Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.862 (2024-05-27)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 259.862 van 27 mei 2024 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu
en aanverwante aangelegenheden - Varia (ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu) Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 259.862 van 27 mei 2024
in de zaak A. 237.944/X-18.296
In zake :
D.V.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Luc De Meyere
kantoor houdend te 9000 Gent
Koning Albertlaan 165
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Isabelle Cooreman
kantoor houdend te 1082 Brussel
Keizer Karellaan 586, bus 9
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 16 december 2022, strekt tot de
nietigverklaring van de beslissing d.d. 20 oktober 2022 van het agentschap
Onroerend Erfgoed, verleend door [G. C.], afdelingshoofd Beheer bij het
agentschap Onroerend Erfgoed.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en verzoeker heeft een memorie van wederantwoord ingediend.
Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een verslag
opgesteld.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.862
X-18.296-1/8
Verzoeker heeft een laatste memorie ingediend. De verwerende
partij heeft een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 19 april 2024.
Staatsraad David D’Hooghe heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Robbe Schelfaut, die loco advocaat Luc De Meyere
verschijnt voor de verzoekende partijen, en advocaat Joeri Leten, die loco
advocaat Isabelle Cooreman verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoekers hebben bij notariële akte van 12 november 2020 het
eigendom verworven van een duplex-loft in Loods 23 aan de Voorhaven te Gent.
In de notariële akte is de volgende clausule opgenomen: “De
koper verklaart in aanmerking te komen voor de verlaagde registratierechten in
toepassing van artikel 2.9.4.2.10 van de Vlaamse Codex Fiscaliteit”.
Artikel 2.9.4.2.10 van het decreet ‘houdende de Vlaamse Codex
Fiscaliteit’ van 13 december 2013 (hierna : “Vlaamse Codex Fiscaliteit”) voorziet
in een verlaagd verkooprechttarief voor de verkrijging van een beschermd
monument, voor zover het verschil tussen het gewoon tarief van het verkooprecht
en het verlaagd tarief geïnvesteerd wordt “in beheersmaatregelen, werkzaamheden
of diensten die noodzakelijk zijn voor het behoud of de herwaardering van
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.862
X-18.296-2/8
erfgoedkenmerken en -elementen van het beschermde monument”, mits die
opgenomen zijn in een goedgekeurd beheersplan.
De notariële akte van 12 november 2020 maakt ook melding van
het bestaan van een reeds goedgekeurd beheersplan voor het behoud van de
staalstructuur.
3.2.
Op 20 oktober 2022 beslist het agentschap Onroerend Erfgoed:
“U maakte bij de aankoop van uw eigendom, gelegen aan de
Voorhavenlaan 37 in Gent, gebruik van de vermindering verkooprecht voor
het beschermde monument ‘Voorhaven: metalen structuren van
havenloodsen 22 en 23’.
Kort na de aankoop ontving u van ons een informatieve brief waarin wij
aangaven welke voorwaarden hieraan verbonden zijn.
Van de havenloods is alleen de metaalstructuur beschermd als monument.
U kan het verkregen voordeel enkel investeren in de privatieve delen van
het beschermde monument. In dit geval zijn die privatieve delen niet
beschermd, waardoor u niet in staat bent om het voordeel te investeren. We
motiveren dit hieronder in detail.
- Motivatie waarom de vermindering niet correct is toegepast
Volgens het beschermingsbesluit van 20 november 1996 is enkel de
metaalstructuur van de havenloods beschermd. Deze metaalstructuur hoort
tot de gemeenschappelijke delen van het appartementencomplex.
Gemeenschappelijke delen van een appartementsgebouw, zijn elementen
die bijdragen en ten dienste staan van alle privatieve kavels en die
bijgevolg in gedwongen mede-eigendom toebehoren aan alle
mede-eigenaars. Zo behoren de volgende elementen bijvoorbeeld tot de
gemeenschappelijke delen van een appartementsgebouw: funderingen en
betonnen constructie, gewelven, ruwbouw, alle dragende muren, alle
dragende constructies. Tot de gemeenschappelijke delen kunnen ook die
elementen behoren die volgens de statuten tot de gemeenschappelijke delen
behoren.
Op basis van voorgaande omschrijving, is de metaalstructuur een element
dat behoort tot de gemeenschappelijke delen.
