Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.268 (2026-04-02)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 266.268 van 2 april 2026 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu
en aanverwante aangelegenheden - Bouwvergunningen en gemengde vergunningen
Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VIIe KAMER
ARREST
nr. 266.268 van 2 april 2026
in de zaak A. 243.377/VII-42.692
In zake :
het COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN SCHEPENEN
VAN DE STAD BRUGGE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Victor Petitat
kantoor houdend te 8000 Brugge
Ter Pannestraat 1
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
de VZW ERFGOEDFORUM BRUGGE
Tussenkomende partij :
de LEIDEND AMBTENAAR VAN HET
AGENTSCHAP ONROEREND ERFGOED
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Veerle Tollenaere
kantoor houdend te 9000 Gent
Koning Albertlaan 128
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het cassatieberoep, ingesteld op 31 oktober 2024, strekt tot de
nietigverklaring van arrest nr. RvVb-A-2425-0063 van de Raad voor
Vergunningsbetwistingen van 26 september 2024 in de zaak 2223-RvVb-1011-A.
II. Verloop van de rechtspleging
Het cassatieberoep is toelaatbaar verklaard bij beschikking van
16 januari 2025.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.268
VII-42.692-1/9
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend
en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend.
De leidend ambtenaar van het agentschap Onroerend Erfgoed
heeft een verzoekschrift tot tussenkomst ingediend. De tussenkomst is voorlopig
toegestaan bij beschikking van 25 februari 2025. De tussenkomende partij heeft
een memorie ingediend.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Tom De Waele heeft op 9 mei
2025 een verslag opgesteld, op grond van artikel 16 van het koninklijk besluit van
30 november 2006 ‘tot vaststelling van de cassatie-procedure bij de Raad van
State’ (hierna: cassatieprocedurebesluit).
De verzoekende partij heeft een verzoek tot voortzetting van de
procedure ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 12 maart 2026.
Staatsraad Francis Van Nuffel heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Karo De Paepe, die loco advocaat Victor Petitat
verschijnt voor de verzoekende partij, en advocaat Adeline De Clercq, die loco
advocaat Veerle Tollenaere verschijnt voor de tussenkomende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Tom De Waele heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973 (hierna: RvS-wet).
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.268
VII-42.692-2/9
III. Regelmatigheid van de rechtspleging
De verzoekende partij werpt op dat de memorie van antwoord
niet ontvankelijk is, minstens uit het debat moet worden geweerd, omdat zij werd
opgesteld, ondertekend en ingediend door slechts één van de bestuurders van de
verwerende partij, terwijl uit de statuten van de verwerende partij niet blijkt dat zij
door toedoen van slechts één bestuurder in rechte kan optreden.
Artikel 9:7, § 2, van het Wetboek van vennootschappen en
verenigingen bepaalt dat een vereniging zonder winstoogmerk in rechte wordt
vertegenwoordigd door haar bestuursorgaan en dat de statuten aan een of meer
bestuurders de bevoegdheid kunnen verlenen om de vereniging alleen of
gezamenlijk te vertegenwoordigen. Uit de door de verzoekende partij voorgelegde
stukken blijkt dat het bestuursorgaan van de verwerende partij vijf bestuurders telt,
en dat de statuten van de verwerende partij niet aan één bestuurder de bevoegdheid
hebben verleend om de vereniging alleen in rechte te vertegenwoordigen. De
verwerende partij legt overigens aan de Raad van State geen stukken voor waaruit
zou blijken dat zij door de betrokken bestuurder, alleen optredend, in rechte kan
worden vertegenwoordigd.
De memorie van antwoord kan bijgevolg niet beschouwd worden
als een rechtsgeldig procedurestuk dat uitgaat van de verwerende partij. Ze wordt
uit het debat geweerd.
IV. Tussenkomst
Artikel 26 van het cassatieprocedurebesluit bepaalt dat de bij de
zaak voor het rechtscollege betrokken partijen, met uitzondering van die genoemd
in artikel 12, eerste lid, in het geding mogen tussenkomen overeenkomstig artikel
21bis RvS-wet. Uit de gezamenlijke lezing van deze bepalingen volgt dat enkel een
partij die betrokken is in de zaak die geleid heeft tot de rechterlijke beslissing die
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.268
VII-42.692-3/9
het voorwerp uitmaakt van het cassatieberoep, over het vereiste belang beschikt
om tussen te komen in de cassatieprocedure.
