Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053 (2024-03-07)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 259.053 van 7 maart 2024 Instellingen, Binnenlandse zaken en
lokale besturen - Wapens – exportvergunningen Beslissing : heropening
debatten Aanvullend verslag
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 259.053 van 7 maart 2024
in de zaak A. 233.389/IX-10.078
In zake:
P.S.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Frank Judo en Laure Proost
kantoor houdend te 1000 Brussel
Keizerslaan 3
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door
de minister van Justitie
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Bernard Derveaux
kantoor houdend te 1000 Brussel
Verenigingstraat 28
bij wie woonplaats wordt gekozen
Tussenkomende partij:
de PROEFBANK VOOR VUURWAPENS
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Adrien Masset
kantoor houdend te 4650 Herve
Rue du Bê Pâki 16
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 8 april 2021, strekt tot de
nietigverklaring van de beslissing van de minister van Justitie van 9 februari
2021, houdende de verwerping van het beroep van verzoeker
tegen
het
uitblijven van een beslissing van de gouverneur van de provincie Antwerpen met
betrekking tot een aanvraag tot het verkrijgen van een vergunning tot het
voorhanden hebben van een vuurwapen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-1/21
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord
ingediend.
Eerste auditeur Frederic Eggermont heeft een verslag
opgesteld.
De verzoekende partij en de verwerende partij hebben een
laatste memorie ingediend.
De Proefbank voor Vuurwapens heeft een verzoekschrift tot
tussenkomst ingediend. De tussenkomst is voorlopig toegestaan bij beschikking
van 19 april 2022. De tussenkomende partij heeft een memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 26 februari 2024.
Kamervoorzitter Geert Van Haegendoren heeft verslag
uitgebracht.
Advocaat Laure Proost, die verschijnt voor de verzoekende
partij, advocaat Bernard Derveaux, die verschijnt voor de verwerende partij en
advocaat Sven Boullart, die loco advocaat Adrien Masset verschijnt voor de
tussenkomende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Frederic Eggermont heeft advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-2/21
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-3/21
III. Feiten
3.1.
Verzoeker dient op 23 juli 2019 een aanvraag in voor het
verkrijgen van een vergunning voor twee halfautomatische geweren.
De lokale politie geeft op 7 augustus 2019 een gunstig advies.
De gouverneur van de provincie Antwerpen vraagt aan de
Proefbank voor Vuurwapens (“de proefbank”) advies over de vraag of in de
vergunningsaanvraag sprake is van een verboden wapen.
Op 4 december 2019 dient verzoeker een administratief beroep
in tegen het uitblijven van een beslissing van de gouverneur.
De lokale politie geeft op 13 december 2019 een gunstig
advies, maar merkt op dat het noodzakelijk lijkt dat het advies van de proefbank
in het dossier wordt opgenomen.
De procureur des Konings geeft op 16 januari 2020 een gunstig
advies.
Hiertoe uitgenodigd, deelt verzoeker per e-mailbericht mee dat
de invoerder van het wapen bevestigt dat het wapen in kwestie werd omgevormd
tot een niet-verboden wapen.
De proefbank laat op 22 december 2020 weten dat het wapen
CZ, model BREN 2 MS 11”, met serienummer C6[…], als een verboden wapen
wordt aangemerkt.
Hiertoe uitgenodigd, bezorgt verzoeker op 3 februari 2021 zijn
opmerkingen over het standpunt van de proefbank.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-4/21
3.2.
De minister van Justitie verwerpt op 9 februari 2021 het
beroep. Dit is de bestreden beslissing, die als volgt is gemotiveerd:
“Artikel 3, § 1, 20° van de wapenwet stelt dat als verboden wapens worden
beschouwd: ‘lange semiautomatische vuurwapens die kunnen worden
ingekort tot een lengte van minder dan 60 cm zonder functionaliteit te
verliezen door middel van een opvouwbare of telescopische kolf of een kolf
die kan worden verwijderd zonder gebruik van instrumenten’.
U diende een aanvraag in tot het verkrijgen van een vergunning tot het
voorhanden hebben van een lang wapen met getrokken loop, model&type
halfautomatisch BREN2, merk CZ, kaliber 7.62x39, serienummer C6[…].
Dit wapen beschikt over een inklapbare kolf die naar eigen zeggen is
vastgezet door de invoerder met een splijtpen die enkel kan worden
verwijderd door gebruik te maken van instrumenten. U meent dat dit wapen
bijgevolg geen verboden wapen is in de zin van artikel 3, § 1, 20° van de
wapenwet, hetgeen u ook kon laten bevestigen door de invoerder of de
wapenhandelaar.
Deze bevestiging betreft een emailbericht van de invoerder van het wapen,
[…] van Midarms Belgium, waarin deze stelt dat het betreffende wapen in
zijn atelier werd getransformeerd zodat het een legaal wapen wordt. In het
mailbericht stelt [de invoerder] hiervan geen document te hebben aangezien
dit een werk betreft dat werd gedaan in het atelier.
Voormeld artikel 3, § 1, 20° van de wapenwet stelt nochtans dat verboden
zijn, lange semiautomatische wapens die kunnen worden ingekort tot een
lengte van minder dan 60 cm zonder functionaliteit te verliezen door middel
van:
- een opvouwbare kolf, of
- een telescopische kolf, of
- een kolf die kan worden verwijderd zonder gebruik te maken van
instrumenten.
