Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.165 (2024-03-19)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 259.165 van 19 maart 2024 Economische zaken - Varia (economische
zaken) Beslissing : heropening debatten Aanvullend verslag
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIVe KAMER
ARREST
nr. 259.165 van 19 maart 2024
in de zaak A. 233.929/XIV-38.740
In zake :
de NV RIBS & BRUSSEL
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Tom De Sutter
kantoor houdend te 9000 Gent
Koning Albertlaan 128
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Patrik De Maeyer en Laurens De Brucker
kantoor houdend te 1160 Brussel
Tedescolaan 7
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 21 juni 2021 strekt tot de
nietigverklaring van de beslissing van “de minister bevoegd voor Economie van de
Brusselse Hoofdstedelijke Regering van 21 april 2021 inzake het dossier
2021-18177-921 over de aanvraag van de verzoekende partij van 19 april 2021 in
de mate slechts een COVID-19 premie wordt toegekend van 16.500,00 euro in
plaats van 54.000,00 euro dan wel de impliciete weigering van het toekennen van
een COVID-19-premie van 54.000,00 euro”.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord
ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.165
XIV-38.740-1/15
Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een verslag
opgesteld.
De verzoekende partij heeft een verzoek tot voortzetting van het
geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partij heeft een laatste
memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 17 januari 2024.
Staatsraad Kaat Leus heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Angelique Van De Meirssche, die loco advocaat
Tom De Sutter verschijnt voor de verzoekende partij en advocaat Daisy Daniels,
die loco advocaten Patrik De Maeyer en Laurens De Brucker verschijnt voor de
verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een advies
gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verzoekende partij baat een restaurant uit te Brussel.
3.2.
Met een besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering van
15 april 2021 ‘betreffende steun aan ondernemingen van de sectoren van de
discotheken, de restaurants en cafés en sommige van hun leveranciers, de
evenementen, de cultuur, het toerisme en de sport in het kader van
gezondheidscrisis COVID-19’ (hierna: het besluit van 15 april 2021) heeft deze
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.165
XIV-38.740-2/15
regering een steunregeling uitgewerkt voor deze sectoren ter compensatie voor hun
inkomensverlies in het kader van de gezondheidscrisis COVID-19. Deze
gezondheidscrisis wordt erkend als een buitengewone gebeurtenis in de zin van
artikel 28 van de ordonnantie van 3 mei 2018 ‘betreffende de steun voor de
economische ontwikkeling van ondernemingen’ (hierna: de ordonnantie van 3 mei
2018). De steun wordt verleend “onder de voorwaarden bedoeld in de
de-minimisverordening” en bedraagt maximaal 200.000 euro en zulks
“onverminderd de in de ordonnantie van 3 mei vastgestelde voorwaarden” (cfr. art.
2 van het besluit van 15 april 2021).
3.3.
Nog vooraleer zij een aanvraag indient geeft de verzoekende
partij de verwerende partij met een e-mail van 8 april 2021 aan hoe het gemiddeld
aantal voltijdsequivalenten (VTE) in 2019 in het geval van de verzoekende partij
moet worden berekend aangezien zij als pas in 2018 geopend restaurant gebruik
heeft gemaakt van een verlengd boekjaar dat liep tot 31 december 2019. Zij stelt in
dat elektronisch bericht, waarbij zij de sociale balansen voegt, wat volgt:
“[…]
Bij het publiceren van de jaarrekening, met de sociale balans, hebben wij de
sociale balans gepubliceerd die over dit hele boekjaar spreekt, dus ook over de
periode in 2018.
Bij deze sociale balans hebben wij 9.4 VTE omdat die loopt van 01/04/2018 tot
31/12/2019, maar wanneer je de sociale balans van 01/01/2019 tot en met
31/12/2019 opvraagt, komen wij aan 11.8 VTE.
[…].”
3.4.
Vervolgens dient zij op 19 april 2021 een steunaanvraag in om
een premie te bekomen.
3.5.
