Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.132 (2024-06-14)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 260.132 van 14 juni 2024 Instellingen, Binnenlandse zaken en
lokale besturen - Varia (binnenlandse zaken en lokale besturen) Beslissing
: Bevolen
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE Xe KAMER
ARREST
nr. 260.132 van 14 juni 2024
in de zaak A. 242.104/X-18.696
In zake:
- T.D.
- A.B.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Konstantijn Roelandt en Jens Joossens
kantoor houdend te 2600 Antwerpen
Koninklijkelaan 16/000
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de GEMEENTE LEDE
advocaat Wim Rasschaert
kantoor houdend te 9620 Zottegem
Gentse Steenweg 323
I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 6 juni 2024, strekt tot de schorsing bij
uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van het besluit van het
college van burgemeester en schepenen van de gemeente Lede waarbij aan R. C.
toelating wordt verleend voor de uitbating van het “buurtproject ‘Pop-up Bar
Spoor 3’”.
II. Verloop van de rechtspleging
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 14 juni 2024, om 11.30 uur.
Staatsraad Jan Clement heeft verslag uitgebracht.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.132
X-18.696-1/11
Advocaat Wienke Ceulemans, die loco advocaten Konstantijn
Roelandt en Jens Joossens verschijnt voor de verzoekende partijen en advocaat
Ruben Merckx, die loco advocaat Wim Rasschaert verschijnt voor de verwerende
partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Ronny Vercruyssen heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
Recht tegenover verzoekers’ woonperceel in de Kloosterstraat te
Lede ligt langs de oever van de Molenbeek een met bomen omzoomd perceel
(hierna: het beboste terrein). Ten zuiden van verzoekers’ woonperceel bevinden
zich twee percelen die samen een weide vormen (hierna: de betrokken weide) die
groter is als het beboste terrein.
Zowel het grootste deel van het beboste terrein als de betrokken
weide zijn krachtens het bij koninklijk besluit van 30 mei 1978 vastgestelde
gewestplan Aalst - Ninove - Geraardsbergen - Zottegem gelegen in
landschappelijk waardevol agrarisch gebied. Een klein deel van het beboste terrein
– aan de oever van de Molenbeek – is gelegen in natuurgebied. Dit natuurgebied is
opgenomen in het gebied “De Valleien van de Molenbeken (Lede)” van het
Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN).
Met een beslissing van 8 juni 2021 verleent het college van
burgemeester en schepenen van de gemeente Lede aan R. C. de toelating om op het
beboste terrein de pop-up bar “Spoor 3” uit te baten op veertien specifieke dagen in
juni, juli en augustus 2021.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.132
X-18.696-2/11
Met een beslissing van 21 juni 2022 verleent het college van
burgemeester en schepenen van de gemeente Lede aan R. C. de toelating om de
pop-up bar “Spoor 3” uit te baten op zestien specifieke dagen in juni, juli en
augustus 2022.
Met een beslissing van 4 april 2023 verleent het college van
burgemeester en schepenen van de gemeente Lede aan R. C. de toelating om de
pop-up bar “Spoor 3” uit te baten op 120 dagen, waarvan dertig aaneengesloten
dagen
in
de
lente,
zestig
aaneengesloten
dagen
in
de
zomer
en
dertig aaneengesloten dagen in de winter.
7.1.
Met het besluit van 20 februari 2024 verleent het college van
burgemeester en schepenen van de gemeente Lede aan R. C. de toelating om de
pop-up bar “Spoor 3” uit te baten op 120 aaneengesloten dagen, meer bepaald
tussen 10 mei en 6 september 2024.
7.2.
Op vordering van verzoekers schorst de Raad van State de
tenuitvoerlegging van het laatgenoemde besluit bij arrest nr. 259.233 van
22 maart 2024 (zaak A. 241.373/X-18.604). In dit arrest wordt het volgende
overwogen:
“16. Voorshands wordt aangenomen dat het bestreden besluit – zoals iedere
individuele overheidsbeslissing – moet kunnen worden ingepast in de
bestaande regelgeving, zijnde niet alleen de rechtsregels die zijn uitgewerkt
door de overheid die de beslissing heeft genomen, maar ook de verordenende
bepalingen die uitgaan van andere bestuurlijke overheden. Zoals vermeld,
liggen het beboste terrein en de betrokken weide in landschappelijk
waardevol agrarisch gebied en natuurgebied van het gewestplan. Op het
eerste gezicht kwam het aan de verwerende partij toe om na te gaan of de
toegelaten pop-up bar ingepast kan worden in de bestemmingsvoorschriften
voor het landschappelijk waardevol agrarisch gebied en het natuurgebied.
