Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116 (2024-06-13)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 260.116 van 13 juni 2024 Onderwijs en cultuur - Examens (onderwijs)
Beslissing : Bevolen Verwerping overige
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE IXe KAMER
ARREST
nr. 260.116 van 13 juni 2024
in de zaak A. 242.132/IX-10.481
In zake:
XXXX
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Lieze Verheyen
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Mechelsesteenweg 127A bus 1
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
het AUTONOOM PROVINCIEBEDRIJF PROVINCIAAL
ONDERWIJS ANTWERPEN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Tom Peeters
kantoor houdend te 2600 Antwerpen-Berchem
Borsbeeksebrug 36 bus 9
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 12 juni 2024, strekt tot de schorsing
bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van:
“(i)
(ii)
[d]e beslissing tot definitieve uitsluiting van de directeur […] van
17 mei 2024 […]; […]
[d]e beslissing tot bevestiging van de definitieve uitsluiting [van de
beroepscommissie van het autonoom provinciebedrijf Provinciaal
Onderwijs Antwerpen] van 5 juni 2024 [van verzoeker uit de
school avAnt Provinciaal Onderwijs, campus Jacob Jordaens te
Antwerpen]”.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een administratief dossier ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116
IX-10.481-1/11
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 13 juni 2024, om 15.30 uur.
Staatsraad Jurgen Neuts heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Lieze Verheyen, die verschijnt voor de verzoekende
partij en advocaat Lobke Roodhooft, die loco advocaat Tom Peeters verschijnt
voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoeker is in het schooljaar 2023-2024 leerling in het tweede
leerjaar van de derde graad aan de school ‘avAnt Provinciaal Onderwijs’, campus
Jacob Jordaens te Antwerpen.
3.2.
Op 17 mei 2024 beslist de directeur van de betrokken school, na
advies van de klassenraad en na verzoeker te hebben gehoord, om verzoeker “als
tuchtmaatregel met onmiddellijke ingang uit de school uit te sluiten”. Daaraan
wordt toegevoegd:
“[Verzoeker] krijgt de kans om zijn examens op school af te leggen, dit
zal doorgaan in een apart lokaal zodat [verzoeker] niet in contact komt
met zijn medeleerlingen. De leerkrachten zullen alle leerstof met
[verzoeker] delen, alsook de kans bieden om taken en toetsen in te halen.
De afgesproken inhaalmomenten op 22/5/2024 en 29/5/2024 zullen ook
gewoon doorgaan zoals gepland.”
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116
IX-10.481-2/11
Dat is de eerste bestreden beslissing.
3.3.
Op
beroep
van
verzoeker
overweegt
en
beslist
de
beroepscommissie van de verwerende partij op 5 juni 2024 wat volgt:
“De beroepscommissie stelt vast dat [verzoeker] het huidige schooljaar is
gestart met een gedragscontract. Desondanks vertoonde hij sinds de start
van het schooljaar aanhoudend storend gedrag waardoor dit
gedragscontract steeds negatief geëvalueerd werd. Ook de
engagementsverklaring leidde niet tot enige wijziging in de attitude van
[verzoeker].
Tijdens de laatstejaarsreis naar Frankrijk zijn er dan volkomen
ontoelaatbare feiten door [verzoeker] gepleegd. Hierdoor zijn de
veiligheid en alleszins het veiligheidsgevoel van de deelnemers aan de reis
in het algemeen en van de begeleidende leerkrachten in het bijzonder in
het gedrang gekomen. De feiten hebben tevens de school in diskrediet
gebracht.
Ter zitting van de beroepscommissie werden de feiten bij de
uitdrukkelijke bevraging van [verzoeker] niet ontkend c.q. niet langer
ontkend.
Wat betreft de opgelegde tuchtsanctie is de beroepscommissie dan ook
van oordeel dat de feiten die zich tijdens de reis in Frankrijk hebben
voorgedaan, zoals verwoord in het dossier, zodanig ernstig zijn dat ze de
opgelegde tuchtstraf van definitieve uitsluiting met onmiddellijke ingang
rechtvaardigen. Gelet op de aard van deze feiten is de opgelegde sanctie
ook proportioneel. Dit geldt des te meer nu deze feiten zijn gepleegd
niettegenstaande er al corrigerende maatregelen door de school tijdens het
schooljaar waren genomen, zoals eveneens in het dossier van de school
vermeld, en die niet tot een verandering van het gedrag van [verzoeker]
hebben geleid.
Weliswaar heeft de individuele leerling recht om les te kunnen volgen.
Hiertegenover staat echter wel het recht van de medeleerlingen en de
personeelsleden van de school op een veilige en serene schoolomgeving.
Door het handelen van [verzoeker] is hiervan geen sprake.
