Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.606 (2024-04-23)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 259.606 van 23 april 2024 Instellingen, Binnenlandse zaken en
lokale besturen - Sluitingen van vestigingen Beslissing : Bevolen Inwilliging
tussenkomst
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE Xe KAMER
ARREST
nr. 259.606 van 23 april 2024
in de zaak A. 241.690/X-18.651
In zake:
- G.V.
- I.W.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Bram Vangeel en Ineke Michielsen
kantoor houdend te 2440 Geel
Diestseweg 155
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de GEMEENTE MEERHOUT
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Jonas De Wit
kantoor houdend te 2800 Mechelen
Antwerpsesteenweg 16 - 18
bij wie woonplaats wordt gekozen
Tussenkomende partij:
de BV I.G.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Evert Lintermans
kantoor houdend te 2270 Herenthout
Itegemse Steenweg 18
bij wie woonplaats wordt gekozen
en eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Tinneke Huyghe
kantoor houdend te 2000 Antwerpen
Amerikalei 211
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.606
X-18.651-1/13
I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 15 april 2024, strekt tot de schorsing
bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van “het besluit
van verwerende partij van 21 maart 2024, waarbij een uitbatingsvergunning werd
verleend aan [I.G.] BV om een horecazaak/zomerbar uit te baten te 2450
Meerhout, […] vanaf 22 maart 2024”.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een nota en een administratief dossier
ingediend.
Met een verzoekschrift van 18 april 2024 heeft de bv [I.G.]
gevraagd om in het administratief kort geding te mogen tussenkomen.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 19 april 2024, om 12 uur.
Staatsraad David D’Hooghe heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Bram Vangeel, die verschijnt voor de verzoekende
partijen, advocaat Matthias Boydens, die loco advocaat Jonas De Wit verschijnt
voor de verwerende partij en advocaten Evert Lintermans en Tinneke Huyghe, die
verschijnen voor de tussenkomende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Peter Provoost heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.606
X-18.651-2/13
III. Feiten
Verzoekers wonen sedert 1994 te Meerhout, in een rustige en
landelijke omgeving.
Sinds
2020
wordt
op
het
aanpalende
perceel
een
ijssalon/zomerbar uitgebaat.
De burgemeester van de gemeente Meerhout heeft daarvoor een
uitbatingsvergunning verleend, eerst bij beslissing van 29 juni 2020, vervolgens bij
beslissing van 28 april 2023.
De toekenning van de uitbatingsvergunning wordt gesteund op
artikel 69-2 van de Politiecodex van de Politiezone Geel-Laakdal-Meerhout:
“De opening van een vaste horeca-inrichting is onderworpen aan een
voorafgaandelijke en schriftelijke vergunning vanwege de burgemeester.
Occasionele horeca inrichtingen zijn van een dergelijke vergunningsplicht
vrijgesteld.”
De betrokken percelen zijn krachtens het bij koninklijk besluit
van 28 juli 1978 vastgestelde gewestplan Herentals-Mol gelegen in
agrarisch gebied.
Op 27 februari 2023 heeft het college van burgemeester en
schepenen van de gemeente Meerhout, voor het perceel waar het ijssalon wordt
uitgebaat, een omgevingsvergunning verleend voor het “regulariseren van een
uitbreiding van een zonevreemde woning en het bouwen van een vrijstaand
bijgebouw”.
Medio juni 2023 starten verzoekers een burgerlijke procedure
tegen de uitbaters van het ijssalon met de bedoeling de sluiting van de handelszaak
te bekomen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.606
X-18.651-3/13
Bij vonnis van de rechtbank van eerste aanleg Antwerpen,
afdeling Turnhout, van 26 februari 2024 wordt onder meer vastgesteld dat de
uitbatingsvergunning van 28 april 2023 niet langer geldig is, omdat deze niet
(meer) is toegekend aan de entiteit die effectief instaat voor de uitbating van het
ijssalon.
Het vonnis beveelt ook een plaatsopneming in en rond de
betrokken woningen en handelszaak op 26 maart 2024.
De uitbaters van het ijssalon worden verzocht een kopie van elke
uitbatingsvergunning voor een horecazaak op het betrokken adres neer te leggen
ter griffie en gelijktijdig mee te delen aan verzoekers. Indien de
uitbatingsvergunning de uitbater opdraagt de openingsdagen mee te delen aan de
gemeente, worden de uitbaters verzocht die mededeling gelijktijdig aan verzoekers
te doen.