Indien het bijgevolg een lang halfautomatisch vuurwapen betreft met –
zoals u zelf bevestigt – een inklapbare kolf, dan is dit een verboden wapen.
De voorwaarde ‘die kan worden verwijderd zonder gebruik te maken van
instrumenten’ slaat niet op de inklapbare of de telescopische kolf, doch wel
op het soort kolf die dergelijke wapens kan inkorten tot een lengte van
minder dan 60 cm zonder functionaliteit te verliezen én die dus verwijderd
kan worden zonder instrumenten te gebruiken.
Voormelde vuurwapens worden sinds de wetswijziging van 5 mei 2019
(artikel 153 van de wet van 5 mei 2019 houdende diverse bepalingen in
strafzaken en inzake erediensten, en tot wijziging van de wet van 28 mei
2002 betreffende de euthanasie en van het Sociaal Strafwetboek) als
verboden beschouwd.
Om u de mogelijkheid te geven om het betreffende wapen technisch te laten
nakijken en categoriseren, werd u gevraagd om het wapen fysiek te laten
aanbieden via de lokale politie bij de proefbank voor vuurwapens, die in
België de autoriteit is voor de categorisering van vuurwapens. De lokale
politie werd hier tevens door de federale wapendienst op gewezen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-5/21
Op 14 december 2020 werd het wapen door de lokale politiezone Bodukap
bij de Proefbank voor vuurwapens aangeboden. De Proefbank kwam tot de
conclusie dat het betreffende wapen als een verboden wapen
overeenkomstig de wapenwet moet worden gecatalogeerd.
Op basis van de gegevens die zich in het dossier en bij uw
vergunningsaanvraag bevinden, kan derhalve niet anders dan besloten
worden dat het wapen waarvoor u een vergunning tot het voorhanden
hebben ervan aanvraagt, een opvouwbare kolf heeft en overeenkomstig
artikel 3, § 1, 20° van de wapenwet verboden is.
Op grond van artikel 8 van de wapenwet mag niemand verboden wapens
vervaardigen, herstellen, te koop stellen, verkopen, overdragen of
vervoeren, opslaan, voorhanden hebben of dragen.
Een aanvraag tot het verkrijgen van een vergunning tot het voorhanden
hebben van een verboden wapen kan bijgevolg niet ingewilligd worden.”
IV. Tussenkomst
Standpunt van de partijen
4.1.
Op 15 maart 2022 dient de verwerende partij haar laatste
memorie in. Op dezelfde dag dient de proefbank een verzoekschrift tot
tussenkomst in. Het auditoraatsverslag gaat – uiteraard – hieraan vooraf.
De laatste memorie van verzoeker wordt op 12 april 2022
ingediend, de memorie in tussenkomst op 20 juni 2022.
4.2.
De proefbank betoogt dat zij pas ná het voor de verwerende
partij ongunstige auditoraatsverslag door deze laatste op de hoogte is gebracht en
dat zij niet vroeger kennis had van het beroep. Volgens de proefbank kan het
auditoraat
worden
belast
met
een
aanvullend
verslag,
zodat
zijn
onderzoeksmogelijkheden niet zijn aangetast.
4.3.
Volgens verzoeker komt de vraag om in de procedure tussen te
komen te laat. Bovendien, zo betoogt hij, is de beslissing om tussen te komen niet
rechtsgeldig.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-6/21
Beoordeling
De proefbank is alleszins niet in die mate een belanghebbende
partij in een geschil over een wapenvergunning, dat van het met de instructie van
de zaak belast lid van het auditoraat verwacht moest worden dat het de proefbank
als mogelijk belanghebbende partij zou aanwijzen en de griffie haar zou
uitnodigen om tussen te komen.
Bij ontstentenis van zulke kennisgeving “kan de met de zaak
belaste kamer een latere tussenkomst toelaten”, aldus artikel 52, § 1, tweede lid,
van de algemene procedureregeling, echter alleen “voor zover deze de procedure
niet vertraagt”.
Uit de hiervóór beschreven chronologie blijkt dat het verzoek
tot tussenkomst aan de Raad is gericht nadat het auditoraatsverslag is neergelegd
en dat de memorie in tussenkomst dateert van na de beide laatste memories. Noch
de verwerende partij, noch verzoeker hebben ordentelijk, dat wil zeggen in
procedurestukken waarin door het procedurereglement is voorzien, op de
argumenten van de proefbank kunnen reageren.
Het staat dan ook buiten kijf dat het verzoek in de huidige stand
van de rechtspleging in principe niet kan worden ingewilligd, om de enkele reden
reeds dat het noodzakelijk de procedure zou vertragen. De suggestie van de
proefbank om een aanvullend auditoraatsverslag te laten opstellen en de vraag
van verzoeker om in een aanvullende memorie te mogen antwoorden op de
memorie van de proefbank illustreren zulks des te meer.
Om de procedure niet te vertragen, mag thans met de
procedurestukken van de proefbank geen rekening worden gehouden ter
beoordeling van het middelonderdeel dat in het auditoraatsverslag is onderzocht
en waarvoor de zaak in staat is.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-7/21
Het onderzoek ten gronde is in het auditoraatsverslag evenwel
beperkt tot dat eerste onderdeel van het eerste middel. Hierna zal blijken dat dit
onderzoek de oplossing van het geschil niet mogelijk maakt en dat aanvullend
onderzoek geboden is.
