Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138 (2024-03-14)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 259.138 van 14 maart 2024 Openbaar ambt - Tucht (openbaar ambt)
Beslissing : Verwerping Depersonalisatie
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIVe KAMER
ARREST
nr. 259.138 van 14 maart 2024
in de zaak A. 236.469/XIV-39.032
In zake :
XXXX
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Rob Trips
kantoor houdend te 9990 Maldegem
Mottedreef 10
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister van
Binnenlandse Zaken
woonplaats kiezend bij
de Federale politie DGR/Legal/CTX
gevestigd te 1050 Brussel
Kroonlaan 145/A
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 24 mei 2022, strekt tot de
nietigverklaring van de beslissing van de hogere tuchtoverheid waarbij aan
verzoeker de zware tuchtstraf van de terugzetting in weddeschaal wordt opgelegd.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en verzoeker heeft een memorie van wederantwoord ingediend.
Eerste auditeur Geert De Bleeckere heeft een verslag opgesteld.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-1/36
Verzoeker heeft een verzoek tot voortzetting van het geding en
een laatste memorie ingediend. De verwerende partij heeft een laatste memorie
ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 17 januari 2024.
Staatsraad Ann Coolsaet heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Peter Crispyn, die loco advocaat Rob Trips verschijnt
voor verzoeker en adviseur Kirsten Peeters, die verschijnt voor de verwerende
partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Werner Weymeersch heeft een
met dit arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoeker is inspecteur van politie bij de Federale politie.
3.2.
Op 20 december 2020 krijgt de gewone tuchtoverheid van
verzoeker kennis van mogelijke strafbare feiten gepleegd door verzoeker. Op
28 december 2020 duidt de gewone tuchtoverheid, behorende tot de Franse taalrol,
in toepassing van artikel 66bis van de wet van 13 mei 1999 ‘houdende het
tuchtstatuut van de personeelsleden van de politiediensten’ (hierna: de tuchtwet)
wegens wettelijke verhindering eerste commissaris P.D.T. aan als gewone
tuchtoverheid. Eerste commissaris P.D.T. beslist op 28 december 2020 de zaak
aanhangig te maken bij de hogere tuchtoverheid. De mogelijke feiten worden
omschreven als “slagen en verwondingen”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-2/36
3.3.
Op 6 januari 2021 ontvangt de dienst Toezicht op de Interne
Werking en Kwaliteit (hierna: de dienst TIWK) van de Federale politie twee
strafdossiers van het parket, met de toelating om deze te gebruiken met
tuchtrechtelijk oogmerk. Met betrekking tot het eerste dossier deelt de procureur
des Konings mee dat de zaak (intrafamiliaal geweld) werd geseponeerd wegens
onvoldoende bewijs van strafbare feiten, maar dat uit het dossier evenwel ook
blijkt dat verzoeker mogelijk dreigend taalgebruik heeft geuit ten aanzien van de
ex-partner. Het tweede dossier betreft een vonnis van 17 november 2020 met
kracht van gewijsde waarbij verzoeker werd veroordeeld wegens het rijden onder
invloed op 26 januari 2020.
3.4.
Op 30 juni 2021 stelt de hogere tuchtoverheid het inleidend
verslag op met daarin het voornemen om de zware tuchtstraf van het ontslag van
ambtswege op te leggen. In het inleidend verslag worden de volgende feiten in
aanmerking genomen: (1) het rijden onder invloed op 26 januari 2020, (2) dreigend
taalgebruik ten aanzien van de ex-partner op 20 december 2020, en (3)
onrechtmatige raadplegingen van het rijksregister op 15 december 2020.
3.5.
Op 12 augustus 2021 stelt de hogere tuchtoverheid voor de
zware tuchtstraf van de schorsing gedurende drie maanden op te leggen voor de
feiten vermeld sub (1) en (3) in het inleidend verslag. De feiten sub (2) in het
inleidend verslag worden niet langer in aanmerking genomen.
Tegen
dat
voorstel
dient
verzoeker
een
verzoek
tot
heroverweging in bij de Tuchtraad.
3.6.
Op 11 januari 2022 adviseert de Tuchtraad dat de ten laste
gelegde feiten bewezen zijn en aan verzoeker dienen te worden toegerekend, dat de
feiten een tuchtinbreuk uitmaken in de zin van artikel 3 van de tuchtwet, en dat de
door de hogere tuchtoverheid voorgestelde zware tuchtstraf van de schorsing
gedurende drie maanden een te milde straf is en de terugzetting in weddeschaal een
gepaste straf is.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-3/36
3.7.
Op 9 februari 2022 formuleert de hogere tuchtoverheid het
voornemen om zich aan te sluiten bij het advies van de Tuchtraad en derhalve de
door de Tuchtraad voorgestelde zwaardere tuchtstraf van de terugzetting in
weddeschaal op te leggen.
3.8.
Op 25 maart 2022 beslist de hogere tuchtoverheid aan verzoeker
de zware tuchtstraf van de terugzetting in weddeschaal op te leggen.
Dit is de bestreden beslissing.
IV. Onderzoek van de middelen
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
Verzoeker voert in het eerste middel in het verzoekschrift de
schending aan van artikel 66bis van de tuchtwet.
Verzoeker zet uiteen dat indien de gewone tuchtoverheid in
toepassing van artikel 66bis van de tuchtwet een vervanger aanduidt, het bestuur
het bewijs moet kunnen leveren dat die aanwijzing daadwerkelijk gebeurd is en dat
de voorwaarden vervuld zijn om tot die aanwijzing over te gaan. Verzoeker stelt
vast dat in het dossier aanvankelijk geen beslissing aanwezig is waaruit blijkt dat
de gewone tuchtoverheid commissaris P.D.T heeft aangesteld als vervanger in de
zin van artikel 66bis van de tuchtwet. Dit document wordt pas neergelegd voor de
Tuchtraad op 5 oktober 2021, hoewel het “schijnbaar” dateert van 28 december
2020. Het had volgens verzoeker deel moeten uitmaken van het tuchtdossier, daar
verzoeker bij gebrek daaraan niet kon nagaan waarop eerste commissaris P.D.T.
zich beriep om op te treden namens de gewone tuchtoverheid.
In de memorie van wederantwoord herhaalt verzoeker
vooreerst wat hij in het verzoekschrift aanvoerde. Hij voegt daaraan toe dat uit het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-4/36
e-mailverkeer tussen de gewone tuchtoverheid en eerste commissaris P.D.T. niet
blijkt dat het de intentie was de gewone tuchtoverheid te vervangen. Volgens
verzoeker moeten ook de nodige vraagtekens worden geplaatst bij de chronologie
en de documentnummering van de diverse stukken in het dossier. De beslissing
van de gewone tuchtoverheid tot aanwijzing van een vervanger heeft als
kenmerk 2020/1748, hoewel daarin wordt verwezen naar het dossier met
kenmerk 2020/1749. De nota waarbij eerste commissaris P.D.T. ter vervanging
van de gewone tuchtoverheid de zaak aanhangig heeft gemaakt bij de hogere
tuchtoverheid heeft dan weer als kenmerk 2020/1723. Verzoeker leidt hieruit af dat
de aanwijzing door de gewone tuchtoverheid van een vervanger dateert van na het
aanhangig maken van het dossier bij de hogere tuchtoverheid en dat het document
dus moet opgesteld zijn louter om het dossier te vervolledigen. Tot slot voert
verzoeker aan dat niet kan worden vastgesteld wanneer het document tot
aanwijzing van een vervanger werd opgesteld, daar de gebruikelijke digitale
handtekening ontbreekt.
In de laatste memorie voegt verzoeker aan zijn uiteenzetting nog
toe dat indien het dossier op wettige wijze bij de hogere tuchtoverheid aanhangig
zou zijn gemaakt, dit enkel het geval kan zijn voor de feiten van vermeend
intrafamiliaal geweld. Uit niets blijkt immers, volgens verzoeker, dat de hogere
tuchtoverheid bevoegd was om rechtstreeks kennis te nemen van de feiten waarop
de bestreden beslissing gebaseerd is, zonder van die feiten – die zij zelf afleidde uit
de strafdossiers – kennis te geven aan de gewone tuchtoverheid.
Beoordeling
Exceptie wegens gebrek aan belang bij het middel
Volgens de verwerende partij heeft verzoeker geen belang bij
het eerste middel, daar de in de bestreden beslissing ten laste gelegde feiten niet via
de gewone tuchtoverheid ter kennis werden gebracht van de hogere tuchtoverheid.
Zij verwijst ter adstructie van deze exceptie naar het advies van de Tuchtraad die
tot dezelfde conclusie komt.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-5/36
Beoordeling van de exceptie
Luidens artikel 14, § 1, tweede lid, van de gecoördineerde
wetten op de Raad van State geven de in artikel 14, § 1, eerste lid, van die wetten
bedoelde onregelmatigheden slechts aanleiding tot een nietigverklaring als ze, in
dit geval, een invloed konden uitoefenen op de draagwijdte van de genomen
beslissing, de betrokkenen een waarborg hebben ontnomen of als gevolg hebben
de bevoegdheid van de steller van de handeling te beïnvloeden.
Te dezen voert verzoeker in essentie aan dat artikel 66bis van de
tuchtwet geschonden is, daar uit het dossier niet blijkt dat de aanduiding door de
gewone tuchtoverheid van een vervanger wettig is, met name dat vaststaat dat die
aanwijzing daadwerkelijk gebeurd is en dat de voorwaarden vervuld zijn om tot die
aanwijzing over te gaan.
De Tuchtraad heeft in zijn advies hierover het volgende
geoordeeld:
“Uit de op de zitting van 5 oktober 2021 voorgebrachte kopij van ‘aanwijzing
wegens wettelijke verhindering’ blijkt dat de genaamde P.C. op 28 december 2020
de genaamde D.T.P aanduidde teneinde de hem in het dossier 2020/1749 (dossier
van feiten van intrafamiliaal geweld) bij de Tuchtwet en uitvoeringsbesluit
toegewezen bevoegdheden uit te oefenen en dit wegens wettelijke verhindering
(was niet tweetalig).
Er werd door deze gemandateerde een nota van adiëring van de hogere
tuchtoverheid opgesteld op 28 december 2020 en deze werd op 8 januari 2021
ontvangen door de hogere tuchtoverheid.
Naast het strafdossier inzake voormeld dossier maakte de procureur des Konings bij
afzonderlijk schrijven van 6 januari 2021 kopij van het vonnis van 17 november
2020 over waarbij de verzoeker veroordeeld werd wegens het rijden onder invloed
en het besturen van een voertuig in staat van dronkenschap op 26 januari 2020. Dit
schrijven werd gericht aan DGR-Intern Toezicht Werking en kwaliteit.