Op 21 maart 2024 beslist de burgemeester van de gemeente
Meerhout om aan de tussenkomende partij een uitbatingsvergunning te verlenen
voor de bestemming “ijssalon/zomerbar”:
“Voor [B.W.] en [P.B.] werden reeds eerder uitbatingsvergunningen
afgeleverd op 29.06.2020 en 28.04.2023. Op dit ogenblik zijn zij
bestuurders van BV [I.G.], die dezelfde activiteiten wenst verder te
zetten. Op dit adres […] is de maatschappelijke zetel van de vennootschap
gevestigd alsook de gezinswoning van [B.W.] en [P.B.].
BV [I.G.] kan gebruik maken van de vrijstelling van een
omgevingsvergunning overeenkomstig artikel 7.3. van het Besluit van de
Vlaamse Regering van 16.07.2010 tot bepaling van stedenbouwkundige
handelingen waarvoor geen omgevingsvergunning nodig is (het
Vrijstellingsbesluit):
‘Een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen is niet
nodig voor een tijdelijke wijziging van de hoofdfunctie van een bestaand,
hoofdzakelijk vergund of vergund geacht gebouw, als de tijdelijke
functiewijziging een maximale duur van vier periodes van dertig
aaneengesloten dagen per kalenderjaar niet overschrijdt. Op de eerste dag
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.606
X-18.651-4/13
van de functiewijziging begint de periode van dertig dagen te lopen,
ongeacht of de functiewijziging de volle dertig dagen gebeurt. De periodes
van dertig dagen kunnen aaneengesloten zijn, maar overlappen elkaar niet.’
Voor deze uitbatingsvergunning werd vastgesteld dat:
De uitbating gericht is op het sociaal-culturele of recreatieve
medegebruik;
De uitbating door haar beperkte impact de verwezenlijking van de
algemene bestemming niet in het gedrang brengt.
De uitbating betreft een voor het publiek toegankelijke activiteit. In het
college van burgemeester en schepenen van 27.02.2023 werd reeds beslist
dat de constructies in functie van horeca-activiteiten in de tuinzone de
verwezenlijking van de algemene bestemming van het gebied niet in het
gedrang brengen.
Ook de handelingen die met de uitbating gepaard gaan, hebben slechts
beperkte impact. Deze brengen evenmin de verwezenlijking van de
algemene bestemming van het gebied in het gedrang. Er wordt hiervoor
verwezen naar het beperkte ruimtebeslag (uitbating enkel in de tuinzone),
de tijdelijkheid van de ingreep (ingevolge het vrijstellingsbesluit hoogstens
vier periodes van dertig aaneengesloten dagen per kalenderjaar) en de
afwezigheid van (minstens uiterst beperkte) weerslag op het terrein.
De uitbating is bovendien ondergeschikt aan de hoofdfunctie (de
residentiële aanwending van het perceel). […].”
De beslissing vermeldt tevens dat “een maand vooraf
doorgegeven [dient] te worden wanneer de periode van 4 x 30 dagen start”.
Dit is de bestreden beslissing.
IV. Tussenkomst
De tussenkomende partij blijkt voordeel te halen uit de bestreden
beslissing en heeft er belang bij dat de vordering wordt afgewezen. Bijgevolg moet
haar verzoek tot tussenkomst worden ingewilligd.
V. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
Krachtens artikel 17, §§ 1 en 4, van de gecoördineerde wetten op
de Raad van State kan tot schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst dringende
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.606
X-18.651-5/13
noodzakelijkheid slechts worden besloten onder de dubbele voorwaarde dat
minstens één ernstig middel wordt aangevoerd dat de nietigverklaring van de akte
of het reglement prima facie kan verantwoorden en dat een uiterst dringende
noodzakelijkheid voorhanden is die onverenigbaar is met de behandelingstermijn
van de gewone vordering tot schorsing.
VI Onderzoek van het eerste middel
Standpunten van de partijen
In het eerste middel voeren verzoekers onder meer de schending
aan van artikel 4.4.4, § 1, van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening
(hierna: VCRO), de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de
uitdrukkelijke motivering van bestuurshandelingen’, artikel 11 van het koninklijk
besluit van 28 december 1972 ‘betreffende de inrichting en de toepassing van de
ontwerp-gewestplannen en gewestplannen’ (hierna: inrichtingsbesluit), het
zorgvuldigheidsbeginsel en “de motiveringsplicht als beginsel van behoorlijk
bestuur”.