Krachtens het inrichtingsbesluit geldt er in het eerstgenoemde gebied – naast
het louter planologisch criterium dat het om landbouw moet gaan – een
esthetisch criterium in verband met de schoonheidswaarde van het landschap
en is het laatstgenoemde gebied bestemd voor het behoud, de bescherming
en het herstel van het natuurlijk milieu. Op het eerste gezicht lijkt de
exploitatie
van
een
horecazaak
volgens
de
gebruikelijke
ruimtelijke-ordeningsterminologie gekwalificeerd te moeten worden als
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.132
X-18.696-3/11
handel en (commerciële) dienstverlening. Horecazaken lijken immers te
vallen onder de in artikel 5 van het inrichtingsbesluit genoemde categorie
van ‘handel [en] dienstverlening’ en niet onder de – in die bepaling
afzonderlijk genoemde – categorie van ‘sociaal-culturele inrichtingen’
waarin schouwburgen, culturele centra, tentoonstellingsruimten, musea en
dergelijke begrepen lijken te zijn.
Daar niet in te zien valt dat de door het bestreden besluit toegelaten zomerbar
de in het gewestplan voorziene bestemmingen zou betreffen, diende de
verwerende partij prima facie na te gaan of er wettig toepassing kan worden
gemaakt van de als volgt luidende afwijkingsmogelijkheid van
artikel 4.4.4, § 1, eerste lid, VCRO:
Ԥ 1. In alle bestemmingsgebieden kunnen, naast de handelingen die gericht
zijn op de verwezenlijking van de bestemming, ook handelingen worden
vergund die gericht zijn op het sociaal-culturele of recreatieve medegebruik,
voor zover ze door hun beperkte impact de verwezenlijking van de algemene
bestemming niet in het gedrang brengen.’
De beslissende overheid dient dus te onderzoeken of het gaat om
sociaal-cultureel of recreatief medegebruik dat door zijn beperkte impact de
verwezenlijking van de algemene bestemmingen van de gebieden niet in het
gedrang brengt (hierna: de afwijkingstoets). Op het eerste gezicht dient de
afwijkingstoets te bestaan uit twee stappen. Eerst dient de overheid
nauwkeurig te inventariseren welk gebruik er van het betrokken terrein zal
worden gemaakt om uit te kunnen maken dat dit effectief sociaal-cultureel of
recreatief is. Vervolgens dient de overheid na te gaan of dit gebruik
daadwerkelijk een beperkte impact heeft zodat het de verwezenlijking van de
algemene bestemming van het gebied niet in het gedrang brengt.
Bij de parlementaire voorbereiding van artikel 4.4.4 VCRO is volgende
toelichting gegeven:
‘De impact kan beperkt zijn door (niet limitatief):
[…]
– de tijdelijkheid van de ingreep (zoals bij een occasionele motorcross in
agrarisch gebied, die bijvoorbeeld maximaal 3 keer per jaar wordt
gehouden);
[…]
Een evaluatie geval per geval is nodig. Enkele voorbeelden van zaken die
onder het toepassingsgebied vallen, zijn:
[…]
– het organiseren van een eenmalig jaarlijks popfestival in agrarisch gebied,
waarbij de periode vanaf de voorbereiding tot aan het herstel van de plaats in
de oorspronkelijke toestand slechts enkele weken duurt;
[…]
– het tijdelijk en occasioneel opzetten van een tentenkamp van een
jeugdbeweging in agrarisch gebied;
[…]
– het organiseren van een mountainbikewedstrijd in agrarisch gebied of
bosgebied;
– het organiseren van een occasionele motorcross in agrarisch gebied na de
oogst van de landbouwgewassen […].