Op 21 april 2021 beslist de minister bevoegd voor Economie van
de Brusselse Hoofdstedelijke Regering inzake het dossier 2021-18177-921 over de
aanvraag van de verzoekende partij om 16.500,00 euro toe te kennen:
“Onderwerp: 2021-18177-921 - Toegekende COVID-19-premie – betaling
lopend Dossier
Dossiernummer: 2021-18177-921
Ontvangstdatum van het dossier: 19/04/2021
Begunstigde
Ondernemingsnummer: 0694.701.132
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.165
XIV-38.740-3/15
Totaalbedrag van de premie: 16500 EUR
Rechtsgrond 1
Ordonnantie van 3 mei 2018 betreffende de steun voor de economische
ontwikkeling van ondernemingen
Rechtsgrond 2
Besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering van 15 april 2021 betreffende
steun aan de ondernemingen van de sectoren van de discotheken, de restaurants en
cafés en sommige van hun leveranciers, de evenementen, de cultuur, het toerisme
en de sport in het kader van de gezondheidscrisis COVID-19
Berekening van de premie:
In aanmerking genomen gegevens voor de berekening van het premiebedrag
(begrensd volgens het omzetverlies in het vierde kwartaal van 2020 in
vergelijking met het overeenstemmende kwartaal in 2019 en volgens de in de loop
van het huidige belastingjaar en de twee vorige belastinglaren ontvangen
de-minimissteun):
Omzetverlies van
Aantal voltijdse
Omzetverlies van
minstens 60%
equivalenten (VTE’s)
minstens 40%
(Bedrag per
(Bedrag per
vestigingseenheid in
vestigingseenheid in de
de betrokken
betrokken economische
economische sector)
sector)
Minder dan 5 VTE’s
7.500 €
10.500 €
Van 5 tot minder dan 10 13.500 €
16.500 €
VTE’s
10 VTE’s of meer
30.000 €
54.000 €
Het gemiddelde aantal voltijdsequivalenten in 2019: 9,40
Aantal vestigingseenheden in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in de café- en
restaurantsector en van sommige van hun leveranciers: 1
Evolutie van de omzet tussen het 4de kwartaal van 2019 en het 4de kwartaal van
2020 (%): -95,04
Omzetverlies tussen het 4de kwartaal van 2019 en het 4de kwartaal van 2020:
431.678,50 EUR
Totaalbedrag van de toegekende premie: 16500 EUR
De directie Economische Inspectie bij Brussel Economie en Werkgelegenheid kan
de naleving van de ontvankelijkheids- en toekenningsvoorwaarden van de premie
nagaan, en in voorkomend geval kan dit leiden tot terugvordering van onterecht
ontvangen steun.
Een onderneming mag maar één enkele steunaanvraag indienen. De verschillende
premies van het besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering van 15 april
2021 kunnen niet worden gecombineerd. De keuze qua sector die de onderneming
bij haar premieaanvraag maakt is onherroepelijk.
De-minimissteun
Deze steun wordt u toegekend met verwijzing naar verordening (EU)
nr. 1407/2013 van de Commissie van 18 december 2013 betreffende de
toepassing van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag betreffende de werking
van de Europese Unie op de-minimissteun (gepubliceerd in het PbEU L 352 van
24 december 2013 van de Europese Commissie).
Het totaalbedrag van de aan een begunstigde toegekende de-minimissteun mag
niet meer bedragen dan 200.000 EUR over drie fiscale jaren (dit plafond wordt
teruggebracht tot 100.000 EUR voor de ondernemingen die actief zijn in de sector
van het wegtransport). Houd rekening met deze drempel bij de indiening van uw
toekomstige steunaanvragen.
Beroep
Overeenkomstig artike1 19, tweede lid, van de gecoördineerde wetten van
12 januari 1973 op de Raad van State, kan u bij de Raad van State,
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.165
XIV-38.740-4/15
Wetenschapsstraat 33 - 1040 Brussel, een beroep tot nietigverklaring indienen
tegen deze beslissing wegens overtreding van hetzij substantiële, hetzij op straffe
van nietigheid voorgeschreven vormen, overschrijding of afwending van macht,
en dit binnen zestig dagen na de kennisgeving van deze beslissing.
Indien uw betwisting betrekking heeft op een subjectief burgerrecht hebt u, in
overeenstemming met artikel 568 van het Gerechtelijk Wetboek over de
restbevoegdheid van de rechtbank van eerste aanleg, de mogelijkheid om beroep
aan te tekenen tegen deze beslissing voor de bevoegde rechtbank van eerste aanleg
via dagvaarding, in overeenstemming met de bepalingen van Deel IV, Boek II,
Titel I, Hoofdstuk I van het Gerechtelijk Wetboek.”
Dit is de bestreden beslissing.
3.6.
Na de mededeling van de bestreden beslissing voeren de
verzoekende partij en de verwerende partij verder betwisting over het gemiddelde
aantal VTE in 2019, zonder dat zij van hun standpunt afwijken.