Volgens verzoekers heeft de verwerende partij nagelaten om te
onderzoeken of de uitbating van het ijssalon wel gericht is op het door
artikel 4.4.4., § 1, VCRO bedoelde sociaal-culturele of recreatieve medegebruik
dat door zijn beperkte impact de verwezenlijking van de algemene bestemming
van het agrarisch gebied niet in het gedrang brengt. Minstens bevat het bestreden
besluit ter zake geen motivering.
Volgens verzoekers gaat het in werkelijkheid om een
commerciële activiteit.
12.
De verwerende partij houdt voor dat de bestreden beslissing wel
degelijk heeft vastgesteld dat het beoogde gebruik sociaal-cultureel of recreatief is.
De verwerende partij verwijst daarvoor naar de beslissing van 27 februari 2023
houdende de afgifte van de omgevingsvergunning voor de regularisatie van de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.606
X-18.651-6/13
uitbreiding van een zonevreemde woning, en dan meer bepaald naar het verslag
van de gemeentelijke omgevingsambtenaren dat door het college werd bijgetreden.
De bestreden beslissing doet er volgens de verwerende partij dan
ook van blijken dat “de uitbatingsvergunning als individuele overheidsbeslissing
(andere dan een omgevingsvergunning) inpasbaar is in de geldende hogere
regelgeving, te weten het artikel 69-3 van de Politiecodex en de toepasselijke
stedenbouwkundige bepalingen”.
Volgens de verwerende partij is het geenszins onzorgvuldig dat
de burgemeester zich in de bestreden beslissing heeft gesteund op het verslag van
de gemeentelijke omgevingsambtenaren in het kader van de afgifte van de
omgevingsvergunning door het college van burgemeester en schepenen.
De verwerende partij beklemtoont nog dat de formele
motiveringsplicht niet vereist dat elk motief in de bestreden beslissing moet
worden opgenomen. Ook het tijdelijk karakter van de uitbating wordt door de
verwerende partij onderstreept.
Volgens de tussenkomende partij geeft de bestreden beslissing
“duidelijk en concreet aan welke activiteiten zullen plaatsvinden op het terrein
(meer bepaald horeca-activiteiten) en waar deze activiteiten zullen doorgaan (meer
bepaald de tuinzone)” en laat deze omschrijving “toe om te beoordelen of aan de
toepassingsvoorwaarden van artikel 4.4.1, § 1 VCRO is voldaan”.
Daarnaast
stelt
de
bestreden
beslissing
vast
“dat
de
horeca-activiteiten te beschouwen zijn als een vorm van sociaal-cultureel of
recreatief medegebruik”.
Beoordeling
Het inrichtingsbesluit stelt:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.606
X-18.651-7/13
“Artikel 11
4.1. De agrarische gebieden zijn bestemd voor de landbouw in de ruime
zin. Behoudens bijzondere bepalingen mogen de agrarische gebieden enkel
bevatten de voor het bedrijf noodzakelijke gebouwen, de woning van de
exploitanten, benevens verblijfsgelegenheid voor zover deze een
integrerend deel van een leefbaar bedrijf uitmaakt, en eveneens paraagrarische bedrijven. […].”
Artikel 4.4.4 VCRO bepaalt:
Ҥ 1. In alle bestemmingsgebieden kunnen, naast de handelingen die
gericht zijn op de verwezenlijking van de bestemming, ook handelingen
worden vergund die gericht zijn op het sociaal-culturele of recreatieve
medegebruik, voor zover ze door hun beperkte impact de verwezenlijking
van de algemene bestemming niet in het gedrang brengen.”
Het
besluit
van
16
juli
2010
‘tot
bepaling
van
stedenbouwkundige handelingen waarvoor geen omgevingsvergunning nodig is’
(hierna het besluit van 16 juli 2010) stelt:
“Artikel 7.3.
Een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen is niet
nodig voor een tijdelijke wijziging van de hoofdfunctie van een bestaand,
hoofdzakelijk vergund of vergund geacht gebouw, als de tijdelijke
functiewijziging een maximale duur van vier periodes van dertig
aaneengesloten dagen per kalenderjaar niet overschrijdt. Op de eerste dag
van de functiewijziging begint de periode van dertig dagen te lopen,
ongeacht of de functiewijziging de volle dertig dagen gebeurt. De periodes
van dertig dagen kunnen aaneengesloten zijn, maar overlappen elkaar niet.
[…].”
