Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628 (2024-09-16)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 260.628 van 16 september 2024 Onderwijs en cultuur - Examens
(onderwijs) Beslissing : Bevolen Depersonalisatie
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE IXe KAMER
ARREST
nr. 260.628 van 16 september 2024
in de zaak A. 242.895/IX-10.539
In zake:
XXXX
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Jan Opsommer
kantoor houdend te 9700 Oudenaarde
Simon De Paepestraat 19
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
het GEMEENSCHAPSONDERWIJS, vertegenwoordigd door
scholengroep 21 Vlaamse Ardennen
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Marc Stommels en Jan Fransen
kantoor houdend te 2630 Aartselaar
Groenenhoek 61
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
1.
De vordering, ingesteld op 5 september 2024, strekt tot de
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de
beslissing van de beroepscommissie van scholengroep 21 Vlaamse Ardennen van
het Gemeenschapsonderwijs van 27 augustus 2024 waarbij aan verzoekster een
oriënteringsattest B met clausulering voor de doorstroomfinaliteit wordt
toegekend.
II. Verloop van de rechtspleging
2.
De verwerende partij heeft een nota ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-1/26
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 12 september 2024 om 11.00 uur.
Staatsraad Jurgen Neuts heeft verslag uitgebracht.
Advocaten Jan Opsommer en Thibo Houf, die verschijnen voor
de verzoekende partij en advocaat Marc Stommels, die verschijnt voor de
verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoekster is bij aanvang van het schooljaar 2023-2024
leerling in het tweede leerjaar van de tweede graad humane wetenschappen.
Vanaf 1 januari 2024 maakt zij de overstap naar de studierichting maatschappijen welzijnswetenschappen (doorstroomfinaliteit) in het GO! atheneum te
Avelgem, waarvan de verwerende partij het schoolbestuur is.
3.2.
Op het einde van het schooljaar laat verzoekster drie
jaartekorten optekenen, namelijk voor chemie (49,3%), fysica (47,3%) en
wiskunde (39,6%).
De
klassenraad
beslist
om
aan
verzoekster
een
oriënteringsattest B toe te kennen, met clausulering voor de doorstroomfinaliteit.
De motivering luidt als volgt:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-2/26
“Je hebt een jaaronvoldoende voor de volgende vakken: chemie (49.3%),
fysica (47.3%), wiskunde (39.6%). Dit wil zeggen dat je de
vooropgestelde doelen niet hebt behaald: je mist essentiële basiskennis
voor die vakken. Die basiskennis is een belangrijk onderdeel in een aantal
studierichtingen in het volgende jaar. Daarom oordeelt de klassenraad dat
de vermelde studierichtingen uitgesloten worden en je die volgend
schooljaar dan ook niet kan volgen. Op die manier heb je meer kans om je
studies met succes verder te zetten.”
Naar verluidt doet verzoekster pogingen om het overleg met de
directeur op te starten, maar komt dat overleg er niet.
Wel komt de klassenraad al op 28 juni 2024 opnieuw samen
om over verzoekster te beraadslagen. De klassenraad blijft bij zijn eerdere
beslissing. Het verslag van die klassenraadvergadering leest als volgt:
“Argumenten voor de ouders om de klassenraad te herzien:
[Verzoekster]: is tijdens de vorige rapporten niet gewaarschuwd
geweest dat het niet goed liep, heel weinig evaluaties vooral op
ex2 gebaseerd. In basisvorming alles zelfde als huwe gehad, maar
volgens leerplan minder doen in MAWE, vragen om bij B-attest 5
DS WEWE open te houden.
Argumenten klassenraad om bij de beslissing te blijven.
[Verzoekster] is een zwakke leerlinge die het moeilijk heeft om
een groter pakket leerstof te verwerken. De kleinere toetsen lukken
vaak wel voor sommige vakken indien ze van buiten kan leren.
Wanneer er naar verbanden en complexere zaken wordt gevraagd,
lukt het niet meer.
De examens tonen aan dat [verzoekster] niet in staat is om het
leerstofpakket van de derde graad doorstroom te verwerken. De
basisvorming
van
de
richting
maatschappij
en
welzijnswetenschappen is zo goed als dezelfde als die van humane
wetenschappen in het leerplan van het vierde jaar voor schooljaar
23-24. Ook in de derde graad is er geen groot niveauverschil
tussen de humane wetenschappen en welzijnswetenschappen die
het
zou
rechtvaardigen
de
gevraagde
richting
(welzijnswetenschappen) niet uit te sluiten.”
Verzoekster stelt daarop bezwaar in bij het schoolbestuur.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-3/26
3.3.
Op 27 augustus 2024 handhaaft de beroepscommissie het B-
attest met clausulering voor de doorstroomfinaliteit. Die beslissing is als volgt
gemotiveerd:
“● De beroepscommissie vindt een B-attestering meer dan een correcte
beslissing, gezien de 7 tekorten op examen 2 en de 3 jaartekorten.
● De beroepscommissie is van oordeel dat het verwerken van grote
hoeveelheden leerstof niet gemakkelijk is voor [verzoekster] en dat haar
algemene vorming onvoldoende is voor een derde graad in de
doorstroomfinaliteit.
● De beroepscommissie stelt vast dat de school voldoende kansen heeft
geboden voor extra studiebegeleiding en hulp voor wiskunde.”
Dat is de bestreden beslissing.
IV. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
4.
