Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691 (2024-05-03)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 259.691 van 3 mei 2024 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu
en aanverwante aangelegenheden - Milieuvergunningen Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VIIe KAMER
ARREST
nr. 259.691 van 3 mei 2024
in de zaak A. 235.665/VII-41.303
In zake :
de NV UTEXBEL
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Peter Flamey
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Jan Van Rijswijcklaan 16
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Bart Staelens
kantoor houdend te 8000 Brugge
Gerard Davidstraat 46, bus 1
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 11 februari 2022, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van de Vlaamse minister van Justitie en
Handhaving, Omgeving, Energie en Toerisme van 13 december 2021 waarbij het
bestuurlijk beroep ingesteld tegen de beslissing van de Omgevingsinspectie
Oost-Vlaanderen van 20 oktober 2021 houdende het opleggen van een bestuurlijke
maatregel, ongegrond wordt verklaard.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord
ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-1/22
Auditeur Benny De Sutter heeft op 8 september 2022 een verslag
opgesteld.
De verzoekende partij heeft een verzoek tot voortzetting van het
geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partij heeft een laatste
memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 8 februari 2024.
Staatsraad Peter Sourbron heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Evi Mees, die loco advocaat Peter Flamey verschijnt
voor de verzoekende partij en advocaat Caroline Cleynen, die loco advocaat
Bart Staelens verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Auditeur Benny De Sutter heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Aan de verzoekende partij wordt op 10 november 1993 door de
deputatie van de provincieraad van Oost-Vlaanderen een milieuvergunning
verleend voor het verder exploiteren van een spinnerij, het toevoegen van een
draadververij en het lozen van afvalwater, voor een termijn van 20 jaar.
Op 12 november 2012 dient de verzoekende partij een nieuwe
milieuvergunningsaanvraag in voor het verder exploiteren en veranderen van de
textielververij. De deputatie van de provincieraad van Oost-Vlaanderen verleent
bij besluit van 14 augustus 2013 de gevraagde vergunning voor een termijn van vijf
jaar. In graad van beroep bevestigt de bevoegde Vlaamse minister de verleende
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-2/22
vergunning grotendeels.
3.2.
Gelet op het nakend verstrijken van de lopende vergunning, dient
de verzoekende partij op 10 augustus 2017 bij de deputatie een aanvraag in voor
het verkrijgen van een omgevingsvergunning met als voorwerp “een hernieuwing,
alsook een actualisatie qua vergunde toestand, de lozing op riolering (collector)
vanaf 14.08.2018 waarvoor de bestaande buffer (met beluchting) dient aangepast
te worden nl. verwijderen van de beluchting, de aanleg van een dam in de buffer
zodat deze wordt gesplitst voor een gedeelte bedrijfsafvalwater en een gedeelte
hemelwater, waarvoor rubriek 3.6.3.2° dient vervangen te worden door
rubriek 3.4.2°”.
3.3.
Bij besluit van 15 maart 2018 verleent de deputatie van de
provincieraad van Oost-Vlaanderen een omgevingsvergunning voor onbepaalde
duur voor onder meer het lozen van maximaal 35 m³/uur, 840 m³/dag en
243.000 m³/jaar bedrijfsafvalwater met gevaarlijke stoffen in de collector
Molenbeek.
3.4.
Tegen deze vergunningsbeslissing stelt onder meer de
verzoekende partij bestuurlijk beroep in. In de loop van deze beroepsprocedure
dient zij, overeenkomstig artikel 64 van het decreet van 25 april 2014 ‘betreffende
de omgevingsvergunning’ (hierna: OVD), een wijziging van de aanvraag in met
het oog op het verkrijgen van een toelating voor de verdere lozing in de
Molenbeek.
Bij besluit van 9 november 2018 weigert de bevoegde Vlaamse
minister de vergunning voor het tijdelijk voortzetten van de lozing van
bedrijfsafvalwater in oppervlaktewater.
3.5.
De verzoekende partij heeft het ministerieel besluit van
9 november 2018 aangevochten bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen
(hierna: RvVb). Bij arrest nr. RvVb-A-2021-0043 van 10 september 2020 wordt
het beroep tot nietigverklaring verworpen. Het cassatieberoep tegen voormeld
arrest wordt door de Raad van State verworpen bij arrest nr. 250.848 van
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-3/22
10 juni 2021.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-4/22
3.6.
Naar aanleiding van verscheidene controlebezoeken, doen
gewestelijke toezichthouders een aantal vaststellingen waarvan op 26 januari 2021
een proces-verbaal wordt opgemaakt:
“Vaststellingen
[…]
Op 15/01/2019 heb ik, samen met de heer [R.V.] van het erkende labo [E.]
[…] een schepmonster genomen van het bedrijfsafvalwater met gevaarlijke
stoffen dat samen met regenwater wordt verzameld in een
beluchtingsbekken
en
vervolgens
wordt
geloosd
via
de
controle-infrastructuur in de Molenbeek.
Deze staalname gebeurde in de controle-infrastructuur. Het monster kreeg
als nummer O/W/2019/M200/003.
Op 30/04/2019 heb ik, samen met [R.V.] […] een schepmonster genomen
van het bedrijfsafvalwater met gevaarlijke stoffen dat samen met
regenwater wordt verzameld in een beluchtingsbekken en vervolgens wordt
geloosd via de controle-infrastructuur in de Molenbeek.
Deze staalname gebeurde net voor de overloop naar de
controle-infrastructuur.
Het
monster
kreeg
als
nummer
O/W/2019/M200/305.
Op 10/07/2019 heb ik, samen met de heer [T.J.] […] een schepmonster
genomen van het bedrijfsafvalwater met gevaarlijke stoffen dat samen met
regenwater wordt verzameld in een beluchtingsbekken en vervolgens wordt
geloosd via de controle-infrastructuur in de Molenbeek.
Deze staalname gebeurde in de controle-infrastructuur. Het monster kreeg
als nummer O/W/2019/M200/315.
Op 09/07/2020 heb ik, samen met [K.V.] […] een schepmonster genomen
van het bedrijfsafvalwater met gevaarlijke stoffen dat samen met
regenwater wordt verzameld in een beluchtingsbekken en vervolgens wordt
geloosd via de controle-infrastructuur in de Molenbeek.
Deze staalname gebeurde in de controle-infrastructuur. Het monster kreeg
als nummer O/W/2020/M200/320.