IV. Ontvankelijkheid - Rechtsmacht van de Raad van State
Standpunt van de partijen
De verwerende partij betwist de rechtsmacht van de Raad van
State. Volgens haar betreft het werkelijk voorwerp van het voorliggende beroep
een geschil over een subjectief recht waarvan de beoordeling de gewone rechter
toevalt. Zij stelt daaromtrent dat “het Hof van Cassatie de leer van ‘het werkelijk en
rechtstreeks voorwerp’ [heeft] uitgewerkt. Bijgevolg moet er niet (enkel) worden
gekeken naar wat er in het verzoekschrift geschreven staat, maar wel naar wat
werkelijk het voorwerp van de vordering is.” In casu, zo stelt zij, blijkt duidelijk
dat het werkelijk voorwerp van onderhavige zaak een betwisting betreft van een
subjectief recht. Zulks blijkt uit twee elementen. In het kader van de vaststelling
van de premie wijst de verwerende partij “vooreerst” op de omstandigheid dat zij
in het kader van de vaststelling van de premie louter over een volkomen gebonden
bevoegdheid beschikt. Bij de bepaling van het bedrag van de premie dient zij louter
toepassing te maken van de voorwaarden zoals bepaald in de artikelen 6 en 14 van
het besluit van 15 april 2021. Bij de toekenning van de betrokken premie kan de
verwerende partij enkel: (1.) het gemiddelde aantal VTE’s in 2019 afleiden uit de
sociale balans, (2.) het aantal vestigingseenheden in het Brussels Hoofdstedelijk
Gewest in de café- en restaurantsector en van sommige van hun leveranciers in
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.165
XIV-38.740-5/15
kaart brengen, (3.) de evolutie van de omzet tussen het vierde kwartaal van 2019 en
het vierde kwartaal van 2020 nagaan, (4.) het omzetverlies tussen het vierde
kwartaal van 2019 en het vierde kwartaal van 2020 vaststellen en, tot slot, (5.)
onderzoeken op welke datum een onderneming werd ingeschreven in de KBO, om
vervolgens “op basis van deze objectieve criteria en zonder enige discretionaire
beoordelingsbevoegdheid ter zake het bedrag van de premie te bepalen”.
“Vervolgens” zo voert de verwerende partij aan, blijkt uit het verzoekschrift tot
nietigverklaring nog dat het werkelijke voorwerp van de vordering uitdrukkelijk
betrekking heeft op het vrijwaren van een subjectief recht in hoofde van de
verzoekende partij, namelijk het vermeend subjectief recht op het verkrijgen van
een premie ten bedrage van 54.000 euro. Ter adstructie daarvan verwijst de
verwerende partij naar het verzoekschrift waarin de verzoekende partij stelt dat
“[d]e in het eerste en enige middel aangehaalde bepalingen en rechtsbeginselen
immers [worden] geschonden indien de voormelde artikelen 6 en 14 zo zouden
moeten worden gelezen dan wel geïnterpreteerd dat ze zouden uitsluiten dat de
verzoekende partij aanspraak kan maken op een premie van 54.000,00 euro enkel
omdat de verzoekende partij gebruik heeft gemaakt van de wettelijke mogelijkheid
van een verlengd boekjaar (op een ogenblik voorafgaand aan de totstandkoming
van de regelgeving). Uit de sociale balans van het verlengd boekjaar blijkt immers
zonder enige twijfel dat de verzoekende partij voor wat betreft het jaar 2019 meer
dan 10 voltijdse equivalenten aan personeel heeft tewerkgesteld” en, dus niet valt
in te zien waarom de verzoekende partij de daarmee corresponderende premie niet
zou kunnen toegekend krijgen. Aangezien (i.) er in hoofde van de verwerende
partij sprake is van een gebonden bevoegdheid en (ii.) de verzoekende partij met
haar vordering uitdrukkelijk de beweerde miskenning van een subjectief recht
tracht aan te kaarten, dient, zo besluit de verwerende partij, de Raad van State de
vordering af te wijzen bij gebrek aan rechtsmacht.
In haar laatste memorie verwijst de verwerende partij naar wat
zij eerder in de memorie van antwoord heeft uiteengezet en wat “als integraal
hernomen mag worden beschouwd”.