Krachtens artikel 17, §§ 1 en 4, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State kan tot schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst
dringende noodzakelijkheid slechts worden besloten onder de dubbele
voorwaarde dat minstens één ernstig middel wordt aangevoerd dat de
nietigverklaring van de akte of het reglement prima facie kan verantwoorden en
dat een uiterst dringende noodzakelijkheid voorhanden is die onverenigbaar is
met de behandelingstermijn van de gewone vordering tot schorsing.
V. Uiterst dringende noodzakelijkheid
5.
Terecht wordt het vervuld zijn van deze schorsingsvoorwaarde
niet betwist.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-4/26
VI. Ernst van de middelen
A. Eerste middel
Standpunt van de partijen
6.
In een eerste middel voert verzoekster de schending aan van de
artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘houdende de uitdrukkelijke
motivering van de bestuurshandelingen’ (hierna: formelemotiveringswet),
“gekoppeld
aan
het
zorgvuldigheids-,
en
de
materiële
en
formele
motiveringsbeginselen als algemene beginselen van behoorlijk bestuur”.
Verzoekster vat haar middel als volgt samen:
“De verwerende partij heeft nagelaten om voorafgaand aan de
besluitvorming de pertinente grieven en argumenten in het bezwaarschrift
van de verzoekster te onderzoeken en deze te betrekken in de bestreden
beslissing. Zodoende schendt verwerende partij de op haar rustende
zorgvuldigheids- en materiële en formele motiveringsplichten uit de
opgeworpen bepalingen en algemene beginselen van behoorlijk bestuur.”
Vervolgens
licht
verzoekster
toe
dat
zij
aan
de
beroepscommissie meerdere pertinente argumenten heeft voorgelegd, maar dat
deze niet in de bestreden beslissing werden betrokken.
Vooreerst
merkte
zij
op
dat
de
leerlingen
uit
de
domeinoverschrijdende richting humane wetenschappen en de domeingebonden
richting maatschappij- en welzijnswetenschappen tijdens het schooljaar vaak
samen les kregen, voor een aanzienlijk aantal vakken dezelfde evaluaties
aflegden en dat er zodoende niet werd gedifferentieerd in functie van de gekozen
studierichting. Dit geldt, aldus verzoekster, in het bijzonder voor het vak
wiskunde. Dit argument is zeer pertinent omwille van de inhoudelijke
differentiatie en de niveauverschillen tussen de twee studierichtingen voor het
vak wiskunde. Verzoekster illustreert een en ander aan de hand van het verschil
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-5/26
in het aantal lesuren voor wiskunde: verzoekster kreeg slechts drie lesuren
wiskunde per week, terwijl het lesrooster voor de tweede graad humane
wetenschappen vier lesuren wiskunde bevat. Verzoekster doet ook gelden dat het
leerplan voor wiskunde in de opleiding maatschappij- en welzijnswetenschappen
geen leerplandoelen vermeldt, maar in het leerplan voor humane wetenschappen
is dat wel het geval. Verzoekster betoogt dat de beroepscommissie daarom moest
onderzoeken welke invloed dit differentiatiegebrek heeft gehad op haar
schoolresultaten voor wiskunde en in de beslissing zelf uitdrukkelijk had moeten
motiveren hoe daarmee rekening werd gehouden.
Verzoekster had ook als grief aangevoerd dat tijdens het
schooljaar een aanzienlijk aantal lesuren waren weggevallen. Dat is een zeer
relevante omstandigheid voor de beoordeling van de competenties van de
leerling. De beroepscommissie moest dan ook uit eigen beweging, en zeker naar
aanleiding van de grief van verzoekster, onderzoeken welke invloed dit kon
hebben gehad op haar leerkansen. In de bestreden beslissing moest verzoekster
kunnen vernemen waarom de commissie niet tot een andere beslissing was
gekomen.
In het bezwaarschrift werd tevens opgemerkt dat verzoekster
pas in het tweede semester en uit een andere school en studierichting was
overgekomen. Er waren daarom slechts cijfers voor de evaluaties en examens van
het tweede semester. De beroepscommissie moest in de bestreden beslissing
motiveren waarom de resultaten van dat halve schooljaar voldoende
representatief zijn voor de toekomstige prestaties van verzoekster in de derde
graad. Daarbij moest rekening worden gehouden met de invloed van die recente
ingrijpende veranderingen in de schoolsituatie op de resultaten van het tweede
semester en de aanpassingstijd die daarbij redelijkerwijze in rekening moest
worden gebracht.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-6/26
Tevens had verzoekster het gebrek aan evaluaties voor
verschillende vakken aangevoerd. De beroepscommissie moest dan ook de
representativiteit van de punten voor dagelijks werk nagaan, net als de mogelijke
invloed hiervan op de examenresultaten. Door die beperkte evaluaties werden de
leerlingen mogelijk niet voldoende aangespoord om de leerstof bij te houden.
Leerlingen krijgen in het secundair onderwijs precies dagelijks werk omdat zij
nog niet in staat zijn om zelfstandig de leerstof bij te houden met het oog op
examens.
Verzoekster had ook doen gelden dat haar ouders tijdens het
volledige semester geen enkele keer door de school waren gecontacteerd. Nooit
werd
gesignaleerd
over
het
schoolpresteren
van
verzoekster.
De
beroepscommissie moest in de bestreden beslissing daarom motiveren ofwel dat
de ouders voldoende kansen hadden gekregen om bij te sturen, dan wel hoe het
tegendeel in rekening was gebracht.