Uit het op 6 januari 2021 door de procureur des Konings overgemaakte strafdossier
in het kader van de eerste feiten, meer bepaald het navolgend proces-verbaal
d.d. 22 december 2020, bleek dat de verzoeker met zijn gsm foto’s had genomen op
15 december 2020 van een uittreksel van het Rijksregister van de ouders van het
slachtoffer van het intra-familiaal geweld.
In het kader van het voorafgaand onderzoek werd een logincontrole uitgevoerd
waaruit bleek dat de verzoeker op 15 december 2020 naast de ouders van het
slachtoffer nog drie andere personen opzocht in het Rijksregister, meer bepaald
L.R.M., L.M.R en F.A.B. en dit zonder geldige reden.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-6/36
De hogere tuchtoverheid stelt ter zitting van de Tuchtraad van 5 oktober 2021 dat zij
kennis kreeg van de hier inzake ten laste gelegde feiten bij ontvangst van het
eensluidend afschrift van het strafdossier, verzonden op 6 januari 2021 door de
procureur des Konings.
De hier ten laste gelegde feiten werden aldus niet aanhangig gemaakt bij de hogere
tuchtoverheid via de voormelde nota van adiëring, zodat de bevoegdheid van de
gewone tuchtoverheid hier niet relevant is (en ook niet de daarmee gepaard gaande
mandatering) en zeker niet tot nietigheid of enige gebrekkigheid van de gevoerde
tuchtprocedure kan leiden (…)”.
Zoals de Tuchtraad terecht vaststelde, werden de in de bestreden
beslissing ten laste gelegde feiten niet aanhangig gemaakt bij de hogere
tuchtoverheid door de gewone tuchtoverheid zelf, noch door diens vervanger. De
feiten waarvan de gewone tuchtoverheid kennis nam op 20 december 2020 en
waarvoor zij een vervanger aanduidde in toepassing van artikel 66bis van de
tuchtwet, die samenvallen met de feiten die aanhangig worden gemaakt door de
vervanger van de gewone tuchtoverheid bij de hogere tuchtoverheid en worden
omschreven als “slagen en verwondingen”, werden niet opgenomen in het
inleidend verslag van 30 juni 2021.
De in het inleidend verslag vermelde feiten zijn door de hogere
tuchtoverheid zelf, na een voorafgaand onderzoek, afgeleid uit de twee
strafdossiers die op 6 januari 2021 door de procureur des Konings werden bezorgd
aan de dienst TIWK. In het inleidend verslag wordt weliswaar melding gemaakt
van het dreigend taalgebruik op 20 december 2020, doch dit werd door de hogere
tuchtoverheid eveneens rechtstreeks afgeleid uit het op 6 januari 2021 bezorgde
geseponeerde strafdossier inzake intrafamiliaal geweld en werd overigens
naderhand niet meer in aanmerking genomen in het voorstel van zware tuchtstraf.
Bijgevolg wordt vastgesteld dat van de feiten die aan de bestreden beslissing ten
grondslag liggen, uitsluitend kennis werd genomen door de hogere tuchtoverheid
en wel na 6 januari 2021, datum waarop de twee stafdossiers waaruit die feiten zijn
afgeleid, door het parket aan de dienst TIWK werden bezorgd. Daar deze feiten
andere feiten zijn dan de feiten waarvan de gewone tuchtoverheid kennisnam op 20
december 2020 en die door de vervanger van de gewone tuchtoverheid aanhangig
werden gemaakt bij de hogere tuchtoverheid op 28 december 2020, kan de
eventuele schending van artikel 66bis van de tuchtwet bij de aanwijzing door de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-7/36
gewone tuchtoverheid van een vervanger geen enkele invloed hebben uitgeoefend
op de draagwijdte van de genomen beslissing. Noch kan door die aangevoerde
schending van artikel 66bis van de tuchtwet aan verzoeker een waarborg ontnomen
zijn of de bevoegdheid van de steller van de bestreden beslissing beïnvloed zijn.
Bijgevolg heeft verzoeker geen belang bij de aangevoerde
schending van artikel 66bis van de tuchtwet.
Verzoeker beklemtoont in de laatste memorie dat hij wel
degelijk een belang heeft bij het middel. Hij beperkt zich echter, enerzijds tot het
herhalen van wat hij reeds uiteenzette, anderzijds tot de bemerking dat uit niets
blijkt dat de hogere tuchtoverheid bevoegd was om rechtstreeks kennis te nemen
van de feiten waarop de bestreden beslissing gebaseerd is, zonder van die feiten die zij zelf afleidde uit de strafdossiers - kennis te geven aan de gewone
tuchtoverheid.
Het louter herhalen van de uiteenzetting van het middel doet niet
besluiten dat verzoeker wel over het vereiste belang bij het middel beschikt, daar
de gegrondheid van het middel losstaat van de vraag naar het belang bij het middel
en die vraag voorafgaat aan het onderzoek van het middel. De uiteenzetting dat uit
niets blijkt dat de hogere tuchtoverheid bevoegd was om rechtstreeks kennis te
nemen van de feiten waarop de bestreden beslissing gebaseerd is, betreft eveneens
de gegrondheid van het middel en niet het belang bij het middel, nog daargelaten
dat verzoeker daarmee op laattijdige en niet-ontvankelijke wijze een nieuwe
grondslag aan het eerste middel geeft.
De exceptie is gegrond.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-8/36
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
Verzoeker voert in het tweede middel in het verzoekschrift de
schending aan van artikel 56 van de tuchtwet.
In een eerste middelonderdeel meent verzoeker dat de
verjaringstermijn vervat in artikel 56, eerste lid, van de tuchtwet geschonden is.
Verzoeker zet uiteen dat de gewone tuchtoverheid in de “adiëringsnota” de datum
van 21 december 2020 in aanmerking neemt om de verjaringstermijn te bepalen.
Ook de hogere tuchtoverheid vermeldt die datum bij de aanduiding van de
voorafgaand onderzoekers. Daar volgens verzoeker het inleidend verslag hem pas
ter kennis is gebracht op 9 juli 2021, zijn de feiten verjaard. Verzoeker
beklemtoont nog dat het advies van de Tuchtraad desbetreffend niet kan worden
gevolgd, daar de hogere tuchtoverheid steunt op de datum van 20 december 2020,
enerzijds om de uiteenzetting van de mogelijke tuchtfeiten te onderbouwen,
anderzijds om te steunen op een uitlezing van het gsm-toestel van verzoeker op 21
december 2020. In wat als een tweede middelonderdeel kan worden beschouwd,
acht verzoeker ook artikel 56, tweede lid, van de tuchtwet geschonden, daar uit de
motivering niet blijkt dat de tuchtoverheid de feiten niet kon bewijzen op basis van
een intern administratief onderzoek. Verzoeker verwijst in dat verband naar de
plicht tot waakzaamheid en de gevolgen voor de redelijke termijn.
In de memorie van wederantwoord herhaalt verzoeker zijn
uiteenzetting omtrent de verjaring van de feiten. Hij voegt daaraan toe dat de
tuchtoverheid niet kan beweren dat de feiten van intrafamiliaal geweld van
20 december 2020 geen aanleiding gaven tot het starten van een tuchtdossier.
Verzoeker benadrukt dat de brief van de procureur des Konings van 6 januari 2021
de feiten van intrafamiliaal geweld enkel bevestigt, zoals ze reeds gekend waren op
20 december 2020. Het “moederdossier” moet volgens verzoeker wel degelijk in
aanmerking worden genomen voor de berekening van de verjaringstermijn, daar de
tuchtoverheid hem nooit meedeelde dat hij dienaangaande niet tuchtrechtelijk zou
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-9/36
worden gesanctioneerd. Wat de schending van artikel 56, tweede lid, van de
tuchtwet betreft, voert verzoeker aan dat de tuchtoverheid de tuchtprocedure had
moeten starten op basis van de door haar gekende elementen van intrafamiliaal
geweld. Verzoeker meent dat ook de redelijke termijn geschonden is, daar de
hogere tuchtoverheid heeft stilgezeten tot zij op 11 juni 2021 de voorafgaand
onderzoekers aanstelde. Zelfs vertrekkende van de door de tuchtoverheid
gehanteerde datum van 6 januari 2021 kan niet worden verantwoord dat de
tuchtoverheid niets deed om klaarheid te brengen in de zaak.
In de laatste memorie volhardt verzoeker in zijn uiteenzetting
van het middel in het verzoekschrift en de memorie van wederantwoord. Hij voegt
daaraan nog toe dat het auditoraatsverslag ten onrechte voorbijgaat aan de
schending van de redelijke termijn. Er moet immers worden nagegaan welke
exacte stappen een tuchtoverheid in een dossier ondernam en wat de complexiteit
van die stappen inhoudt. “Men” bleef te dezen meer dan vijf maanden passief
toekijken.
Beoordeling
Eerste grief: de schending van artikel 56, eerste lid, van de
tuchtwet
Artikel 56, eerste lid, van de tuchtwet luidt als volgt:
“Art. 56. De betekening van het inleidend verslag aan het personeelslid moet
geschieden binnen zes maanden na de kennisneming of vaststelling van de feiten
door een bevoegde tuchtoverheid. Bij ontstentenis en onder voorbehoud van het
tweede lid, kan geen tuchtvordering meer worden ingesteld.”
Artikel 56, eerste lid, van de tuchtwet verplicht de tuchtoverheid
om binnen een bepaalde termijn de tuchtprocedure op te starten, hetgeen gebeurt
met de kennisgeving van het inleidend verslag aan de betrokkene. Het gaat om een
vervaltermijn waarna geen tuchtvordering meer kan worden ingesteld. Deze
bepaling garandeert de politieambtenaar dat hij korte tijd nadat de tuchtoverheid op
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-10/36
de in de wet bepaalde wijze kennis heeft van de feiten, uitsluitsel krijgt over zijn
onzekere situatie. Van een kennisneming of vaststelling van tuchtfeiten in de zin
van artikel 56, eerste lid, van de tuchtwet is slechts sprake op het ogenblik dat de
tuchtoverheid met betrekking tot die feiten over voldoende nauwkeurige en
bewijskrachtige gegevens beschikt. Het is ook pas dan dat deze verjaringstermijn
ingaat.
Het is voorts aan verzoeker, die de schending van artikel 56 van
de tuchtwet aanvoert, om het bewijs te leveren dat de door die bepaling
voorgeschreven verjaringstermijn niet werd nageleefd.