Met
het
bestreden
arrest
verklaart
de
Raad
voor
Vergunningsbetwistingen (hierna: RvVb) het beroep van de verwerende partij
tegen de beslissing van de deputatie van de provincieraad van West-Vlaanderen
van 13 juli 2023 in het dossier OMV_2022124577 gegrond, en vernietigt hij die
beslissing.
Bij arrest nr. RvVb-A-2425-0064 van 26 september 2024 heeft
de RvVb het beroep van de leidend ambtenaar van het agentschap Onroerend
Erfgoed tegen dezelfde deputatiebeslissing verworpen, op grond van de
vaststelling dat deze beslissing reeds was vernietigd door het bestreden arrest,
zodat het beroep van de leidend ambtenaar van het agentschap Onroerend Erfgoed
geen voorwerp meer had.
Uit het voorgaande volgt dat de leidend ambtenaar van het
agentschap Onroerend Erfgoed als een bij de zaak voor de RvVb betrokken partij
in de cassatieprocedure kan tussenkomen. Bij gebreke aan een cassatieberoep dat
gericht wordt tegen het arrest nr. RvVb-A-2425-0064 van 26 september 2024, leidt
de gebeurlijke vernietiging van het bestreden arrest echter niet tot de vernietiging
van het arrest nr. RvVb-A-2425-0064 van 26 september 2024.
V. Feiten
7.1.
De
verzoekende
partij
verleent
aan
S.K.
een
omgevingsvergunning voor het plaatsen van tien zonnepanelen op het achterste
dakvlak van een woning aan de Ezelstraat te Brugge.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.268
VII-42.692-4/9
7.2.
De verwerende partij stelt bestuurlijk beroep in tegen de
vergunningsbeslissing. De tussenkomende partij verleent een ongunstig advies. Bij
beslissing van 13 juli 2023 verklaart de deputatie van de provincieraad van WestVlaanderen het beroep ongegrond, en verleent zij de vergunning.
7.3.
Na beroep van de verwerende partij vernietigt de RvVb met het
bestreden arrest de deputatiebeslissing van 13 juli 2023.
VI. Onderzoek van het middel tot nietigverklaring
Uiteenzetting van het middel
De verzoekende partij voert de schending aan van artikel 4.3.1,
§ 1, 1°, a), gelezen in samenhang met artikel 4.4.1, § 1, van de Vlaamse Codex
Ruimtelijke Ordening (hierna: VCRO), artikel 32 van het decreet van 4 april 2014
‘betreffende de organisatie en de rechtspleging van sommige Vlaamse
bestuursrechtscolleges’ (hierna: DBRC) en artikel 149 van de Grondwet.
De verzoekende partij komt op tegen de beslissing van de RvVb
dat de bestreden omgevingsvergunning onwettig is omdat hierin een afwijking
wordt toegestaan op artikel 24, § 2, van de gemeentelijke stedenbouwkundige
verordening. Zij stelt daarbij vast dat de RvVb enerzijds oordeelt dat uit artikel
4.3.1, § 1, eerste lid, 1°, a), VCRO volgt dat een vergunning moet worden
geweigerd als de aanvraag onverenigbaar is met de stedenbouwkundige
voorschriften, voor zover daarvan niet op geldige wijze is afgeweken, en anderzijds
dat artikel 24, § 2, van de gemeentelijke stedenbouwkundige verordening zelf geen
afwijkingen toelaat op deze verbodsbepaling, ook niet wanneer de zichtbaarheid
van de zonnepanelen slechts beperkt of minimaal is.