Verzoekster stelt zich tegenover de beroepscommissie ook
erover te hebben beklaagd dat het eindtotaal van het jaarrapport ontbrak, net als
de resultaten voor het vak lichamelijk opvoeding. Het eindtotaal is een “uiterst
relevante beoordelingsgrond” die in de bestreden beslissing uitdrukkelijk moest
worden afgewogen. Het resultaat van lichamelijke opvoeding beïnvloedt dan
weer dat eindresultaat, en wel “in positieve zin”.
Ook over de nipte tekorten voor chemie en fysica had
verzoekster een grief geformuleerd bij de beroepscommissie. Die vakken worden
volgens haar niet meer onderwezen in de opleiding welzijnswetenschappen in de
derde graad. In die graad is alleen sprake van natuurwetenschappen met twee
lesuren in het vijfde jaar en één lesuur in het zesde jaar. Die tekorten moesten
volgens verzoekster daarom worden gerelativeerd.
Tot slot had verzoekster ook opgemerkt dat zij een behoorlijk
eindresultaat voor de richtingspecifieke vakken kon voorleggen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-7/26
Op al die bezwaren leest verzoekster in de bestreden beslissing
niet het minste concrete antwoord. De beroepscommissie valt terug op de
tekorten, maar houdt geen rekening met de elementen die in het bezwaarschrift
werden aangevoerd. De motivering van de bestreden beslissing, laat niet toe te
begrijpen waarom de beroepsargumenten de commissie niet hebben kunnen
overtuigen.
7.
In haar nota met opmerkingen doet de verwerende partij gelden
dat verzoekster bezwaarlijk kan ontkennen dat de dragende motieven van de
bestreden beslissing bij haar bekend zijn. De beroepscommissie verwijst niet
alleen naar de drie jaaronvoldoendes, maar ook naar de zeven tekorten op
‘examen 2’. Die gegevens doen besluiten dat het verwerken van grote
hoeveelheden leerstof niet gemakkelijk is voor verzoekster. Vandaar dat de
beroepscommissie spreekt van een onvoldoende algemene vorming voor de derde
graad van de doorstroomfinaliteit. De verwerende partij noemt naast de drie
vakken waarvoor verzoekster een jaartekort behaalde, ook de vakken Engels,
Frans, geschiedenis en biologie. Dergelijke cijfers verantwoorden volgens haar
ook een C-attest. Verzoekster vraagt dan weer geen bijkomende proeven. Zij
krijgt met de bestreden beslissing de mogelijkheid om het volgende leerjaar aan
te vatten in een voor haar meer geschikte studierichting.
De verwerende partij erkent dat verzoekster terecht mag
verwachten een antwoord te krijgen op de vragen die voor de leerling blijkens
haar beroepschrift van wezenlijk belang zijn en die, mochten ze terecht zijn
gesteld, mogelijk tot een voor de leerling gunstiger resultaat leiden. Het lijstje
met opmerkingen dat verzoekster in haar beroepschrift heeft opgenomen betreft
echter vooral argumenten die – voor zover ze voldoende onderbouwd zijn om als
wezenlijk te worden beschouwd – niet tot een ander studieresultaat kunnen leiden
en veelal tot de pedagogische vrijheid van de school en de vakleerkrachten
behoren.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-8/26
Met betrekking tot de grief dat, hoewel de leerplannen
wiskunde verschillen voor de twee bedoelde studierichtingen, de leerlingen toch
samen les hadden en dezelfde evaluaties moesten afleggen en er dus niet werd
gedifferentieerd in functie van de gekozen studierichting, betoogt de verwerende
partij wat volgt:
“Dit is zo algemeen gesteld dat er zelfs niet op geantwoord kan worden.
Over welke vakken gaat het?
Indien een argument – zoals verzoekster beweert – van wezenlijk belang
[is], dan dient het te gaan om een uitgewerkt argument dat steunt op
verifieerbare gegevens eigen aan de zaak, niet om een opsomming van
losse beweringen.
Aangezien de opmerkingen betrekking lijken te hebben op specifieke
vakken, moet [het] gaan om argumentatie én bewijsvoering die het
vermoeden van deskundigheid van de leerkrachten weerlegt:
‘Uitgaande van het vermoeden van deskundigheid dat tot de
weerlegging ervan kleeft aan de hoedanigheid van leerkracht,
wordt er voorts van uitgegaan dat de leerkrachten tijdens het
schooljaar de aan de eindtermen gerelateerde en door het leerplan
vereiste leerstof – kennisinhouden, vaardigheden en attitudes –
volledig en bekwaam hebben onderwezen, dat zij de vorderingen
van de leerling correct hebben geobserveerd en geëvalueerd tijdens
het ‘dagelijks werk’ of de permanente evaluatie, dat zij examens
hebben opgesteld die niet eenzijdig maar representatief voor de
effectief onderwezen leerstof naar leerinhoud zowel als
moeilijkheidsgraad, dat zij die examens objectief en vakkundig
hebben verbeterd en aan de hand van een valide puntenspreiding
over de leeronderdelen gequoteerd ten einde over de bereikte
kennis en vaardigheden (en eventueel attitudes) van de leerling te
rapporteren en dat de relatieve waarde van de punten voor
dagelijks werk en de proefwerken – in voorkomend geval, voor de
permanente evaluatie – weloverwogen het leerproces van de
leerling tijdens het jaar en zijn of haar capaciteit tot verwerking
van afgewerkte en grotere gehelen weergeeft.
