Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.567 (2024-09-05)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 260.567 van 5 september 2024 Justitie - Kansspelen Beslissing
: Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VIIe KAMER
ARREST
nr. 260.567 van 5 september 2024
in de zaak A. 231.024/VII-40.855
In zake :
- de NV ROCOLUC
- Frédéric VAN DEN BERGHE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten François Tulkens, Lola Malluquin en Laure Proost
kantoor houdend te 1000 Brussel
Keizerslaan 3
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
- de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door
de minister van Justitie
- de KANSSPELCOMMISSIE BIJ DE FEDERALE
OVERHEIDSDIENST JUSTITIE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Philippe Levert
kantoor houdend te 1180 Ukkel
De Frélaan 229
bij wie woonplaats wordt gekozen
eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Patrik De Maeyer
kantoor houdend te 1160 Brussel
Tedescolaan 7
Tussenkomende partij:
de NV SAGEVAS
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Thomas De Meese en Karl Stas
kantoor houdend te 1000 Brussel
Joseph Stevensstraat 7
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 12 juni 2020, strekt tot de
nietigverklaring van de beslissing van de Kansspelcommissie van 19 februari 2020
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.567
VII-40.855-1/14
waarbij aan de nv Sagevas een vergunning F1 wordt verleend voor het inrichten
van weddenschappen.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partijen hebben een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partijen hebben een memorie van wederantwoord
ingediend.
De nv Sagevas heeft een verzoekschrift tot tussenkomst
ingediend. De tussenkomst is toegestaan bij beschikking van 26 augustus 2020. De
tussenkomende partij heeft een memorie ingediend.
Auditeur Thomas Maes heeft op 7 december 2023 een verslag
opgesteld.
De verzoekende partijen hebben een verzoek tot voortzetting
van het geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partijen en de
tussenkomende partij hebben een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 20 juni 2024.
Staatsraad Peter Sourbron heeft verslag uitgebracht.
Advocaten François Tulkens en Silvio Spiniello, die verschijnen
voor de verzoekende partijen, advocaat Daisy Daniels, die loco advocaten Philippe
Levert en Patrik De Maeyer verschijnt voor de verwerende partijen en advocaat
Karl Stas, die verschijnt voor de tussenkomende partij, zijn gehoord.
Auditeur Thomas Maes heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.567
VII-40.855-2/14
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De nv Sagevas beschikt over een kansspelvergunning F1 voor
het inrichten van weddenschappen.
3.2.
Op 19 februari 2020 beslist de Kansspelcommissie om deze
vergunning F1 te hernieuwen.
Dit is de bestreden beslissing.
IV. Vertrouwelijkheid van bepaalde stukken
Standpunt van de partijen
De
verwerende
partij
voegt
12
bijlagen
van
de
vergunningsaanvraag bij het administratief dossier waarvoor zij een vertrouwelijke
behandeling vraagt gelet op het zakengeheim van de vergunningsaanvrager.
In hun memorie van wederantwoord stellen de verzoekende
partijen dat deze stukken relevant kunnen zijn voor de beoordeling van het enige
middel, de beschrijving van de aangeboden spellen en de controle van de
volledigheid van het ingediende dossier. Zij vragen om de vertrouwelijkheid van
de betrokken stukken te lichten.
Beoordeling
Het vertrouwelijk karakter van de neergelegde stukken belet de
Raad van State niet deze bij zijn beoordeling van de aangevoerde middelen te
betrekken.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.567
VII-40.855-3/14
Zoals in dit geval bij de beoordeling van het enige middel zal
blijken, is het lichten van de vertrouwelijkheid van de betrokken stukken van de
vergunningsaanvraag niet noodzakelijk voor de oplossing van het geschil.
Er bestaat bijgevolg geen aanleiding om de vertrouwelijkheid te
lichten van de als vertrouwelijk aangemerkte stukken.
V. Ontvankelijkheid van het beroep
A. Aanduiding van de verwerende partijen
Standpunt van de tussenkomende partij
De tussenkomende partij werpt op dat de Kansspelcommissie in
voorliggend geding niet alleen kan optreden als verwerende partij en dat het beroep
had moeten worden ingesteld tegen de Belgische Staat, vertegenwoordigd door de
minister van Justitie.
Beoordeling
De rechtspleging voor de Raad van State is van inquisitoriale
aard, hetgeen betekent dat de organen van de Raad van State de rechtspleging
leiden. Dit houdt onder meer in dat de Raad van State definitief beslist over de
aanduiding van de verwerende partij(en).
