Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.168 (2024-03-19)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 259.168 van 19 maart 2024 Economische zaken - Varia (economische
zaken) Beslissing : Verwerping Depersonalisatie
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIVe KAMER
ARREST
nr. 259.168 van 19 maart 2024
in de zaak A. 239.266/XIV-39.210
In zake :
XXXX
tegen :
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister van
Werk en Economie
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 6 juni 2023 strekt tot de
nietigverklaring van de beslissing van 16 mei 2023 van de FOD Economie, KMO,
Middenstand en Energie betreffende de weigering van de toekenning van
“basispakket 1”.
II. Verloop van de rechtspleging
Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een verslag
opgesteld overeenkomstig artikel 93, eerste lid, van het besluit van de Regent van
23 augustus 1948 ‘tot regeling van de rechtspleging voor de afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State’
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 17 januari 2024.
Kamervoorzitter Geert Debersaques heeft verslag uitgebracht.
Verzoeker, die verschijnt in persoon, wordt gehoord.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.168
XIV-39.210-1/8
Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
Bij e-mails van 16 mei 2023 weigert de verwerende partij
verzoekers individuele aanvraag tot het bekomen van het eerste basispakket. Uit de
door verzoeker overgelegde stukken blijkt dat het de weigering voor de federale
elektriciteits- en gaspremie betreft.
Dit is de bestreden beslissing.
III. Toepassing kortedebattenprocedure
Ontvankelijkheid - ambtshalve exceptie inzake rechtsmacht
Uiteenzetting van de exceptie
In het auditoraatsverslag wordt ambtshalve het gebrek aan
rechtsmacht van de Raad van State opgeworpen. Er wordt toegelicht dat de
voorwaarden om de (eerste) federale elektriciteits- en gaspremie te bekomen,
volledig zijn vastgelegd in titel 7 van de wet van 30 oktober 2022 ‘houdende
tijdelijke ondersteuningsmaatregelen ten gevolge van de energiecrisis’ (hierna: de
wet van 30 oktober 2022), zoals dat blijkt uit het volgende door het auditoraat
gegeven juridisch kader:
“IV/V. Het juridisch kader inzake federale elektriciteits- en gaspremie
- De wet van 30 oktober 2022 ‘houdende tijdelijke ondersteuningsmaatregelen ten
gevolge van de energiecrisis’ (hierna: wet van 30 oktober 2022) bevat een titel 7
‘Energie Toekenning van een federale elektriciteits- en gaspremie’.
Deze wet voorziet in de invoering van een federale premie voor elektriciteit
(122 euro) en gas (270 euro). Ze is bedoeld om de impact van de energiecrisis op de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.168
XIV-39.210-2/8
elektriciteits- en gasrekeningen te verzachten.
Deze steun, ook basispakket genoemd, wordt als een eenmalige en forfaitaire
premie toegekend aan iedere huishoudelijke afnemers van elektriciteit en gas die op
30 september 2022 een recht op levering van elektriciteit respectievelijk gas voor
diens woonplaats heeft binnen een leveringsovereenkomst (ongeacht of er een
levering van elektriciteit respectievelijk van gas heeft plaatsgevonden bij de
rechthebbende):
1° met een variabele prijs;
2° met een vaste prijs, die afgesloten of hernieuwd werd na 30 september 2021.
2. Het bedrag van de federale elektriciteits- en gaspremie wordt toegekend aan de
rechthebbende door de leverancier die voorziet in de levering van elektriciteit op
30 september 2022. Het bedrag van de federale elektriciteitspremie wordt
automatisch toegekend aan de rechthebbenden opgenomen in de lijst opgemaakt
krachtens artikel 53, § 1, en verrekend op een voorschot- of afrekeningsfactuur in de
periode vóór 1 januari 2023. De toekenning van de premie wordt voor diezelfde
datum meegedeeld via een voorschot- of afrekeningsfactuur of via een kredietnota
of via een afzonderlijke communicatie die de datum van de toekenning attesteert.