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.132
X-18.696-4/11
Enkele voorbeelden van zaken die niet onder het toepassingsgebied vallen,
zijn:
– het organiseren van een occasionele motorcross of een popfestival in
natuurgebied (dergelijke evenementen hebben weliswaar een occasioneel
karakter, maar de impact op het natuurgebied kan niet beperkt worden
genoemd, zodat de realisatie van de algemene bestemming in het gedrang
wordt gebracht);
[…]
– het organiseren van activiteiten waarvoor bepaalde gronden op permanente
basis gehuurd worden en daardoor aan hun bestemming onttrokken worden,
ook al zouden de activiteiten op zich slechts occasioneel plaats hebben;
[…]
Het spreekt voor zich dat voor elk toepassingsgeval een gebiedsgerichte
beoordeling essentieel is, waarbij rekening gehouden wordt met de algemene
bestemming van het betrokken gebied maar ook met de nabijheid van andere
bestemmingsgebieden en de goede ruimtelijke ordening in het algemeen. In
die zin moeten de decretale bepalingen in kwetsbare gebieden (de ruimtelijk
kwetsbare gebieden en degene, aangewezen op basis van andere wetgeving,
zoals speciale beschermingszones) een veel striktere beoordeling krijgen dan
in bepaalde andere gebieden. Zelfs binnen eenzelfde categorie van
bestemmingsgebieden kan de toelaatbaarheid van de betrokken activiteiten
verschillen,
bijvoorbeeld
wegens
nabuurschap
met
andere
bestemmingsgebieden […] of de feitelijke toestand zoals de aanwezigheid
van bepaalde natuurwaarden of het landschappelijk landschappelijk
waardevol karakter van een gebied bestemd voor agrarisch gebruik. Bij de
plaatsgebonden beoordeling moeten ook elementen zoals de
toegankelijkheid van een gebied en de verkeersimpact van bepaalde
activiteiten in rekening worden gebracht’ (Parl.St. Vl.Parl. 2004-2005,
nr. 233/1, 11-12).
17. Te dezen kan op het eerste gezicht noch uit de overwegingen van het
bestreden besluit, noch uit de stukken van het administratief dossier worden
opgemaakt dat de verwerende partij de tweeledige afwijkingstoets heeft
uitgevoerd. De activiteiten die op het betrokken terrein mogen plaatsvinden
zijn immers enkel omschreven als een zomerbar en er lijkt niet te zijn
nagegaan of het gebruik van het terrein slechts een beperkte impact heeft die
de verwezenlijking van de algemene bestemmingen landschappelijk
waardevol agrarische gebied en natuurgebied niet in het gedrang brengt.
Het gegeven dat bij de ‘algemene voorwaarden’ wordt gesteld dat de
organisator erop moet toezien dat bij een indoor evenement het maximaal
aantal gelijktijdig toegelaten personen in de zaal niet overschreden wordt,
lijkt veeleer een standaardvoorwaarde te zijn in verband met de
brandveiligheid en niets te zeggen over de aard van de georganiseerde
activiteiten. Op het eerste gezicht kan dan ook niet worden aangenomen dat
daarmee het sociaal-cultureel of recreatief medegebruik op afdoende wijze
zou worden gemotiveerd in de bestreden beslissing.
Dat de toegelaten zomerbar een beperkte impact zou hebben die de
verwezenlijking van de in het gewestplan voorziene bestemmingen niet in
het gedrang brengt, valt prima facie niet spontaan in te zien, nu er gedurende
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.132
X-18.696-5/11
120 aaneengesloten dagen van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat
geëxploiteerd mag worden met een openluchtinstallatie voor
geluidsversterking, waarbij in het bestreden besluit vermeld wordt dat de
activiteiten op het beboste terrein ‘in geen geval [mogen] ontaarden in een
fuif’. Bovendien wordt in dit besluit op het eerste gezicht niets gezegd over
de mobiliteitsproblematiek en het gebruik van de betrokken weide als
parkeerterrein, terwijl dit essentiële onderdelen van de toegelaten pop-up
lijken te zijn waarvan voorshands wordt aangenomen dat ze mee
onderworpen dienden te worden aan de afwijkingstoets.
18. Aan de in het vorige randnummer gedane vaststellingen lijkt geen
afbreuk te worden gedaan door de omstandigheden en elementen waarop de
verwerende partij en R. C. zich beroepen, zoals het feit dat er bij een vorige
editie van ‘Spoor 3’ een kleinschalige activiteit van kindermaquillage heeft
plaatsgevonden en de – onjuiste – bewering dat de bestreden toelating slechts
voor zes weekeindes zou gelden.