Op 13/01/2021 heb ik, samen met [G.V.] […] een schepmonster genomen
van het bedrijfsafvalwater met gevaarlijke stoffen dat samen met
regenwater wordt verzameld in een beluchtingsbekken en vervolgens wordt
geloosd via de controle-infrastructuur in de Molenbeek.
Deze staalname gebeurde in de controle-infrastructuur. Het monster kreeg
als nummer O/W/2021/M200/301.
Er werd telkens een verslag van monsterneming en meting opgesteld […].
Bij al deze bemonsteringen heb ik vastgesteld dat het bedrijf in de periode
van 15/03/2018 tot op heden een mengsel van bedrijfsafvalwater met
gevaarlijke
stoffen
en
regenwater,
afkomstig
van
een
waterzuiveringsinstallatie (= beluchtingsbekken; verzamelbekken met
beluchting) verder loosde via een controle-infrastructuur in de Molenbeek,
een oppervlaktewater.
Het bedrijf beschikt niet over een omgevingsvergunning voor het lozen van
bedrijfsafvalwater met gevaarlijke stoffen op een oppervlaktewater.
Deze hinderlijke inrichting, die effectief wordt geëxploiteerd en in het
besluit van de Vlaamse Minister expliciet wordt geweigerd, valt onder de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-5/22
indelingsrubriek 3.6.3.2° van bijlage 1 van Vlarem titel II en is niet
opgenomen in de actuele omgevingsvergunning.
Het bedrijf is niet vergund voor de vastgestelde lozing van
bedrijfsafvalwater in een oppervlaktewater.
Ik heb bovendien vastgesteld dat het bedrijf regenwater loost via de
controle-infrastructuur, wat wordt verboden in de bijzondere
milieuvoorwaarden opgelegd aan het bedrijf in artikel 5, c) van het besluit
van de Vlaamse Minister, dat stelt
‘Controle-inrichting: al het bedrijfsafvalwater wordt afgevoerd naar een
controle-inrichting die alle waarborgen biedt om de kwaliteit en de
kwantiteit van het werkelijk geloosde afvalwater te controleren en
inzonderheid toelaat gemakkelijk monsters van het geloosd water te nemen.
Voormelde controle-inrichting beantwoordt aan de in afdeling 4.2.5 van
titel II van het Vlarem gegeven omschrijving en gestelde eisen. Langs
voormelde controle-inrichting mag noch koelwater, noch regenwater
afgevoerd worden.’
Ik stel vast dat deze bijzondere milieuvoorwaarde m.b.t. de
controle-infrastructuur niet volledig wordt nageleefd.
Uit de resultaten van de beproevingsverslagen blijkt dat de
emissiegrenswaarden, die van toepassing waren tot 13/08/2018 (doch niet
langer van toepassing zijn) werden gehaald.
Voor de periode waarin bedrijfsafvalwater met gevaarlijke stoffen werd
geloosd in de Molenbeek, zonder de nodige milieuvergunning, heb ik de
geloosde concentraties getoetst aan de algemene en sectorale
emissiegrenswaarden voor lozing op oppervlaktewater.
Er dient echter op gewezen dat er een mengsel van bedrijfsafvalwater en
regenwater is bemonsterd, waardoor er sprake is van een verdunning van
het geloosde bedrijfsafvalwater en de geanalyseerde waarden een
onderschatting zijn van de waarden van toepassing op het effectief
geloosde bedrijfsafvalwater (t.t.z. zonder verdunning door regenwater)
Parame-ter
Emissie-grens-wa
M200/00
M200/30
M200/31
M200/32
M200/301
arde in mg/l
3
5
5
0
15/01/20
30/04/20
10/07/20
09/07/20
13/01/202
19
19
19
20
1
324 mg/l
210 mg/l
240 mg/l
180 mg/l
Nog niet
bij lozing in
opper-vlaktewa-te
r (zonder
verdunning met
re-genwater)
COD,
chemisch
zuurstof-verbr
125 mg/l
uik in mg/l
be-schikb
aar
Ongeacht voorgaande heb ik vastgesteld dat de in artikel 5 van het besluit
van de Vlaamse minister van 09/11/2018 opgelegde bijzondere
milieuvoorwaarden met betrekking tot het lozen van niet-verontreinigd
hemelwater
- tegen 01 januari 2019 wordt het niet verontreinigd hemelwater (13955 m²
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-6/22
daken en verharde oppervlakte) opgevangen in een buffer van 5.500 m³ en
vertraagd geloosd in de Molenbeek met een afvoerdebiet van 1l/s ha, niet
wordt nageleefd.”
De toezichthouder stelt dat “bovenstaande tekortkomingen
vallen onder de definitie van milieumisdrijf” en een niet-naleving betekenen van
artikel 6 OVD en van de artikelen 5.2.1, 5.4.2 en 5.4.9 van het decreet van 5 april
1995 ‘houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid’ (hierna: DABM).
De vastgestelde overtredingen worden gekwalificeerd als
prioritair, omwille van de volgende redenen:
“Algemene criteria:
• De noodzakelijke voorafgaande overheidsmachtiging (vergunning,
erkenning) ontbreekt voor het exploiteren van een inrichting of het
uitoefenen van een activiteit, zonder dat er een (begin van) regularisatie is.
• De vaststelling van het milieumisdrijf geeft aanleiding tot bestuurlijke
maatregelen.
Milieuhygiëne:
• Verontreiniging van oppervlaktewateren.”
3.7.
Een navolgend proces-verbaal van 22 februari 2021 bevat de
resultaten van de analyse van het schepmonster dat op 13 januari 2021 werd
genomen:
“Op 26 januari 2021 heb ik een aanvankelijk proces-verbaal van
overtreding opgesteld met notitie-nummer OU64.H1.0006-21.
In dit proces-verbaal werd de bemonstering van het geloosde
bedrijfsafvalwater op 13 januari 2021 reeds vermeld.
Enkel de resultaten van de analyse, opgenomen in het beproevingsverslag
ontbraken nog (zie tabel (rij 3, kolom 7) op bladzijde 6 van het
aanvankelijke proces-verbaal).
De geanalyseerde waarde voor COD (chemisch zuurstofverbruik) bedraagt
voor dit monster: 228 mg/l, wat beduidend meer is dan de sectorale
emissiegrenswaarde van 125 mg/l, terwijl er bovendien ook hier rekening
dient te worden gehouden dat het geloosde bedrijfsafvalwater verdund is
met regenwater.”
3.8.