In haar verzoekschrift heeft de verzoekende partij onder het
kopje “belang” gesteld dat zij (i) wordt benadeeld door de bestreden beslissing in
de mate dat haar geen hogere steunmaatregel wordt toegekend en (ii) dat “[d]e
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.165
XIV-38.740-6/15
vernietiging van de impliciete weigering om een COVID-19-premie van
54.000,00 euro toe te kennen aan de verzoekende partij “het rechtsherstel van de
verzoekende partij [bevordert]”.
In de memorie van wederantwoord betwist de verzoekende partij
de aangevoerde exceptie. Volgens haar oefent de verwerende partij bij het nemen
van de bestreden beslissing een discretionaire beoordelingsbevoegdheid uit
“namelijk een beslissing over het al dan niet van toepassing zijn van de in het
geding zijnde bepalingen op de situatie van de verzoekende partij”. De
verzoekende partij meent dat de in het geding zijnde bepalingen minstens zo
zouden moeten worden gelezen/toegepast door de verwerende partij dat de
verzoekende partij niet wordt uitgesloten van het verkrijgen van een premie van
54.000 euro enkel omdat zij gebruik heeft gemaakt van de wettelijke mogelijkheid
van een verlengd boekjaar (op een ogenblik voorafgaand aan de totstandkoming
van de regelgeving). De verzoekende partij meent onder meer dat daardoor het
gelijkheidsbeginsel zou worden geschonden. Indien zulks zou worden vastgesteld
waardoor de verzoekende partij kan aanspraak maken op de premie, betekent dit
niet dat er sprake is van een geschil over subjectieve rechten. Voorst repliceert ze
nog dat de verwerende partij bij het vermelden van de beroepsmogelijkheid zelf
(ook) naar de Raad van State verwijst. Het is weinig ernstig van de verwerende
partij om de verzoekende partij te wijzen op de beroepsmogelijkheid bij de Raad
van State, maar wanneer er daadwerkelijk gebruik van wordt gemaakt, de
rechtsmacht van de Raad van State uitgebreid te betwisten. Op zijn minst wordt de
verzoekende partij aldus misleid.
In haar laatste memorie handhaaft de verzoekende partij haar
replieken die ze herhaalt, evenals haar standpunt dat de Raad van State wel
degelijk over de vereiste rechtsmacht beschikt. Zij wijst voorts op de
verantwoordelijkheid van de verwerende partij bij het vermelden van de
beroepsmogelijkheden en de gevolgen daarvan voor wat betreft de kosten en de
rechtsplegingsvergoeding.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.165
XIV-38.740-7/15
Beoordeling
In haar arrest nr. 257.892 van 14 november 2023 heeft de
algemene vergadering van de afdeling Bestuursrechtspraak het volgende
geoordeeld:
“6. Uit de artikelen 144, eerste lid, en 145 van de Grondwet volgt dat de geschillen
over subjectieve rechten – altijd, wat de in de eerstgenoemde bepaling bedoelde
geschillen over burgerlijke rechten betreft en in principe, wat de geschillen over
politieke rechten betreft – tot de rechtsmacht van de hoven en rechtbanken
behoren. Onder voorbehoud van een toewijzing van bevoegdheid inzake politieke
rechten, is de Raad van State dan ook zonder rechtsmacht om kennis te nemen van
beroepen en vorderingen waarvan het werkelijke en rechtstreekse voorwerp een
geschil over subjectieve rechten betreft.
7. De bevoegdheid van de Raad van State wordt aldus bepaald door het werkelijk
en rechtstreeks voorwerp van het beroep tot nietigverklaring (Cass. (verenigde
kamers) 19 februari 2015, C.14.0308.N).
De Raad van State is op grond van de artikelen 144 en 145 van de Grondwet
zonder rechtsmacht wanneer de vordering strekt tot de nietigverklaring van een
administratieve rechtshandeling waarbij (i) een administratieve overheid weigert
om een verplichting uit te voeren die overeenstemt met een subjectief recht
waarover de verzoekende partij meent te beschikken en (ii) het ingeroepen
annulatiemiddel gebaseerd is op een regel van materieel recht die deze
verplichting in het leven roept en het geschil inhoudelijk bepaalt (Cass. (verenigde
kamers) 27 november 2020, C.17.0114.N en de concl. van eerste adv.-gen.
R. Mortier; zie eveneens Cass. (verenigde kamers) 8 september 2016,
C.11.0455.F en de concl. van adv.-gen. Th. Werquin).