In die omstandigheden is er wel reden om de proefbank nog
steeds voorlopig toe te laten om in de procedure tussen te komen, maar dan enkel
voor het navolgende onderzoek van de overige middelen.
Nog steeds voorlopig, omdat tussen de partijen nog geen
tegensprekelijk debat gevoerd is over de vraag of de proefbank belang heeft om
tussen te komen; bovendien wordt door verzoeker de geldigheid van de
tussenkomst betwist. Ook het auditoraat heeft hierover nog geen schriftelijk
standpunt kunnen innemen. Om die reden is de toelating om voor het vervolg van
de procedure tussen te komen slechts voorlopig.
V. Onderzoek van het eerste onderdeel van het eerste middel
Uiteenzetting van het middelonderdeel
Een eerste middel wordt afgeleid uit de schending “van artikel
16 van de Grondwet, van artikel 1, eerste lid, van het eerste protocol bij het
EVRM, van artikel 3, § 1, 20° van de wet van 8 juni 2006 houdende regeling van
economische en individuele activiteiten met wapens, van artikel 199 van de wet
van 5 mei 2019 houdende diverse bepalingen in strafzaken en inzake erediensten,
en tot wijziging van de wet van 28 mei 2002 betreffende de euthanasie en van het
Sociaal Strafwetboek, van de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991
betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen en van de
materiële motiveringsplicht als beginsel van behoorlijk bestuur”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-8/21
Volgens verzoeker is er een schending voorhanden:
“Doordat de bestreden beslissing een oorspronkelijk lang halfautomatisch
vuurwapen met een inklapbare kolf hoe dan ook als een verboden wapen
in de zin van artikel 3, § 1, 20° van de Wapenwet beschouwt;
En doordat de bestreden beslissing de categorie van verboden wapens in
artikel 3, § 1, 20° van de Wapenwet stilzwijgend uitbreidt zonder dat
daarvoor een uitdrukkelijke wettelijke basis voorhanden is;
En doordat de bestreden beslissing aangeeft dat de mogelijke
aanpassingen die een vuurwapen dat aanvankelijk met een opvouwbare of
telescopische kolf was uitgerust, sindsdien heeft ondergaan, omkeerbaar
zijn indien gebruik wordt gemaakt van instrumenten zodat de
categorisering ervan als verboden wapen hierdoor niet kan worden
beïnvloed;
Terwijl, eerste onderdeel, een dergelijke uitlegging van de categorie van
verboden wapens uit artikel 3, § 1, 20° van de Wapenwet, geenszins
overeenstemt met de uitdrukkelijke bewoordingen van de betrokken
wettelijke bepaling en evenmin strookt met de bedoelingen van de
wetgever bij het aannemen ervan en van artikel 199 van de wet van 5 mei
2019.”
In het eerste middelonderdeel betoogt verzoeker dat de
bestreden beslissing een oorspronkelijk lang halfautomatisch vuurwapen met een
opvouwbare kolf hoe dan ook beschouwt als een verboden wapen in de zin van
artikel 3, § 1, 20°, van de wapenwet (wet van 8 juni 2006 ‘houdende regeling van
economische en individuele activiteiten met wapens’), ongeacht de wezenlijke
aanpassingen die het betrokken vuurwapen ondertussen heeft ondergaan. De
opvouwbare kolf werd vastgezet en ten gevolge van deze aanpassing beschikt het
vuurwapen niet langer over een inklapbare kolf waarmee het wapen kan worden
ingekort tot minder dan 60 cm. De bestreden beslissing verwerpt niettemin het
beroep omdat de aanvraag betrekking zou hebben op een verboden wapen in de
zin van artikel 3, § 1, 20°, van de wapenwet.
Verzoeker argumenteert (voetnoten weggelaten):
“21. Met de introductie van artikel 3, § 1, 20° van de Wapenwet werd een
nieuwe categorie van verboden wapens toegevoegd aan de opsomming
ervan in artikel 3 van de Wapenwet. Het gaat met name om de lange
semiautomatische vuurwapens die kunnen worden ingekort tot een lengte
van minder dan 60 cm zonder functionaliteit te verliezen door middel van
een opvouwbare of telescopische kolf of een kolf die kan worden
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-9/21
verwijderd zonder gebruik van instrumenten. Deze bepaling werd aan de
Wapenwet toegevoegd door artikel 153 van de wet van 5 mei 2019
houdende diverse bepalingen in strafzaken en inzake erediensten, en tot
wijziging van de wet van 28 mei 2002 betreffende de euthanasie en van
het Sociaal Strafwetboek (de wet van 5 mei 2019). De voormelde
wettelijke bepaling vult de lijst met verboden wapens aan en voorziet
daarmee in de omzetting van Bijlage I, punt II, A, 8, van EU-Richtlijn nr.