Na kennisname van het dossier, de argumenten voor [verzoeker], zoals
uiteengezet in het beroepsschrift d.d. 23 mei 2024 en voor de
beroepscommissie op 4 juni 2024, en na uitvoerige beraadslaging, besluit
de beroepscommissie, in voltallige samenstelling en bij unanimiteit, om
op grond van voormelde feiten en overwegingen het besluit van de
campusdirecteur tot definitieve uitsluiting met onmiddellijke ingang van
[verzoeker] uit het avAnt Provinciaal Onderwijs campus Jacob Jordaens,
te bevestigen.”
Dat is de tweede bestreden beslissing.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116
IX-10.481-3/11
IV. Ontvankelijkheid van de vordering
Ambtshalve exceptie
4.1.
Verzoeker vraagt de schorsing van tenuitvoerlegging van “de
beslissing tot definitieve uitsluiting van de directeur” van 17 mei 2024 én van de
beslissing
“tot
bevestiging
van
de
definitieve
uitsluiting”
van
de
beroepscommissie van 5 juni 2024.
4.2.
Alleen in laatste aanleg genomen beslissingen komen in
aanmerking voor vernietiging of schorsing door de Raad van State. Dit betekent
dat wanneer tegen een beslissing een georganiseerd administratief beroep
openstaat, dat beroep eerst moet worden uitgeput en dat de beslissing over dat
beroep de aanvankelijke beslissing vervangt; die aanvankelijke beslissing
verdwijnt daarmee uit de rechtsorde. Het is dan ook alleen tegen de
eindbeslissing – de beslissing na beroep – dat een verzoekende partij kan
opkomen bij de Raad van State.
4.3.
Te dezen heeft verzoeker de beslissing van de directeur van 17
mei 2024 om hem definitief uit te sluiten, aangevochten middels een
georganiseerd administratief beroep bij het schoolbestuur. Dat beroep heeft geleid
tot de beslissing van de beroepscommissie van 5 juni 2024. Die beslissing moet
dan ook, op het eerste gezicht, worden aangemerkt als de in laatste aanleg
genomen beslissing.
De huidige vordering is dan ook, zo lijkt, slechts ontvankelijk in
de mate ze de beslissing van de beroepscommissie van 5 juni 2024 tot voorwerp
heeft. Ze lijkt niet ontvankelijk wat de beslissing van de directeur van 17 mei
2024 betreft.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116
IX-10.481-4/11
Wanneer
hierna
aan
‘de
bestreden
beslissing’
wordt
gerefereerd, wordt derhalve de voormelde beslissing van de beroepscommissie
van 5 juni 2024 bedoeld.
V. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
Krachtens artikel 17, §§ 1 en 4, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State kan tot schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst
dringende noodzakelijkheid slechts worden besloten onder de dubbele
voorwaarde dat minstens één ernstig middel wordt aangevoerd dat de
nietigverklaring van de akte of het reglement prima facie kan verantwoorden en
dat een uiterst dringende noodzakelijkheid voorhanden is die onverenigbaar is
met de behandelingstermijn van de gewone vordering tot schorsing.
VI. Uiterst dringende noodzakelijkheid
Wat de voorwaarde van de uiterst dringende noodzakelijkheid
betreft, voert verzoeker onder meer aan dat hij op dit ogenblik zijn laatste jaar in
het secundair onderwijs beëindigt. De juni-examens zijn van start gegaan op 11
juni 2024. Hij betoogt geen andere school meer te kunnen vinden om aan de
eindexamens deel te nemen en zal op die manier zijn schooljaar verliezen.
Beoordeling
De bestreden beslissing is een tuchtmaatregel.
Dat deze maatregel slechts enkele dagen vóór de aanvang van
de juni-examens wordt opgelegd, dat aan verzoeker niet de mogelijkheid wordt
geboden om die examens alsnog in de betrokken school af te leggen en dat
evenmin in een alternatief wordt voorzien dat verzoekers kansen om te slagen
voldoende gaaf houdt, maakt dat verzoeker voldoende aannemelijk aanvoert dat
hij door de bestreden beslissing een schooljaar dreigt te verliezen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116
IX-10.481-5/11
Van een dergelijk nadeel neemt de Raad van State aan dat het
getuigt van een uiterst dringende noodzakelijkheid, namelijk dat verzoeker de
afwikkeling van een gewone vordering tot schorsing niet kan afwachten.
De verwerende partij betwist ter terechtzitting overigens ook
niet dat deze voorwaarde is vervuld.
Aan de schorsingsvoorwaarde van de uiterst dringende
noodzakelijkheid is alvast voldaan.
VII. Ernst van de middelen
Eerste middel
Standpunt van de partijen
Verzoeker voert in een eerste middel de schending aan van de
artikelen 123/12 en 123/13, § 2, tweede lid, 6°, van de Codex Secundair
Onderwijs, het zorgvuldigheidsbeginsel en het schoolreglement “onderdeel 4.4”
van de verwerende partij.