Hieruit volgt derhalve dat de Raad van State zonder rechtsmacht is wanneer aan
twee (connexe) voorwaarden is voldaan waarbij niet alleen acht moet worden
geslagen op het voorwerp van de vordering (het petitum) maar ook op het
aangevoerde middel (de causa petendi). De eerste voorwaarde houdt verband met
het voorwerp van het beroep, met datgene wat wordt gevorderd, namelijk de
erkenning of de vaststelling van het bestaan van een subjectief recht in hoofde van
de rechtzoekende, aangezien hij voldoet aan alle voorwaarden waarvan het
objectief recht deze aanspraak afhankelijk maakt. De eerste voorwaarde is alleen
maar vervuld wanneer de bevoegdheid van de administratie volledig gebonden is
(zie de concl. van adv.-gen. Th. Werquin voor Cass. (verenigde kamers) 11 juni
2010, AR C.09.0336.F, AC 2010, nr. 418; concl. van eerste adv.-gen. R. Mortier
voor Cass. (verenigde kamers) 27 november 2020, C.17.0114.N). De tweede
voorwaarde heeft betrekking op de middelen die tot staving van het
annulatieverzoek worden aangevoerd. De Raad van State heeft geen rechtsmacht
wanneer het aangevoerde annulatiemiddel wordt afgeleid uit de schending van de
rechtsregel welke die verplichting vestigt (zie de concl. van eerste adv.-gen.
R. Mortier voor Cass. (verenigde kamers) 27 november 2020, 17.0114.N).
Het is daarbij niet voldoende dat een annulatiemiddel de Raad van State in het
raam van het wettigheidstoezicht incidenteel of onrechtstreeks verplicht om
uitspraak te doen over het bestaan of over de draagwijdte van een subjectief recht
om te beslissen tot de afwezigheid van rechtsmacht van de Raad van State (zie
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.165
XIV-38.740-8/15
Cass. (verenigde kamers) 11 juni 2010, AR C.09.0336.F, AC 2010, nr. 418;
evenals de concl. van adv.-gen. C. Vandewal voor Cass. (verenigde kamers)
19 februari 2015, C.14.0369.N en van eerste adv.-gen. R. Mortier voor Cass.
(verenigde kamers) 27 november 2020, C.17.0114.N).
8. Opdat er sprake zou zijn van een vordering op grond van een subjectief recht, is
vereist dat de verzoekende partij zich beroept op een welbepaalde juridische
verplichting die een regel van objectief recht rechtstreeks aan een derde oplegt en
bij de nakoming waarvan die partij belang heeft; opdat een verzoekende partij zich
op een dergelijk recht zou kunnen beroepen ten aanzien van de bestuurlijke
overheid, dient de bevoegdheid van die overheid volledig gebonden te zijn (Cass.
(verenigde kamers) 20 december 2007 (2 arresten), C.06.0574.F en C.06.0596.F).
De Raad van State blijft bevoegd wanneer het ontstaan van het subjectief recht
afhangt van een voorafgaande beslissing van de administratieve overheid, die wat
die beslissing betreft over een discretionaire bevoegdheid beschikt, ook al is haar
bevoegdheid op bepaalde vlakken gebonden (Cass. (verenigde kamers) 19
februari 2015, C.14.0369.N).
Het gegeven dat de administratieve overheid de wettelijke en reglementaire
criteria die aan haar bestuurshandelen ten grondslag liggen moet interpreteren,
noch het gegeven dat zij ertoe wordt verplicht feiten juridisch te kwalificeren,
leiden ertoe dat zij een discretionaire bevoegdheid uitoefent of dat er niet langer
sprake zou zijn van een op haar rustende juridische verplichting en een daarmee
overeenstemmend subjectief recht in hoofde van de rechtszoekende.
9. Er dient te dezen dan ook in de eerste plaats worden nagegaan of de verwerende
partij bij het nemen van de bestreden beslissing over enige discretionaire
beoordelingsbevoegdheid beschikte, dan wel slechts over een (volledig) gebonden
bevoegdheid en in dat opzicht slechts heeft moeten vaststellen of de reglementair
vastgestelde voorwaarden, zoals zij die als overheid interpreteert, vervuld waren.
Voorts dient bij die beoordeling van het werkelijk en rechtstreeks voorwerp van
de vordering, en anders dan de verwerende partij dat ziet, wel degelijk acht
worden geslagen op de door de verzoekende partij ‘ingeroepen middelen en
vermeende onwettigheden’ (de causa petendi).