91/477/EEG van de Raad van 18 juni 1991 inzake de controle op de
verwerving en het voorhanden hebben van wapens, zoals ingevoegd bij
artikel 1 (19) van EU-Richtlijn nr. 2017/853 van het Europees Parlement
en de Raad van 17 mei 2017 tot wijziging van Richtlijn 91/477/EEG van
de Raad inzake de controle op de verwerving en het voorhanden hebben
van wapens. Artikel 153 van de wet van 5 mei 2019, en bijgevolg ook het
nieuwe 20° van artikel 3, § 1 van de Wapenwet, is op 3 juni 2019 in
werking getreden. Diezelfde wet van 5 mei 2019 voorzag ter zake
eveneens in een overgangsbepaling. Artikel 199 van de wet van 5 mei
2019 bepaalt immers als volgt: […]
22. De wetgever heeft met deze bepaling in een tijdelijk
uitzonderingsregime willen voorzien voor eigenaars van lange
semiautomatische vuurwapens die onder de nieuwe categorie van
verboden wapens vallen en die in de periode voor de wetswijziging het
vuurwapen hebben verworven.
De regeling schept de mogelijkheid voor eigenaars die hun wapen recent
hebben verworven (tussen 13 juni 2017 en 3 juni 2019) om binnen drie
maanden na de inwerkingtreding van het nieuwe artikel 3, § 1, 20° van de
Wapenwet het betrokken vuurwapen aan te passen zodat het niet langer
een verboden wapen zou uitmaken in de zin van deze bepaling. De
eigenaars die aan voormelde vereisten voldoen, beschikken bijgevolg over
een overgangsperiode om te vermijden dat hun vuurwapens vanaf de
inwerkingtreding van het nieuwe artikel 3, § 1, 20° van de Wapenwet als
een verboden wapen zouden worden gekwalificeerd en ze bijgevolg
meteen strafbaar zouden zijn op grond van artikel 8 van de Wapenwet.
23. Een dergelijke aanpassing in de zin van artikel 199 van de wet van
5 mei 2019 is precies wat de verzoekende partij met de wijzigingen aan
het vuurwapen in kwestie heeft willen bewerkstellingen.
De opvouwbare kolf van het vuurwapen is door de invoerder ervan met
een splijtpen vastgezet vooraleer het door de verzoekende partij werd
verworven. Ten gevolge van deze ingreep is de opvouwbare kolf van het
vuurwapen niet langer functioneel zodat het wapen niet kan worden
ingekort tot een lengte van minder dan 60 cm tenzij het wordt
gedemonteerd waarvoor gebruik moet worden gemaakt van bepaalde
instrumenten.
De verzoekende partij voldoet bovendien aan de vereisten om toepassing
te maken van deze bepaling. Ze heeft het aangepaste wapen binnen de
drie maanden na de inwerkingtreding van artikel 153 van de wet van 5
mei 2019, zijnde 3 juni 2019, voorgelegd met het oog op een
vergunningsaanvraag op 24 juli 2019. De verwerende partij houdt in de
bestreden beslissing evenwel op geen enkel ogenblik rekening met deze
wettelijke bepaling.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-10/21
- Ongeacht de vraag of de verzoekende partij al dan niet toepassing kan
maken van artikel 199 van de wet van 5 mei 2019 – hoewel hierboven is
gebleken dat zij aan de vereisten uit deze bepaling voldoet – , kan uit het
bestaan van deze bepaling hoe dan ook ondubbelzinnig worden afgeleid
dat de wetgever van oordeel was dat niet alleen de vuurwapens met
verwijderbare kolf maar ook de vuurwapens met een opvouwbare of
telescopische kolf in de zin van artikel 3, § 1, 20° van de Wapenwet
kunnen worden aangepast met het oog op de aanvraag van een
wapenvergunning en de uiteindelijke verwerving ervan.
De verboden vuurwapens die kunnen worden ingekort zoals omschreven
in artikel 3, § 1, 20° van de Wapenwet, komen weliswaar niet (meer) in
aanmerking voor een wapenvergunning. Dat soortgelijke vuurwapens wel
degelijk kunnen worden aangepast indien ze reeds vergund waren of ook
in de toekomst nog kunnen worden vergund nadat ze eerst zijn gewijzigd,
blijkt eveneens uit de toelichting bij het amendement dat aanleiding gaf
tot het invoegen van artikel 199 in de wet van 5 mei 2019:
De EU-vuurwapenrichtlijn laat echter de lidstaten niet meer toe
om nog vergunningen tot het voorhanden hebben van deze wapens
te verlenen. Na de inwerkingtreding van deze omzettingswet zal
de gouverneur dan ook geen vergunningen meer kunnen verlenen
voor deze wapens.
De bezitters van dergelijke wapens aan wie na 13 juni 2017 een
vergunning werd verleend, kunnen de kolf van het wapen binnen
de drie maanden na inwerkingtreding van artikel 180 (uitbreiding
van de lijst met verboden wapens) aanpassen zodat het niet meer
onder de categorie verboden wapens van artikel 3, § 1, 20°, van de
wapenwet valt.
Artikel 3, § 1, 20° van de Wapenwet sluit bijgevolg geenszins uit dat de
lang halfautomatische vuurwapens waarvan sprake in deze bepaling,
kunnen worden aangepast zodat ze niet langer kunnen worden ingekort tot
een lengte van minder dan 60 cm. Een dergelijke wijziging heeft als
gevolg dat het vuurwapen in kwestie niet als een verboden vuurwapen
moet worden beschouwd.
- In het licht van het voorgaande vormt de beoordeling van de
Proefbank waarop de bestreden beslissing zich nagenoeg volledig baseert,
dan ook een onjuiste interpretatie van de categorie van verboden wapens
uit artikel 3, § 1, 20° van de Wapenwet. […]
De Proefbank gaat er klaarblijkelijk van uit dat eender welk vuurwapen
dat aanvankelijk met opvouwbare of telescopische kolf was uitgerust, hoe
dan ook een verboden wapen blijft ongeacht de aanpassingen die het
vuurwapen mogelijk heeft ondergaan voorafgaand aan de verwerving
ervan door de eigenaar.