9.4. Van een verzoekende partij die dit vermoeden van
deskundigheid aan het wankelen wil brengen en aan de
representativiteit van de toegekende punten wil doen twijfelen,
mag op het eerste gezicht worden verwacht dat zij concrete
gegevens en argumenten ter zake aanbrengt.
…
Daaruit volgt dan weer dat verzoekster voor die vakken waarvoor
zij
niet
een
voldoende
jaarresultaat
behaalt,
de
leerplandoelstellingen ook niet op voldoende wijze heeft bereikt.
Een verwijzing door de beroepscommissie naar een bij
veronderstelling ordentelijk vastgelegd jaartekort lijkt dan ook in
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-9/26
de regel als motivering voor die vaststelling te volstaan.’
(R.v.St. arrest nr. 251.440 van 9 september 2021)
Vage en onbewezen uitlatingen kunnen hierbij niet beschouwd worden als
argumenten die van wezenlijk belang zijn.
Bovendien blijven de argumenten ook nu niet bewezen.
Specifiek wat wiskunde betreft, wordt zelfs niet de moeite gedaan om in
concreto aan te tonen op welke wijze de evaluatie foutief was. Er wordt
louter verwezen naar een beweerd gebrek aan ‘differentiatie’, zonder aan
te tonen of zelfs maar op te werpen dat bepaalde specifieke vakinhouden
niet tot de leerstof mochten behoren.
In het beroepschrift is zelfs geen [spoor] te vinden van de uiteenzetting
betreffende leerplannen wiskunde die nu in het verzoekschrift voor het
eerst wordt opgeworpen. Er wordt enkel bezwaar gemaakt tegen
samenzitten met een andere richting voor bepaalde vakken. Verzoekster
kan dan ook geen antwoord verwachten op een niet opgeworpen
argumentatie.
Dit zijn dus opnieuw geen argumenten die op enige wijze tot een
gunstiger resultaat kunnen leiden.”
Wat betreft de argumenten van verzoekster dat de jaartekorten
voor chemie en fysica moeten worden gerelativeerd en dat zij ook een behoorlijk
eindresultaat voor de richtingspecifieke vakken heeft gescoord, antwoordt de
verwerende partij in haar nota als volgt:
“Het gaat hier eenvoudigweg om het anders omschrijven van gegevens die
de beroepscommissie gekend zijn aan de hand van het rapport.
Bijkomend werkt de school ook niet met clusters in deze richting. Wat
natuurwetenschappen betreft, maakt Biologie (37,1 op examen 2) in de
derde graad bijvoorbeeld deel uit van de specifieke vorming, naast een
vak Natuurwetenschappen.
De attestering betreft geen kersenpluk uit de vakken die al dan niet aan
bod komen in de volgende graad, het betreft een beoordeling van de
mogelijkheid om een richting met doorstroomfinaliteit met succes aan te
vatten in het volgende jaar en dit op basis van de vaststellingen tijdens het
huidige jaar.”
Beoordeling
8.
Verzoekster verwijt de beroepscommissie dat zij de grieven die
in haar bezwaarschrift werden aangevoerd, niet in de bestreden beslissing heeft
beantwoord en betrokken.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-10/26
9.1.
Noch
het
algemeen
rechtsbeginsel
luidens
welk
een
overheidsbeslissing op objectief aanneembare redenen gegrond moet zijn die
hetzij uit de beslissing zelf, hetzij uit het administratief dossier moeten blijken,
noch de formelemotiveringswet leggen aan het bestuur de verplichting op alle
grieven of middelen van verdediging opgeworpen door de betrokkene stuk voor
stuk te beantwoorden. Het volstaat daarentegen dat in de beslissing zelf de
motieven opgenomen worden die de beslissing kunnen dragen.
9.2.
Waar, zoals te dezen, de regelgeving in een administratieve
beroepsprocedure heeft voorzien, moet de indiener van het beroep wel erop
kunnen rekenen dat haar beroepschrift door de beroepsinstantie zorgvuldig wordt
onderzocht en dat zij, ingeval zij meent tot hetzelfde oordeel te moeten komen als
in de beslissing waartegen beroep werd ingesteld, goede redenen heeft voor de
verwerping van de aangevoerde beroepsargumenten. Wanneer het gaat om een
welomschreven, gewichtige grief van diegene die het beroep heeft ingesteld, dan
zullen die redenen uitdrukkelijk in de beslissing van de beroepsinstantie moeten
worden weergegeven. Van een zorgvuldig handelende beroepsinstantie mag
immers worden verwacht, zo lijkt, dat zij in haar beslissing formeel aandacht
besteedt aan de wezenlijke grieven van diegene die het beroep heeft ingesteld en
dat zij haar aldus de antwoorden geeft die laten begrijpen waarom haar beroep
wordt verworpen.
Het bestaan en de zin van een beroepsprocedure vereist dat de
motivering van de beroepsbeslissing er blijk van geeft dat de bezwaren van de
leerling daadwerkelijk in overweging zijn genomen en in de nieuwe beoordeling
zijn betrokken, dat de leerling begrijpt waarom die argumenten de
beroepscommissie niet konden overtuigen en dat ten minste een uitdrukkelijke
repliek volgt op de vragen die voor de leerling blijkens haar beroepschrift van
wezenlijk belang zijn en die, mochten ze terecht zijn gesteld, mogelijk tot een
voor de leerling gunstiger resultaat leiden.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-11/26
9.3.