In dit geval worden zowel de Kansspelcommissie bij de FOD
Justitie als de Belgische Staat, vertegenwoordigd door de minister van Justitie, als
verwerende partij aangeduid. Voor beide verwerende partijen werd trouwens een
memorie van antwoord en een laatste memorie ingediend. In zoverre wordt
opgeworpen dat de Belgische Staat niet als verwerende partij bij de zaak zou zijn
betrokken, mist de exceptie feitelijke grondslag.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.567
VII-40.855-4/14
B. Tijdigheid van het beroep
Standpunt van de tussenkomende partij
De tussenkomende partij stelt vast dat het verzoekschrift tot
nietigverklaring werd ingediend op 12 juni 2020, terwijl de bestreden beslissing
dateert van 19 februari 2020. Zij wijst op de vaste praktijk waarbij de verleende
kansspelvergunningen
worden
bekendgemaakt
op
de
website
van
de
Kansspelcommissie en besluit dat de verzoekende partijen vroeger kennis hadden
kunnen nemen van het bestaan van de bestreden beslissing, te meer omdat zij
moesten weten dat de lopende vergunning aan hernieuwing toe was.
Beoordeling
Overeenkomstig artikel 4, § 1, derde lid, van het besluit van de
Regent van 23 augustus 1948 ‘tot regeling van de rechtspleging voor de afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State’ verjaren de annulatieberoepen zestig
dagen nadat de bestreden akten, reglementen of beslissingen “werden
bekendgemaakt of betekend”. Indien ze noch bekendgemaakt noch betekend
dienen te worden, gaat de termijn in met de dag waarop een verzoekende partij er
kennis van heeft gehad.
vermelding
Anders dan de tussenkomende partij het ziet volstaat de
van
de
bestreden
beslissing
in
de
lijsten
van
actieve
kansspelvergunningen die op de website van de Kansspelcommissie kunnen
worden geraadpleegd niet opdat de termijn om bij de Raad van State beroep in te
stellen een aanvang heeft genomen. De beroepstermijn is derhalve ingegaan vanaf
de dag waarop de verzoekende partijen voldoende kennis hadden van het bestaan,
de aard en de draagwijdte van de aangevochten beslissing. Uit geen enkel gegeven
van het administratief dossier blijkt dat de verzoekende partijen eerder dan zestig
dagen vóór het indienen van hun verzoekschrift kennis hadden of geacht moeten
worden kennis te hebben gehad van de bestreden kansspelvergunning.
De exceptie wordt verworpen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.567
VII-40.855-5/14
C. Belang
Standpunt van de verwerende en de tussenkomende partijen
De verwerende partijen en de tussenkomende partij werpen op
dat de nv Rocoluc geen belang als concurrent kan laten gelden. Daarbij wordt
onder meer verwezen naar een arrest van het hof van beroep te Brussel van 20 juni
2017 over een geschil inzake oneerlijke concurrentie tussen casino-exploitanten en
waarbij werd geoordeeld dat er geen sprake was van oneerlijke marktpraktijken bij
de exploitatie van weddenschappen en casinospelen in de reële en de virtuele
wereld door verschillende houders van vergunningen klassen A+ en F+. In de
voorliggende zaak moet er volgens de verwerende partijen naar analogie worden
geoordeeld dat de nv Rocoluc ten onrechte gewag maakt van een “illegale
praktijk” waardoor zij aan “oneerlijke concurrentie” wordt onderworpen.
Ten aanzien van tweede verzoeker wordt opgeworpen dat hij
over geen persoonlijk belang beschikt bij de nietigverklaring van de bestreden
beslissing en meer bepaald dat niet blijkt dat hij als particulier effectief deelneemt
aan kansspelen en/of weddenschappen.
Beoordeling
Overeenkomstig artikel 19, eerste lid, van de gecoördineerde
wetten op de Raad van State kunnen de beroepen tot nietigverklaring voor de Raad
van State worden gebracht door elke partij welke doet blijken van een benadeling
of van een belang.
Een verzoekende partij beschikt over het rechtens vereiste
belang indien zij door de bestreden administratieve rechtshandeling een
persoonlijk, rechtstreeks, zeker, actueel en wettig nadeel lijdt en tegelijk dat de
eventueel tussen te komen nietigverklaring van die rechtshandeling haar een direct
en persoonlijk voordeel verschaft, hoe miniem ook. Het belang als
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.567
VII-40.855-6/14
ontvankelijkheidsvoorwaarde verbiedt beroepen die een zuiver symbolische
vernietiging beogen of die enkel strekken tot het vernietigen in het belang van de
wet, zonder dat de verzoekende partij enig voordeel, hoe miniem ook, kan halen uit
die nietigverklaring.