Nadat de verzoekende partij meermaals werd aangemaand, gaat
de gewestelijke toezichthouder bij besluit van 20 oktober 2021 over tot het
opleggen van een bestuurlijke maatregel. Het beschikkend gedeelte van deze
maatregel bepaalt:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-7/22
“Art. 1. Aan Utexbel nv […] wordt voor de vestiging gelegen te
9600 Ronse, Ninovestraat 90 (KBO Nr. 0414.196.928) het bevel gegeven
om de lozing van afvalwater in oppervlaktewater stop te zetten, zo snel als
mogelijk en uiterlijk 15 december 2021.
Art. 2. De volgende voorwaarden moeten voldaan zijn om deze
bestuurlijke maatregelen op te heffen:
• Er vindt geen lozing meer plaats van afvalwater in oppervlaktewater en/of
Voor de lozing van afvalwater op oppervlaktewater kan een
omgevingsvergunning voorgelegd worden.”
3.9.
Tegen voormelde beslissing stelt de verzoekende partij
bestuurlijk beroep in bij de bevoegde Vlaamse minister.
3.10.
Op 25 november 2021 vindt een digitale hoorzitting plaats. Naar
aanleiding van de hoorzitting dient de verzoekende partij nog een nota in.
3.11.
Met een besluit van 13 december 2021 verklaart de Vlaamse
minister van Justitie en Handhaving, Omgeving, Energie en Toerisme het beroep
ongegrond en bevestigt zij de bestuurlijke maatregel van 20 oktober 2021.
Dit is de thans bestreden beslissing die als volgt is gemotiveerd:
“[…] Wat betreft het bestaan van een toerekenbaar milieumisdrijf
Een toezichthouder van de Omgevingsinspectie nam in het aanvankelijk
proces-verbaal van 26 januari 2021 en het navolgend proces-verbaal van
22 februari 2021 bovenvermelde vaststellingen op en concludeerde hieruit
dat er sprake is van een milieumisdrijf in hoofde van beroepsindiener.
Volgens de toezichthouder is er sprake van de exploitatie van een als
hinderlijk ingedeelde inrichting onder rubriek 3.6.3, 2° van de
indelingslijst, terwijl die rubriek in het besluit van de minister van
9 november 2018 was geweigerd, zodat er sprake was van exploitatie
zonder geldige omgevingsvergunning. Eveneens bleek uit de analyses van
de stalen dat de parameter chemisch zuurstofverbruik telkens aanzienlijk
werd overschreden Deze overschrijding werd vastgesteld ondanks het
gegeven dat het afvalwater werd verdund met regenwater.
Sinds 23 februari 2017, en dus ook op het ogenblik van de vaststellingen,
schrijft artikel 5.2.1, § 6, eerste lid van het DABM voor dat voor de
exploitatie van een ingedeelde inrichting of activiteit van de eerste of de
tweede klasse of voor de verandering ervan een omgevingsvergunning
vereist is als vermeld in artikel 6, eerste lid Omgevingsvergunningsdecreet.
Artikel 6, eerste lid Omgevingsvergunningendecreet bepaalt sinds
23 februari 2017, en dus ook op het ogenblik van de vaststellingen, dat
niemand zonder voorafgaande omgevingsvergunning een project dat is
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-8/22
onderworpen aan de vergunningsplicht mag uitvoeren, exploiteren,
verkavelen of een vergunningsplichtige verandering eraan doen.
Dit zou betekenen dat er op het ogenblik van de vaststellingen een
schending voorlag van artikelen 5.2.1, § 6 van het DABM en artikel 6 van
het Omgevingsvergunningendecreet. Deze regelgeving wordt gehandhaafd
overeenkomstig titel XVI van het DABM en de feiten zouden aldus een
milieumisdrijf vormen in de zin van het DABM.
Artikel 16.4.5, eerste lid, van het DABM bepaalt dat bestuurlijke
maatregelen kunnen worden opgelegd na de vaststelling van een
milieu-inbreuk of een milieumisdrijf ten aanzien van degene die een
milieu-inbreuk of een milieumisdrijf heeft gepleegd, alsook diegene die
opdracht heeft gegeven om handelingen te stellen die een milieu-inbreuk of
milieumisdrijf uitmaken. Artikel 16.1.2, 2° van het DABM definieert een
milieumisdrijf als een gedraging in strijd met een milieuvoorschrift dat
wordt gehandhaafd met toepassing van titel XVI van het DABM, waarop
een straf is gesteld overeenkomstig de bepalingen van diezelfde titel.
Beroepsindiener betwist dat er sprake is van een toerekenbaar
milieumisdrijf zodat verwerende partij niet rechtmatig kon overgaan tot het
opleggen van de bestreden beslissing.
[…] Over het recht op voortzetten van de exploitatie
Beroepsindiener werpt op dat zij geen milieumisdrijf inzake onvergunde
lozing begaat omdat zij gerechtigd is om verder te exploiteren op grond van
haar vorige vergunning totdat er een definitieve beslissing werd genomen
met betrekking tot de hernieuwingsaanvraag die zij had ingediend. Dit
recht op voortgezette exploitatie gold volgens beroepsindiener tot 15 juni
2021, de datum van de betekening van het cassatiearrest van de Raad van
State van 10 juni 2021.
Bij besluit van 14 augustus 2013 verleende de deputatie van de provincie
Oost-Vlaanderen een milieuvergunning aan beroepsindiener voor het
verder exploiteren en veranderen van haar textielververij, waaronder het
lozen van afvalwater met gevaarlijke stoffen van maximaal 45 m³/uur,
1.080 m³/dag en 243.000 m³/jaar in de Molenbeek via een
waterzuiveringsinstallatie (rubriek 3.6.3, 2°). Na een beperkt administratief
beroep door beroepsindiener enerzijds en een administratief beroep door
derden anderzijds, heeft de toenmalige minister op 5 mei 2014 de bestreden
milieuvergunning deels gewijzigd en voor het overige bevestigd. De
vergunning van 14 augustus 2013 werd verleend voor een termijn van
vijf jaar dus tot 14 augustus 2018.
Een
vergunningsaanvraag
voor
hernieuwing
van
een
omgevingsvergunning van bepaalde duur wordt ten vroegste vierentwintig
maanden voor de einddatum ervan aangevraagd (artikel 70, § 1, eerste lid
Omgevingsvergunningsdecreet).