Verzoeker voert in essentie aan dat de tuchtfeiten verjaard zijn,
daar de gewone tuchtoverheid er reeds kennis van nam op 20 december 2020,
terwijl hij pas kennisnam van het inleidend verslag op 9 juli 2021.
Dit standpunt faalt in feite.
Vooreerst wordt opgemerkt dat zowel uit het inleidend verslag,
het voorstel van zware tuchtstraf, als de bestreden beslissing blijkt dat de hogere
tuchtoverheid het startpunt van de verjaring situeert bij de kennisneming van de
twee brieven van de procureur des Konings van 6 januari 2021. Daargelaten of de
verjaringstermijn start bij de kennisneming van die twee brieven door de dienst
TIWK - standpunt dat de Tuchtraad lijkt in te nemen in zijn advies -, dan wel door
de hogere tuchtoverheid, wordt vastgesteld dat het inleidend verslag aan verzoeker
werd betekend bij twee aangetekende zendingen met ontvangstmelding die aan
zijn woonst werden aangeboden op respectievelijk 2 juli 2021 en 5 juli 2021, en
dus niet pas op 9 juli 2021 zoals verzoeker beweert. Op 9 juli 2021 blijkt verzoeker
de eerste aangetekende zending te hebben afgehaald op het postkantoor, doch dit
verandert niets aan de vaststelling dat het inleidend verslag op 2 juli 2021
rechtsgeldig aan verzoeker werd ter kennisgegeven.
Verzoeker verwijst evenwel naar de nota van 28 december 2020
waarmee de feiten waarvan de gewone tuchtoverheid op 20 december 2020 initieel
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-11/36
kennis nam, bij de hogere tuchtoverheid aanhangig werden gemaakt. In die nota
wordt het tijdstip van kennisneming van die feiten gesitueerd op 21 december
2020. Het zijn evenwel niet de feiten vervat in die nota die verzoeker in de
bestreden beslissing ten laste worden gelegd. Zoals hiervoor reeds werd
vastgesteld (supra, nr. 7), zijn de in de bestreden beslissing ten laste gelegde feiten
andere feiten dan de feiten omschreven als “slagen en verwondingen”, waarvan de
gewone tuchtoverheid kennis nam op 20 december 2020. De in de bestreden
beslissing ten laste gelegde feiten zijn door de hogere tuchtoverheid zelf, na een
voorafgaand onderzoek, afgeleid uit de twee strafdossiers die op 6 januari 2021
door de procureur des Konings werden bezorgd aan de dienst TIWK. Het gaat om
het besturen van een voertuig onder invloed (eerste tuchtfeit) en onrechtmatige
raadplegingen van het rijksregister (tweede tuchtfeit). De voormelde nota van
28 december 2020 die van deze twee feiten geen enkele melding maakt, doet
bijgevolg niet de verjaringstermijn lopen voor deze twee ten laste gelegde feiten.
In het inleidend verslag wordt weliswaar ook melding gemaakt
van een mogelijk feit van dreigend taalgebruik, afgeleid uit het strafdossier inzake
intrafamiliaal geweld, doch zoals hiervoor reeds werd vastgesteld (supra, nr. 7),
werd ook dit feit door de hogere tuchtoverheid slechts vastgesteld op basis van het
op 6 januari 2021 bezorgde strafdossier en werd het niet meer in aanmerking
genomen in het voorstel van zware tuchtstraf en dus ook niet in de bestreden
beslissing.
Het gegeven dat in de nota van 11 juni 2021 (dit is de nota
waarmee de voorafgaand onderzoekers werden aangesteld) bij de uiteenzetting van
de feiten wordt verwezen naar de nota van 28 december 2020 waarmee de feiten
van “slagen en verwondingen” aanhangig werden gemaakt bij de hogere
tuchtoverheid, doet niet anders besluiten. De aanstelling van de voorafgaand
onderzoekers situeert zich voorafgaand aan de tuchtvervolging die start met de
betekening van het inleidend verslag. Het gegeven dat in de nota waarmee de
voorafgaand onderzoekers worden aangesteld nog een ruimere omschrijving aan
de mogelijke feiten wordt gegeven is niet relevant om de verjaring van de
uiteindelijk in het inleidend verslag ten laste gelegde tuchtfeiten te beoordelen. Om
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-12/36
de verjaring van de ten laste gelegde feiten te beoordelen, is enkel het tijdstip van
kennisneming van die ten laste gelegde feiten relevant. Verzoeker kan zich om de
verjaring van die feiten aan te tonen, niet steunen op de kennisneming van andere,
niet ten laste gelegde feiten vermeld in de nota tot aanstelling van de voorafgaand
onderzoekers.
Verzoeker verwijst nog naar het uitlezen van zijn gsm-toestel op
21 december 2020 waarop de hogere tuchtoverheid steunt voor het feit betreffende
de onrechtmatige raadpleging van het rijksregister. Het uitlezen van het
gsm-toestel op 21 december 2020 gebeurde echter niet op vraag van de
tuchtoverheid, maar in het kader van het strafonderzoek. De tuchtoverheid nam
hiervan maar kennis omdat de informatie bekomen door het uitlezen van het
gsm-toestel werd opgenomen in het strafdossier dat met brief van 6 januari 2021
door de procureur des Konings werd bezorgd. Het loutere gegeven dat de
tuchtoverheid steunt op de informatie bekomen uit het uitlezen van het gsm-toestel
in het kader van het strafonderzoek, doet geen afbreuk aan de vaststelling dat de
tuchtoverheid ten vroegste vanaf 6 januari 2021 kennis nam van deze informatie en
de ten laste gelegde feiten, zodat deze op het ogenblik dat het inleidend verslag aan
verzoeker werd betekend, niet verjaard waren.
Verzoekers argument dat de tuchtoverheid niet kan ontkennen
dat de feiten van intrafamiliaal geweld van 20 december 2020 tot de opstart van
een tuchtdossier leidden, is niet ter zake dienend om de verjaring van de ten laste
gelegde feiten te beoordelen. Het weze herhaald dat die feiten van intrafamiliaal
geweld immers niet ten laste werden gelegd in de bestreden beslissing.
Daarenboven is er maar sprake van tuchtvervolging vanaf het ogenblik dat
overeenkomstig artikel 56, eerste lid, van de tuchtwet een inleidend verslag wordt
betekend. Hoewel verzoeker wijst op een aantal voorbereidende handelingen in dat
verband, werd voor de feiten van intrafamiliaal geweld waarvan de gewone
tuchtoverheid kennisnam op 20 december 2020 geen inleidend verslag betekend.
Verzoekers standpunt dat dit “moederdossier” in aanmerking moet worden
genomen om de verjaringstermijn te berekenen, faalt aldus in rechte. Het gegeven
dat verzoeker niet in kennis werd gesteld van de beslissing van de tuchtoverheid
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-13/36
dat hij voor die feiten van intrafamiliaal geweld niet tuchtrechtelijk zou worden
vervolgd, doet hieraan geen afbreuk.
Ook verzoekers argument dat de brief van de procureur des
Konings van 6 januari 2021 de feiten van intrafamiliaal geweld enkel bevestigt
zoals ze reeds gekend waren op 20 december 2020, kan niet tot de conclusie leiden
dat de ten laste gelegde feiten verjaard zijn. Zoals hiervoor meermaals werd
vastgesteld, zijn de ten laste gelegde feiten immers niet te vereenzelvigen met de
op 20 december 2020 aan het licht gekomen feiten van intrafamiliaal geweld. Het
betreft andere feiten waarvan de tuchtoverheid pas kennis nam via de brieven van
de procureur des Konings van 6 januari 2021.
Het tweede middel is in die mate ongegrond.
Tweede grief: de schending van artikel 56, tweede lid, van de
tuchtwet
Artikel 56, tweede lid, van de tuchtwet luidt als volgt:
“Art. 56. […]
In het geval dat een opsporingsonderzoek loopt of de strafvervolging is ingesteld
voor dezelfde feiten, begint die termijn te lopen de dag dat de tuchtoverheid door de
gerechtelijke overheid ervan in kennis gesteld wordt dat er een gerechtelijke
eindbeslissing werd genomen of dat het dossier geseponeerd is dan wel de
strafvordering vervallen is.”
Artikel 56, tweede lid, van de tuchtwet biedt de tuchtoverheid de
mogelijkheid - maar niet de verplichting - om de tuchtrechtelijke vervolging uit te
stellen tot de gerechtelijke overheden hun onderzoek hebben beëindigd. Het maakt
het de tuchtoverheid mogelijk om, wanneer zij twijfels heeft over de wezenlijke
elementen die in een tuchtzaak aan de orde zijn - het bewijs van de feiten die de
betrokkene heeft gepleegd, de ernst van de feiten en de schuld van de betrokkene,
de tuchtrechtelijke kwalificatie en de weerslag van de feiten op de werking van de
dienst -, een definitieve uitspraak van de strafrechter af te wachten. De verwijzing
naar artikel 56, tweede lid, van de tuchtwet kan evenwel slechts deugdelijk het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-14/36
uitstel van de tuchtvordering verantwoorden wanneer de tuchtoverheid op grond
van een eigen onderzoek geen voldoende klaarheid in de zaak heeft kunnen
brengen. De tuchtoverheid heeft immers de verplichting om een tuchtzaak binnen
een redelijke termijn af te handelen en het bestaan van een strafonderzoek is op
zich geen deugdelijke reden om de tuchtvordering niet op te starten. Er is slechts
reden om de tuchtvordering uit te stellen wanneer de tuchtoverheid er niet in slaagt
om met een eigen onderzoek een duidelijk zicht te krijgen op het bestaan en de
ernst van de feiten en om zich aldus een beeld te vormen van de noodzaak van een
tuchtrechtelijke vervolging.
De mogelijkheid om de tuchtvordering uit te stellen moet
derhalve worden opgevat als een uitzondering op de regel, waarvan slechts gebruik
mag worden gemaakt wanneer de tuchtoverheid op basis van een eigen onderzoek
er niet in slaagt om alle gegevens die van wezenlijk belang kunnen zijn voor het
tuchtrechtelijk optreden te achterhalen. Een en ander heeft tot gevolg dat de Raad
van State, wanneer een verzoeker aanvoert dat de tuchtvordering ten onrechte
gekoppeld is aan de afloop van de gerechtelijke procedure, desgevraagd nagaat of
de tuchtoverheid niet op grond van het eigen onderzoek over voldoende gegevens
beschikte om op correcte wijze de tuchtvordering in te stellen en of zij wel
voldoende inspanningen heeft geleverd om zelf klaarheid in de zaak te brengen.