Het doel van de formelemotiveringsplicht sluit in beginsel uit
dat een leerling vrede zou moeten nemen met een mededeling van de motieven
nádat hij zijn vordering bij uiterst dringende noodzakelijkheid bij de Raad van
State heeft ingesteld. Bovendien moeten de motieven aan het ter zake bevoegde
orgaan zijn toe te schrijven.
Beide elementen maken dat de Raad van State, van zijn kant,
enkel rekening mag houden met de in de beslissing geëxpliciteerde motieven. Hij
mag geen acht slaan op argumenten die, hoe uitvoerig ook, door de verwerende
partij eventueel worden bijgebracht in de nota maar die niet zijn toe te rekenen
aan de beroepscommissie ten tijde van de bestreden beslissing.
10.1.
De verwerende partij meent vooreerst dat de beroepscommissie
te dezen kon volstaan met een verwijzing naar de behaalde punten, meer bepaald
de drie jaartekorten en de zeven tekorten bij de examens van juni.
10.2.
In beginsel ligt de motivering van het al dan niet slagen van een
leerling inderdaad besloten in de behaalde punten.
Die punten worden geacht een representatief beeld te geven van
de kennis, de vaardigheden en, voor zover opgenomen in het leerplan, de
attitudes van de leerling. Uitgaande van het vermoeden van deskundigheid dat tot
weerlegging kleeft aan de hoedanigheid van de leerkracht immers, wordt ervan
uitgegaan dat de leerkrachten tijdens het schooljaar de aan de leerplandoelen
gerelateerde en door het leerplan vereiste leerstof – kennisinhouden,
vaardigheden en attitudes – volledig en bekwaam hebben onderwezen, dat zij de
vorderingen van de leerling correct hebben geobserveerd en geëvalueerd tijdens
het ‘dagelijks werk’ of de permanente evaluatie, dat zij examens hebben
opgesteld die niet eenzijdig zijn maar representatief voor de effectief onderwezen
leerstof naar leerinhoud zowel als moeilijkheidsgraad, dat zij die examens
objectief en vakkundig hebben verbeterd en aan de hand van een valide
puntenspreiding over de leeronderdelen gequoteerd ten einde over de bereikte
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-12/26
kennis en vaardigheden (en eventueel attitudes) van de leerling te rapporteren en
dat de relatieve waarde van de punten voor dagelijks werk en de proefwerken – in
voorkomend geval, voor de permanente evaluatie – weloverwogen het leerproces
van de leerling tijdens het jaar en zijn of haar capaciteit tot verwerking van
afgewerkte en grotere gehelen weergeeft.
Aangenomen
wordt
bijgevolg
dat
het
voor
elk
opleidingsonderdeel ordentelijk toegekende jaarcijfer in beginsel een geldige en
betrouwbare weergave is van het relatieve belang dat moet worden gegeven aan
procesevaluatie en aan verwerking van grotere gehelen – zowel tijdens dagelijks
werk, tijdens een eventuele permanente evaluatie of tijdens de eventuele
examenperiodes – en aan de verschillende onderdelen van de leerstof die voor het
betrokken vak in de loop van het jaar aan bod zijn gekomen en dat het om die
reden ook betekenisvol is om later studiesucces te voorspellen.
En een slaagcijfer is een slaagcijfer. Daaruit volgt, in principe,
dat de leerling die een voldoende jaarresultaat behaalt, voor dat vak de
leerplandoelstellingen op voldoende wijze heeft bereikt. Om die reden overigens,
wordt zij ook geslaagd verklaard.
Daaruit volgt, ook weer in principe, dat de leerling die niet een
voldoende jaarresultaat behaalt, voor dat vak de leerplandoelstelling ook niet op
voldoende wijze heeft bereikt. Een verwijzing naar een bij veronderstelling
ordentelijk vastgelegd jaartekort volstaat dan ook in de regel als formele
motivering voor die vaststelling.
11.
Verzoekster
heeft
in
haar
bezwaarschrift
voor
de
beroepscommissie onder meer aangevoerd dat “hoewel de leerplannen verschillen
tussen de domeinoverschrijdende richting humane wetenschappen en de
domeingebonden richting maatschappij- en welzijnswetenschappen, […]
leerlingen uit beide richtingen vaak samen les [kregen], […] voor een aanzienlijk
aantal vakken dezelfde evaluaties [dienden] af te leggen en [dat] niet [werd]
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-13/26
gedifferentieerd i.f.v. de gekozen studierichting”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-14/26
Zij merkte onder meer ook op dat zij “in totaal voor het
semester voldoende [scoort] voor 26 van de 32 lesuren. Enkel voor twee vakken
binnen de cluster natuurwetenschappen (fysica-chemie – totaal 2u; voor biologie
scoort ze voldoende) en wiskunde (4u) scoort ze onvoldoende. Het aandeel van
natuurwetenschappen in de derde graad ligt echter nog lager in het totale
urenpakket (2u NW in het vijfde jaar, 1u NW in het zesde jaar). Het belang van
deze tekorten voor de vervolgopleiding kan dus in twijfel worden getrokken. De
lessen wiskunde kreeg ze samen met de humane wetenschappen, hoewel ook het
aantal lesuren wiskunde in de derde graad welzijnswetenschappen lager ligt dan
in de humane wetenschappen.”
Tevens voerde verzoekster aan “een behoorlijk eindresultaat
voor de richtingspecifieke vakken” te hebben gescoord.
12.1.