10. De omstandigheid daarentegen dat de verwerende partij bij de kennisgeving
van haar beslissing aan de verzoekende partij o.m. heeft vermeld dat een
annulatieberoep bij de Raad van State kon worden ingesteld, doet – en anders dus
dan de verzoekende partij dat ziet – aan het voorgaande niet af. Die omstandigheid
heeft immers geen invloed op het onderzoek naar en de beoordeling van de
rechtsmacht van de Raad van State. De regels die de respectieve bevoegdheden
van de hoven en rechtbanken van de rechterlijke orde en van de Raad van State
vaststellen, vloeien voort uit de Grondwet en partijen kunnen daarvan niet
afwijken.
11. Het valt dan ook de bevoegde kamer toe om te oordelen of in casu aan de beide
voorwaarden is voldaan, wat inhoudt dat bij de beoordeling van het werkelijk en
rechtstreeks voorwerp van de vordering niet alleen acht moet worden geslagen op
het voorwerp van de vordering (het petitum) maar ook op het/de aangevoerde
middel(en) (de causa petendi).”
De algemene vergadering van de Raad van State oordeelde in
dezelfde zin in haar arresten nrs. 257.891 en 257.893 van dezelfde datum.
De Raad van State sluit zich in de voorliggende zaak bij die
rechtspraak en de motivering ervan aan.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.165
XIV-38.740-9/15
Er wordt bij de navolgende beoordeling van het werkelijk en
rechtstreeks voorwerp van de vordering dan ook acht geslagen op zowel het
voorwerp van de vordering (het petitum), dit is de eerste connexe voorwaarde als
op het te dezen aangevoerde enig middel (de causa petendi), dit is de
tweede connexe voorwaarde.
Toepassing
De eerste (connexe) voorwaarde
In de memorie van wederantwoord, aldus replicerend op de
exceptie wegens gebrek aan rechtsmacht, stelt de verzoekende partij in essentie dat
de verwerende partij bij het nemen van de bestreden beslissing een discretionaire
bevoegdheid uitoefent “namelijk een beslissing over het al dan niet van toepassing
zijn van de in het geding zijnde bepalingen op de situatie van de verzoekende
partij”. Volgens haar zouden de “in het geding zijnde bepalingen” minstens zo
moeten worden gelezen en toegepast dat de verzoekende partij niet wordt
uitgesloten van het verkrijgen van een premie van 54.000,00 euro “enkel en alleen
omdat zij gebruik heeft gemaakt van de wettelijke mogelijkheid van een verlengd
boekjaar (op een ogenblik voorafgaand aan de totstandkoming van de
regelgeving)”.
Volgens
de
verzoekende
partij
wordt
daardoor
het
gelijkheidsbeginsel geschonden. Wanneer dergelijke schending wordt vastgesteld,
zou zij aanspraak kunnen maken op de premie wat volgens haar “niet [betekent]
dat er sprake is van een geschil over subjectieve rechten.”
Het te dezen toepasselijke reglementair besluit van 15 april
2021, genomen in uitvoering van de artikelen 28 en 30 van de ordonnantie van 3
mei 2018, legt de algemene (artikelen 3 tot 8) en sectorspecifieke (artikelen 9 tot
14) voorwaarden (en berekeningswijze) vast waaraan een aanvrager moet voldoen
om steun te verkrijgen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.165
XIV-38.740-10/15
Artikel 6 van dat reglementair besluit bepaalt:
“Art. 6. Het aantal voltijdsequivalenten bedoeld in de artikelen 10, 12 en 14, wordt
bepaald op basis van het gemiddelde aantal werknemers in voltijdsequivalenten in
de sociale balans van de begunstigde afgesloten op 31 december 2019 of een
eerdere datum in 2019, bekendgemaakt bij de Nationale Bank van België,
overeenkomstig de wettelijke verplichtingen.
Voor de begunstigden die niet verplicht zijn hun sociale balans bekend te maken,
wordt het aantal voltijdsequivalenten bepaald op basis van een door een sociaal
secretariaat afgegeven attest waaruit het gemiddelde aantal werknemers in
voltijdsequivalenten voor het jaar 2019 blijkt.”