Bij de beoordeling van de vraag wanneer de gegevens waarover
de (hogere) tuchtoverheid beschikt, volstaan om de tuchtvordering op te starten en
daartoe een inleidend verslag op te stellen, met andere woorden wanneer de
tuchtoverheid zich een duidelijk beeld kan vormen omtrent het bestaan en de ernst
van de feiten en de toerekening ervan aan de politieambtenaar, beschikt deze
overheid over een ruime beoordelingsbevoegdheid. De Raad van State is bij de
beoordeling hiervan enkel bevoegd om desgevraagd na te gaan of de tuchtoverheid
is uitgegaan van de juiste feitelijke gegevens, of zij die correct heeft beoordeeld en
of zij binnen de perken van de redelijkheid tot haar besluit is gekomen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-15/36
Verzoeker voert in het verzoekschrift in essentie aan dat niet
blijkt dat de tuchtoverheid de feiten niet kon bewijzen op grond van een eigen
administratief onderzoek.
Zoals hiervoor uiteengezet biedt artikel 56, tweede lid, van de
tuchtwet de tuchtoverheid de mogelijkheid om de tuchtrechtelijke vervolging uit te
stellen tot de gerechtelijke overheden hun onderzoek hebben beëindigd. Te dezen
kreeg de tuchtoverheid van de feiten die in de bestreden beslissing ten laste zijn
gelegd kennis via de brieven van de procureur des Konings van 6 januari 2021. Bij
de beoordeling van het eerste onderdeel van het tweede middel werd vastgesteld
dat overeenkomstig artikel 56, eerste lid, van de tuchtwet het inleidend verslag
werd betekend binnen de verjaringstermijn van zes maanden na de kennisneming
van deze feiten (supra, nr. 12). Hieruit volgt dat de tuchtoverheid geen toepassing
heeft gemaakt van artikel 56, tweede lid, van de tuchtwet. Verzoeker toont immers
niet aan dat de tuchtoverheid vóór de kennisneming van de brieven van de
procureur des Konings van 6 januari 2021 op de hoogte was van de ten laste
gelegde feiten of van het gegeven dat deze feiten - te onderscheiden van de feiten
van intrafamiliaal geweld - het voorwerp vormden van een opsporingsonderzoek
of een strafvervolging. Daar artikel 56, tweede lid, van de tuchtwet niet werd
toegepast door de hogere tuchtoverheid, kan deze bepaling ook niet geschonden
zijn.
In de memorie van wederantwoord voert verzoeker voor het
eerst aan dat de redelijketermijneis geschonden is, omdat pas op 11 juni 2021 de
voorafgaand onderzoekers werden aangesteld en er tussen het tijdstip dat de
tuchtoverheid kennis nam van de feiten en die aanstelling niets gebeurde.
In de mate verzoeker alzo in de memorie van wederantwoord
nieuwe argumenten ter adstructie van zijn in het verzoekschrift ontwikkelde
middel aanvoert, bemerkt de Raad van State dat verzoeker die reeds had kunnen
aanvoeren en ontwikkelen in het verzoekschrift. In die mate geeft verzoeker aldus
in wezen op laattijdige en niet-ontvankelijke wijze een nieuwe grondslag aan zijn
middel. Ze zijn derhalve laattijdig en niet-ontvankelijk.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-16/36
Het tweede middel is in die mate ongegrond.
Conclusie
Het tweede middel is ongegrond.
C. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
Verzoeker voert in het derde middel in het verzoekschrift de
schending aan van artikel 7, tweede lid van de tuchtwet. Hij verwoordt dit als
volgt: “Door in het inleidend verslag zonder meer de koppeling te maken met
feiten die de tuchtoverheid ter kennis kwamen na het initiëren van de
tuchtprocedure en deze overwegingen op te nemen in het definitieve voorstel van
straf, schendt de tuchtoverheid de tuchtprocedure.”. Vervolgens citeert verzoeker
artikel 7, tweede lid, van de tuchtwet. Hij wijst erop dat de tuchtoverheid gebruik
maakt van de uitlezing van zijn gsm-toestel en dat daarbij foto’s zijn
teruggevonden van uittreksels uit het rijksregister, waarop men “het verdere
verloop van de tuchtprocedure” baseerde. Volgens verzoeker kan “[d]e
tuchtoverheid […] echter geen gebruik maken van verkregen bewijs waarbij zij in
de opbouw van haar argumentatie de indruk geeft door deze gegevens te zijn
beïnvloed.” Verzoeker wijst erop dat hij de toestemming tot het uitlezen van zijn
gsm-toestel enkel gaf op basis van de vermeende feiten van intrafamiliaal geweld.
Dat het bewijs van het tuchtfeit betreffende de raadplegingen van het rijksregister
op de uitlezing van het gsm-toestel steunt, schendt volgens verzoeker zijn rechten.
In de memorie van wederantwoord herhaalt verzoeker wat hij
reeds in het verzoekschrift aanvoerde en zet hij aanvullend uiteen dat niet kan
worden verantwoord dat de tuchtoverheid de feiten van intrafamiliaal geweld niet
wou bestraffen. In plaats van de tuchtfeiten af te leiden uit de kennisgevingen van
het openbaar ministerie, diende de tuchtoverheid via een voorafgaand onderzoek
tot waarheidsvinding te komen. Nu blijkt dat dit voorafgaand onderzoek ettelijke
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-17/36
maanden op zich liet wachten, ziet verzoeker niet in hoe het bestuur plots tot de
ingeving zou gekomen zijn om de feiten van intrafamiliaal geweld niet te
betrekken op huidig tuchtdossier. Volgens verzoeker is dat niet logisch. Nog
volgens verzoeker kan men er niet van uitgaan dat de interpretatie van de feiten
sinds 21 december 2020 een andere wending kreeg tijdens de vijf maanden inertie
tot aan de aanstelling van de voorafgaand onderzoekers, die vervolgens slechts
12 werkdagen nodig hadden om het voorafgaand onderzoek af te ronden en een
inleidend verslag op te stellen dat daags nadien al werd ondertekend door de
hogere tuchtoverheid. Voorts wijst verzoeker erop dat de foto’s van de uittreksels
uit het rijksregister geen aanleiding gaven tot een nieuw aanvankelijk
proces-verbaal, dat ze niet worden vermeld in de brief van de procureur des
Konings van 6 januari 2021 en dat de procureur des Konings slechts toelating gaf
tot het gebruik van het geseponeerde strafdossier met betrekking tot de “concrete
uitlatingen” van verzoeker. Verzoeker voert ook aan dat het bestuur hem steeds
heeft doen geloven dat de feiten die hem tuchtrechtelijk ten laste werden gelegd,
betrekking hadden op 20 december 2020 en dit op basis van het “moederdossier”.
Volgens verzoeker levert de verwerende partij niet het materiële bewijs dat de
feiten van 20 december 2020 enkel aanhangig werden gemaakt bij de hogere
tuchtoverheid en dat deze besloot geen inleidend verslag te betekenen en geen
tuchtprocedure te starten.
In de laatste memorie handhaaft verzoeker zijn uiteenzetting. Hij
beklemtoont nog dat de informatie uit het strafdossier betreffende het raadplegen
van het rijksregister onrechtmatig verkregen bewijs is, daar de toestemming om
zijn gsm-toestel uit te lezen enkel sloeg op de feiten van intrafamiliaal geweld.
Voorts herhaalt verzoeker dat de toelating van de procureur des Konings om het
geseponeerde strafdossier te gebruiken voor tuchtdoeleinden beperkt is tot de
kwalificatie van intrafamiliaal geweld. Er anders over oordelen, betekent volgens
verzoeker dat hij zichzelf incrimineerde in strijd met artikel 6.1 van het Verdrag tot
bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden,
ondertekend te Rome op 4 november 1950 (hierna: het EVRM).
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-18/36
Beoordeling
Artikel 7, tweede lid, van de tuchtwet luidt:
“Wanneer aan het personeelslid in de loop van een tuchtprocedure een nieuw
tuchtvergrijp wordt toegerekend, wordt wegens dat tuchtvergrijp een nieuwe
tuchtprocedure aangespannen, zonder dat de lopende procedure daardoor gestuit
wordt.”
Artikel 7 van de tuchtwet bevat een regeling voor de samenloop
van tuchtvergrijpen: wanneer meerdere tuchtvergrijpen aan een politieambtenaar
worden toegerekend, wordt slechts één tuchtprocedure opgestart. Het gebruik van
de term “toerekening” verwijst naar de daadwerkelijke tenlastelegging, hetgeen
gebeurt in het inleidend verslag.
Het auditoraat besluit tot de ongegrondheid van het derde
middel, in de mate daarin de schending van artikel 7, tweede lid, van de tuchtwet
wordt opgeworpen, op grond van de volgende overwegingen:
“Het middel wordt geconcipieerd vertrekkende van het uitgangspunt dat in het
inleidend verslag een koppeling gemaakt wordt met feiten die de tuchtoverheid ter
kennis kwamen na het initiëren van de tuchtprocedure, waarna deze opgenomen
werden in het definitieve voorstel van straf, zodat artikel 7, tweede lid van de
tuchtwet geschonden werd.
Dit argument is inconsistent in zoverre het stelt dat in het inleidend verslag
verwezen wordt naar feiten die de tuchtoverheid ter kennis kwamen na het initiëren
van de tuchtprocedure. Het is immers vaste rechtspraak van de Raad dat de
tuchtprocedure slechts geïnitieerd wordt met de betekening van het inleidend
verslag (RvS, 26 september 2011, nr. 215.323; RvS, 16 februari 2012, nr. 218.063;
RvS, 17 maart 2015, nr. 230.545). Er kan derhalve geen sprake zijn van een initiëren
van de tuchtprocedure vooraleer het inleidend verslag betekend werd. Dit argument
mist dan ook grondslag.
In het middel zoals in het verzoekschrift uiteengezet kan verder geen andere
verduidelijking gevonden worden waarom artikel 7, tweede lid van de tuchtwet
geschonden zou zijn (‘Wanneer aan het personeelslid in de loop van een
tuchtprocedure een nieuw tuchtvergrijp wordt toegerekend, wordt wegens dat
tuchtvergrijp een nieuwe tuchtprocedure aangespannen, zonder dat de lopende
procedure daardoor gestuit wordt.’).