19. De besproken middelen zijn in de aangegeven mate ernstig.”
Op 7 mei 2024 doet R. C. opnieuw een aanvraag voor de pop-up
bar Spoor 3, die hij nu benoemt als een buurtproject. Hij benadrukt in de aanvraag
dat er in het verleden kleinschalige sociaal-culturele en recreatieve activiteiten,
zoals kindermaquillage, hebben plaatsgevonden en dat “het doel van al deze
aangelegenheden was het samenbrengen van de lokale bevolking in de natuur om
er tijdelijk recreatief gebruik van te maken, zo vaak mogelijk met een culturele
insteek”.
Uit de aanvraag blijkt dat de betrokken weide – die ongeveer
2.700 m² groot is – gebruikt mag worden als parking voor de auto’s van de klanten
van de bar.
Bij besluit van 28 mei 2024 verleent het college van
burgemeester en schepenen van de gemeente Lede aan R. C. de toelating voor de
uitbating van het “buurtproject ‘Pop-up Bar Spoor 3’”.
De bar mag open zijn tot 1 uur ’s nachts op vrijdagen, zaterdagen
en week- en zondagen die gevolgd worden door een feestdag en tot 24 uur op
andere dagen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.132
X-18.696-6/11
Op 4 juni 2024 neemt het college van burgemeester en
schepenen van de gemeente Lede het besluit “Toelating buurtproject ‘pop-up bar
Spoor 3’ (rechtzetting)”.
IV. Precisering van het voorwerp
Pas aan de vooravond van de terechtzitting, dit is op 13 juni
2024, deelt de verwerende partij met een e-mail aan de Raad van State en
verzoekers het bestaan en de tekst van het besluit van 4 juni 2024 mee, wat niet
getuigt van een loyale procesvoering.
In deze e-mail stelt de verwerende partij dat aangezien
artikel 1 van het besluit van 4 juni 2024 de toelating van 28 mei 2024 intrekt, de
tegen die toelating gerichte vordering “zonder voorwerp [komt] te vallen”.
Voorshands kan deze gevolgtrekking niet worden bijgevallen.
Zoals verzoekers ter terechtzitting opmerken, moet prima facie worden vastgesteld
dat artikel 2 van het besluit van het college van burgemeester en schepenen van
4 juni 2024 op grond van dezelfde overwegingen als in het besluit van 28 mei 2024
en onder dezelfde voorwaarden toelating voor de uitbating van het “buurtproject
‘Pop-up Bar Spoor 3’” verleent, zij het dat de periode waarin er mag worden
uitgebaat van 121 naar 120 dagen is gebracht. Dat er, zoals de verwerende partij ter
terechtzitting opmerkt, in het besluit van 4 juni 2024 inzake de natuurtoets een
langer citaat is opgenomen uit het aanvraagdossier van 7 mei 2024, doet aan die
vaststelling geen afbreuk.
Aangenomen wordt derhalve dat het materiële voorwerp van de
vordering nog steeds bestaat, weze het dat het op vandaag de vorm aanneemt van
artikel 2 van het besluit van het college van burgemeester en schepenen van
4 juni 2024.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.132
X-18.696-7/11
V. Voorwaarden van de vordering tot schorsing bij uiterst dringende
noodzakelijkheid
Krachtens artikel 17, §§ 1 en 4, van de gecoördineerde wetten op
de Raad van State kan slechts bij uiterst dringende noodzakelijkheid tot schorsing
van de tenuitvoerlegging worden besloten onder de dubbele voorwaarde dat
minstens één ernstig middel wordt aangevoerd dat de nietigverklaring van de akte
of het reglement prima facie kan verantwoorden en dat een uiterst dringende
noodzakelijkheid voorhanden is die onverenigbaar is met de behandelingstermijn
van een gewone vordering tot schorsing.
VI. Onderzoek van het eerste en het tweede middel
Verzoekschrift
14.1.
In het eerste middel voeren verzoekers onder meer de schending
aan van artikel 4.4.4 van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening en van het
zorgvuldigheidsbeginsel als algemeen beginsel van behoorlijk bestuur.
In het tweede middel voeren verzoekers onder meer de
schending aan van het zorgvuldigheids- en het motiveringsbeginsel als algemene
beginselen van behoorlijk bestuur.