Artikel 14 van datzelfde besluit dat specifiek betrekking heeft op
steun voor restaurants en cafés en sommige van hun leveranciers bepaalt:
Art. 14. § 1. Voor de begunstigde ingeschreven in de KBO voor 1 oktober 2019
bestaat de steun uit een premie per actieve vestigingseenheid in het Gewest in de
sectoren van restaurants en cafés en sommige van hun leveranciers, waarvan de
begindatum in de KBO 1 januari 2021 voorafgaat, waarvan het bedrag wordt
bepaald overeenkomstig de volgende tabel:
Aantal
Omzetverlies van 40 % of
Omzetverlies van
voltijdsequivalenten
meer en minder dan 60 %
60% of meer
Meer dan 5
7.500 euro
10.500 euro
Van 5 tot minder dan 10 13.500 euro
16.500 euro
10 of meer
30.000 euro
54.000 euro
De begunstigden die geen omzetverlies van minstens 40 % hebben geleden,
komen niet in aanmerking voor de steun bedoeld in deze paragraaf.
§ 2. Voor de begunstigde ingeschreven in de KBO tussen 1 oktober 2019 en
31 december 2020 die geen omzetverlies van minstens 40 % aantoont, bestaat de
steun uit een forfaitaire premie van 6.000 euro per actieve vestigingseenheid in het
Gewest in de sectoren van restaurants en cafés en sommige van hun leveranciers,
waarvan de begindatum in de KBO 1 januari 2021 voorafgaat.
Voor de begunstigde ingeschreven in de KBO tussen 1 oktober 2019 en
31 december 2019 die een omzetverlies van minstens 40 % aantoont, wordt het
bedrag van de steun berekend overeenkomstig paragraaf 1.
§ 3. De premie bedoeld in dit artikel wordt toegekend voor een maximum van
vijf vestigingseenheden, waarvan de begindatum in de KBO 1 januari 2021
voorafgaat, per begunstigde.
§ 4. Voor ondernemingen ingeschreven in de KBO voor 1 januari 2020 en die een
omzetverlies van ten minste 40 % aantonen, mag het bedrag van de premie niet
hoger zijn dan het door de begunstigde geleden omzetverlies, dat als volgt wordt
berekend:
(omzet verwezenlijkt tussen 1 oktober 2019 en 31 december 2019 - omzet
verwezenlijkt tussen 1 oktober 2020 en 31 december 2020).”
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.165
XIV-38.740-11/15
In de voorliggende zaak gaat de betwisting meer specifiek over
hoe het gemiddelde aantal werknemers in voltijdsequivalenten moet worden
berekend.
In de mate de verzoekende partij in de memorie van
wederantwoord aanvoert dat de verwerende partij bij het nemen van de bestreden
beslissing een discretionaire beoordelingsbevoegdheid uitoefent “namelijk een
beslissing over het al dan niet van toepassing zijn van de in het geding zijnde
bepalingen op de situatie van de verzoekende partij”, merkt de Raad van State
vooreerst op, zoals de verzoekende partij in het auditoraatsverslag heeft kunnen
lezen, dat de verwerende partij “geen keuze heeft om de in het geding zijnde
bepalingen op de situatie van de verzoekende partij [al dan niet] toe te passen”.
Immers, wanneer een aanvrager voldoet aan de door de
regelgever (nauwkeurig en precies) vastgelegde voorwaarden, is de verwerende
partij die met de toepassing van de wet (in materiële zin) is belast, ertoe gehouden
de steun toe te kennen, althans wanneer vaststaat dat de voorwaarden in het
voornoemde reglement zijn nageleefd. Het komt een bestuur, zoals de verwerende
partij, niet toe om op eigen gezag een reglementair besluit buiten toepassing te
laten, ook niet wanneer dat besluit onwettig zou zijn. De verplichting om een
onwettig besluit buiten toepassing te laten zoals die ligt vervat in artikel 159 van de
Grondwet, richt zich enkel tot de rechter, niet tot het bestuur.
Wat vervolgens de berekening van het gemiddelde aantal
werknemers in voltijdsequivalenten betreft, volgt – zoals de verzoekende partij in
het auditoraatsverslag heeft kunnen lezen –, uit het hiervoor onder punt 9
aangehaalde artikel 6, eerste lid, van het besluit van 15 april 2021 dat het aantal
voltijdsequivalenten bedoeld in artikel 14, wordt bepaald op basis van “het
gemiddelde aantal werknemers in voltijdsequivalenten in de sociale balans van de
begunstigde afgesloten op 31 december 2019 of een eerdere datum in 2019,
bekendgemaakt bij de Nationale Bank van België, overeenkomstig de wettelijke
verplichtingen.”