[…].”
Voorts stelt het auditoraat in ondergeschikte orde vast dat het
beroep geen middelen bevat.
Verzoeker heeft ter terechtzitting niet inhoudelijk gereageerd op
deze exceptie.
Beoordeling
In haar arrest nr. 257.892 van 14 november 2023 heeft de
algemene vergadering van de afdeling Bestuursrechtspraak het volgende
geoordeeld:
“6. Uit de artikelen 144, eerste lid, en 145 van de Grondwet volgt dat de geschillen
over subjectieve rechten – altijd, wat de in de eerstgenoemde bepaling bedoelde
geschillen over burgerlijke rechten betreft en in principe, wat de geschillen over
politieke rechten betreft – tot de rechtsmacht van de hoven en rechtbanken behoren.
Onder voorbehoud van een toewijzing van bevoegdheid inzake politieke rechten, is
de Raad van State dan ook zonder rechtsmacht om kennis te nemen van beroepen en
vorderingen waarvan het werkelijke en rechtstreekse voorwerp een geschil over
subjectieve rechten betreft.
7. De bevoegdheid van de Raad van State wordt aldus bepaald door het werkelijk en
rechtstreeks voorwerp van het beroep tot nietigverklaring (Cass. (verenigde kamers)
19 februari 2015, C.14.0308.N).
De Raad van State is op grond van de artikelen 144 en 145 van de Grondwet zonder
rechtsmacht wanneer de vordering strekt tot de nietigverklaring van een
administratieve rechtshandeling waarbij (i) een administratieve overheid weigert
om een verplichting uit te voeren die overeenstemt met een subjectief recht
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.168
XIV-39.210-3/8
waarover de verzoekende partij meent te beschikken en (ii) het ingeroepen
annulatiemiddel gebaseerd is op een regel van materieel recht die deze verplichting
in het leven roept en het geschil inhoudelijk bepaalt (Cass. (verenigde kamers)
27 november 2020, C.17.0114.N en de concl. van eerste adv.-gen. R. Mortier; zie
eveneens Cass. (verenigde kamers) 8 september 2016, C.11.0455.F en de concl. van
adv.-gen. Th. Werquin).
Hieruit volgt derhalve dat de Raad van State zonder rechtsmacht is wanneer aan
twee (connexe) voorwaarden is voldaan waarbij niet alleen acht moet worden
geslagen op het voorwerp van de vordering (het petitum) maar ook op het
aangevoerde middel (de causa petendi). De eerste voorwaarde houdt verband met
het voorwerp van het beroep, met datgene wat wordt gevorderd, namelijk de
erkenning of de vaststelling van het bestaan van een subjectief recht in hoofde van
de rechtzoekende, aangezien hij voldoet aan alle voorwaarden waarvan het objectief
recht deze aanspraak afhankelijk maakt. De eerste voorwaarde is alleen maar
vervuld wanneer de bevoegdheid van de administratie volledig gebonden is (zie de
concl. van adv.-gen. Th. Werquin voor Cass. (verenigde kamers) 11 juni 2010, AR
C.09.0336.F, AC 2010, nr. 418; concl. van eerste adv.-gen. R. Mortier voor Cass.
(verenigde kamers) 27 november 2020, C.17.0114.N). De tweede voorwaarde heeft
betrekking op de middelen die tot staving van het annulatieverzoek worden
aangevoerd. De Raad van State heeft geen rechtsmacht wanneer het aangevoerde
annulatiemiddel wordt afgeleid uit de schending van de rechtsregel welke die
verplichting vestigt (zie de concl. van eerste adv.-gen. R. Mortier voor Cass.
(verenigde kamers) 27 november 2020, 17.0114.N).
Het is daarbij niet voldoende dat een annulatiemiddel de Raad van State in het raam
van het wettigheidstoezicht incidenteel of onrechtstreeks verplicht om uitspraak te
doen over het bestaan of over de draagwijdte van een subjectief recht om te
beslissen tot de afwezigheid van rechtsmacht van de Raad van State (zie Cass.