Met betrekking tot de bepalingen van artikel 123/12 en
“onderdeel 4.4” van het schoolreglement betoogt verzoeker dat, anders dan bij de
beroepen tegen evaluatiebeslissingen, de beroepscommissie “niet de mogelijkheid
[heeft] om de initiële beslissing te hervormen of te vervangen met betrekking tot
de tuchtmaatregel van de definitieve uitsluiting”. Volgens hem kan de
beroepscommissie de definitieve uitsluiting alleen bevestigen of vernietigen.
Verzoeker wijst erop dat de directeur in haar tuchtbeslissing aan
hem de kans gegeven heeft om zijn examens op school af te leggen. Hoewel de
bestreden beslissing deze tuchtbeslissing heeft bevestigd, werd hem meegedeeld
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116
IX-10.481-6/11
dat hij zijn examens toch niet mocht afleggen. Dit druist in tegen de bevoegdheid
van de beroepscommissie.
Ter terechtzitting betoogt de verwerende partij dat de
beroepscommissie geen uitspraak heeft gedaan over de vraag of verzoeker de
examens van juni nog mag afleggen. De beslissing om thans géén examens te
mogen afleggen, gaat volgens haar uit van de algemeen directeur. Die beslissing
wordt in de voorliggende vordering evenwel niet bestreden.
De verwerende partij is voorts van oordeel dat de beslissing van
de directeur om verzoeker enerzijds definitief uit te sluiten en, anderzijds, toch de
mogelijkheid te geven om de juni-examens nog in de school af te leggen, “contra
legem” is. Een definitieve uitsluiting verbreekt volgens haar dadelijk het contract
tussen de leerling en de school.
Beoordeling
Artikel 123/12, § 2, van de Codex Secundair Onderwijs bepaalt:
“Het beroep wordt behandeld door een beroepscommissie en leidt tot:
1° hetzij de gemotiveerde afwijzing van het beroep op grond van
onontvankelijkheid als:
a) de termijn voor indiening van het beroep, opgenomen in het school- of
centrumreglement, is overschreden;
b) het beroep niet voldoet aan de vormvereisten opgenomen in het schoolof centrumreglement;
2° hetzij de bevestiging van de definitieve uitsluiting, hetzij de
vernietiging van de definitieve uitsluiting. Het school- of centrumbestuur
aanvaardt de verantwoordelijkheid voor deze beslissing van de
beroepscommissie.”
13.
Op
het
eerste
gezicht
biedt
deze
bepaling
aan
de
beroepscommissie die wordt verzocht zich uit te spreken over een beroep van een
leerling tegen een hem opgelegde tuchtmaatregel van de definitieve uitsluiting,
slechts enkele mogelijkheden om te beslissen: ofwel verklaart zij het beroep
onontvankelijk
wegens
laattijdigheid
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116
of
wegens
het
niet-naleven
van
IX-10.481-7/11
voorgeschreven vormvereisten, ofwel bevestigt zij de definitieve uitsluiting,
ofwel vernietigt zij de definitieve uitsluiting.
De thans bestreden beslissing lijkt een voor verzoekers
schoolloopbaan
wel
erg
belangrijk
onderdeel
van
de
oorspronkelijke
tuchtbeslissing van de definitieve uitsluiting – de mogelijkheid voor verzoeker
om de juni-examens nog in de betrokken school af te leggen – achterwege te
hebben gelaten. Immers, verzoeker is laatstejaarsleerling en kan over een tweetal
weken – mits een gunstige evaluatiebeslissing – zijn diploma secundair onderwijs
behalen.
Die concrete omstandigheden van de zaak laten prima facie niet
toe te stellen dat de beroepscommissie zich ertoe heeft beperkt de oorspronkelijke
tuchtbeslissing van de directeur te bevestigen. Integendeel, zij lijkt daaraan zelf –
en dus anders dan de oorspronkelijke tuchtbeslissing van de directeur – een voor
verzoeker nadelig gevolg te hebben gehecht, namelijk dat hij zijn juni-examens
niet in de betrokken school mag afleggen, zodat zijn kansen om dit jaar te slagen
en dus zijn diploma secundair onderwijs te behalen redelijkerwijze volledig
worden gehypothekeerd.
Zulks ontsnapt, zo lijkt, op grond van de aangehaalde bepaling
aan de bevoegdheid van de beroepscommissie.
15.1.
Het argument dat de beslissing om verzoeker niet toe te laten
om deel te nemen aan de juni-examens niet in de bestreden beslissing zelf
besloten ligt, maar een beslissing van de algemeen directeur is, kan niet
overtuigen.