De verwerende partij merkt hierover in haar memorie van antwoord terecht op dat
zij louter toepassing gemaakt heeft van artikel 7, eerste lid van de tuchtwet
(‘Wanneer aan een personeelslid meer dan één tuchtvergrijp wordt toegerekend, kan
tegen dat personeelslid slechts één tuchtprocedure worden aangespannen die slechts
aanleiding kan geven tot één enkele tuchtstraf.’).”
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-19/36
Verzoeker betwist deze conclusie maar beperkt zich, na
kennisneming van het verslag van het auditoraat, desbetreffend tot het handhaven
van zijn eerdere uiteenzettingen. Hij brengt evenwel geen (inhoudelijke)
argumenten in tegen de beoordeling van het auditoraat.
In die omstandigheden en na een eigen onderzoek, ziet de Raad
van State geen reden om het anders te zien dan het auditoraat en bevindt aldus, de
redenering van het auditoraatsverslag bijvallend, het derde middel, in de mate
daarin de schending van artikel 7, tweede lid, van de tuchtwet wordt opgeworpen,
ongegrond.
In het verzoekschrift, verder uitgewerkt in de memorie van
wederantwoord en de laatste memorie, voert verzoeker ook aan dat de hogere
tuchtoverheid geen gebruik kon maken van de uitlezing van zijn gsm-toestel
opgenomen in het strafdossier om de feiten betreffende het raadplegen van het
rijksregister te bewijzen, omdat zijn toestemming tot het uitlezen van zijn
gsm-toestel enkel gold voor het dossier van intrafamiliaal geweld.
Verzoeker zet echter niet uiteen hoe door het gebruik van de
gegevens bekomen ingevolge het uitlezen van verzoekers gsm-toestel artikel 7,
tweede lid, van de tuchtwet geschonden zou zijn. In die mate kan het middel
evenmin tot nietigverklaring leiden.
Verzoeker werpt nog op dat het gebruik van de gegevens
bekomen ingevolge het uitlezen van zijn gsm-toestel “niet correct” is en dat “de
rechten van verweerder” worden geschonden.
Artikel 2, § 1, 3°, van van besluit van de Regent van 23 augustus
1948 ‘tot regeling van de rechtspleging voor de afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State’ (hierna: de algemene procedureregeling) zoals het luidde en
van toepassing is op het voorliggende beroep, vereist dat het verzoekschrift tot
nietigverklaring “een uiteenzetting van de feiten en de middelen” bevat. De
uiteenzetting van een middel vereist dat zowel de rechtsregel of het rechtsbeginsel
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-20/36
wordt aangeduid die volgens verzoeker werd geschonden, als de wijze waarop die
rechtsregel of dat rechtsbeginsel door de bestreden beslissing werd geschonden.
Opdat een middel ontvankelijk zou zijn, is minstens vereist dat
summier doch duidelijk de beweerde onregelmatigheid van de bestreden beslissing
wordt aangegeven. De vereiste om een middel voldoende duidelijk en nauwkeurig
te formuleren strekt er toe het tegensprekelijke karakter van de schriftelijke
procedure en het recht van verdediging van de verwerende partij te waarborgen.
Het komt overigens niet aan de Raad van State toe om uit een juridisch
niet-onderbouwde uiteenzetting zelf middelen te construeren die voldoen aan de
vereiste van de algemene procedureregeling.
Verzoeker zet niet uiteen welke rechtsregel of welk
rechtsbeginsel - ander dan artikel 7, tweede lid, van de tuchtwet - wordt
geschonden. Hij beperkt zich tot de vage omschrijving dat de handelswijze van de
hogere tuchtoverheid “niet correct” is en zijn “rechten” schendt. Deze vage
omschrijving beantwoordt niet aan de vereisten van artikel 2, § 1, 3°, van de
algemene procedureregeling. Het middel is in die mate niet-ontvankelijk.
In de mate verzoeker in de memorie van wederantwoord en de
laatste memorie nieuwe argumenten ter adstructie van zijn in het verzoekschrift
ontwikkelde middel aanvoert, bemerkt de Raad van State dat verzoeker die reeds
had kunnen aanvoeren en ontwikkelen in het verzoekschrift. In die mate geeft
verzoeker aldus in wezen op laattijdige en niet-ontvankelijke wijze een nieuwe
grondslag aan zijn middel. Ze zijn derhalve laattijdig en niet-ontvankelijk.
Het derde middel is ongegrond.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-21/36
D. Vierde middel
Uiteenzetting van het middel
In het vierde middel voert verzoeker in het verzoekschrift de
schending aan van het redelijkheidsbeginsel, het zorgvuldigheidsbeginsel, de
motiveringsplicht en het recht van verdediging. Hij toetst achtereenvolgens de
tuchtprocedure, het tuchtdossier en de strafmaat hieraan.
Met betrekking tot de procedure zet verzoeker uiteen dat de
hogere tuchtoverheid heeft stilgezeten tussen 28 december 2020, tijdstip waarop
het dossier bij haar aanhangig werd gemaakt, en 11 juni 2021, tijdstip waarop zij de
voorafgaand onderzoekers aanstelde. Uit titel 6 van het voorstel van zware
tuchtstraf blijkt dat de hogere tuchtoverheid zich enkel beroept op elementen die
reeds in december 2020 bekend waren. Zij heeft vervolgens nagelaten een gedegen
intern administratief onderzoek te voeren. In de aanduiding van de voorafgaand
onderzoekers vermeldt de hogere tuchtoverheid dat zij op 8 januari 2021 kennis
nam van de feiten. Verzoeker leidt hieruit af dat de hogere tuchtoverheid
voldoende op de hoogte was om een tuchtvervolging te kunnen instellen. Er werd
overigens geen toepassing gemaakt van artikel 56, tweede lid, van de tuchtwet.
Voorts voert verzoeker aan dat er een probleem bestaat met het mandaat van de
dienst TIWK die reeds op 6 januari 2021 werd aangeschreven door het parket
zonder daartoe gemandateerd te zijn. Daar de voorafgaand onderzoekers behoren
tot de dienst TIWK mag volgens verzoeker worden aangenomen dat de hogere
tuchtoverheid voldoende kennis had of moest hebben over de wezenlijke
elementen die in de zaak aan de orde zijn.
Met betrekking tot het tuchtdossier en de schending van het recht
van verdediging voert verzoeker aan dat het tuchtdossier onzorgvuldig is
samengesteld. Verzoeker voert aan dat zijn recht van verdediging op verschillende
vlakken werd geschonden. Ten eerste ontbreekt de verklaring van zijn ex-partner
in het dossier betreffende het intrafamiliaal geweld. Ten tweede werd hij gehoord
in een kopielokaal/opslagruimte waar iedereen binnen en buiten liep, werden een
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-22/36
aantal van zijn opmerkingen niet genoteerd en werden essentiële documenten zoals
door hem gevraagd niet bij het dossier gevoegd. Ten derde werd hij enkel gehoord
over de feiten van intrafamiliaal geweld. Hij kreeg niet de gelegenheid te worden
gehoord over de andere ten laste gelegde feiten. Ten vierde wordt verwezen naar
een vonnis waarbij hij bij verstek werd veroordeeld, terwijl de politierechtbank op
2 maart 2021 na verzet opnieuw uitspraak heeft gedaan. Ten vijfde moesten
volgens verzoeker vraagtekens worden geplaatst bij het onrechtmatig verkregen
bewijs inzake de feiten van raadpleging van het rijksregister.
Met betrekking tot de motivering en de strafmaat zet verzoeker
uiteen wat volgens hem de draagwijdte is van het redelijkheidsbeginsel, het
zorgvuldigheidsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel. Hij verwijst naar het
deskundigenverslag van de inspecteur-generaal in de procedure voor de Tuchtraad
dat het standpunt huldigt dat het begrip “een tekortkoming aan de
integriteitsplicht” te vaag is als omschrijving van een tuchtrechtelijke
tekortkoming. De hogere tuchtoverheid doet volgens verzoeker geen moeite om dit
gebrek te verhelpen. Verzoeker besluit dat gelet op al die omstandigheden de
hogere tuchtoverheid niet de nodige zorgvuldigheid aan de dag heeft gelegd om tot
een correcte beoordeling van de feiten te komen.
In de memorie van wederantwoord zet verzoeker, aanvullend op
zijn uiteenzetting met betrekking tot de procedure, uiteen dat de hogere
tuchtoverheid de redelijke termijn heeft geschonden. Verzoeker gaat ook dieper in
op het mandaat van de dienst TIWK. Hij erkent dat de tuchtoverheid in toepassing
van artikel 19 van het koninklijk besluit van 26 november 2001 ‘tot uitvoering van
de wet van 13 mei 1999 houdende het tuchtstatuut van de personeelsleden van de
politiediensten’ (hierna: het koninklijk besluit van 26 november 2001) een
coördinatiedienst kan aanduiden, doch dergelijk mandaat moet in die zin worden
begrepen dat de gemandateerde na elke stap een terugkoppeling maakt naar de
tuchtoverheid, waarna pas de volgende stap kan worden gezet. Indien de
tuchtoverheid een algemeen mandaat geeft moet daarin uitdrukkelijk worden
vermeld welke bevoegdheden exact worden toevertrouwd aan de dienst TIWK. Er
is volgens verzoeker geen reden waarom de procureur des Konings zijn brieven
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-23/36
van 6 januari 2021 zou richten aan de dienst TIWK, tenzij op basis van een
mandaat. Dan nog moet de dienst TIWK de tuchtoverheid onverwijld inlichten. De
creatie van een coördinatiedienst kan volgens verzoeker niet tot doel hebben een
buffer in de tijd te creëren zodat de tuchtoverheid niet in personam kennis krijgt
van de tuchtdossier om zo tijd te kopen voor de tuchtoverheid. Het ontvangen van
het strafdossier door de dienst TIWK moet worden beschouwd als een handeling
waardoor de tuchtoverheid zelf meteen ook kennis krijgt van de feiten.
Met betrekking tot het tuchtdossier en de schending van het recht
van verdediging beperkt verzoeker zich in de memorie van wederantwoord tot het
herhalen van wat hij in zijn verzoekschrift aanvoerde.
Wat de motivering en de strafmaat betreft herhaalt verzoeker in
de memorie van wederantwoord vooreest wat hij in het verzoekschrift uiteenzette.
Aanvullend voert verzoeker nog aan dat de gehanteerde strafmaat disproportioneel
is en niet afdoende wordt gemotiveerd. Er is geen eenduidige motivering waarom,
rekening houdend met het blanco tuchtverleden, de goede evaluatie en felicitaties,
alsook twee bijkomende verzachtende omstandigheden, in het voorstel van zware
tuchtsanctie een zwaardere strafmaat wordt gehanteerd enkel en alleen op basis
van het advies van de Tuchtraad.