- Deze absolute invulling van de omschrijving van de categorie van
verboden wapens in de zin van artikel 3, § 1, 20° maakt dat soortgelijke
vuurwapens nooit zouden kunnen worden aangepast en onherroepelijk een
verboden wapen vormen vanaf het bestaan of de productie ervan. Een
dergelijke interpretatie strookt evenwel niet met de bedoelingen die de
wetgever had met artikel 199 van de wet van 5 mei 2019 evenals met de
geest van deze bepaling en van artikel 3, § 1, 20° van de Wapenwet.”
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-11/21
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-12/21
In de memorie van wederantwoord voegt verzoeker hieraan toe
wat volgt:
“De verzoekende partij komt wel degelijk in aanmerking om toepassing te
maken van het overgangsregime uit artikel 199 van de wet van 5 mei
2019.
Deze regeling schept de mogelijkheid voor eigenaars die hun wapen
tussen 13 juni 2017 en 3 juni 2019 hebben verworven om binnen drie
maanden na de inwerkingtreding van het nieuwe artikel 3, § 1, 20° van de
Wapenwet het betrokken vuurwapen aan te passen zodat het niet langer
een verboden wapen zou uitmaken in de zin van deze bepaling. De
eigenaars die aan voormelde vereisten voldoen, beschikken bijgevolg over
een overgangsperiode om te vermijden dat hun vuurwapens vanaf de
inwerkingtreding van het nieuwe artikel 3, § 1, 20° van de Wapenwet als
een verboden wapen zouden worden gekwalificeerd en ze bijgevolg
meteen strafbaar zouden zijn op grond van artikel 8 van de Wapenwet.
Een dergelijke aanpassing in de zin van artikel 199 van de wet van 5 mei
2019 is precies wat de verzoekende partij met de wijzigingen aan het
vuurwapen in kwestie heeft willen bewerkstellingen. De opvouwbare kolf
van het vuurwapen is door de invoerder ervan immers met een splijtpen
vastgezet vooraleer het door de verzoekende partij werd verworven. Ten
gevolge van deze ingreep is de opvouwbare kolf van het vuurwapen niet
langer functioneel zodat het wapen niet kan worden ingekort tot een
lengte van minder dan 60 cm tenzij het wordt gedemonteerd waarvoor
gebruik moet worden gemaakt van verschillende instrumenten. De
verzoekende partij heeft het aangepaste wapen binnen de drie maanden na
de inwerkingtreding van artikel 153 van de wet van 5 mei 2019, zijnde 3
juni 2019, voorgelegd met het oog op het verkrijgen van een
vergunningsaanvraag op 24 juli 2019.
Los van het voorgaande, toont het bestaan van de voormelde
overgangsregeling op zijn minst aan dat de wetgever niet voor ogen had
om dergelijke lange halfautomatische wapens per definitie als een
verboden wapen te categoriseren maar dat er integendeel (ook in de
toekomst) mogelijkheden zijn om deze wapens te moduleren zodat ze niet
langer als verboden worden aanzien. De wetgever was kennelijk van
oordeel was dat niet alleen de vuurwapens met verwijderbare kolf maar
ook de vuurwapens met een opvouwbare of telescopische kolf in de zin
van artikel 3, § 1, 20° van de Wapenwet kunnen worden aangepast met
het oog op de aanvraag van een wapenvergunning en de uiteindelijke
verwerving ervan.
Voor zover dergelijke vuurwapens kunnen worden aangepast, kunnen ze
ook in de toekomst nog worden vergund nadat ze eerst zijn gewijzigd
(zoals in het voorliggende geval).
[…]
De oorspronkelijke opvouwbare kolf van het betrokken vuurwapen is […]
met een splitpen vastgezet. Ten gevolge van deze ingreep is de
opvouwbare kolf niet langer functioneel zodat het vuurwapen in kwestie
niet meer kan worden ingekort tot een lengte van minder dan 60 cm. Dat
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-13/21
kan enkel en alleen nog voor zover het wordt gedemonteerd waarvoor
gebruik moet worden gemaakt van bepaalde instrumenten. Hiermee is het
vuurwapen wezenlijk veranderd en heeft de vergunningsaanvraag van de
verzoekende partij dan ook betrekking op een lang halfautomatisch
vuurwapen met vastgezette kolf dat niet kan worden ingekort enkel en
alleen via het aanwenden van een opvouwbare kolf zoals bedoeld in
artikel 3, § 1, 20° van de Wapenwet.
Deze vaststelling is des te meer onontkoombaar nu de Proefbank slechts
na het doorvoeren van ingrepen met verscheidene instrumenten, vaststelt
dat het wapen via de opvouwbare kolf kan worden ingekort tot minder
dan 60 cm. Om deze reden zouden de wijzigingen aan het vuurwapen die
de verzoekende partij heeft doorgevoerd, ‘omkeerbaar’ zijn. De
verwerende partij leidt uit de bewoordingen van artikel 3, § 1, 20° van de
Wapenwet dan ook af dat enkel een vuurwapen waarvan de (niet
opvouwbare) kolf uitsluitend kan worden verwijderd mét het gebruik van
instrumenten géén verboden wapen zou zijn, terwijl een dergelijke
modulatie evenzeer ‘omkeerbaar’ is mits gebruik wordt gemaakt van
instrumenten.