Vooreerst maakt de bestreden beslissing op het eerste gezicht
zelf geen enkele melding van de mogelijkheid om nog examens in juni af te
leggen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116
IX-10.481-8/11
Voorts geeft de algemeen directeur van de verwerende partij in
een e-mail van 10 juni 2024 aan dat het schoolbestuur “deze beslissing van de
beroepscommissie [aanvaardt] en […] deze dan ook [implementeert]” en dat aan
de definitieve uitsluiting “rechtsgevolgen [zijn] verbonden, meer bepaald dat de
leerling aan de school geen lessen meer mag volgen en ook niet meer mag
deelnemen aan examens”. Daarmee lijkt de algemeen directeur de bestreden
beslissing slechts te parafraseren, te verduidelijken wat ze concreet voor
verzoeker betekent. Er is derhalve geen reden om aan te nemen, zo lijkt, dat hij
een eigen beslissing daaraan heeft toegevoegd of dat hij aan de bestreden
beslissing een uitleg heeft gegeven die afwijkt van de inhoud ervan.
15.2.
Zo toch mét de verwerende partij zou worden aangenomen dat
de beslissing om verzoeker de deelname aan de juni-examens te ontzeggen, niet
in de bestreden beslissing van de beroepscommissie vervat ligt, maar uitgaat van
de algemeen directeur, dient op het eerste gezicht te worden tegengeworpen dat
die algemeen directeur, op grond van de hiervóór aangehaalde bepalingen van de
Codex Secundair Onderwijs, over geen enkele bevoegdheid ter zake beschikt
wanneer de zaak bij de beroepscommissie aanhangig is.
Die onbevoegdheid van de algemeen directeur lijkt zodanig
apert, dat in die hypothese zijn beslissing prima facie voor onbestaande mag
worden gehouden.
Aan verzoeker lijkt dan ook niet te kunnen worden verweten dat
hij die beslissing niet bij zijn vordering heeft betrokken.
Het argument, tot slot, dat een definitieve uitsluiting de
deelname aan de examens eveneens uitsluit en dat de oorspronkelijke
tuchtbeslissing van de directeur derhalve onwettig was, doet evenmin afbreuk aan
wat voorafgaat.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116
IX-10.481-9/11
Daargelaten of die stelling juist is, lijkt de beroepscommissie,
die naar luid van artikel 123/13, § 2, tweede lid, 6°, van de Codex Secundair
Onderwijs
moet
oordelen
“of
de
genomen
beslissing
alleszins
in
overeenstemming is met de decretale en reglementaire onderwijsbepalingen en
met het [schoolreglement]”, in dat geval op grond van artikel 123/12, § 2, van de
Codex Secundair Onderwijs de beroepen beslissing uitsluitend te hebben mogen
vernietigen en níet, zoals zij in dit geval heeft gedaan, een eigen beslissing in de
plaats te stellen van de beroepen beslissing.
Het eerste middel is in de aangegeven mate ernstig.
VIII. Conclusie
Er is voldaan aan de voorwaarden gesteld in artikel 17, §§ 1 en
4, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State die cumulatief vervuld
moeten zijn wil een vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid
worden toegewezen.
IX. Omvang van de hierna uit te spreken schorsing
Met de middelen die verzoeker aanvoert tegen de bestreden
beslissing – ook die welke in huidig arrest onbesproken zijn gebleven – geeft hij
er blijk van zich alleen te richten tegen de bestreden beslissing in de mate dat aan
hem de mogelijkheid wordt ontzegd om aan de examens van juni deel te nemen.
Tegen de definitieve uitsluiting an sich lijkt verzoeker zich niet te verzetten.
De
hierna
uit
te
spreken
schorsing
dient
dan
ook
dienovereenkomstig te worden beperkt.
BESLISSING
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116
IX-10.481-10/11
- De Raad van State beveelt de schorsing van de tenuitvoerlegging bij
uiterst
dringende
noodzakelijkheid
van
de
beslissing
van
de
beroepscommissie van het autonoom provinciebedrijf Provinciaal Onderwijs
Antwerpen van 5 juni 2024 waarbij de definitieve uitsluiting van XXXX met
onmiddellijke ingang uit de school avAnt Provinciaal Onderwijs, campus
Jacob Jordaens te Antwerpen, wordt bevestigd, in de mate dat aan XXXX de
mogelijkheid wordt ontzegd om aan de examens van juni deel te nemen.
-
De Raad van State verwerpt de vordering voor het overige.
-
Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van de verzoekende partij niet bekendgemaakt.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op dertien juni tweeduizend vierentwintig,
door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Jurgen Neuts,
staatsraad,
waarnemend
voorzitter,
bijgestaan door
Frank Bontinck,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Frank Bontinck
Jurgen Neuts
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.116
IX-10.481-11/11
