 1989
‘op het Grondwettelijk Hof’).
De door verzoeker opgeworpen vraag berust op een verkeerd
begrip van de toepassing van de geviseerde artikelen 4.2.14 en 5.1.3 VCRO. Het is
immers niet zo dat een beslissing van de gemeentelijke overheid om een
constructie op eigen initiatief al dan niet als ‘vergund geacht’ op te nemen in het
vergunningenregister, niet zou moeten steunen op enig rechtens toegelaten
bewijsmiddel in de zin van boek III, titel III, hoofdstuk VI van het Burgerlijk
Wetboek. De bepalingen moeten worden gelezen samen met de algemene
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.885
VII-41.710-6/8
beginselen van behoorlijk bestuur die de overheid ertoe verplichten de nodige
bewijsmiddelen te verzamelen, met name door informatie in te winnen bij, en het
standpunt te vragen van, de personen die het bestuur redelijkerwijze kan
identificeren als rechtstreekse belanghebbenden bij het al dan niet opnemen van de
constructie in het vergunningenregister. De ongelijke behandeling die door
verzoeker wordt ontwaard, en waaromtrent hij de prejudiciële vraag opwerpt, volgt
dan ook niet uit de geviseerde artikelen 4.2.14 en 5.1.3 VCRO, maar uit een
(vermeende) verkeerde toepassing ervan.
De opgeworpen prejudiciële vraag moet bijgevolg niet gesteld
worden.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het cassatieberoep.
-
Verzoeker wordt verwezen in de kosten van het cassatieberoep, begroot op
een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van 24 euro en een
rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is aan de
verwerende partij.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.885
VII-41.710-7/8
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op tweeëntwintig februari tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, VIIe kamer, samengesteld uit:
Carlo Adams,
kamervoorzitter,
Peter Sourbron,
staatsraad,
Francis Van Nuffel,
staatsraad,
bijgestaan door
Elisabeth Impens,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Elisabeth Impens
Carlo Adams
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.885
VII-41.710-8/8