[In] artikel 3, § 1, 20° van de Wapenwet […] wordt niet expliciet
aangegeven dat de inkorting van dergelijke wapens moet plaatsvinden
‘zonder gebruik van instrumenten’ zodat de verwerende partij hier
schijnbaar uit afleidt dat een vuurwapen met opvouwbare of telescopische
kolf voortaan steeds verboden zou zijn ongeacht of er al dan niet gebruik
zou moeten worden gemaakt van instrumenten.
In tegenstelling tot hetgeen wordt aangevoerd in de memorie van
antwoord, is de vermelding dat er geen gebruik mag worden gemaakt van
instrumenten evenwel overbodig in het geval van vuurwapens met een
opvouwbare of telescopische kolf precies omdat deze eigenschap
karakteristiek en vanzelfsprekend is voor een opvouwbare kolf. Indien de
opvouwbare kolf slechts kan functioneren nadat er externe instrumenten
aan te pas zijn gekomen, verliest deze immers zijn kenmerkende
eigenschap zodat er geen sprake (meer) kan zijn van een opvouwbare
kolf. Het vuurwapen kan niet langer worden ingekort door middel van de
opvouwbare kolf alleen waardoor het betrokken wapen niet als een
verboden wapen in de zin van artikel 3, § 1, 20° van de Wapenwet moet
worden gecategoriseerd. Datzelfde is daarentegen niet noodzakelijk het
geval voor een verwijderbare kolf die in voorkomend geval mét of zonder
gebruik van bijkomende instrumenten kan worden verwijderd. Het feit dat
de wet expliciet aangeeft dat een kolf die kan worden verwijderd zonder
instrumenten, verboden is, betekent dan ook niet dat enkel de vuurwapens
met een verwijderbare kolf zouden kunnen worden aangepast zodat de
inkorting ervan slechts nog met behulp van instrumenten kan
plaatsvinden. De omschrijving van de categorie van vuurwapens met
verwijderbare kolf kan dan ook geen a contrario gevolgen hebben voor de
omvang van de categorie van verboden vuurwapens met opvouwbare of
telescopische kolf.”
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-14/21
In zijn laatste memorie herinnert verzoeker nogmaals aan
artikel 3, § 1, 20°, van de wapenwet, waarin hij leest dat niet een wapen met een
vastgezette kolf verboden wordt door de wet, maar wel een wapen met een
opvouwbare kolf. Als de kolf van het wapen niet opvouwbaar is, kan het derhalve
onmogelijk onder de verboden wapens vallen. Het is duidelijk dat het wapen dat
het voorwerp is van de vergunningaanvraag niet meer over een opvouwbare kolf
beschikt, aangezien deze kolf door middel van een schroef werd vastgezet. Hij
wijst er ook op dat de administratie van de Europese Commissie en de proefbank,
vervolgens de federale wapendienst en ten slotte de minister er elk een andere
visie op na houden hoe de voormelde bepaling in de richtlijn of de wet gelezen
moet worden. De enige manier om rechtsonzekerheid te vermijden, bestaat erin
vast te houden aan de wet die duidelijk genoeg is opdat interpretatie niet
noodzakelijk is.
Beoordeling
Bij artikel 153, 3°, van de wet van 5 mei 2019 ‘houdende
diverse bepalingen in strafzaken en inzake erediensten, en tot wijziging van de
wet van 28 mei 2002 betreffende de euthanasie en van het Sociaal Strafwetboek’
(“de wet van 5 mei 2019”) werd artikel 3, § 1, van de wapenwet aangevuld met
een 20°, waarin voortaan als verboden wapens worden beschouwd:
“Lange semiautomatische vuurwapens die kunnen worden ingekort tot
een lengte van minder dan 60 cm zonder functionaliteit te verliezen door
middel van een opvouwbare of telescopische kolf of een kolf die kan
worden verwijderd zonder gebruik van instrumenten.”
12.
Onder het hiervóór sub 8 aangehaalde punt 21 van het inleidend
verzoekschrift heeft verzoeker correct de achtergrond van deze wetswijziging
geschetst, inzonderheid richtlijn (EU) 2017/853 van het Europees Parlement en
de Raad van 17 mei 2017 ‘tot wijziging van Richtlijn 91/477/EEG van de Raad
inzake de controle op de verwerving en het voorhanden hebben van wapens’,
waarvan ze de omzetting beoogt. Het betreft meer bepaald de volgende wijziging
van bijlage I, punt II, A, categorie B, punt 8 van die richtlijn:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-15/21
“Lange semiautomatische vuurwapens (d.w.z. vuurwapens die
oorspronkelijk zijn bedoeld om te worden afgevuurd vanaf de schouder)
die kunnen worden ingekort tot een lengte van minder dan 60 cm zonder
functionaliteit te verliezen door middel van een opvouwbare of
telescopische kolf of een kolf die kan worden verwijderd zonder gebruik
van instrumenten.”