Als de vergunningsaanvraag ten minste twaalf maanden voor de einddatum
van een omgevingsvergunning van bepaalde duur wordt ingediend, mag de
stedenbouwkundige handeling in stand worden gehouden of mag de
ingedeelde inrichting of activiteit verder geëxploiteerd worden na de
einddatum in afwachting van een definitieve beslissing over de aanvraag
(artikel 70, § 1, tweede lid Omgevingsvergunningsdecreet). De verdere
exploitatie in afwachting van een definitieve beslissing over de aanvraag
moet in dat geval gebeuren onder naleving van de algemene en sectorale
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-9/22
milieuvoorwaarden en de tot dan toe geldende bijzondere
milieuvoorwaarden uit de vergunning (artikel 70, § 1, derde lid
Omgevingsvergunningsdecreet).
Op 10 augustus 2017 heeft beroepsindiener een eerste aanvraag ingediend
bij de deputatie voor een omgevingsvergunning voor ‘een hernieuwing,
alsook een actualisatie qua vergunde toestand, de lozing op riolering
(collector) vanaf 14 augustus 2018, waarvoor de bestaande buffer (met
beluchting) dient aangepast te worden nl. verwijderen van de beluchting, de
aanleg van een dam in de buffer zodat deze wordt gesplitst voor een
gedeelte bedrijfsafvalwater en een gedeelte hemelwater, waarvoor
rubriek 3.6.3.2° dient vervangen te worden door rubriek 3.4.2°’. Deze
aanvraag werd onvolledig verklaard en op 24 oktober 2017 diende
beroepsindiener een volledige aanvraag in. De aanvraag van 10 augustus
2017 is dus gebeurd meer dan twaalf maanden voor de einddatum van de
omgevingsvergunning van 14 augustus 2013.
De vraag rijst vervolgens wat wordt begrepen onder een ‘definitieve
beslissing’. Artikel 2, 4° van het Omgevingsvergunningsdecreet definieert
het begrip ‘definitieve beslissing’ als volgt:
‘een beslissing waartegen geen georganiseerd administratief beroep meer
kan worden ingesteld en die, wat betreft het recht tot voortzetting van de
exploitatie van de ingedeelde inrichting of activiteit als vermeld in
artikel 70, § 1, tweede lid, en artikel 390, § 6, niet voor een eerste maal
geheel of gedeeltelijk vernietigd is door de Raad van
Vergunningsbetwistingen en voor zover de beslissingen in eerste en
tweede administratieve aanleg de verdere uitbating toelieten. Het recht op
verdere exploitatie stopt definitief wanneer de Raad van
Vergunningsbetwistingen de schorsing van de vergunning uitspreekt of na
een termijn van maximum vijf maand na de eerste uitspraak van de Raad
van Vergunningsbetwistingen’.
Uit samenlezing van voormelde artikelen volgt dat beroepsindiener enkel
aanspraak kan maken op een recht op voortzetting van de exploitatie,
indien voldaan is aan de in deze artikelen vermelde voorwaarden.
Bij besluit van 15 maart 2018 verleende de deputatie van Oost-Vlaanderen
een omgevingsvergunning aan beroepsindiener, onder meer voor de lozing
van bedrijfsafvalwater met gevaarlijke stoffen met een debiet van
maximaal 35 m³ per uur, 840 m³ per dag en 243.000 m³ per jaar in de
collector Molenbeek (rubriek 3.4.2, 2° van de indelingslijst).
In het kader van de procedure in graad van administratief beroep heeft
beroepsindiener op 7 september 2018 een wijzigingsverzoek van haar
aanvraag
ingediend
conform
artikel
64
van
het
Omgevingsvergunningsdecreet door bijkomend en tijdelijk nog verdere
lozing op de Molenbeek (oppervlaktewater) aan te vragen (rubriek 3.6.3, 2°
van de indelingslijst). Dit wijzigingsverzoek is op 10 september 2018
aanvaard en heeft het voorwerp uitgemaakt van een nieuw openbaar
onderzoek en een nieuwe adviesronde.
Bij ministerieel besluit van 9 november 2018 is aan beroepsindiener in
graad van administratief beroep een omgevingsvergunning voor
onbepaalde duur verleend voor het verder exploiteren en veranderen van
een garenververij maar werd een omgevingsvergunning uitdrukkelijk
geweigerd voor de verdere lozing van bedrijfsafvalwater met gevaarlijke
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-10/22
stoffen op de Molenbeek met een debiet van 35 m³ per uur, 840 m³ per dag
en 243.000 m³ per jaar (rubriek 3.6.3, 2° van de indelingslijst).
Nog los van de vraag of er, gelet op het feit dat de oorspronkelijke aanvraag
gebeurde voor rubriek 3.4.2, 2° en niet voor 3.6.3, 2°, wel sprake kan zijn
van een hernieuwing in de zin van artikel 70 van het
Omgevingsvergunningsdecreet, blijft de vaststelling onverlet dat de
verdere lozing van bedrijfsafvalwater met gevaarlijke stoffen op de
Molenbeek op 9 november 2018 in tweede en laatste administratieve
aanleg werd geweigerd. Deze beslissing liet aldus de verdere uitbating van
rubriek 3.6.3, 2° van de indelingslijst niet toe zodat beroepsindiener geen
beroep kon doen op het recht op verdere exploitatie conform artikelen 70 en
2, 4° van het Omgevingsvergunningsdecreet. Zelfs in de hypothese dat er al
sprake zou geweest zijn van een hernieuwing op dit punt, kan er met andere
woorden, gelet op de weigering van de verdere lozing in laatste
administratieve aanleg, geen sprake meer zijn van een recht tot voortzetting
van de exploitatie. Dit recht geldt enkel voor zover de beslissingen in eerste
en tweede administratieve aanleg de verdere uitbating toelieten, wat voor
de lozing in de Molenbeek (rubriek 3.6.3, 2° van de indelingslijst) niet het
geval is.
De omstandigheid dat beroepsindiener een schorsings- en
vernietigingsberoep
heeft
ingesteld
bij
de
Raad
voor
Vergunningsbetwistingen, dat werd verworpen bij arresten van
respectievelijk 9 april 2019 en 10 september 2020, en naderhand ook
cassatieberoepen tegen deze arresten heeft ingesteld, die eveneens werden
verworpen door de Raad van State bij arresten van 5 december 2019 en
10 juni 2021, laat de vaststelling onverlet dat de verdere lozing van
bedrijfsafvalwater met gevaarlijke stoffen op de Molenbeek werd
geweigerd op 9 november 2018 en dat beroepsindiener sinds die datum niet
kon terugvallen op een recht tot voortzetting van de exploitatie.