In de laatste memorie handhaaft verzoeker zijn standpunten
“minstens wat betreft het derde middelenonderdeel”. Verzoeker bekritiseert
daarbij de strafverzwaring na het advies van de Tuchtraad, wat hij “niet logisch”
acht wanneer blijkt dat de hogere tuchtoverheid zich zonder grond steunt op
“nieuwe feiten die zij uit het strafdossier haalt”.
Beoordeling
Eerste grief: met betrekking tot de procedure
In een eerste middelonderdeel klaagt verzoeker het stilzitten van
de hogere tuchtoverheid aan in de periode tussen 28 december 2020, tijdstip
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-24/36
waarop het dossier bij haar aanhangig werd gemaakt, en 11 juni 2021, tijdstip
waarop zij de voorafgaand onderzoekers aanstelde, alsook het gegeven dat in die
periode geen gedegen intern administratief onderzoek werd gevoerd. Voorts werpt
verzoeker op dat er een probleem bestaat met het mandaat van de dienst TIWK. Hij
ontwaart hierin een schending van het redelijkheidsbeginsel en van het
zorgvuldigheidsbeginsel.
Het auditoraat besluit tot de ongegrondheid van het eerste
onderdeel van het vierde middel op grond van de volgende overwegingen:
“Voor zover te begrijpen – vermits er nogal wat zonder duidelijk verband wordt
aangevoerd – wordt vastgesteld dat het onderdeel grondslag mist in zoverre het
steunt op het uitgangspunt dat de hogere tuchtoverheid reeds kennis had van de
feiten via de adiëringsnota van 28 december 2020. Zoals uit de beoordeling van het
tweede middel is gebleken blijken de feiten die tot de hier bestreden tuchtstraf
hebben geleid niet uit die adiëringsnota van 28 december 2020, maar heeft de
hogere tuchtoverheid hiervan slechts kennis [kunnen] nemen bij ontvangst van de
schrijvens van het parket van 6 januari 2021 waarbij de strafdossiers werden
overgemaakt.
In zoverre de verzoeker stelt dat uit punt 6 van het voorstel van zware tuchtstraf
blijkt dat de hogere tuchtoverheid zich beroept op feiten die haar reeds in december
2020 bekend waren, wordt vastgesteld dat punt 6 van het voorstel van zware
tuchtstraf deze conclusie niet kan verantwoorden:
‘6. Bewijs en toerekening van de mogelijke feiten
Gelet op de feitelijke elementen vervat in het dossier:
• Gelet dat u bij vonnis van de politierechtbank van Antwerpen, afdeling
Mechelen d.d. 17 november 2020 schuldig bevonden werd aan het op 26 januari
2020 bestuurd hebben van een motorvoertuig onder invloed van een hoeveelheid
alcohol die de wettelijke toegelaten limiet overschrijdt;
• Gelet uw veroordeling hiervoor tot een geldboete van 1600,00 EURO en tot het
verval van het recht alle motorvoertuigen te besturen voor een termijn van 1
maand; gelet dat de geldigheid van uw rijbewijs bovendien voor een termijn van 1
jaar beperkt werd tot motorvoertuigen die uitgerust zijn met een alcoholslot; gelet
dat dit vonnis in kracht van gewijsde is getreden;
• Gelet dat u op 15 december 2020 de ouders van L.M., zijnde L.J.J en C.E.M.,
evenals L.R.M., L.M.R en F.A.B. buiten elke opdracht van bestuurlijke of
gerechtelijke politie zou hebben opgezocht in het Rijksregister;
• Gelet op uw verweerelementen en mijn antwoorden daarop;
Meen ik dat het mogelijk tuchtfeit van het op 26 januari 2020 bestuurd hebben van
een motorvoertuig onder invloed van een hoeveelheid alcohol die de wettelijk
toegelaten limiet overschrijdt, vaststaat en aan u toegerekend werd en dat het
mogelijk tuchtfeit van de onrechtmatige opzoekingen in het RRN kan vastgesteld
en toegerekend worden.’
Deze passage verduidelijkt slechts wanneer de feiten plaatsvonden, maar laat niet
toe op enige wijze af te leiden dat de hogere tuchtoverheid reeds in december 2020
kennis had van de feiten.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-25/36
In zoverre in het onderdeel aangevoerd wordt dat de hogere tuchtoverheid tussen de
kennisname van de feiten en het aanstellen van de voorafgaand onderzoekers een
hele periode stil gezeten heeft, waarin zij nagelaten heeft een eigen administratief
onderzoek te voeren en de tuchtprocedure in te leiden, wordt vastgesteld dat de
vroegst mogelijke datum van kennisneming van de feiten de datum van ontvangst
van de schrijvens van het parket (8 januari 2021 door DGR/TIWK) is, en dat het
inleidend verslag betekend werd bij ter post aangetekende zendingen van
respectievelijk 1 en 2 juli 2021, en derhalve binnen de vervaltermijn bedoeld in
artikel 56, eerste lid van de tuchtwet (zoals ook reeds gebleken is uit de beoordeling
van het tweede middel).Volgens de rechtspraak van de Raad kan het volledig of
quasi volledig benutten van de wettelijke toegekende termijn op zich niet aantonen
dat de tuchtoverheid onzorgvuldig gehandeld heeft en al te lang getalmd heeft. Dit
zou slechts het geval kunnen zijn indien de tuchtoverheid ook in de andere fasen van
de tuchtprocedure niet met de nodige voortvarendheid gehandeld zou hebben (RvS,
24 maart 2021, nr. 250.211). De verzoeker voert dit hier niet aan en het blijkt ook
niet dat de tuchtoverheid tijdens de volgende fasen van de tuchtprocedure niet met
de nodige voortvarendheid gehandeld heeft.
In zoverre de verzoeker in het onderdeel ook aanvoert dat geen toepassing gemaakt
werd van artikel 56, tweede lid van de tuchtwet, wordt vastgesteld dat dit niet
mogelijk was vermits de tuchtoverheid slechts van de feiten kennis heeft gekregen
door het meedelen van de strafdossiers door het parket, met de mededeling dat er in
het ene dossier een vonnis met kracht van gewijsde was en dat de andere zaak
geseponeerd was. Er kon bijgevolg geen toepassing meer gemaakt worden van
artikel 56, tweede lid van de tuchtwet.
In zoverre de verzoeker in het onderdeel tenslotte ook nog te berde brengt dat
DGR/TIWK, aan wie de feiten door het parket ter kennis werden gebracht, daartoe
niet gemandateerd was, is dit argument moeilijk te begrijpen nu verzoeker hierover
zelf besluit dat mag aangenomen worden dat de hogere tuchtoverheid voldoende
kennis had of moest hebben. Hoe dan ook, zo er al een probleem van mandatering
is, wordt vastgesteld dat de hogere tuchtoverheid het inleidend verslag betekend
heeft binnen de wettelijke termijn van zes maanden, die ten vroegste een aanvang
genomen heeft bij ontvangst van de strafdossiers, met toelating om deze aan te
wenden voor tuchtdoeleinden (8 januari 2021). Het eventueel gebrek aan
mandatering heeft de verzoeker dan ook niet in zijn rechten geschaad.
Het eerste onderdeel is ongegrond.”
Verzoeker betwist deze conclusie maar beperkt zich, na
kennisneming van het verslag van het auditoraat, tot het handhaven van zijn
eerdere uiteenzettingen. Hij brengt evenwel geen argumenten in tegen de
beoordeling van het auditoraat.
In die omstandigheden en na een eigen onderzoek, ziet de Raad
van State geen reden om het anders te zien dan het auditoraat en bevindt aldus, de
redenering van het auditoraatsverslag bijvallend, het eerste onderdeel van het
vierde middel ongegrond.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-26/36
Het vierde middel is in die mate ongegrond.
Tweede grief: met betrekking tot het tuchtdossier en de
schending van het recht van verdediging
In een tweede middelonderdeel voert verzoeker aan dat het
tuchtdossier onzorgvuldig is samengesteld en dat zijn recht van verdediging op
verschillende vlakken werd geschonden.
Het auditoraat besluit tot de ongegrondheid van het tweede
onderdeel van het vierde middel op grond van de volgende overwegingen:
“In dit onderdeel acht de verzoeker zijn rechten van verdediging geschonden.
In zoverre hij inroept dat de verklaring van zijn ex-partner inzake de feiten van
intrafamiliaal geweld niet in het dossier aanwezig is, wordt vastgesteld dat deze
feiten geen deel uitmaken van de tuchtrechtelijke vervolging zodat niet ingezien kan
worden hoe het ontbreken van die verklaring verzoeker in zijn rechten van
verdediging heeft geschonden.
In zoverre verzoeker verschillende aspecten van de hoorzitting van 2 augustus 2021
(na het betekenen van het inleidend verslag) aan kritiek onderwerpt, wordt vooreerst
vastgesteld dat verzoeker het proces-verbaal van deze hoorzitting zonder enig
voorbehoud of bezwaar ondertekend heeft. Dat er ‘essentiële documenten’ in het
dossier ontbreken (welke?), dat bepaalde ‘pertinente opmerkingen’ van verzoeker
niet genoteerd werden, dat het verhoor ‘enkel’ de feiten van intra-familiaal betrof en
dat verzoeker zich niet nopens de andere feiten heeft kunnen verdedigen, zijn
aangelegenheden die verzoeker als opmerking of voorbehoud bij het proces-verbaal
van de hoorzitting had kunnen formuleren wanneer het proces-verbaal hem ter
ondertekening aangeboden werd, hetgeen hij nagelaten heeft. In die
omstandigheden is deze kritiek laattijdig en overigens niet te controleren. De
verzoeker wist of kon op grond van het inleidend verslag weten voor welke feiten
hij tuchtrechtelijk vervolgd werd, zodat hij in staat was zijn verweer te voeren.
Indien dit niet of onvoldoende is gebeurd, is de verzoeker daar minstens mede
verantwoordelijk voor.
In zoverre de verzoeker inroept dat er nog steeds verwezen wordt naar het
verstekvonnis van 17 november 2020, terwijl er een vonnis op verzet van 2 maart
2021 is waarin niet langer een alcoholslot voor de duur van een jaar wordt opgelegd,
stelt de verwerende partij in haar memorie van antwoord dat verzoeker dit vonnis
van 2 maart 2021 (dit is vooraleer de tuchtprocedure opgestart werd) noch in de
procedure voor de hogere tuchtoverheid, noch in de procedure voor de Tuchtraad,
aan het dossier heeft toegevoegd, en dat hij enkel in zijn laatste aanvullend
verweerschrift melding gemaakt heeft van dit vonnis, zonder dit vonnis evenwel bij
te brengen. De verzoeker spreekt dit in zijn memorie van wederantwoord niet tegen.