De eerste verzoekende partij, die als operator actief is in de
sector van de kansspelen, beschikt over het in rechte vereiste belang omdat zij,
geplaatst in een concurrentiële positie met andere operatoren, commercieel nadeel
kan ondervinden door de exploitatie van de vergunning die met de bestreden
beslissing wordt verleend aan de tussenkomende partij.
In het verzoekschrift tot nietigverklaring knoopt tweede
verzoeker zijn belang vast aan het feit dat hij “een natuurlijk persoon [is] die af en
toe kansspelen, die op online sites of in de reële wereld worden aangeboden, speelt,
of die deze af en toe kan spelen”. Hij meent dat hij er als (potentiële) speler belang
bij heeft om tegen de bestreden beslissing in rechte op te komen omdat die “de
bescherming van de spelers nadelig beïnvloedt”.
De summiere wijze waarop tweede verzoeker zijn belang
toelicht, leidt tot de vaststelling dat de vordering aangemerkt moet worden als een
actio popularis waarbij hij uitsluitend optreedt ter verdediging van het algemeen
belang en niet wegens de aantasting van een voldoende geconcretiseerd
persoonlijk belang.
De verwijzing in de memorie van wederantwoord naar zijn
hoedanigheid van bestuurder van een onderneming actief in de sector van de
kansspelen, leidt niet tot een ander besluit. Er blijkt immers niet dat hij als
natuurlijk persoon zelf titularis is van een kansspelvergunning, zodat hij als
natuurlijk persoon ook niet in concurrentie kan treden met de begunstigde van de
bestreden kansspelvergunning.
Het beroep is enkel ontvankelijk in hoofde van de nv Rocoluc,
die hierna wordt aangeduid als de verzoekende partij.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.567
VII-40.855-7/14
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.567
VII-40.855-8/14
VI. Onderzoek van het enige middel
Standpunt van de verzoekende partij
In een enig middel wordt de schending aangevoerd van de
artikelen 10, 11 en 23 van de Grondwet, van de artikelen 4, 21, 25, 43/2 en 43/3 van
de wet van 7 mei 1999 ‘op de kansspelen, de weddenschappen, de
kansspelinrichtingen en de bescherming van de spelers’ (hierna: kansspelwet), van
de artikelen 1 en 2 van het koninklijk besluit van 22 december 2010 ‘betreffende de
vorm van de vergunning klasse F1, de wijze waarop de aanvragen voor een
vergunning klasse F1 moeten worden ingediend en onderzocht en de
verplichtingen waaraan vergunninghouders F1 moeten voldoen inzake beheer en
boekhouding’, van het motiveringsbeginsel, van de artikelen 2 en 3 van de wet van
29
juli
1991
‘betreffende
de
uitdrukkelijke
motivering
van
de
bestuurshandelingen’, van “kennelijke onjuiste beoordeling” en van “misbruik van
bevoegdheid”, doordat “de bestreden beslissing aan de nv Sagevas de exploitatie
van live weddenschappen toelaat”, terwijl “de wet op de kansspelen de exploitatie
van live weddenschappen niet toelaat”.
In het verzoekschrift wordt de essentie van het middel als volgt
samengevat:
“De live betting, of de live weddenschappen, geeft de mogelijkheid voor
een speler om een weddenschap te plaatsen nadat het betreffende
evenement (bijvoorbeeld een race of een wedstrijd) is begonnen.
Het is een relatief nieuwe vorm van gokken, maar die de laatste jaren
fenomenaal gegroeid is.
[…]
Net als de meerderheid van de F1 vergunninghouders exploiteert de nv
Sagevas live weddenschappen zowel in wedkantoren in de reële wereld als
op haar website «www.betfirst.dhnet.be» (onder een «live» tabblad). De
verwerende partij heeft geen enkele stap genomen om deze vorm van
weddenschappen te verbieden.
De verzoekende partijen leiden hier dus uit af dat deze exploitatie
toegestaan werd door de Kansspelcommissie, zo niet expliciet, dan toch op
zijn minst impliciet.”