Bovendien gaf de beroepsindiener zelf aan in haar verzoekschrift tot
schorsing van 21 december 2018 tegen het ministerieel besluit van
9 november 2018 bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen -om de
spoedeisendheid van haar vordering te staven- dat zij niet inziet hoe zij
gebruik zou kunnen maken van de voordeelsregeling van artikel 2, 4° van
het Omgevingsvergunningsdecreet juncto artikel 70, §1, tweede lid en
artikel 390, §6 van het Omgevingsvergunningsdecreet.
Zelfs als de foutieve hypothese van beroepsindiener gevolgd wordt, moet
vastgesteld worden dat beroepsindiener op het ogenblik van het opleggen
van de bestuurlijke maatregel op 20 oktober 2021 niet over een geldige
vergunning beschikte voor de lozing van afvalwater in oppervlaktewater.
Op het ogenblik van het nemen van de bestuurlijke maatregel is er aldus
hoe dan ook sprake van een milieumisdrijf, en hoe dan ook van het steeds
maar verder onrechtmatig lozen van afvalwater in oppervlaktewater.”
IV. Ontvankelijkheid van het beroep
Exceptie nopens het in rechte vereiste belang
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-11/22
De verwerende partij werpt op dat de verzoekende partij met het
voorliggende beroep een onwettig belang nastreeft. Zij stelt dat er geen uitvoerbare
vergunning voorhanden is voor het lozen van bedrijfsafvalwater met gevaarlijke
stoffen
in
oppervlaktewater
(de
Molenbeek),
zodat
het
voorliggende
annulatieberoep er louter op gericht is om een onwettige exploitatie langer in stand
te houden.
In de memorie van wederantwoord stelt de verzoekende partij
dat haar toestand niet vergelijkbaar is met een inrichting die over geen enkele
vergunning beschikt, dat zij daarentegen wel over een (voorwaardelijke)
omgevingsvergunning van 9 november 2018 beschikt waarvan het voorwerp onder
meer betrekking heeft op het lozen van bedrijfsafvalwater op de collector
Molenbeek, zodat het verwijt dat zij een onwettige toestand zou willen bestendigen
niet opgaat. Bovendien wordt zij geconfronteerd met een “hardnekkige weigering”
vanwege Aquafin om medewerking te verlenen aan het afleveren van een
rechtsgeldig saneringscontract. Hetgeen zij in wekelijkheid nastreeft, is dat zij haar
omgevingsvergunning van 9 november 2018 integraal zou kunnen gebruiken. Ten
gevolge van de bestreden bestuurlijke maatregel is dit evenwel onmogelijk,
aangezien de uitvoering van die maatregel meebrengt dat de exploitatie van de
vergunde onderdelen van de inrichting, waarvoor de lozing noodzakelijk is, ook
moet worden stopgezet. De bestuurlijke maatregel wordt opgelegd zonder
rekening te houden met deze specifieke situatie.
Ondergeschikt meent de verzoekende partij dat de volgende
prejudiciële vraag moet worden voorgelegd aan het Grondwettelijk Hof:
“Schendt artikel 19, eerste lid van de Gecoördineerde wetten op de Raad
van State, op grond waarvan een verzoeker moet blijken van een
benadeling of van een belang teneinde een vordering tot nietigverklaring
van een beslissing tot bestuurlijke maatregel op ontvankelijke wijze in te
stellen, de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in samenhang gelezen met
artikel 9.3 Verdrag van Aarhus, artikel 6.1 EVRM en artikel 13 Grondwet,
in zoverre die verzoeker het rechtens vereist belang en bijgevolg de toegang
tot de rechter wordt ontzegd wanneer hij de vernietiging nastreeft van een
bestuurlijke maatregel bestaande uit de stopzetting van een vermeend
onvergunde lozing ten aanzien van en met impact op een vergunde
inrichting, waardoor hij gelijk wordt gesteld met een exploitant die zich
verzet tegen een bestuurlijke maatregel ten aanzien van een inrichting
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-12/22
waarvan vaststaat dat ze niet vergund is en wiens belang daarom als
ongeoorloofd wordt gekwalificeerd?”
De verzoekende partij beklemtoont in haar laatste memorie dat
enkel het eerste onderdeel van het eerste middel in het auditoraatsverslag werd
onderzocht en dat dit onderzoek onvoldoende is om te besluiten dat “er een
milieumisdrijf voorlag dat aanleiding gaf tot een bestuurlijke maatregel” en dat “er
een werkelijk onderzoek ten gronde is gebeurd dat voldoet aan de vereisten van het
recht op toegang tot de rechter”. Daarenboven herinnert de verzoekende partij
eraan dat het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de fundamentele
vrijheden (hierna: EVRM) vereist dat het recht op toegang tot de rechter praktisch
en effectief moet zijn, wat ondermeer inhoudt dat “de partijen over de concrete
mogelijkheid moeten beschikken om hun geschil aan de rechter voor te leggen en
een beslissing ten gronde te krijgen over dit geschil”. Ook wijst zij erop dat,
hoewel de bestreden bestuurlijke maatregel werd uitgevoerd en de lozing werd
stopgezet, zij er een geoorloofd belang bij heeft om de wettigheid van die
maatregel te laten controleren. Tot slot licht zij de “meest recente ontwikkelingen
in het dossier” toe, met name het door het departement Omgeving ambtshalve
ingediend
verzoek
tot
bijstelling
van
de
milieuvoorwaarden
van
de
omgevingsvergunning van 9 november 2018. Die recente ontwikkelingen zouden
aantonen dat “een aansluiting op de collector en de RWZI niet noodzakelijk is,
maar dat evengoed kan geopteerd worden voor hetzij een tijdelijke afvoer van het
water, hetzij een tijdelijke volledige zuivering (= vergunningsplichtig), hetzij een
gehele of gedeeltelijke afkoppeling van het afvalwater van site Snoecklaan”. Uit
een en ander volgt volgens de verzoekende partij dat “met het aspect lozing geen
rekening kon worden gehouden in het kader van de beoordeling van het
(voortgezet) exploitatierecht”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-13/22
Beoordeling
De exceptie kan slechts worden beoordeeld na, minstens een
gedeeltelijk, onderzoek van het eerste middel.
V. Onderzoek van het eerste middel
Standpunt van de partijen
In een eerste middel wordt de schending aangevoerd van
artikel 6 EVRM, van de artikelen 6 en 70, § 1, iuncto 2, 4°, OVD, van de
artikelen 5.2.1, 5.4.9 iuncto 5.4.2, 16.1.2, 2°, 16.3.25 en 16.4.5 DABM, van de
artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke
motivering van de bestuurshandelingen’ en van het materiëlemotiveringsbeginsel,
alsook van het zorgvuldigheidsbeginsel, het redelijkheidsbeginsel en het
vertrouwensbeginsel. Tevens wordt het ontbreken van de rechtens vereiste
feitelijke en juridische grondslag aangevoerd.