(verenigde kamers) 11 juni 2010, AR C.09.0336.F, AC 2010, nr. 418; evenals de
concl. van adv.-gen. C. Vandewal voor Cass. (verenigde kamers) 19 februari 2015,
C.14.0369.N en van eerste adv.-gen. R. Mortier voor Cass. (verenigde kamers)
27 november 2020, C.17.0114.N).
8. Opdat er sprake zou zijn van een vordering op grond van een subjectief recht, is
vereist dat de verzoekende partij zich beroept op een welbepaalde juridische
verplichting die een regel van objectief recht rechtstreeks aan een derde oplegt en
bij de nakoming waarvan die partij belang heeft; opdat een verzoekende partij zich
op een dergelijk recht zou kunnen beroepen ten aanzien van de bestuurlijke
overheid, dient de bevoegdheid van die overheid volledig gebonden te zijn (Cass.
(verenigde kamers) 20 december 2007 (2 arresten), C.06.0574.F en C.06.0596.F).
De Raad van State blijft bevoegd wanneer het ontstaan van het subjectief recht
afhangt van een voorafgaande beslissing van de administratieve overheid, die wat
die beslissing betreft over een discretionaire bevoegdheid beschikt, ook al is haar
bevoegdheid op bepaalde vlakken gebonden (Cass. (verenigde kamers) 19 februari
2015, C.14.0369.N).
Het gegeven dat de administratieve overheid de wettelijke en reglementaire criteria
die aan haar bestuurshandelen ten grondslag liggen moet interpreteren, noch het
gegeven dat zij ertoe wordt verplicht feiten juridisch te kwalificeren, leiden ertoe
dat zij een discretionaire bevoegdheid uitoefent of dat er niet langer sprake zou zijn
van een op haar rustende juridische verplichting en een daarmee overeenstemmend
subjectief recht in hoofde van de rechtszoekende.
9. Er dient te dezen dan ook in de eerste plaats worden nagegaan of de verwerende
partij bij het nemen van de bestreden beslissing over enige discretionaire
beoordelingsbevoegdheid beschikte, dan wel slechts over een (volledig) gebonden
bevoegdheid en in dat opzicht slechts heeft moeten vaststellen of de reglementair
vastgestelde voorwaarden, zoals zij die als overheid interpreteert, vervuld waren.
Voorts dient bij die beoordeling van het werkelijk en rechtstreeks voorwerp van de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.168
XIV-39.210-4/8
vordering, en anders dan de verwerende partij dat ziet, wel degelijk acht worden
geslagen op de door de verzoekende partij ‘ingeroepen middelen en vermeende
onwettigheden’ (de causa petendi).
10. De omstandigheid daarentegen dat de verwerende partij bij de kennisgeving van
haar beslissing aan de verzoekende partij o.m. heeft vermeld dat een
annulatieberoep bij de Raad van State kon worden ingesteld, doet – en anders dus
dan de verzoekende partij dat ziet – aan het voorgaande niet af. Die omstandigheid
heeft immers geen invloed op het onderzoek naar en de beoordeling van de
rechtsmacht van de Raad van State. De regels die de respectieve bevoegdheden van
de hoven en rechtbanken van de rechterlijke orde en van de Raad van State
vaststellen, vloeien voort uit de Grondwet en partijen kunnen daarvan niet afwijken.
11. Het valt dan ook de bevoegde kamer toe om te oordelen of in casu aan de beide
voorwaarden is voldaan, wat inhoudt dat bij de beoordeling van het werkelijk en
rechtstreeks voorwerp van de vordering niet alleen acht moet worden geslagen op
het voorwerp van de vordering (het petitum) maar ook op het/de aangevoerde
middel(en) (de causa petendi).”
De algemene vergadering van de Raad van State oordeelde in
dezelfde zin in haar arresten nrs. 257.891 en 257.893 van dezelfde datum.