Het zorgvuldigheidsbeginsel houdt onder meer in dat de
overheid haar besluiten op een zorgvuldige wijze moet voorbereiden. Het verplicht
de overheid er onder meer toe om zorgvuldig te werk te gaan bij de voorbereiding
van de beslissing en ervoor te zorgen dat de feitelijke en juridische aspecten van
het dossier deugdelijk onderzocht worden zodat de overheid met kennis van zaken
kan beslissen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.606
X-18.651-8/13
Geen van de partijen houdt voor dat de uitbating van een
ijssalon/zomerbar ingepast kan worden in de bestemmingsvoorschriften voor
agrarische gebieden.
Zoals eerder is gesteld in ’s Raads arrest nr. 254.297 van 27 juli
2022, dient het uit te voeren onderzoek bij het toelaten van een tijdelijke uitbating
in een landbouwgebied op het eerste gezicht uit twee stappen te bestaan. Eerst
dient de overheid nauwkeurig te inventariseren welk gebruik er van het betrokken
terrein zal worden gemaakt om te kunnen uitmaken of dit effectief
sociaal-cultureel of recreatief is. Vervolgens dient de overheid na te gaan of dit
gebruik daadwerkelijk een beperkte impact heeft zodat het de verwezenlijking van
de algemene bestemming van het gebied niet in het gedrang brengt.
Prima facie kunnen noch de verwerende partij, noch de
tussenkomende partij ervan overtuigen dat te dezen is onderzocht of het beoogde
gebruik van het betrokken perceel wel effectief sociaal-cultureel of recreatief is.
Waar de verwerende partij de betrokken uitbating zelf heeft
gekwalificeerd als een horeca-activiteit, lijkt het veeleer te gaan om de in artikel 5
van het inrichtingsbesluit genoemde categorie van “handel [en] dienstverlening”,
en niet om de in die bepaling afzonderlijk genoemde
“sociaal-culturele
inrichtingen”
waarin
schouwburgen,
tentoonstellingsruimten, musea begrepen lijken te zijn.
categorie van
culturele
centra,
Alleenstaande
horecazaken lijken evenmin te kunnen worden beschouwd als “recreatieve en
toeristische accommodatie” zoals bedoeld in artikel 16 van het inrichtingsbesluit.
Noch de vaststelling dat de uitbating “een voor het publiek
toegankelijke activiteit” betreft, noch de loutere vermelding dat de uitbating
“gericht is op het sociaal-culturele of recreatieve medegebruik” geven op het eerste
gezicht blijk van een zorgvuldig onderzoek naar het gebruik dat daadwerkelijk van
het betrokken terrein zal worden gemaakt en of dit effectief sociaal-cultureel of
recreatief is.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.606
X-18.651-9/13
De vermelding in het bestreden besluit dat het college van
burgemeester en schepenen op 27 februari 2023 reeds heeft beslist “dat
constructies in functie van horeca-activiteiten in de tuinzone de verwezenlijking
van de algemene bestemming van het gebied niet in het gedrang brengen”, doet
niet anders besluiten. In het besluit van 27 februari 2023 wordt immers op geen
enkele wijze enige uitspraak gedaan over de vraag of de uitbating van een
ijssalon/zomerbar kadert in het sociaal-cultureel of recreatief gebruik van het
betrokken terrein. Een beoordeling daaromtrent is evenmin terug te vinden in de
overwegingen van de gemeentelijke omgevingsambtenaren waarnaar de
verwerende partij verwijst.
Het eerste middel is in de aangegeven mate ernstig.
VII. Uiterst dringende noodzakelijkheid
Standpunt van de partijen
In het verzoekschrift wordt uiteengezet dat de zaak te
spoedeisend is voor een behandeling ervan in een gewone vordering tot schorsing,
daar deze procedure onvermijdelijk te laat zou komen om verdere schadelijke
gevolgen voor verzoekers te voorkomen.
Volgens verzoekers start de exploitatie van het terras elk jaar
begin mei, waarna zes dagen op zeven wordt geopend, vier maanden
onafgebroken.
Wat de hinder betreft verwijzen verzoekers hoofdzakelijk naar
de lawaaihinder en het verlies aan privacy, waardoor zij hun tuin tijdens de mooiste
maanden van het jaar niet kunnen gebruiken.
22.
De tussenkomende partij is van oordeel dat verzoekers niet met
de vereiste spoed en diligentie hebben gehandeld. De bestreden beslissing dateert
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.606
X-18.651-10/13
immers van 21 maart 2024 en werd op 22 maart 2024 aan verzoekers ter kennis
gebracht. Aldus hebben verzoekers te veel tijd laten verstrijken sinds de
kennisname van de bestreden beslissing vooraleer hun vordering in te dienen. Dit
terwijl verzoekers genoegzaam op de hoogte waren van de ingeroepen nadelen.