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.165
XIV-38.740-12/15
Die voorwaarde impliceert niet de uitoefening van een (vrije)
discretionaire beoordelingsruimte waarbinnen meerdere juridische oplossingen
mogelijk zijn en de overheid deze kiest die het meest geschikt is. De bevoegdheid
van de verwerende partij is daarentegen volledig gebonden.
De vraag of de neergelegde sociale balans voor een verlengd
boekjaar, waarbij de jaren 2018 en 2019 samen worden genomen, (al dan niet) in
aanmerking kan worden genomen voor de toe te kennen steun, dan wel of er enkel
moet worden gekeken naar een sociale balans van 1 januari 2019 tot en met
31 december 2019, betreft, zoals in het auditoraatsverslag terecht wordt gesteld,
“geen vraag van appreciatie waarbij de overheid kan kiezen tussen verschillende
juridisch geldige opties” maar wel een “van interpretatie van het voormelde
artikel 6, eerste lid, [van het] besluit [van] 15 april 2021, waarbij slechts één
interpretatie geldig is”.
Indien met het oog op de toe te kennen steun – anders dan de
verwerende partij dat in de bestreden beslissing ziet –, wel acht moest worden
geslagen op de neergelegde sociale balans voor een verlengd boekjaar, waarbij de
jaren 2018 en 2019 samen worden genomen en niet enkel, zoals de verwerende
partij heeft gedaan, moet worden gekeken naar een sociale balans van 1 januari
2019 tot en met 31 december 2019, dan betreft het mogelijk een verkeerde
toepassing van de te dezen toepasselijke norm, doch dat gegeven is vreemd aan het
al dan niet aanwezig zijn van enige discretionaire beoordelingsbevoegdheid.
Dat, in voorkomend geval (bijvoorbeeld bij een onduidelijkheid,
onvolledigheid of tegenstrijdigheid van de te dezen toepasselijke materiële
wetsbepaling), deze alsnog met het oog op de correcte toepassing ervan (in eerste
instantie) door de verwerende partij (en in fine) door de rechter moet worden
geïnterpreteerd, doet daaraan niet af.
“Interpreteren”
omvat
immers
het
proces
van
betekenisverlening, wat inhoudt vaststellen wat de “juiste” betekenis en
draagwijdte van de wet is en komt in geval van blijvend geschil tussen de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.165
XIV-38.740-13/15
verzoekende en de verwerende partij over de aan de normatieve bepaling te
verlenen “juiste” betekenis en draagwijdte, in fine de bevoegde rechter toe.
Uit wat voorafgaat, volgt dat, wat het voorwerp van de vordering
betreft, de verwerende partij bij het nemen van de bestreden beslissing over een
volledig gebonden bevoegdheid beschikt en in dat opzicht slechts heeft moeten
vaststellen of de door de regelgever vastgestelde voorwaarden, zoals zij die als
overheid interpreteert, vervuld waren.
In de mate de verzoekende partij in de memorie van
wederantwoord nog repliceert dat wanneer zij wordt uitgesloten van een premie
van 54.000 euro enkel omdat zij gebruik heeft gemaakt van de wettelijke
mogelijkheid van een verlengd boekjaar, het gelijkheidsbeginsel wordt
geschonden en dat het vaststellen van die (beweerde) schending niet betekent dat
er sprake is van een geschil over subjectieve rechten, verwijst zij naar het door haar
aangevoerde enig middel, en betreft, aldus, de tweede connexe voorwaarde (zie
hierna).
De tweede (connexe) voorwaarde
Het auditoraat heeft zijn onderzoek over de zaak beperkt tot het
onderzoek van de exceptie wegens gebrek aan rechtsmacht opgeworpen door de
verwerende partij in het licht van het vervuld zijn van de eerste voorwaarde, doch
niet van het vervuld zijn van de tweede voorwaarde.
In de huidige stand van het onderzoek leidt zulks niet tot een
definitieve oplossing van het geschil.
Er is dan ook reden om het auditoraat te gelasten met een
aanvullend verslag over de zaak.
BESLISSING
- De Raad van State heropent het debat.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.165
XIV-38.740-14/15
- Het door de auditeur-generaal aangestelde lid van het auditoraat wordt
gelast met een aanvullend onderzoek.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op negentien maart tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Geert Debersaques,
kamervoorzitter,
Chantal Bamps,
staatsraad,
Kaat Leus,
staatsraad,
bijgestaan door
Johan Pas,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Johan Pas
Geert Debersaques
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.165
XIV-38.740-15/15