Met de eerste grief wil verzoekster duidelijk maken dat de
leerplannen niet correct werden toegepast. Zij benadrukt in het bijzonder dat zij,
ondanks verschillen in die leerplannen, toch aan dezelfde evaluaties werd
onderworpen als leerlingen van een andere studierichting.
In haar verzoekschrift voor de Raad van State geeft verzoekster
aan dat dit “in het bijzonder voor het vak wiskunde [geldt]”.
Daarmee stelt zij op het eerste gezicht de representativiteit van
haar voor dat vak toegekende cijfers ter discussie. Verzoekster stelt zich immers
vragen bij de wijze van evalueren in haar studierichting, meer bepaald voor het
vak wiskunde. Mocht die grief terecht zijn, dan lijkt te moeten worden nagegaan
of en in welke mate de toetsen en examens die verzoekster voor dat vak heeft
afgelegd, passen binnen het leerplan dat gold voor de door haar in het voorbije
schooljaar gevolgde studierichting.
Van een dergelijke grief kan prima facie bezwaarlijk worden
beweerd dat ze niet van wezenlijk belang is.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-15/26
12.2.
Op het eerste gezicht kan de verwerende partij evenmin worden
bijgevallen waar zij betoogt dat deze grief “zo algemeen gesteld” is dat niet erop
kan worden geantwoord of dat deze niet “steunt op verifieerbare gegevens”, maar
slechts “losse beweringen” zijn.
Voor een beroepscommissie, waarvan leden van de klassenraad
deel uitmaken, lijkt het niet het minste probleem te mogen opleveren om een
dergelijke grief over de leerplannen en de toepassing ervan in de concrete
omstandigheden die verzoekster schetst – samen les krijgen, dezelfde evaluaties
krijgen, geen differentiatie in functie van de gekozen studierichting – te
onderzoeken en te beantwoorden. Hierbij mag erop worden gewezen dat de
beroepscommissie in voorkomend geval de betrokken vakleerkracht(en) hierover
om uitleg mag vragen.
Dat verzoekster niet gespecificeerd heeft voor welk vak of
welke vakken deze kritiek gold – of “in het bijzonder” gold – neemt, zo lijkt, nog
steeds niet weg dat de beroepscommissie, gelet op haar samenstelling en
deskundigheid, beter is geplaatst dan wie ook om een dergelijk onderzoek te
voeren en die kritiek te beantwoorden.
Hoewel de door verzoekster voorgebrachte kritiek prima facie
wel degelijk voldoende concreet is om het voormelde vermoeden van
deskundigheid in vraag te stellen, heeft de over verzoekster oordelende
beroepscommissie op het eerste gezicht ervoor gekozen níet te antwoorden.
12.3.
Ook anders dan de verwerende partij beweert, heeft verzoekster
in haar bezwaarschrift prima facie wel degelijk aan de kaak gesteld dat haar
evaluaties dezelfde waren als voor de andere studierichting en dat er geen
differentiatie was, en bleef haar kritiek derhalve niet beperkt tot het “samenzitten
met een andere studierichting voor bepaalde vakken”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-16/26
12.4.
Vooralsnog neemt de Raad van State aan dat, zonder onderzoek
en uitdrukkelijk antwoord van de beroepscommissie in dat verband, de cijfers
voor het vak wiskunde niet boven iedere gerede twijfel staan.
In die mate is het middel ernstig.
13.1.
Met de tweede sub 11 aangehaalde grief, bedoelde verzoekster
de jaartekorten voor de vakken chemie en fysica te relativeren in het licht van het
volgende jaar.
13.2.
Aangezien
de
beroepscommissie
ook
deze
jaartekorten
aangrijpt om haar beslissing op te steunen, vermag verzoekster een antwoord op
deze grief te verwachten.
Het valt de beroepscommissie toe om aan te geven in welke
mate de onvoldoendes voor deze vakken de kansen van verzoekster in het
volgende leerjaar in de studierichtingen van de uitgesloten finaliteit
hypothekeren.
Dat heeft de commissie evenwel niet gedaan.
13.3.
Dat klemt des te meer, zo lijkt, nu de beroepscommissie voor
het overige verwijst naar zeven tekorten op examens, terwijl dat vakken betreft
waarvoor verzoekster geslaagd is. Zoals gezien, wordt zij bijgevolg geacht de
leerplandoelen van die vakken in voldoende mate te hebben bereikt. In die
jaarcijfers worden, zoals gezien, het belang van proefwerken en van het kunnen
verwerken van grotere gehelen leerstof, geacht verdisconteerd te zijn.
Hiermee wil de Raad van State niet gesteld hebben dat álle
slaagcijfers onder álle omstandigheden een evaluatieproces door de klassenraad
of de beroepscommissie uitsluit. Een slaagcijfer voor een vak kan wel degelijk
deeltekorten verhullen, en alzo een gebrek aan welbepaalde specifieke kennis of
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-17/26
vaardigheden. Voor cijfers die de ondergrens van 50% benaderen, lijkt dat des te
meer aannemelijk. Niet bij voorbaat lijkt te kunnen worden uitgesloten dat een
klassenraad of beroepscommissie vaststellingen over de prestaties van de leerling
bij deelaspecten van het bedoelde vak betrekt ter ondersteuning of aanvulling van
elders vastgestelde tekorten.
Is een beroepscommissie van oordeel dat zij dergelijke
vaststellingen moet doen, dan lijkt zij die wel zeer concreet te moeten
onderbouwen en de relevantie ervan te moeten aantonen.