14.2.
Verzoekers lichten toe dat de zomerbar niet kan worden ingepast
in de bestemmingsvoorschriften van het gewestplan daar deze bar een
horecagelegenheid is en geen sociaal-cultureel of recreatief event. Dat er in het
verleden (oud)scouts of leden van andere vzw’s in de zomerbar een pint zijn
komen drinken, verandert daar niets aan. Wanneer men de facebook-pagina van
spoor 3 opent, wordt links bovenaan aangeduid dat het een “café” betreft en wordt
als eerste bericht getoond:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.132
X-18.696-8/11
“Heb je iets te vieren deze zomer? Dat kan in Spoor 3! Stuur een berichtje
of mail [R. C.] of bel […]. We bespreken samen datum en voorwaarden.”
14.3.
Voorts ontbreekt elke inhoudelijke beoordeling in verband met
de parking. Nochtans tast het parkeren van tientallen auto’s op de betrokken weide
onmiskenbaar de door het gewestplan beschermde schoonheidswaarde van het
gebied aan.
Beoordeling
Vooreerst wordt verwezen naar de aangehaalde overwegingen
uit ’s Raads arrest nr. 259.233 van 22 maart 2024 (randnr. 7.2) die hier als herhaald
worden beschouwd.
De determinerende overweging op grond waarvan de toelating
verleend wordt, lijkt te zijn dat de verwerende partij de stelling van aanvrager R. C.
overneemt dat de pop-up bar een buurtproject is en geen horecagelegenheid, daar
de aanvrager “tot doel [heeft] de lokale bevolking in de natuur samen te brengen
om er recreatief gebruik van te maken, dit met een culturele insteek”. Daarbij
wordt dan gewezen op DJ-optredens, een optreden van een cello-kwartet en
kindernamiddagen die in het verleden reeds werden georganiseerd op het terrein.
Niet zonder pertinentie wijst verzoeker op de facebook-pagina
van “Spoor 3” waarin de zomerbar zich uitdrukkelijk als “café” afficheert.
Op het eerste gezicht lijkt een en ander uit te wijzen dat de
zomerbar hoofdzakelijk een – tot in de nacht geopend – café is, waarin de
voornoemde activiteiten slechts een bijkomstige rol spelen.
toetsing
Voorts voeren verzoekers prima facie terecht aan dat er geen
gebeurd
is
van
de
inpasbaarheid
van
de
parking
in
de
bestemmingsvoorschriften van het gewestplan.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.132
X-18.696-9/11
De besproken middelen zijn in de aangegeven mate ernstig.
VII. Uiterst dringende noodzakelijkheid
Verzoekschrift
In het verzoekschrift wordt uiteengezet dat de zaak te
spoedeisend is voor een behandeling ervan in een gewone procedure tot schorsing,
daar deze procedure onvermijdelijk te laat zou komen om verdere schadelijke
gevolgen voor verzoekers te voorkomen.
Volgens verzoekers zal de zomerbar die wordt opgestart op
16 juni 2024 een bijzonder negatief effect hebben op hun leefomgeving, gelet op
de mobiliteits- en geluidsimpact.
Beoordeling
Niet zonder overtuigingskracht wijzen verzoekers op de kans dat
hun leefomgeving betekenisvol verstoord wordt door de toegestane zomerbar met
een openluchtinstallatie voor geluidsversterking en pieken van 150 klanten,
waarvan een deel zich met de auto verplaatst.
Terecht merken verzoekers op dat de behandeling van hun zaak
in een gewone procedure tot schorsing te laat zou komen om de door hen gevreesde
schadelijke gevolgen te voorkomen.
De conclusie is dat er voldaan is aan de voorwaarde van de
uiterst dringende noodzakelijkheid.
BESLISSING
De Raad van State beveelt de schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst
dringende noodzakelijkheid van artikel 2 van het besluit van het college van
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.132
X-18.696-10/11
burgemeester en schepenen van de gemeente Lede van 4 juni 2024 “Toelating
buurtproject ‘pop-up bar Spoor 3’ (rechtzetting)”.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op veertien juni tweeduizend vierentwintig,
door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Jan Clement,
staatsraad, waarnemend voorzitter,
bijgestaan door
Karin Meerschaut,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Karin Meerschaut
Jan Clement
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.132
X-18.696-11/11