Op het attest verleend door architect [F. C.] van 20/09/2018 staat
bovendien letterlijk vermeld: ‘Hiermee bevestig ik...dat voor... euro aan
restauratiewerken uitgevoerd worden aan de als Monument beschermde
staalstructuur van de loods 23 Voorhavenlaan Gent, te herverdelen pro rata
van de breukdelen woonlofts/kantoren’.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.862
X-18.296-3/8
Deze laatste zin wijst er op dat het om een als monument beschermde
metaalstructuur gaat die een gemeen deel uitmaakt van de mede-eigendom.
Anders zou er immers geen herverdeling van de kosten gebeuren pro rata
de breukdelen van de woonlofts/kantoren (privatieve kavels). Het is
namelijk zo dat elke privatieve kavel dient bij te dragen in de kosten van de
gemene delen overeenkomstig zijn onverdeeld aandeel in de gemene delen.
Die bijdrage in de kosten verandert het juridisch statuut van de
metaalstructuur niet: deze structuur wordt geen privatief deel, maar blijft
een gemeenschappelijk deel in de mede-eigendom.
Bij de aankoop van een privatieve kavel in een mede-eigendom, kan de
verkrijger
het
verkregen
voordeel
enkel
investeren
voor
werkzaamheden/diensten/beheersmaatregelen die noodzakelijk zijn voor
het behoud of de herwaardering van erfgoedkenmerken en -elementen aan
zijn privatieve kavel.
2. Terugvordering van het verkregen voordeel
U kan het verkregen voordeel dus enkel investeren in de privatieve delen
van het beschermde monument.
In dit geval zijn die privatieve delen niet beschermd, waardoor u het
voordeel niet kan investeren. Wij moeten daarom het verkregen voordeel
terugvorderen.
Met deze brief vraagt het Vlaams Gewest dan ook de terugbetaling van de
verkregen subsidie op het rekeningnummer […].
De afrekening is als volgt: […]
Wij zullen bij alle eigenaars die gebruik maakten van de vermindering
verkooprecht voor het beschermde monument ‘Voorhaven: metalen
structuren van havenloodsen 22 en 23’ het verkregen voordeel
terugvorderen. […].”
Dit is het bestreden besluit.
IV. Rechtsmacht van de Raad van State
Standpunt van de partijen
De verwerende partij werpt in eerste instantie op dat het
voorliggend geschil de toepassing van de belastingwet betreft, en dat,
overeenkomstig artikel 569, 32°, van het Gerechtelijk Wetboek, uitsluitend de
rechtbank van eerste aanleg ter zake bevoegd is. In navolging van het
auditoraatsverslag argumenteert de verwerende partij in de laatste memorie ook dat
huidig beroep in werkelijkheid een geschil over subjectieve rechten tot voorwerp
heeft.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.862
X-18.296-4/8
Verzoekers houden voor dat de bestreden beslissing in
werkelijkheid de toekenning van een subsidie betreft, en dat het dus niet gaat om
een geschil over de toepassing van de belastingwet. Verzoekers voeren verder aan
dat het agentschap Onroerend Erfgoed bij het nemen van de bestreden beslissingen
over een discretionaire bevoegdheid beschikt, zodat er van een geschil omtrent een
subjectief recht geen sprake kan zijn.
Beoordeling
In ’s Raads arrest nr. 258.060 van 30 november 2023 werd over
de rechtsmacht van de Raad van State als volgt geoordeeld:
“6. Uit de artikelen 144, eerste lid, en 145 van de Grondwet volgt dat de
geschillen over subjectieve rechten – altijd, wat de in eerstgenoemde
bepaling bedoelde geschillen over burgerlijke rechten betreft en in
principe, wat de geschillen over politieke rechten betreft – tot de
rechtsmacht van de hoven en rechtbanken behoren. Onder voorbehoud van
een toewijzing van bevoegdheid inzake politieke rechten, is de Raad van
State dan ook zonder rechtsmacht om kennis te nemen van beroepen en
vorderingen waarvan het werkelijke en rechtstreekse voorwerp een geschil
over subjectieve rechten betreft.