Ter zitting sluit de verwerende partij zich op dit punt aan bij het
standpunt van de tussenkomende partij.
Eveneens ter zitting repliceren verzoekers dat hen geen gebrek
aan diligentie kan worden verweten. In de eerste plaats beklemtonen zij dat de
vordering ruim op tijd is ingesteld opdat het ingeroepen nadeel kan worden
voorkomen. Verder wijzen zij erop dat de tussenkomende partij nog niet was
overgegaan tot een formele kennisgeving van de datum waarop de uitbating
effectief een aanvang zou nemen, zoals nochtans vereist door de bestreden
beslissing. Tot slot geven zij aan dat er goede redenen waren om de toezending van
het verslag van het plaatsbezoek in het kader van de burgerlijke procedure af te
wachten, opdat de bevindingen ervan ook in het kader van de procedure voor de
Raad van State zouden kunnen worden aangewend.
Beoordeling
Een zaak is spoedeisend, en dus vatbaar voor beoordeling in kort
geding, zodra de vrees voor ernstige nadelen ten gevolge van de bestreden
beslissing of minstens voor schade van enig belang, een onmiddellijke uitspraak
wenselijk maakt.
Verzoekers maken aannemelijk dat de uitbating van een
ijssalon/zomerbar, voor een periode van 4 x 30 dagen tijdens de lente– en
zomerperiode, een betekenisvolle verstoring van hun leefomgeving met zich
meebrengt.
27.
Vermits de uitbating vanaf begin mei een aanvang zal nemen,
voeren verzoekers terecht aan dat de behandeling van hun zaak in een gewone
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.606
X-18.651-11/13
procedure tot schorsing te laat zou komen om de door hen gevreesde schadelijke
gevolgen te voorkomen.
De bewering dat verzoekers te lang zouden hebben gewacht om
huidig verzoekschrift in te dienen, doet niet blijken van een gedrag dat in strijd is
met de ingeroepen urgentie.
Vermits de bestreden beslissing uitdrukkelijk bepaalt dat “een
maand vooraf doorgegeven [dient] te worden wanneer de periode van 4 x 30 dagen
start”, kan verzoekers niet verweten worden dat zij in eerste instantie de officiële
kennisgeving van de aanvang van de uitbating hebben willen afwachten.
Verzoekers hadden bovendien goede redenen om het verslag van het plaatsbezoek
van 26 maart 2024 te betrekken bij hun vordering.
De conclusie is dat voldaan is aan de voorwaarde van de uiterst
dringende noodzakelijkheid.
VIII. Verzoek tot gedeeltelijke schorsing
Onder verwijzing naar artikel 17, § 2, tweede lid, van de
gecoördineerde wetten op de Raad van State, die de Raad van State toelaat om de
schorsing niet te bevelen indien de nadelige gevolgen ervan op een kennelijk
onredelijke wijze zwaarder wegen dan de voordelen, verzoekt de verwerende
partij, louter ondergeschikt, om de schorsing enkel te bevelen in de mate dat de
uitbatingsvergunning de toelating verleent om een zomerbar uit te baten.
Uit de bestreden beslissing kan echter niet worden afgeleid dat ze
op meer betrekking heeft dan louter de uitbating van een zomerbar gedurende 4 x
30 dagen, en namelijk ook op de verkoop van ijs gedurende heel het jaar door.
Minstens wordt zulks door de verwerende partij niet aangetoond.
32.
In die omstandigheden zijn er hoe dan ook geen valabele redenen
om te besluiten tot een gedeeltelijke schorsing.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.606
X-18.651-12/13
BESLISSING
-
Het verzoek van de bv I.G. tot tussenkomst in het administratief kort
geding wordt ingewilligd.
-
De Raad van State beveelt de schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst
dringende noodzakelijkheid van de beslissing van de burgemeester van de
gemeente Meerhout van 21 maart 2024 waarbij aan de BV I.G. een
uitbatingsvergunning wordt verleend voor de uitbating van een ijssalon /
zomerbar te 2450 Meerhout, […].
Dit
arrest
is
uitgesproken
te
Brussel,
op
drieëntwintig
april
tweeduizend vierentwintig, door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
David D’Hooghe,
staatsraad, waarnemend voorzitter,
bijgestaan door
Silvan De Clercq,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Silvan De Clercq
David D’Hooghe
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.606
X-18.651-13/13