In het eerste middelonderdeel stelt de verzoekende partij dat
artikel 70 OVD waardoor zij de ingedeelde inrichting of activiteit verder mag
exploiteren na de einddatum van de lopende vergunning in afwachting van een
definitieve beslissing over de hernieuwingsaanvraag, mede van toepassing is op de
lozing van het bedrijfsafvalwater in het oppervlaktewater van de Molenbeek. Zij
refereert in dit verband aan de milieuvergunning van 14 augustus 2013 waarbij
toelating werd verleend voor het lozen van het bedrijfsafvalwater in het
oppervlaktewater van de Molenbeek en zij wijst erop dat zij tijdig om de
hernieuwing van deze vergunning heeft verzocht. Vervolgens zet zij uiteen dat
deze hernieuwingsaanvraag in graad van bestuurlijk beroep heeft geleid tot de
omgevingsvergunning van 9 november 2018, waartegen jurisdictionele beroepen
werden ingesteld die definitief werden beslecht met het cassatiearrest van de Raad
van State nr. 250.848 van 10 juni 2021. Die datum vormt volgens de verzoekende
partij het eindpunt van de procedure tot hernieuwing van de lopende vergunning.
Zij besluit dat de lozing in het oppervlaktewater van de Molenbeek vergund was tot
15 juni 2021, de dag waarop het voormelde cassatiearrest haar werd betekend. In
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-14/22
zoverre de processen-verbaal en het bestreden besluit steunen op de periode
voorafgaand aan laatstgenoemde datum, zijn zij naar het oordeel van de
verzoekende partij in strijd met het gunstregime van artikel 70, § 1, tweede lid,
OVD. Het in de bestreden beslissing ingenomen standpunt dat dit gunstregime niet
van toepassing is op het tijdelijk verder lozen van het bedrijfsafvalwater in de
Molenbeek, berust volgens de verzoekende partij op een verkeerde lezing van de
artikelen 2, 4°, en 70, § 1, tweede lid, OVD. De decretale omschrijving van het
begrip ‘definitieve beslissing’ bevat immers geen enkele vereiste inzake het
vergund zijn van alle onderdelen van de aanvraag tot hernieuwing.
In geval zou worden geoordeeld dat zij geen recht kon laten
gelden op de verdere exploitatie omdat de lozing in het oppervlaktewater van de
Molenbeek werd geweigerd bij de vergunningsbeslissing van 9 november 2018,
meent de verzoekende partij dat aan het Grondwettelijk Hof de volgende
prejudiciële vraag moet worden gesteld:
“Schenden de artikelen 70, §1, tweede lid en 2, 4° van het Decreet van
25 april 2014 betreffende de omgevingsvergunning, in die zin
geïnterpreteerd dat het recht op instandhouding van de stedenbouwkundige
handelingen en verdere exploitatie van de ingedeelde inrichtingen of
activiteiten in geval van tijdige indiening van een hernieuwingsaanvraag
enkel geldt wanneer álle bij de hernieuwing aangevraagde handelingen,
inrichtingen en activiteiten in eerste en laatste administratieve aanleg
worden vergund, de artikelen 10 en 11 van de Grondwet en het daarin
verankerde gelijkheids- en non-discriminatiebeginsel, in zoverre de
letterlijke tekst van artikel 2, 4° OVD enkel vereist dat de beslissingen in
eerste en tweede administratieve aanleg m.b.t. de hernieuwingsaanvraag de
verdere uitbating toelieten en dus niet dat ook alle onderdelen van die
uitbating worden toegelaten?”
De verzoekende partij ontwaart meer bepaald een ongelijkheid
tussen enerzijds de categorie van exploitanten wier verdere uitbating wordt
toegelaten in het kader van de hernieuwingsaanvraag waarbij alle onderdelen van
die uitbating worden vergund en, anderzijds de categorie van exploitanten wier
verdere
uitbating
eveneens
wordt
toegelaten
in
het
kader
van
de
hernieuwingsaanvraag, maar waarbij een of meerdere onderdelen of activiteiten
van de uitbating worden geweigerd. Beide categorieën zijn volgens haar
vergelijkbaar in de zin dat het in de beide gevallen gaat over de verdere exploitatie
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-15/22
van de inrichting. Echter wordt de exploitant wiens uitbating wordt toegelaten met
uitsluiting van een of meerdere onderdelen, bijvoorbeeld de weigering van de
lozing van het bedrijfsafvalwater, de facto geconfronteerd met de onmogelijkheid
om de exploitatie effectief verder te zetten indien dat onderdeel van
doorslaggevend belang is. In casu kan er geen sprake zijn van de exploitatie van de
inrichting als het afvalwater niet geloosd kan worden. Door het gunstregime zo te
interpreteren dat de exploitatie enkel kan worden voortgezet wanneer alle
onderdelen van de inrichting vergund zijn, wordt het regime voor een bepaalde
categorie van exploitanten een lege doos omdat een inrichting die de jure wordt
toegelaten de facto toch verplicht is de activiteiten stop te zetten in afwachting van
de volledige afwikkeling van de hernieuwingsaanvraag.
De verwerende partij werpt in de eerste plaats op dat het
middelonderdeel niet tot de nietigverklaring van de bestreden beslissing kan leiden
omdat de gebeurlijke gegrondheid ervan geen afbreuk kan doen aan de vaststelling
dat de verzoekende partij op het ogenblik dat de bestuurlijke maatregel werd
opgelegd niet over een geldige vergunning beschikte voor de lozing van afvalwater
in oppervlaktewater.
Ten gronde zet de verwerende partij uiteen dat bij ministerieel
besluit van 9 november 2018 de omgevingsvergunning voor de verdere lozing van
bedrijfsafvalwater in de Molenbeek uitdrukkelijk werd geweigerd, dat in de
bestreden beslissing wordt vastgesteld dat de verzoekende partij sedert die datum
in geen geval kon terugvallen op een recht op voortzetting van haar exploitatie en
dat de kritiek met betrekking tot de tijdigheid van de hernieuwingsaanvraag en de
gelding in de tijd van het gunstregime van artikel 70 OVD gericht is tegen
overtollige motieven. Voorts mist de opvatting van de verzoekende partij dat het
voor de toepassing van het recht tot voortzetting volstaat dat een vergunning voor
de inrichting werd verleend ook al dekt die vergunning niet alle onderdelen of
activiteiten, juridische grondslag.