Artikel 45/2 van de wapenwet, ingevoegd bij artikel 163 van de
wet van 5 mei 2019, bevat een overgangsmaatregel:
“Personen die een vuurwapen bedoeld in artikel 3, § 1, 19° of 20°,
rechtmatig verwierven en registreerden vóór 13 juni 2017, hetzij door een
vergunning, hetzij door een registratie op grond van een jachtverlof,
getuigschrift van bijzondere wachter of sportschutterslicentie, hetzij door
een registratie in het register van een erkende persoon, mogen dit
vuurwapen verder voorhanden hebben, mits aan de overige wettelijke
voorwaarden inzake het voorhanden hebben van wapens is voldaan. Zij
kunnen het betreffende vuurwapen enkel overdragen aan de sportschutters
bedoeld in artikel 27, § 3, vierde lid en aan daartoe erkende handelaars,
verzamelaars en musea. Ze kunnen het vuurwapen tevens laten
neutraliseren overeenkomstig artikel 3, § 2, 3°, of er afstand van doen.”
14.
Artikel 199 van de wet van 5 mei 2019, waarop verzoeker een
beroep doet, bevat een tweede overgangsmaatregel:
“Binnen de drie maanden na de inwerkingtreding van artikel 153, kunnen
personen, die een vuurwapen bedoeld in artikel 3, § 1, 20°, van de
wapenwet rechtmatig verwierven vanaf 13 juni 2017 tot de
inwerkingtreding van artikel 153, de opvouwbare of telescopische kolf of
de kolf die kan worden verwijderd zonder gebruik van instrumenten,
aanpassen zodat het vuurwapen niet langer valt onder de categorie van
verboden wapens van artikel 3, § 1, 20°, van de wapenwet.”
Dat artikel 199 is het gevolg van een amendement –
amendement 27 – dat de volgende verantwoording kreeg van de indieners
(Parl.St. Kamer 2018-2019, 3515/3, 12):
“Richtlijn (EU) 2017/853 van het Europees Parlement en de Raad van
17 mei 2017 tot wijziging van Richtlijn 91/477/EEG van de Raad inzake
de controle op de verwerving en het voorhanden hebben van wapens […]
deelt de lange semiautomatische vuurwapens die kunnen worden ingekort
tot een lengte van minder dan 60 cm zonder functionaliteit te verliezen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-16/21
door middel van een opvouwbare of telescopische kolf of een kolf die kan
worden verwijderd zonder gebruik van instrumenten in onder categorie A
– verboden wapens. Deze verplichting wordt in dit wetsvoorstel omgezet
door artikel 180, eerste lid, 3°.
Om te vermijden dat de lidstaten alle bezitters van dergelijke wapens
dienen te onteigenen en te vergoeden, maakt artikel 7.4bis van de richtlijn
het mogelijk dat deze wapens voorhanden kunnen worden gehouden
indien ze voor 13 juni 2017 (datum inwerkingtreding EUvuurwapenrichtlijn) rechtmatig verworven en geregistreerd waren.
Vermits deze wapens echter waren ingedeeld als vergunningsplichtige
wapens (artikel 3, § 3 wapenwet), is het niet uit te sluiten dat voor deze
wapens nog vergunningen werden verleend na 13 juni 2017.
De EU-vuurwapenrichtlijn laat echter de lidstaten niet meer toe om nog
vergunningen tot het voorhanden hebben van deze wapens te verlenen. Na
de inwerkingtreding van deze omzettingswet zal de gouverneur dan ook
geen vergunningen meer kunnen verlenen voor deze wapens.
De bezitters van dergelijke wapens aan wie na 13 juni 2017 een
vergunning werd verleend, kunnen de kolf van het wapen binnen de drie
maanden na inwerkingtreding van artikel 180 (uitbreiding van de lijst met
verboden wapens) aanpassen zodat het niet meer onder de categorie
verboden wapens van artikel 3, § 1, 20°, van de wapenwet valt.”
15.
Uit het administratief dossier blijkt dat het betrokken wapen op
het ogenblik van de vergunningsaanvraag op 23 juli 2019 een nieuw wapen was,
met productiejaar 2019. Daaruit volgt dat het vanzelfsprekend niet verworven is
vóór 13 juni 2017 en dus niet ingepast kan worden in de overgangsmaatregel van
artikel 45/2 van de wapenwet. Verzoeker beweert zulks ook niet.
Volgens verzoeker mag hij zich wel beroepen op artikel 199
van de wet van 5 mei 2019.
Hierin vergist hij zich.
Gelet op de totstandkoming van dit artikel – men leze de sub 14
aangehaalde verantwoording waarop verzoeker zich meermaals zelf beroept –
moet immers onder “personen, die een vuurwapen bedoeld in artikel 3, § 1, 20°,
van de wapenwet rechtmatig verwierven” begrepen worden, de personen aan wie
na 13 juni 2017 nog een wapenvergunning is verleend voor één van de
ondertussen unierechtelijk verboden vuurwapens van de bedoelde categorie. Dit
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-17/21
is uiteraard niet het geval voor het wapen van verzoeker, aangezien hem geen
vergunning is verleend maar hij ze precies aanvraagt.
Deze lezing strookt bijgevolg zeer wel met de bedoeling van de
wetgever, die immers enkel een bijkomende gunstmaatregel wou invoeren voor
de personen die te goeder trouw een vergunning hadden gevraagd én gekregen
vóór 3 juni 2019 en – al dan niet terecht– volgens de wetgever niet het slachtoffer
mochten zijn van de laattijdige omzetting van de richtlijn.