In die omstandigheden heeft de hogere tuchtoverheid in de bestreden beslissing
terecht kunnen stellen dat deze kritiek van verzoeker door geen enkel
bewijskrachtig element gestaafd werd.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-27/36
De verwerende partij wijst er in haar memorie van antwoord ook terecht op dat het
vonnis van 2 maart 2021 niets wijzigt aan de materialiteit en de toerekening van de
feiten, terwijl de strafmaat van het strafrechtelijke vonnis op geen enkele wijze
betrokken werd bij het bepalen van de (tuchtrechtelijke) strafmaat.
In zoverre de verzoeker in het onderdeel ook vraagtekens plaatst bij het bewijs van
de raadpleging van de databanken blijft hij behoorlijk vaag. In zoverre deze kritiek
zo moet begrepen worden dat het feit van de onrechtmatige raadplegingen van het
Rijksregister berust op onrechtmatig verkregen bewijs, wordt verwezen naar
hetgeen hierover bij de beoordeling van het derde middel (3.3.2) werd gesteld.”
Wat het vermeend onrechtmatig verklaren bewijs betreft,
verwijst het auditoraatsverslag naar de beoordeling van het derde middel waar het
desbetreffend het volgende overweegt:
“Uit het middel kan evenwel ook nog begrepen worden dat de verzoeker zijn
rechten op manifest grievende wijze geschonden acht doordat hij op 21 december
2020 enkel toestemming verleend heeft om de data van zijn gsm uit te lezen omwille
van de feiten van intrafamiliaal geweld, terwijl die data nu aangewend worden om
het onrechtmatig raadplegen van het Rijksregister aan te tonen.
De verzoeker lijkt aldus te willen stellen dat het onrechtmatig verkregen bewijs
betreft.
Hierbij rijst vooreerst de vraag of dit bewijs onrechtmatig verkregen is: de
verzoeker heeft in het kader van het lopend strafrechtelijk opsporingsonderzoek
inzake intrafamiliaal geweld op 21 december 2020 de toestemming gegeven om de
data van zijn gsm uit te lezen. De bevoegde tuchtoverheid heeft hiervan slechts
kennis kunnen nemen na ontvangst van het strafdossier dat overgemaakt werd door
de procureur des Konings, waarna in het kader van het vooronderzoek bij de
bevoegde dienst nog om een logincontrole verzocht werd. Het valt niet meteen in te
zien wat hieraan onregelmatig of onrechtmatig zou zijn en verzoeker verduidelijkt
evenmin op grond waarvan aangenomen zou moeten worden dat de toestemming
die hij verleend heeft om de gegevens van zijn gsm uit te lezen enkel de feiten van
intrafamiliaal geweld betrof. In ieder geval kan de verzoeker niet aanvoeren dat hij
door de tuchtoverheid op slinkse wijze zou misleid zijn. Hij heeft de toestemming
verleend in het kader van het strafrechtelijk opsporingsonderzoek, en niet aan de
bevoegde tuchtoverheid. Deze heeft hiervan kennis gekregen na ontvangst van het
strafdossier waarbij de procureur tevens toelating verleend heeft om dit dossier aan
te wenden voor tuchtdoeleinden.
Ik meen dan ook dat dit geen door de tuchtoverheid onrechtmatig verkregen bewijs
betreft.
Ondergeschikt, in zoverre geoordeeld zou worden dat het bewijs toch onrechtmatig
verkregen werd, moet er op gewezen worden dat deze vaststelling op zich de
tuchtprocedure [niet] onwettig maakt. Volgens vaste rechtspraak van de Raad is een
onwettig of onregelmatig verkregen bewijs slechts ongeldig en dient het bijgevolg
te worden uitgesloten als bewijselement, indien ofwel de naleving van de betrokken
vormvoorwaarden wordt voorgeschreven op straffe van nietigheid, ofwel de begane
onregelmatigheid de betrouwbaarheid van het bewijs heeft aangetast, ofwel het
gebruik van het bewijs in strijd is met het recht op een eerlijk proces.
Onregelmatigheden waardoor geen op straffe van nietigheid voorgeschreven
vormvoorwaarde wordt overtreden en die evenmin voldoen aan de overige
voormelde voorwaarden, worden niet uit het bewijs geweerd noch maken ze de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-28/36
gevoerde tuchtprocedure op zich onwettig. Dat geldt voor alle onregelmatigheden,
ongeacht of zij een inbreuk inhouden op een verdragsrechtelijk of (grond)wettelijk
gewaarborgd recht (o.a. RvS, 23 januari 2020, nr. 246.835).
De verzoeker laat na hierover enige verduidelijking te geven, en het valt ook niet in
te zien hoe de betrouwbaarheid van het bewijs aangetast zou zijn en hoe het recht op
een eerlijk proces hierdoor miskend zou zijn: verzoeker heeft de mogelijkheid
gekregen om verweer te voeren inzake de onrechtmatige raadplegingen van het
Rijksregister.”
Verzoeker betwist deze conclusie maar beperkt zich, na
kennisneming van het verslag van het auditoraat, tot het handhaven van zijn
eerdere uiteenzettingen. Hij brengt evenwel geen argumenten in tegen de
beoordeling van het auditoraat.
In die omstandigheden en na een eigen onderzoek, ziet de Raad
van State geen reden om het anders te zien dan het auditoraat en bevindt aldus, de
redenering van het auditoraatsverslag bijvallend, het tweede onderdeel van het
vierde middel ongegrond.
Het vierde middel is in die mate ongegrond.
Derde grief: met betrekking tot de motivering en de strafmaat
In het derde onderdeel van het vierde middel voert verzoeker aan
dat de strafmaat het redelijkheids- en het evenredigheidsbeginsel schendt en niet
afdoende is gemotiveerd in het licht van de feiten en de context, alsook de
persoonlijkheid en de loopbaan van verzoeker.
Een toets aan het evenredigheidsbeginsel is pas aan de orde
wanneer de motieven deugdelijk zijn en vaststaan. Het is daarom aangewezen om
eerst de aangevoerde schending van de formelemotiveringsplicht te onderzoeken
vooraleer de aangevoerde schending van het evenredigheidsbeginsel te
onderzoeken.
De artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de
uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen’ (hierna: de wet van 29 juli
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-29/36
- verplichten de administratieve overheid in de akte de juridische en feitelijke
overwegingen op te nemen die aan de beslissing ten grondslag liggen, en dat op
“afdoende” wijze.
Het afdoende karakter van de motivering betekent dat de
motivering pertinent moet zijn, dit wil zeggen dat ze duidelijk met de beslissing te
maken moet hebben, en dat ze draagkrachtig moet zijn, dit wil zeggen dat de
aangehaalde redenen moeten volstaan om de beslissing te dragen. De belangrijkste
bestaansreden van de motiveringsplicht, zoals die wordt opgelegd door de
voormelde wet van 29 juli 1991, bestaat erin dat de betrokkene in de hem
aanbelangende beslissing zelf de motieven moet kunnen aantreffen op grond
waarvan ze werd genomen, opdat de betrokkene met kennis van zaken zou kunnen
uitmaken of het aangewezen is de beslissing met een annulatieberoep te bestrijden.
Hoewel de formelemotiveringsplicht de tuchtoverheid er niet toe
verplicht uitdrukkelijk te antwoorden op alle door de politieambtenaar tijdens de
tuchtprocedure opgeworpen argumenten, moet uit haar beslissing wel kunnen
worden opgemaakt dat het verweer van het tuchtrechtelijk vervolgde personeelslid
daadwerkelijk in de besluitvorming is betrokken. Hieruit volgt dat de
tuchtoverheid niet uitvoerig moet antwoorden op elk van deze argumenten, noch
moet elk argument van verzoeker uitdrukkelijk worden weerlegd. Wel moet
impliciet of expliciet blijken dat de argumentatie van de betrokkene in de
besluitvorming werd betrokken en moet hieruit minstens impliciet kunnen worden
afgeleid waarom de argumenten in het algemeen niet werden aanvaard.