In ondergeschikte orde en “in de veronderstelling dat live
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.567
VII-40.855-9/14
weddenschappen toegestaan zouden zijn door de wet op de kansspelen”, stelt de
verzoekende partij voor om een aantal prejudiciële vragen te stellen aan het
Grondwettelijk Hof:
“Schenden de artikelen 43/3, 43/4 en 43/8 van de wet van 7 mei 1999 op de
kansspelen, de weddenschappen, de kansspelinrichtingen en de
bescherming van de spelers het artikel 23 van de Grondwet, in die zin dat
zij de houders van vergunningen van type F1/F1+/F2 toestaan om live
weddenschappen in te richten en aan te nemen, terwijl (i) deze vorm van
weddenschap niet bestond op het moment van de goedkeuring van de wet
van 10 januari 2010 tot wijziging van de wet van 7 mei 1999 door het
toepassingsgebied van de weddenschappen uit te breiden, (ii) dat de
wetgever zijn wil heeft doen blijken door enkel de weddenschappen die al
op de Belgische markt aangeboden worden toe te staan, en (iii) dat het
toestaan van live weddenschappen ervoor zou zorgen dat het
beschermingsniveau dat de spelers genieten hierdoor gevoelig verminderd
wordt, zonder dat deze vermindering gebaseerd is op enige redenen van
algemeen belang?”
“Schenden de artikelen 43/3, 43/4 et 43/8 van de wet van 7 mei 1999 op de
kansspelen, de weddenschappen, de kansspelinrichtingen en de
bescherming van de spelers de artikelen 10 en 11 van de Grondwet,
wanneer zij het aannemen van weddenschappen op paardenrennen met
behulp van mobiele inrichtingen van type IV niet toestaan en deze
aanneming geschiedt na het begin van de race, terwijl de exploitatie van de
inrichting en het aannemen van live kansspelen in al de andere gevallen
toegestaan zou zijn?”
“Schenden de artikelen 43/3, 43/4 et 43/8 van de wet van 7 mei 1999 op de
kansspelen, de weddenschappen, de kansspelinrichtingen en de
bescherming van de spelers de artikelen 10 en 11 van de Grondwet,
wanneer zij de exploitatie van de inrichting en het aannemen van virtuele
weddenschappen zouden verbieden voor reden dat deze niet aanwezig
waren op de markt vóór de wijziging van de wet door de wet van 10 januari
2010, terwijl deze exploitatie van de inrichting en het aannemen van live
weddenschappen, die ook niet aanwezig waren op de Belgische markt vóór
de wijziging van de wet, wel toegelaten zou zijn?”
In haar memorie van wederantwoord herhaalt de verzoekende
partij dat de bestreden beslissing de exploitatie van live weddenschappen toestaat
en beargumenteert zij uitvoerig dat zulke weddenschappen door de kansspelwet
verboden zijn.
De verzoekende partij benadrukt in haar laatste memorie dat de
bestreden beslissing wel degelijk de exploitatie van live weddenschappen toestaat
aangezien de aangevochten vergunning verleend wordt voor alle kansspelen die
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.567
VII-40.855-10/14
vermeld worden op een lijst die onderdeel is van het aanvraagdossier, dat de
aanvraag voor het exploiteren van kansspelen die door de kansspelwet en de
uitvoeringsbesluiten ervan verboden zijn, moet worden geweigerd, dat in dit geval
vast staat dat “de Kansspelcommissie noch geweigerd heeft om de vergunning toe
te kennen, noch specifieke verboden heeft opgelegd die verwijzen naar bepaalde
weddenschappen die de aanvrager voornemens was om te exploiteren maar die niet
toegelaten zijn” en dat de exploitatie van door de wet verboden live
weddenschappen niet louter verband houdt met de tenuitvoerlegging van de
bestreden vergunning.
Beoordeling
Artikel 4, § 1, van de kansspelwet bepaalt dat het eenieder
verboden is om “zonder voorafgaande vergunning van de Kansspelcommissie
overeenkomstig deze wet toegestaan en behoudens de uitzonderingen door de wet
bepaald, een kansspel of kansspelinrichting te exploiteren, onder welke vorm, op
welke plaats en op welke rechtstreekse of onrechtstreekse manier ook”.
Een vergunning F1 vormt een bijzondere administratieve
toelating van de Kansspelcommissie om een door de wet in beginsel verboden
activiteit, in casu het inrichten van weddenschappen, toch rechtmatig te
exploiteren. Die toelating of vergunning komt er in wezen op neer dat op
individuele basis een ontheffing wordt verleend van een door de wet ingesteld
verbod. Het ligt voor de hand dat een overheidsinstantie geen vergunning kan
verlenen voor activiteiten of handelingen waarvoor geen ontheffing van een door
de wet ingesteld verbod kan worden toegestaan.