Met betrekking tot de ontvankelijkheid van het middel laat de
verzoekende partij in haar memorie van wederantwoord nog gelden dat de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-16/22
omstandigheid dat zij vanaf 15 juni 2021 niet langer over een vergunning beschikt
voor de lozing in oppervlaktewater enkel de grondslag kan vormen voor het
opleggen van een bestuurlijke maatregel wanneer zulks gepaard gaat met het
bestaan van de materiële en de morele component van een milieumisdrijf.
Ten gronde betoogt zij nog dat het loutere feit dat één rubriek
werd geweigerd de verdere uitbating van de betrokken inrichting niet in de weg
heeft gestaan. Artikel 2, 4°, OVD bevat geen enkele vereiste inzake het vergund
zijn van alle onderdelen van de hernieuwingsaanvraag. De verzoekende partij
meent dat zij kon genieten van de gunstregeling van artikel 70, § 1, tweede lid,
OVD
in
afwachting
van
een
definitieve
beslissing
over
haar
hernieuwingsaanvraag. Dat de hernieuwingsaanvraag oorspronkelijk voor een
andere rubriek gebeurde is niet van belang, gelet op het wijzigingsverzoek dat
werd ingediend. Dit wijzigingsverzoek werd aanvaard en werd onderworpen aan
een openbaar onderzoek en een adviesronde. Ten slotte benadrukt de verzoekende
partij het belang van de gesuggereerde prejudiciële vraag. Het gunstregime
zodanig interpreteren dat het alleen mag worden toegepast per rubriek zou dat
regime in werkelijkheid volledig onwerkdadig maken. Het stopzetten van één
rubriek kan, zoals in dit geval, gevolgen hebben voor de volledige exploitatie, in
welk geval het gunstregime helemaal geen voordeel voor een exploitant zou
kunnen opleveren. Op die manier wordt afbreuk gedaan aan de bedoeling van de
decreetgever om onevenredige gevolgen voor een exploitant te voorkomen door
een tijdelijke voortzetting van de exploitatie van de betrokken inrichting toe te
laten.
Beoordeling
Het middelonderdeel wordt onderzocht in het licht van het,
desnoods ambtshalve, te verrichten onderzoek naar de ontvankelijkheid van het
annulatieberoep. Bij dat onderzoek kan worden voorbijgegaan aan de exceptie die
de verwerende partij opwerpt ten aanzien van de ontvankelijkheid van het middel.
Overeenkomstig artikel 16.4.5 DABM kunnen “[n]a de
vaststelling van een milieu-inbreuk of milieumisdrijf [...] bestuurlijke maatregelen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-17/22
worden opgelegd”. Volgens artikel 16.1.2, 2°, DABM moet onder milieumisdrijf
worden verstaan: “een gedraging, in strijd met een voorschrift dat wordt
gehandhaafd met toepassing van deze titel, waarop een straf is gesteld
overeenkomstig de bepalingen van deze titel”.
Blijkens de memorie van toelichting bij het ontwerp van decreet
tot aanvulling van het decreet van 5 april 1995 houdende algemene bepalingen
inzake
milieubeleid
met
een
titel
XVI
‘Toezicht,
handhaving
en
veiligheidsmaatregelen’, dat later het decreet van 21 december 2007 is geworden,
is het bij bestuurlijke maatregelen “niet zozeer de bedoeling om de overtreder in
persoon te raken, dan wel om een einde te stellen aan een milieu-inbreuk of
milieumisdrijf, zijn gevolgen geheel of gedeeltelijk ongedaan te maken en
herhaling ervan te voorkomen”, kunnen “bestuurlijke maatregelen […] volledig
onafhankelijk van strafsancties worden genomen”, kan een bestuurlijke maatregel
aangezien ze “geen sanctie is in de strafrechtelijke betekenis van het woord, […]
niet het voorwerp uitmaken van een genademaatregel met toepassing van
artikel 110 van het gecoördineerde Grondwet” en zijn “de bepalingen van het
Wetboek van Strafvordering nopens de uitwissing van veroordelingen en het
herstel in eer en rechten in strafzaken [evenmin] hierop van toepassing” (Parl.St.
Vl.Parl., nr. 1249/1, 2006-2007, 14).
Bestuurlijke maatregelen zijn aldus gericht op de bescherming
en het herstel van het leefmilieu en hebben geen repressief of bestraffend oogmerk.
Derhalve
kan
de
persoon
aan
wie
een
bestuurlijke
herstelmaatregel wordt opgelegd, zich niet beroepen op de strafrechtelijke
rechtvaardigings- en schulduitsluitingsgronden. De bestuurlijke maatregel strekt
immers niet tot sanctionering of bestraffing van het milieumisdrijf als dusdanig.
Artikel 70, § 1, OVD bepaalt:
“De hernieuwing van een omgevingsvergunning die of van een gedeelte
ervan dat voor bepaalde duur is verleend, kan op zijn vroegst 24 maanden
voor de einddatum van de omgevingsvergunning aangevraagd worden.
Als de vergunningsaanvraag ten minste twaalf maanden voor de einddatum
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-18/22
van een omgevingsvergunning van bepaalde duur wordt ingediend, mag de
stedenbouwkundige handeling in stand worden gehouden of mag de
ingedeelde inrichting of activiteit verder geëxploiteerd worden na de
einddatum in afwachting van een definitieve beslissing over de aanvraag.
De exploitatie gebeurt onder naleving van de algemene en sectorale
milieuvoorwaarden en de tot dan toe geldende bijzondere
milieuvoorwaarden uit de vergunning.”
Onder ‘definitieve beslissing’ moet overeenkomstig artikel 2,
eerste lid, 4°, van hetzelfde decreet worden verstaan:
“een beslissing waartegen geen georganiseerd administratief beroep meer
kan worden ingesteld en die, wat betreft het recht tot voortzetting van de
exploitatie van de ingedeelde inrichting of activiteit als vermeld in
artikel 70, § 1, tweede lid, en artikel 390, § 6, niet voor een eerste maal
geheel of gedeeltelijk vernietigd is door de Raad van
Vergunningsbetwistingen en voor zover de beslissingen in eerste en tweede
administratieve aanleg de verdere uitbating toelieten. Het recht op verdere
exploitatie stopt definitief wanneer de Raad van Vergunningsbetwistingen
de schorsing van de vergunning uitspreekt of na een termijn van maximum
vijf maand na de eerste uitspraak van de Raad van
Vergunningsbetwistingen.”