Bij het onderzoek naar het afdoende karakter van de
formelemotiveringsplicht moet voorts worden rekening gehouden met het geheel
van de formele motivering en niet met een of meerdere - door verzoeker
bekritiseerde - onderdelen van de motivering op zich. De motivering in haar geheel
moet immers afdoende zijn.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-30/36
De strafmaat wordt in de bestreden beslissing als volgt formeel
gemotiveerd:
“Gelet dat een personeelslid van de politie te allen tijde een voorbeeldfunctie heeft,
dat de tuchtfeiten bedoeld in punt 3 dan ook niet kunnen worden getolereerd en dat
tuchtrechtelijke gevolgen zich opdringen;
Gelet dat de tuchtfeiten van het op 26 januari 2020 bestuurd hebben van een
motorvoertuig onder invloed van alcohol die de wettelijk toegelaten limiet
overschrijdt alsook de onrechtmatige opzoekingen in het RRN ernstige schendingen
inhouden van de fundamentele waarden en principes van de Federale politie, in casu
van de integriteitsplicht, de voorbeeldfunctie, de beschikbaarheidsplicht alsook de
voorwaarden voor het consulteren van persoonsgegevens en de verplichting om te
allen tijde en onder alle omstandigheden bij te dragen tot de bescherming van de
medeburgers; dat deze beroepsplichten te allen tijde en in alle omstandigheden
dienen te worden nageleefd;
Gelet dat de tuchtfeiten niet van die aard zijn dat ze kunnen worden bestraft met
enkel een aanmaning of een formele afkeuring in de zin van de Tuchtwet; dat de
tuchtfeiten immers een schending uitmaken van de beroeps[p]lichten, waaronder de
voorbeeldfunctie, de beschikbaarheidsplicht en de integriteitsplicht en tevens van
aard zijn om de waardigheid van het ambt in het gedrang te brengen; dat een zware
tuchtsanctie zich dan ook opdringt;
Gelet dat ik, als hogere tuchtoverheid, niet van oordeel ben dat uw opgeworpen
verweerelementen een aanvaardbare verschoningsgrond vormen, noch kunnen
leiden tot de nietigheid van het tuchtdossier; dat ik in dat verband verwijs naar de
antwoordelementen vervat in punt 5;
Gelet dat de zware tuchtstraf van ‘ontslag van ambtswege’ te verantwoorden is voor
het tuchtfeit;
Gelet dat het hebben van een blanco tuchtblad en van twee felicitaties in casu als
verzachtende omstandigheid in aanmerking dienen te worden genomen;
Gelet dat de zware tuchtstraf van terugzetting in de weddeschaal aan het betrokken
personeelslid de kans biedt om zich te bezinnen over de deontologische
verplichtingen en verantwoordelijkheden ten opzichte van de organisatie; gelet dat
het personeelslid hierdoor de kans krijgt om zichzelf opnieuw te bewijzen in het
raam van het naleven van de deontologische principes, waarden en normen van de
Geïntegreerde Politie;
Gelet dat de Tuchtraad in [zijn] definitief advies van oordeel is dat de u ten laste
gelegde feiten bewezen zijn en u dienen te worden toegerekend, dat deze feiten
zoals omschreven in punt 3 een tuchtinbreuk uitmaken in de zin van art. 3 van de
wet van 13 mei 1999 houdende het tuchtstatuut van de personeelsleden van de
politiediensten;
Gelet dat de Tuchtraad in [zijn] definitief advies van oordeel is dat de door mijn
ambt voorgestelde zware tuchtstraf van schorsing bij tuchtmaatregel gedurende drie
maanden te mild is; gelet dat ik de Tuchtraad in [zijn] advies volg;”
Verzoeker brengt tegen deze formele motivering enkel in dat een
tuchtbeslissing moet aantonen dat de straftoemeting rekening houdt met de ernst
van de feiten, de context, alsook de persoonlijkheid en loopbaan van het
personeelslid. Verzoeker zet evenwel niet in concreto uiteen in welke mate de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-31/36
hiervoor weergegeven formele motivering van de strafmaat zou tekortschieten op
deze vlakken, noch dat deze formele motivering hem geen afdoende zicht zou
bieden in de redenen waarom de betrokken straf werd opgelegd, opdat hij met
kennis van zaken zou kunnen uitmaken of het aangewezen is de beslissing met een
annulatieberoep te bestrijden. Verzoeker maakt evenmin aannemelijk dat de
formele motivering inzake de strafmaat niet voldoende concreet of precies is. De
enkele omstandigheid dat verzoeker een ander standpunt heeft en zich niet kan
vinden in het geheel van de gegeven formele motivering, maakt die alvast daarom
niet onwettig.
Het middelonderdeel, in de mate dat het steunt op de schending
van de formelemotiveringsplicht, is ongegrond.
Een schending van het redelijkheidsbeginsel (of van het
proportionaliteitsbeginsel dat er een bijzondere toepassing van is) als algemeen
beginsel van behoorlijk bestuur, veronderstelt dat de overheid bij het nemen van de
beslissing onredelijk heeft gehandeld, met andere woorden dat zij de haar
toegekende discretionaire beoordelings- of beleidsvrijheid onjuist heeft gebruikt.
Van een schending van het redelijkheidsbeginsel (en van het proportionaliteitsbeginsel) kan slechts sprake zijn wanneer een beslissing, waarvan is vastgesteld dat
ze berust op deugdelijke grondslagen, inhoudelijk dermate afwijkt van het normale
beslissingspatroon of, nog, er een zodanige wanverhouding bestaat tussen die
motieven en de inhoud van de beslissing, dat het niet denkbaar is dat een andere
zorgvuldig handelende administratieve overheid in dezelfde omstandigheden tot
die besluitvorming zou komen of die beslissing zou nemen. De Raad van State is in
de uitoefening van zijn wettigheidstoezicht enkel bevoegd om, desgevraagd, na te
gaan of de administratieve overheid op grond van de juiste en correct beoordeelde
feitelijke gegevens, in redelijkheid tot de bestreden beslissing is kunnen komen.
Het komt de Raad van State evenwel niet toe zijn beoordeling in de plaats te stellen
van die van de bevoegde administratieve overheid.
De Raad van State gaat bij de beoordeling van de redelijkheid of
de proportionaliteit van de bestreden beslissingen uit van de feiten zoals ze blijken
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-32/36
uit de bestreden beslissing en waarvan verzoeker de onwettigheid niet heeft
aangetoond, getoetst aan de door verzoeker in het middel aangevoerde argumenten
die volgens verzoeker doen blijken dat de bestreden beslissingen het redelijkheidsof proportionaliteitsbeginsel miskennen.
Daar het aan de Raad van State niet toekomt ambtshalve te
beoordelen of de opgelegde tuchtstraf in een redelijke verhouding van
evenredigheid staat tot de tuchtfeiten, toetst de Raad van State de vraag of de
bestreden beslissing te kort komt aan de eis van evenredigheid enkel aan de door
verzoeker in het middel aangevoerde argumenten, die volgens hem doen blijken
dat de bestreden beslissing het evenredigheidsbeginsel miskent. Op verzoeker rust
aldus de bewijslast om aannemelijk te maken dat het door hem aangevoerde
beginsel van behoorlijk bestuur door de hogere tuchtoverheid is geschonden.
Uit de bestreden beslissing blijkt dat de hogere tuchtoverheid de
straftoemeting enerzijds specifiek heeft gesteund op de ernst van de feiten waaraan
zij zeer zwaar tilt en de tekortkomingen aan diverse beroepsplichten die hieruit
blijken, doch anderzijds ook rekening houdt met verzachtende omstandigheden.
Verzoekers eigen opvatting - die zich zonder meer beperkt tot de stelling dat het
evenredigheidsbeginsel geschonden is-, getoetst aan deze beoordeling door de
hogere tuchtoverheid, maakt niet aannemelijk dat de opgelegde tuchtstraf niet in
een redelijke verhouding van evenredigheid staat tot de tuchtfeiten en dat derhalve
de hogere tuchtoverheid een beslissing heeft genomen die dermate afwijkt van het
normale beslissingspatroon dat het niet denkbaar is dat een andere zorgvuldig
handelende tuchtoverheid in dezelfde omstandigheden tot deze besluitvorming zou
komen.
In de mate verzoeker in de memorie van wederantwoord en de
laatste memorie de schending van het evenredigheidsbeginsel betrekt op de
strafverzwaring na het advies van de Tuchtraad in die zin, bemerkt de Raad van
State dat verzoeker die argumenten reeds had kunnen aanvoeren en ontwikkelen in
het verzoekschrift. In die mate geeft verzoeker aldus in wezen op laattijdige en
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-33/36
niet-ontvankelijke wijze een nieuwe grondslag aan zijn middel. Ze zijn derhalve
laattijdig en niet-ontvankelijk.
Het middelonderdeel, in de mate het steunt op de schending van
het redelijkheids- en het evenredigheidsbeginsel, is ongegrond.
Onder dit middelonderdeel voert verzoeker ook aan dat de
inspecteur-generaal in de procedure voor de Tuchtraad oordeelde dat het begrip
“een tekortkoming aan de integriteitsplicht” te vaag is als omschrijving van een
tuchtrechtelijke tekortkoming en dat de hogere tuchtoverheid dit gebrek niet heeft
verholpen.
Het
auditoraat
besluit
tot
de
ongegrondheid
van
dit
middelonderdeel op grond van de volgende overwegingen:
“Het enige concreet element waar de verzoeker naar verwijst betreft de vaststelling
dat in het deskundigenverslag (van de Algemene Inspectie) gesteld wordt dat het
begrip “een tekortkoming aan de integriteitsplicht” een te vage omschrijving is en
een ‘containerbegrip’ is. Naast de vaststelling dat niet meteen ingezien kan worden
hoe een te vage omschrijving van een ambtsplicht op zich de onredelijkheid en
onzorgvuldigheid van een strafmaat zou kunnen aantonen, wijst de verwerende
partij er in haar memorie van antwoord op dat verzoeker nogal selectief uit het
deskundigenverslag citeert. In dat verslag wordt immers het volgende gesteld:
“De verdediging kan gevolgd worden als zij stelt dat ‘een tekortkoming aan de
integriteitsplicht’ te vaag is als omschrijving van een tuchtrechtelijke
tekortkoming. Het begrip integriteit is immers een containerbegrip dat slechts
verwijst naar het al dan niet respecteren van de geldende waarden en normen.
Besluiten dat hierdoor het zorgvuldigheidsbeginsel geschonden is, is echter te
kort door de bocht. De tuchtoverheid heeft dit begrip in het tuchtdossier en in het
voorstel van zware tuchtstraf immers zeer duidelijk geconcretiseerd. Onder punt
7. van het voorstel van zware tuchtstraf geeft de tuchtoverheid onder de
‘algemene’ omschrijving immers in concreto aan welke punten van de
reglementaire bepalingen volgens haar geschonden zijn. Onder punt 6. van het
voorstel van zware tuchtstraf vermeldt de tuchtoverheid welke feiten zij als
tuchtfeit beoordeelt. De heer […] weet bijgevolg zeer goed tegen welke ten laste
gelegde elementen hij zich dient te verdedigen. Er is geen sprake van vaagheid in
de tenlastelegging of schending van het zorgvuldigheidsbeginsel.”
Aldus wordt in het deskundigenverslag het tegengestelde van hetgeen verzoeker
beweert gesteld.”
Verzoeker betwist deze conclusie maar beperkt zich, na
kennisneming van het verslag van het auditoraat, tot het handhaven van zijn
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-34/36
eerdere uiteenzettingen. Hij brengt evenwel geen argumenten in tegen de
beoordeling van het auditoraat.
In die omstandigheden en na een eigen onderzoek, ziet de Raad
van State geen reden om het anders te zien dan het auditoraat en bevindt aldus, de
redenering van het auditoraatsverslag bijvallend, dit onderdeel van het vierde
middel ongegrond.
Het vierde middel is in die mate ongegrond.
Conclusie
Gelet op wat voorafgaat faalt verzoekers besluit dat gelet op al
de door hem aangevoerde omstandigheden de hogere tuchtoverheid niet de nodige
zorgvuldigheid aan de dag heeft gelegd om tot een correcte beoordeling van de
feiten te komen.
Het vierde middel is ongegrond.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
Verzoeker wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro en een bijdrage van 22
euro.
-
Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van verzoeker niet bekendgemaakt.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-35/36
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op veertien maart tweeduizend vierentwintig,
door de Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Geert Debersaques,
kamervoorzitter,
Chantal Bamps,
staatsraad,
Ann Coolsaet,
staatsraad,
bijgestaan door
Johan Pas,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Johan Pas
Geert Debersaques
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.138
XIV-39.032-36/36