Opdat er sprake zou zijn van een vordering op grond van een subjectief
recht, en dus van een gebrek aan rechtsmacht van de Raad van State, is
vereist dat de verzoekende partij zich beroept op een welbepaalde
juridische verplichting die een regel van objectief recht rechtstreeks aan
een derde oplegt en bij de nakoming waarvan de verzoekende partij belang
heeft. Om zich ten aanzien van een overheid op een subjectief recht te
kunnen beroepen is het noodzakelijk dat de bevoegdheid van de overheid
gebonden is. De Raad van State heeft aldus geen rechtsmacht indien de
overheid vaststelt dat een betrokkene wel of niet voldoet aan de wettelijke
en reglementaire voorwaarden om aanspraak te maken op een welbepaald
recht.
7. De bestreden beslissingen kaderen in het a posteriori nazicht door het
agentschap Onroerend Erfgoed of effectief werd voldaan aan de
voorwaarden, vermeld in artikel 2.9.4.2.10, §2, 1°, van de Vlaamse Codex
Fiscaliteit.
Artikel 2.9.4.2.10, § 1en § 2, van de Vlaamse Codex Fiscaliteit luidt:
Ԥ 1. Het tarief, vermeld in artikel 2.9.4.1.1, wordt gehalveerd voor
verkrijgingen onder bezwarende titel bij authentieke akte van de
geheelheid eigendom van een beschermd monument als vermeld in
artikel 2.1, 16°, van het Onroerenderfgoeddecreet van 12 juli 2013,
met uitzondering van ruilovereenkomsten die onder de toepassing
vallen van artikel 2.9.7.0.2.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.862
X-18.296-5/8
§ 2. Voor de toepassing van het verlaagde tarief, vermeld in
paragraaf 1, moeten de volgende voorwaarden vervuld zijn:
1° de verkrijgers verbinden zich ertoe dat minstens het bedrag dat
overeenkomt met het verschil tussen het verkooprecht, geheven met
toepassing van paragraaf 1, en het verkooprecht, verschuldigd bij
gebrek aan toepassing van hetzelfde artikel, binnen vijf jaar vanaf
de datum van de authentieke akte van verkrijging geïnvesteerd
wordt in beheersmaatregelen, werkzaamheden of diensten die
noodzakelijk zijn voor het behoud of de herwaardering van
erfgoedkenmerken en -elementen van het beschermde monument,
vermeld in artikel 2.1, 16°, van het Onroerenderfgoeddecreet van
12 juli 2013. De voormelde beheersmaatregelen, werkzaamheden
of diensten dienen opgenomen te zijn in een goedgekeurd
beheersplan als vermeld in punt 2°, dat geldig is bij de aanvang van
de voormelde beheersmaatregelen, werkzaamheden of diensten;
2° voor het beschermde monument, vermeld in artikel 2.1, 16°, van
het Onroerenderfgoeddecreet van 12 juli 2013, is er een
goedgekeurd beheersplan of zal een beheersplan opgemaakt
worden conform hoofdstuk 8 van het Onroerenderfgoeddecreet van
12 juli 2013 en hoofdstuk 8 van het Onroerenderfgoedbesluit van
16 mei 2014. Het beheersplan is goedgekeurd of zal worden
goedgekeurd door het agentschap, vermeld in artikel 2.1, 2°, van
het Onroerenderfgoeddecreet van 12 juli 2013;
3° de verkrijgers voldoen aan de verplichting, vermeld in
artikel 3.12.3.0.1, § 1 en § 3, vierde lid.’
Het nazicht door het agentschap Onroerend Erfgoed is geregeld door
artikel 10.5.2 van [het] decreet van 12 juli 2013 ‘betreffende het onroerend
erfgoed’ (hierna : ‘Onroerenderfgoeddecreet’), dat luidt:
‘Het verschil tussen het verkooprecht, geheven met toepassing van
artikel 2.9.4.2.10, § 1, van de Vlaamse Codex Fiscaliteit van
13 december 2013, en het verkooprecht, verschuldigd bij gebrek
aan toepassing van hetzelfde artikel, wordt geacht als subsidie te
zijn verleend.
De subsidie wordt geacht te zijn toegekend onder de voorwaarden,
vermeld in artikel 2.9.4.2.10, § 2, van het voormelde decreet.