De Raad van State sluit zich in de voorliggende zaak bij die
rechtspraak en de motivering ervan aan.
Er wordt bij de navolgende beoordeling van het werkelijk en
rechtstreeks voorwerp van de vordering dan ook acht geslagen op zowel het
voorwerp van de vordering (het petitum), dit is de eerste connexe voorwaarde als
op het te dezen aangevoerde enig middel (de causa petendi), dit is de tweede
connexe voorwaarde.
Toepassing
De eerste (connexe) voorwaarde
In het auditoraatsverslag wordt ambtshalve vastgesteld dat uit
het geschetste juridische kader blijkt dat de voorwaarden om het (eerste) federale
basispakket te bekomen, volledig zijn vastgelegd in de wet van 30 oktober 2022.
Uit
de
lezing
van
inzonderheid
artikel
36
(federale
elektriciteitspremie) en 43 (federale gaspremie) van de wet van 30 oktober 2022
blijkt inderdaad dat de premies van het basispakket worden toegekend aan elke
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.168
XIV-39.210-5/8
huishoudelijke afnemer die op 30 september 2022 een leveringsovereenkomst
voor, naar gelang het geval, elektriciteit en/of gas voor diens woonplaats heeft,
hetzij 1°) met een vaste prijs, die afgesloten of hernieuwd werd na 30 september
2021, hetzij 2°) met een variabele prijs, behoudens indien die tot een van de in de
artikelen 36, § 2 en 43, § 2 van de wet van 30 oktober 2022 van de premie(s)
uitgesloten categorieën behoort. Als de huishoudelijke afnemer voldoet aan deze
door de regelgever (nauwkeurig en precies) vastgelegde voorwaarden, is de
verwerende partij die met toepassing van deze wet is belast, ertoe gehouden de
premie(s) toe te kennen, althans wanneer vaststaat dat de voorwaarden in de wet
van 19 december 2022 zijn nageleefd. Zij heeft ter zake derhalve geen enkele
discretionaire bevoegdheid.
Uit wat voorafgaat volgt dat de Raad van State wat deze
voorwaarde betreft, geen reden ziet om het anders te zien dan het auditoraat en
besluit, na eigen onderzoek, aldus het auditoraatsverslag bijvallend, dat de
verwerende partij bij het nemen van de bestreden beslissingen over een volledig
gebonden bevoegdheid beschikt en in dat opzicht slechts heeft moeten vaststellen
of de door de regelgever vastgestelde voorwaarden, zoals zij die als overheid
interpreteert, vervuld waren.
De tweede (connexe) voorwaarde
Het auditoraat stelt in zijn verslag vast dat in de voorliggende
zaak het verzoekschrift geen middelen bevat. Dit wordt bijgevallen. Aldus is niet
aan de tweede connexe voorwaarde voldaan.
Conclusie
Uit wat voorafgaat volgt dat de Raad van State op grond van de
artikelen 144 en 145 van de Grondwet zonder rechtsmacht is.
De ambtshalve exceptie is in de aangegeven mate gegrond.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.168
XIV-39.210-6/8
Het beroep is niet-ontvankelijk.
Het auditoraat heeft terecht gemeend dat de zaak met korte
debatten een oplossing kan krijgen.
IV. Kosten
In de gegeven omstandigheden past het om de kosten ten laste
van de verwerende partij te leggen aangezien die in de bestreden beslissing ten
onrechte heeft gesteld dat het beroep diende te worden ingeleid bij de Raad van
State.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro en een bijdrage van
24 euro.
-
Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van verzoeker niet bekendgemaakt.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.168
XIV-39.210-7/8
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op negentien maart tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Geert Debersaques,
kamervoorzitter,
Chantal Bamps,
staatsraad,
Kaat Leus,
staatsraad,
bijgestaan door
Johan Pas,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Johan Pas
Geert Debersaques
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.168
XIV-39.210-8/8