Bij ministerieel besluit van 9 november 2018 werd de
vergunning voor het tijdelijk verder lozen van bedrijfsafvalwater in de Molenbeek
uitdrukkelijk geweigerd. Het betreft het uitvoeren van een activiteit die
overeenkomstig rubriek 3.6.3, 2°, van de indelingslijst bij het besluit van de
Vlaamse regering van 6 februari 1991 ‘houdende vaststelling van het Vlaams
reglement betreffende de milieuvergunning’ (Vlarem I) niet uitgeoefend mag
worden zonder voorafgaande vergunning. Tegen dit ministerieel besluit stond geen
georganiseerd bestuurlijk beroep meer open. Evenmin is er wat betreft het recht tot
voortzetting van de exploitatie van de ingedeelde inrichting of activiteit sprake van
een gedeeltelijke of gehele vernietiging door de RvVb. De vergunningsbeslissing
van 9 november 2018 moet, overeenkomstig de begripsomschrijving van artikel 2,
eerste lid, 4°, OVD, bijgevolg als definitief worden aangemerkt.
Het enkele feit dat de verzoekende partij tijdig een
hernieuwingsaanvraag heeft ingediend van de milieuvergunning van 14 augustus
2013 impliceert niet dat zij met toepassing van artikel 70, § 1, tweede lid, OVD de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-19/22
volledige inrichting, met inbegrip van het lozen van het bedrijfsafvalwater in
oppervlaktewater, mocht voortzetten tot 10 juni 2021, datum waarop de Raad van
State uitspraak heeft gedaan over het cassatieberoep van de verzoekende partij
tegen het arrest van de RvVb van 10 september 2020. De aangehaalde bepaling, die
niet alleen betrekking heeft op de inrichting als dusdanig maar ook op welbepaalde
activiteiten ervan, laat immers de verdere exploitatie niet toe van een activiteit
waarvoor de vergunning uitdrukkelijk werd geweigerd door een definitieve
beslissing in de zin van artikel 2, eerste lid, 4°, OVD. De omstandigheid dat voor
de overige onderdelen van de inrichting wel een (omgevings)vergunning werd
verleend, brengt niet mee dat de activiteiten waarvoor de vergunning uitdrukkelijk
werd geweigerd, in weerwil van het principiële verbod om niet vergunde
handelingen of activiteiten zonder toelating aan te vatten of voort te zetten, alsnog
mogen plaatsvinden omdat zij noodzakelijk zouden zijn voor de normale
exploitatie van de inrichting.
De door de verzoekende partij gesuggereerde prejudiciële vraag
berust op de foutieve rechtsopvatting dat het door artikel 70, § 1, tweede lid, OVD
toegekende recht om de ingedeelde inrichting of de activiteiten verder te
exploiteren enkel zou gelden “wanneer álle bij de hernieuwing aangevraagde
handelingen, inrichtingen en activiteiten in eerste en laatste administratieve aanleg
worden vergund”. De betrokken vraag moet derhalve niet ter beantwoording aan
het Grondwettelijk Hof worden voorgelegd.
Het eerste onderdeel van het eerste middel is ongegrond.
De ongegrondheid van het eerste onderdeel van het eerste middel
brengt mee dat de verzoekende partij uit het bepaalde van artikel 70, § 1,
tweede lid, OVD geen recht kon putten om het lozen van bedrijfsafvalwater in de
Molenbeek (tijdelijk) voort te zetten.
Het beroep waarmee wordt beoogd bestuurlijke maatregelen af
te wenden ten aanzien van een activiteit waarvan vaststaat dat ze niet vergund is,
strekt in werkelijkheid tot de instandhouding van een onwettige toestand. De
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-20/22
verzoekende partij beschikt bijgevolg niet over het wettig vereiste belang bij haar
vordering. Het afwijzen door de rechter van een voor hem gebrachte zaak die enkel
een ongeoorloofd belang kan dienen, doet allerminst blijken van een formalistische
of te strikte opvatting van de belangvereiste die op onevenredige wijze afbreuk zou
doen aan het recht op toegang tot de rechter. Bij het door artikel 6, eerste lid, OVD
ingestelde verbod om een vergunningsplichtige activiteit zonder voorafgaande
(omgevings)vergunning uit te voeren of verder te zetten maakt de wetgever
overigens geen onderscheid tussen onvergunde inrichtingen en onvergunde
activiteiten die onderdeel zijn van een voor het overige vergunde inrichting.
Bovendien heeft het ontvankelijkheidsdebat in wezen betrekking op de wijze
waarop de Raad van State het begrip ‘belang’ concreet invult en niet op een
ongelijkheid die zou voortvloeien uit de tekst van artikel 19, eerste lid, van de
wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. Het komt dus aan
de Raad van State zelf toe zich hierover uit te spreken. Er is dan ook geen reden om
de door de verzoekende partij gesuggereerde prejudiciële vraag aan het
Grondwettelijk Hof voor te leggen.
Het
eventueel
gegrond
bevinden
van
het
tweede
en
derde onderdeel van het middel, waarin respectievelijk wordt aangevoerd dat het
voorwerp van de op 9 november 2018 verleende omgevingsvergunning mede
betrekking heeft op het lozen van het bedrijfsafvalwater in de collector Molenbeek
en dat er geen sprake is van een milieumisdrijf omdat de feiten om meerdere
redenen niet toerekenbaar zijn aan de verzoekende partij, zou geen afbreuk doen
aan deze vaststelling. Immers heeft de bestreden bestuurlijke maatregel enkel
betrekking op het lozen van bedrijfsafvalwater in oppervlaktewater, zodat het
beweerd bestaan van een vergunning voor het lozen van het afvalwater in de
collector Molenbeek geen enkele relevantie vertoont. Voor het overige kan
verwezen worden naar hetgeen reeds werd gesteld in randnummer 12. Bijgevolg is
er ook geen reden om met betrekking tot die middelonderdelen een
onderzoeksmaatregel te bevelen.
Het beroep is niet ontvankelijk.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-21/22
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van
22 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is
aan de verwerende partij.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op drie mei tweeduizend vierentwintig, door
de Raad van State, VIIe kamer, samengesteld uit:
Carlo Adams,
kamervoorzitter,
Peter Sourbron,
staatsraad,
Frédéric Vanneste,
staatsraad,
bijgestaan door
Elisabeth Impens,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Elisabeth Impens
Carlo Adams
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.691
VII-41.303-22/22