In artikel 2, 5°, van de kansspelwet wordt een weddenschap
gedefinieerd als een kansspel “waarbij elke speler een inzet inbrengt en waarbij
winst of verlies wordt opgeleverd die niet afhangt van een daad gesteld door de
speler, maar van de verwezenlijking van een onzekere gebeurtenis die zich
voordoet zonder tussenkomst van de spelers”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.567
VII-40.855-11/14
Het middel gaat uit van de veronderstelling dat de wetgever met
de wet van 10 januari 2010 ‘tot wijziging van de wetgeving inzake kansspelen’,
waarbij artikel 2 van de kansspelwet werd aangevuld met punt 5, de bedoeling
heeft gehad om live weddenschappen niet op de Belgische markt toe te laten en dat
de Kansspelcommissie voor het inrichten van dergelijke weddenschappen geen
vergunning kan verlenen.
Uit artikel 4, § 1, van de kansspelwet vloeit rechtstreeks voort dat
de Kansspelcommissie in geen enkel geval een vergunning kan verlenen voor
weddenschappen die niet op de Belgische markt zijn toegelaten en waarvoor de
wet geen uitzonderingen via een stelsel van vergunningen toestaat. Bijgevolg moet
in de kansspelvergunning zelf ook niet uitdrukkelijk bepaald worden welke types
van weddenschappen niet toegelaten worden en die dus niet mogen worden
geëxploiteerd. In zoverre wordt aangevoerd dat de verleende vergunning een
concrete opsomming moet bevatten van de kansspelen en weddenschappen die
door de houder van de vergunning mogen worden geëxploiteerd, ontbeert het
middel de vereiste juridische grondslag. In elk geval blijkt uit de bestreden
vergunning niet dat de toelating voor het inrichten van weddenschappen mede
betrekking heeft op de door de verzoekende partij als onwettig aangemerkte ‘live
weddenschappen’.
Om voormelde redenen moet besloten worden dat met de in het
enige middel aangevoerde kritieken geen onwettigheid wordt aangetoond van de
bestreden kansspelvergunning. Het verbod om live weddenschappen in te richten,
zoals voorgehouden door de verzoekende partij, kan er desgevallend wel toe leiden
dat de Kansspelcommissie, die op grond van artikel 20 van de kansspelwet ertoe
gehouden is om de toepassing en de naleving van de kansspelwet en haar
uitvoeringsbesluiten te controleren, een sanctieprocedure opstart ten aanzien van
de
betrokken
kansspeloperator(en).
Het
voorwerp
van
voorliggend
annulatieberoep is echter niet gerelateerd aan de handhaving van de kansspelwet
en haar uitvoeringsbesluiten.
De Raad van State kan in voormelde zin oordelen zonder dat hij
zich in het kader van voorliggend geding ten gronde moet uitspreken over de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.567
VII-40.855-12/14
principiële vraag of live weddenschappen al dan niet toegelaten zijn door de
kansspelwet.
De in “ondergeschikte orde” geformuleerde prejudiciële vragen,
die volledig gebaseerd zijn op de premisse dat de Raad van State van oordeel zou
zijn dat “live weddenschappen wél toegestaan zouden zijn door de wet op de
kansspelen”, hebben geen prejudicieel karakter omdat in het vorige randnummer
reeds werd aangegeven dat de Raad van State over die kwestie geen standpunt
moet innemen.
Het enige middel is ongegrond.
VII. Handhaving van de gevolgen
Het verzoek van de verwerende partijen tot handhaving van de
gevolgen met toepassing van artikel 14ter van de gecoördineerde wetten op de
Raad van State is zonder voorwerp, aangezien in deze zaak geen nietigverklaring
wordt uitgesproken.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verzoekende partijen worden verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 400 euro, elk voor de helft, een
bijdrage van 20 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die
verschuldigd is aan de verwerende partijen.
De tussenkomende partij wordt verwezen in de kosten van de tussenkomst,
begroot op 150 euro.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.567
VII-40.855-13/14
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op vijf september tweeduizend vierentwintig,
door de Raad van State, VIIe kamer, samengesteld uit:
Carlo Adams,
kamervoorzitter,
Peter Sourbron,
staatsraad,
Francis Van Nuffel,
staatsraad,
bijgestaan door
Elisabeth Impens,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Elisabeth Impens
Carlo Adams
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.567
VII-40.855-14/14