13.4.
Ook in die mate is het middel ernstig.
Ook de derde sub 11 aangevoerde grief, namelijk dat
verzoekster een “behoorlijk eindresultaat voor de richtingspecifieke vakken” kon
voorleggen, lijkt geen antwoord te hebben gekregen in de bestreden beslissing.
Daarmee heeft verzoekster de beroepscommissie er prima facie
toe willen brengen álle elementen van het leerlingendossier in ogenschouw te
nemen.
Door alsdan geen verdere aandacht aan de cijfers voor die
vakken
te
besteden,
lijkt
de
beroepscommissie
andermaal
de
formelemotiveringsplicht te hebben geschonden.
15.
Verzoekster betoogt voorts voor de beroepscommissie te
hebben aangevoerd dat “een aanzienlijk aantal lesuren zijn weggevallen”, wat
volgens haar “een zeer relevante omstandigheid [is] voor de beoordeling van de
competenties van de leerling”.
Zij maakt voor de Raad van State op het eerste gezicht niet
concreet om welke vakken het zou gaan.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-18/26
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-19/26
Aldus is de Raad niet bij machte om de relevantie van die grief
te beoordelen.
In die mate is het middel niet ernstig.
16.
Verzoekster voert tevens aan dat, gelet op haar specifieke
situatie, de beroepscommissie moest motiveren waarom “de resultaten van het
halve schooljaar voldoende representatief zijn voor de toekomstige prestaties van
[verzoekster] in de derde graad, hierbij rekening houdend met de invloed die deze
recente ingrijpende veranderingen in schoolsituatie op de resultaten uit het
voorbije tweede semester hebben gehad en de aanpassingstijd die daarbij
redelijkerwijs in rekening moet worden gebracht”.
Verzoekster lijkt zich op dat vlak te vergissen. Immers, een
dergelijke omstandige en precieze vraag heeft zij op het eerste gezicht niet aan de
beroepscommissie voorgelegd. Die grief kan, zo lijkt, niet worden gelezen in de
enkele overweging dat verzoekster “in januari [overstapte] van humane
wetenschappen
(op
een
andere
school)
naar
maatschappij-
en
welzijnswetenschappen” en dat zij “dus minder kans [kreeg] om zich te
bewijzen”.
Verzoekster wekt wel de indruk, maar laat na op aannemelijke
wijze aan te tonen dat de commissie zo een onderzoek uit eigen beweging zou
moeten voeren en over het resultaat van dat onderzoek in de beslissing
rapporteren.
In die mate is het middel niet ernstig.
17.1.
Verzoekster doet voorts gelden dat zij aan de beroepscommissie
“het gebrek aan evaluaties voor verschillende vakken” heeft voorgelegd.
Vooreerst
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
moet
worden
opgemerkt
dat
zij
in
haar
IX-10.539-20/26
bezwaarschrift voor de beroepscommissie had aangevoerd dat “weinig [werd]
geëvalueerd”. Van een afwezigheid van evaluatie maakt zij op het eerste gezicht
geen gewag. Zij licht echter niet toe voor welke vakken weinig werd geëvalueerd.
Nog minder lijkt zij te verduidelijken welke invloed zulks zou hebben op de
representativiteit van de cijfers.
Aldus lijkt zij van de beroepscommissie ook geen antwoord te
mogen verwachten.
17.2.
De opmerking dat de leerlingen, en dus ook verzoekster,
daardoor “mogelijks” “niet voldoende [werden] aangespoord om de leerstof bij te
houden”, mist op het eerste gezicht voldoende stelligheid om als ernstige
wettigheidskritiek te kunnen worden opgevat.
Bovendien bedenkt de Raad dat verzoekster met deze grief
prima facie aan de school wil verwijten te hebben gefaald in de nodige
begeleiding. Die kritiek faalt echter in rechte, zo lijkt. Zulks kan misschien
aantonen dat de school mede aansprakelijk is voor het minder gunstige resultaat
van verzoekster, maar vermag niet aan te tonen dat dit resultaat ten onrechte als
minder gunstig werd beschouwd. Het is immers één zaak of een leerling bewezen
heeft de van haar verlangde kennis en kunde te bezitten, een andere, als zij die
kennis en kunde niet blijkt te bezitten, wie daarvoor de schuld draagt. Deze
laatste kan diegenen zijn die haar op het examen heeft voorbereid door bij die
voorbereiding in gebreke te blijven. Zulks betekent op het eerste gezicht
hoogstens dat, indien een leerling de school terecht verwijt niet het nodige te
hebben gedaan in de voorbereiding naar de examens, de school schuld of mede
schuld draagt aan het minder gunstige eindresultaat van de leerling, maar niet dat
dat resultaat gunstiger wordt.
De Raad van State ziet met andere woorden niet dadelijk, zo
lijkt, hoe een eventuele tekortkoming in de begeleiding tijdens het schooljaar
ertoe moet leiden dat het uiteindelijke resultaat als beter moet worden
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-21/26
geëvalueerd dan wat er is geleverd.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-22/26
Een dergelijke grief, die verzoekster geen stap dichter bij een
meer gunstig resultaat brengt, lijkt geen uitdrukkelijk antwoord van de
beroepscommissie te behoeven. Alleszins toont verzoekster op het eerste gezicht
niet aan welk belang zij heeft bij deze kritiek.
Ook in die mate is het middel niet ernstig.
18.