Op straffe van verval van de subsidie bezorgen de verkrijgers
binnen een termijn van 180 dagen, die ingaat op de dag na het
verstrijken van de termijn van vijf jaar, vermeld in
artikel 2.9.4.2.10, § 2, 1°, van het voormelde decreet, de facturen en
andere gegevens aan het agentschap waaruit blijkt dat voldaan is
aan de voorwaarden, vermeld in artikel 2.9.4.2.10, § 2, van het
voormelde decreet. Het agentschap stelt daarvoor een
modelformulier ter beschikking op zijn website.
Elke vervreemding onder de levenden van het beschermde
monument, die plaatsvindt voordat de verkrijgers van de subsidie
hebben voldaan aan de voorwaarden, vereist voor het behoud van
de subsidie, vermeld in artikel 2.9.4.2.10, § 2, van het voormelde
decreet, heeft tot gevolg dat de subsidie wordt teruggevorderd door
het agentschap.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.862
X-18.296-6/8
In geval van verval als vermeld in het derde lid of van een
vervreemding als vermeld in het vierde lid, zijn de verkrijgers
verplicht de verkregen subsidie, verhoogd met de wettelijke
interest, terug te betalen. De interest wordt berekend vanaf de
datum van het verlijden van de authentieke akte van verkrijging.
Als de subsidie is verkregen door verschillende verkrijgers, zijn ze
hoofdelijk gehouden tot de terugbetaling.’
8. Uit de voormelde bepalingen kan niet worden afgeleid dat het
agentschap Onroerend Erfgoed, bij het (bijkomend) nazicht a posteriori of
voldaan werd aan de voorwaarden, vermeld in artikel 2.9.4.2.10, § 2, van
de Vlaamse Codex Fiscaliteit, te dezen over enige discretionaire
bevoegdheid zou beschikken. In casu komt het het agentschap enkel toe
om, op grond van de door de verkrijgers aan het agentschap bezorgde
‘facturen en andere gegevens’, na te gaan of blijkt dat voldaan is aan de
voorwaarden, vermeld in voormeld artikel 2.9.4.2.10, § 2.
Uit de ingeroepen middelen blijkt voorts dat het voorliggende geschil in
essentie betrekking heeft op de vraag of, bij de aankoop van een privatieve
kavel in een als monument beschermd onroerend goed, het verlaagd
verkooptarief enkel geldt voor zover de privatieve delen van het onroerend
goed beschermd zijn, en dus niet – pro rata – voor zover de
gemeenschappelijke delen ervan beschermd zijn.
Met het oog op de beslechting van die vraag zal de bevoegde rechter de
betrokken bepalingen en de erin vervatte begrippen moeten interpreteren
met het oog op de correcte toepassing ervan.
De omstandigheid dat de betrokken bepalingen zouden verwijzen naar
‘open/niet-gedefinieerde begrippen’ noopt niet tot een ander besluit. Het is
immers niet omdat een wettelijke bepaling verwijst naar een te
interpreteren begrip, dat daarmee de wetgever aan de bevoegde overheid
ter zake een discretionaire beoordelingsvrijheid heeft toegekend.
9. Het voorliggend beroep heeft betrekking op een geschil betreffende
subjectieve rechten. De Raad van State is dienvolgens zonder rechtsmacht
om er kennis van te nemen.”
De Raad ziet geen redenen om in deze zaak tot een ander besluit
te komen. De Raad van State mist rechtsmacht.
V. Betreffende de kosten en de rechtsplegingsvergoeding
In een eerdere communicatie met betrekking tot hetzelfde
gebouw heeft de verwerende partij de Raad van State ten onrechte aangeduid als
bevoegd rechtscollege. In die omstandigheden is er reden de kosten ten laste van de
verwerende partij te leggen. Daar is evenwel geen rechtsplegingsvergoeding bij.
Verzoekers kunnen immers niet worden beschouwd als de in het gelijk gestelde
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.862
X-18.296-7/8
partij in de zin van artikel 30/1, §1, eerste lid, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro, en op een bijdrage
van 24 euro.
Dit
arrest
is
uitgesproken
te
Brussel,
op
zeventwintig mei
tweeduizend vierentwintig, door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Johan Lust,
kamervoorzitter,
Jan Clement,
staatsraad,
David D’Hooghe,
staatsraad,
bijgestaan door
Silvan De Clercq,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Silvan De Clercq
Johan Lust
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.862
X-18.296-8/8