Het wapen van verzoeker valt dus evenmin onder deze
overgangsmaatregel.
Voorts dient de wet van 5 mei 2019 richtlijnconform te worden
gelezen.
Het nieuw ingevoegde artikel 7, lid 4bis, van de richtlijn laat de
lidstaten de vrijheid “om vergunningen voor in punt 6, 7 of 8 van categorie A
ingedeelde semiautomatische vuurwapens te bevestigen, vernieuwen of verlengen
voor wat betreft een vuurwapen dat was ingedeeld in categorie B, en dat
rechtmatig was verworven en geregistreerd vóór 13 juni 2017, mits aan de andere
in deze richtlijn neergelegde voorwaarden wordt voldaan”. De afwijking van de
regel betreft dus het “bevestigen, vernieuwen of verlengen” van reeds toegekende
vergunningen, niet het verlenen van nieuwe vergunningen.
Van die mogelijkheid heeft de wetgever gebruik gemaakt met
artikel 45/2 van de wapenwet.
Maar ook de in artikel 199 van de wet van 5 mei 2019
opgenomen overgangsmaatregel spoort hiermee, anders dan verzoeker het ziet:
enkel wie al vroeger een vergunning was verleend, krijgt tijd om het wapen aan te
passen, waardoor hij zijn vergunning kan behouden. A contrario mogen personen
die pas na de inwerkingtreding van de wet van 5 mei 2019 een dergelijk wapen
verwerven, die aanpassing niét doorvoeren, want zij hebben hun wapen niet
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-18/21
rechtmatig verworven en genieten niet de overgangsmaatregel. Voor deze wapens
geldt ten volle het verbod, als bedoeld in artikel 3, § 1, 20°, van de wapenwet,
zoals ook is te lezen in de voormelde verantwoording:
“Na de inwerkingtreding van deze omzettingswet zal de gouverneur dan
ook geen vergunningen meer kunnen verlenen voor deze wapens.”
18.
Anders dan verzoeker argumenteert, volgt dus uit de
regelgeving inderdaad dat “eender welk vuurwapen dat aanvankelijk met
opvouwbare of telescopische kolf was uitgerust, hoe dan ook een verboden
wapen blijft ongeacht de aanpassingen die het vuurwapen mogelijk heeft
ondergaan voorafgaand aan de verwerving ervan door de eigenaar”, met als enige
uitzondering de wapens die op regelmatige wijze werden verworven en vergund
vóór 3 juni 2019, dat is de inwerkingtreding van de wet van 5 mei 2019. Dat de
laatstgenoemde vuurwapens mogen worden aangepast indien ze reeds vergund
waren klopt, maar sluit precies uit dat ze “ook in de toekomst nog kunnen worden
vergund nadat ze eerst zijn gewijzigd”. De mogelijkheid tot aanpassing wordt
enkel geboden aan “bezitters van dergelijke wapens aan wie na 13 juni 2017 [en
vóór 3 juni 2019] een vergunning werd verleend”.
Dat het wapen enkel met gebruik van instrumenten kan worden
hersteld in zijn oorspronkelijke toestand, doet aan wat voorafgaat geen afbreuk.
De toevoeging in de wapenwet – en in de richtlijn – over de instrumenten betreft
immers enkel de wapens met een kolf die kan worden verwijderd “zonder gebruik
van instrumenten”, niet een wapen met opvouwbare kolf. Er mag aan worden
herinnerd dat de herziening die richtlijn 2017/853 doorvoert, luidens punt 2 van
zijn considerans beoogt “misbruik van vuurwapens voor criminele doeleinden
aan te pakken, alsook in het licht van recente terreuraanslagen” door “een
gemeenschappelijke aanpak voor het onbruikbaar maken van vuurwapens om het
opnieuw gebruiksklaar maken en het gebruik ervan door criminelen te
voorkomen”.
Verzoeker weerspreekt niet dat het wapen waarover de
betwisting gaat tijdens het jaar 2019 in productie is gebracht als een wapen met
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-19/21
opvouwbare kolf – zodat het onder de nieuwe categorie van verboden
vuurwapens valt – en dat er nooit enige vergunning voor is verleend – zodat het
niet de overgangsmaatregelen kan genieten.
Hij toont aldus geen schending aan van de ingeroepen
bepalingen van de wapenwet of van de wet van 5 mei 2019.
In zoverre is het eerste onderdeel van het eerste middel
ongegrond.
In dit middelonderdeel voert verzoeker ook een schending aan
van het eigendomsrecht. Die grief is in het auditoraatsverslag niet onderzocht.
Dat is evenmin het geval voor het tweede middelonderdeel en het tweede middel.
Aangezien de Raad de conclusie van het auditoraatsverslag niet
bijvalt, is er reden tot aanvullend onderzoek van deze wettigheidskritieken.
BESLISSING
-
De Raad van State heropent het debat.
-
Het door de auditeur-generaal aangewezen lid van het auditoraat wordt
gelast een aanvullend verslag op te stellen.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op zeven maart tweeduizend vierentwintig,
door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Geert Van Haegendoren,
kamervoorzitter,
Jurgen Neuts,
staatsraad,
Jim Deridder,
staatsraad,
bijgestaan door
Vera Wauters,
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
griffier.
IX-10.078-20/21
De griffier
De voorzitter
Vera Wauters
Geert Van Haegendoren
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.053
IX-10.078-21/21