Wat sub 17.2 voorlopig werd geoordeeld, lijkt ook op te gaan
voor de kritiek van verzoekster dat haar ouders “tijdens het volledige semester
geen enkele keer door de school werden gecontacteerd of gesignaleerd over
[haar] schoolpresteren”.
Om dezelfde reden is het middel in die mate evenmin ernstig.
19.1.
De kritiek, tot slot, dat “de vermelding van het eindtotaal” en de
resultaten voor lichamelijke opvoeding op het rapport ontbreken, lijkt evenmin
van aard om de wettigheid van de evaluatiebeslissing in het gedrang te brengen.
19.2.
Het niet-vermelden van een “eindtotaal” beïnvloedt de
individuele resultaten per vak niet. Het zijn net die cijfers per vak, zo lijkt, die de
evaluatiebeslissing determineren.
De Raad ziet vooralsnog niet dadelijk in hoe, met zicht op die
individuele resultaten, het ontbreken van de berekening van een “eindtotaal”
verzoekster dichter bij een meer gunstig resultaat voor de beoordeling van alle
andere vakken kan brengen.
19.3.
Evenmin valt op het eerste gezicht in te zien hoe het cijfer voor
lichamelijke opvoeding in dit concrete geval een determinerende rol zou kunnen
spelen bij de beslissing over het al dan niet slagen van verzoekster.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-23/26
Dat het “eindtotaal” daardoor wordt beïnvloed, mag dan wel
juist zijn. Verzoekster laat op het eerste gezicht nogmaals na te duiden wat het
precieze belang van dat jaartotaal in dit geval is.
19.4.
Het middel is in die mate evenmin ernstig.
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
20.
In een tweede middel voert verzoekster de schending aan van
artikel 5, § 5, van het besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2002
‘betreffende de organisatie van het voltijds secundair onderwijs’, “gekoppeld aan
het zorgvuldigheids-, het redelijkheids- en proportionaliteitsbeginsel en de
materiële en formele motiveringsplicht als algemene beginselen van behoorlijk
bestuur”.
Zij vat het middel als volgt samen:
“Verwerende partij heeft in strijd met artikel 5, § 5 van het
Organisatiebesluit nagelaten om bij de beslissing over het administratief
beroep rekening te houden met de concrete gegevens uit het dossier. Door
deze elementen niet te betrekken bij de besluitvorming schendt zij
bovendien ook op deze wijze de zorgvuldigheids- en motiveringsplicht.
Minstens schendt de bestreden beslissing het redelijkheids- en
proportionaliteitsbeginsel gelet op de kennelijke wanverhouding tussen de
motieven en de inhoud van de beslissing.”
De niet-betrokken elementen zijn volgens verzoekster de
toepasselijke leerplannen en de relativering van de nipte tekorten voor chemie en
fysica omdat die vakken niet meer worden onderwezen in de derde graad. Zij
wijst er tevens op dat zij de beroepscommissie met haar bezwaarschrift de
relevante omstandigheden die haar schoolpresteren hebben beïnvloed en de
elementen die de drie jaartekorten relativeren, ter kennis heeft gebracht. Daarmee
had de commissie rekening moeten houden.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-24/26
Beoordeling
21.
Vooreerst lijkt verzoekster zich te vergissen waar zij de
schending van “artikel 5, § 5 Besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2002
betreffende de organisatie van het voltijds secundair onderwijs” aanvoert.
Het zogenaamde organisatiebesluit van 2002 – en dus ook de
door verzoekster als geschonden aangevoerde bepaling – heeft voor de leerlingen
van het tweede leerjaar van de tweede graad opgehouden uitwerking te hebben op
31 augustus 2022 (artikel 82, tweede lid, 2°, van het besluit van de Vlaamse
Regering van 19 juli 2002 ‘betreffende de organisatie van het voltijds secundair
onderwijs’).
In die mate is het middel niet ernstig.
22.
Verzoekster lijkt trouwens in dit middel de kritiek uit het eerste
middel te herkauwen.
Dit middel behoeft bijgevolg op het eerste gezicht geen
afzonderlijke beoordeling.
23.
Daarnaast voert verzoekster ook de schending aan van het
redelijkheidsbeginsel en het proportionaliteitsbeginsel.
Een beoordeling van die beginselen lijkt echter voorbarig, gelet
op de vaststellingen die hiervóór bij de bespreking van het eerste middel in
verband met de motivering van de bestreden beslissing zijn gedaan.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-25/26
VII. Conclusie
24.
Er is voldaan aan de voorwaarden gesteld in artikel 17, §§ 1 en
4, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State die cumulatief vervuld
moeten zijn wil een vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid
worden toegewezen.
BESLISSING
- De Raad van State beveelt de schorsing van de tenuitvoerlegging bij
uiterst
dringende
noodzakelijkheid
van
de
beslissing
van
de
beroepscommissie van scholengroep 21 Vlaamse Ardennen van het
Gemeenschapsonderwijs van 27 augustus 2024 waarbij aan XXXX een
oriënteringsattest B met clausulering voor de doorstroomfinaliteit wordt
toegekend.
- Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van de verzoekende partij niet bekendgemaakt.
Dit
arrest
is
uitgesproken
te
Brussel,
op
zestien
september
tweeduizend vierentwintig, door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Jurgen Neuts,
staatsraad,
waarnemend
voorzitter,
bijgestaan door
Frank Bontinck,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Frank Bontinck
Jurgen Neuts
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.628
IX-10.539-26/26