In het eerste onderdeel van het middel brengt de verzoekende
partij hiertegen in dat uit artikel 4.3.1, § 1, a), gelezen in samenhang met artikel
4.4.1, § 1, VCRO, volgt dat er steeds op geldige wijze kan worden afgeweken van
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.268
VII-42.692-5/9
een stedenbouwkundig voorschrift, na openbaar onderzoek, wanneer dit een
beperkte afwijking betreft op onder andere de gebruikte materialen en mits
afdoende motivering. Een afwijking is volgens de verzoekende partij dus niet
alleen mogelijk wanneer het betrokken voorschrift van de bouwverordening een
afwijking zou toelaten. Door resoluut ervan uit te gaan dat er niet geldig kan
worden afgeweken van artikel 24, § 2, van de gemeentelijke stedenbouwkundige
verordening middels een afdoende motivering (zoals in de voorliggende zaak
wanneer de zonnepanelen op een achterdakvlak worden geplaatst, beperkt
zichtbaar zijn vanop het openbaar domein, dezelfde kleur hebben als het dak, en
het gebruik van duurzame energiebronnen stimuleren), schendt het bestreden arrest
volgens de verzoekende partij artikel 4.3.1, § 1, a), gelezen in samenhang met
artikel 4.4.1, § 1, VCRO.
In het tweede onderdeel van het middel voert de verzoekende
partij aan dat uit artikel 32 DBRC en artikel 149 van de Grondwet volgt dat elk
arrest van de RvVb op voldoende duidelijke, nauwkeurige en relevante wijze moet
worden gemotiveerd. Door niet te motiveren dat zonnepanelen geen beperkte
afwijking zouden inhouden in de zin van artikel 4.4.1, § 1, VCRO, laat staan te
motiveren dat de beoordeling van de deputatie op dit vlak (namelijk dat er “geen
onaanvaardbare impact is op de aanwezige erfgoedwaarden”) kennelijk onredelijk
is, is het bestreden arrest volgens de verzoekende partij niet gemotiveerd.
In de memorie van wederantwoord laat de verzoekende partij
nog gelden dat zij voor de RvVb optrad als tussenkomende partij, en bijgevolg zelf
voor de RvVb geen middelen kon opwerpen, zodat het cassatiemiddel dat zij
opwerpt niet beschouwd kan worden als een nieuw middel.
Zij voert vervolgens aan dat artikel 4.4.1, § 1, VCRO impliciet
doch zeker werd toegepast door de deputatie bij het nemen van de bestreden
vergunningsbeslissing.
Wanneer
de
RvVb
vervolgens
nalaat
deze
vergunningsbeslissing te toetsen aan deze decretale afwijkingsmogelijkheid, vormt
het cassatiemiddel dat op de schending van die bepaling steunt volgens de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.268
VII-42.692-6/9
verzoekende partij geen nieuw middel. De RvVb behoort de wet te kennen, en
moest volgens de verzoekende partij bijgevolg nagaan of de afwijking mogelijk
was op grond van artikel 4.4.1, § 1, VCRO.
Artikel 4.4.1, § 1, VCRO belangt bovendien volgens de
verzoekende partij de openbare orde aan, zodat de schending ervan voor het eerst
in graad van cassatie kan worden aangevoerd. De bepaling overstijgt volgens de
verzoekende partij immers het particuliere belang nu het gericht is op het algemeen
belang van een efficiënte vergunningsprocedure. De RvVb zou aldus desgevallend
ambtshalve hebben moeten onderzoeken en beoordelen of de afwijking van artikel
24, § 2, van de gemeentelijke stedenbouwkundige verordening niet kon worden
verantwoord op grond van artikel 4.4.1, § 1, VCRO.
Beoordeling
In het bestuursrecht belangt een middel de openbare orde aan
wanneer het betrekking heeft op de schending van een regel die een bepaald
fundamenteel openbaar belang beoogt te behartigen of te bestendigen. Het moet
met andere woorden gaan om een regel die essentiële waarden in de samenleving
of fundamenteel de werking van de rechtsstaat aangaat en die om die reden steeds
tegenover de gemeenschap in haar geheel gewaarborgd moet worden. Omdat de
handhaving van die fundamentele regel de persoonlijke belangen van de
rechtsonderhorige die onder de schending ervan kan lijden overschrijdt, is de
rechter, op gevaar af het gehele rechtssysteem in gevaar te brengen, verplicht elke
beslissing waarover hij moet oordelen aan die regels te toetsen.
Artikel 4.4.1, § 1, VCRO laat het bestuur toe om beperkte
afwijkingen toe te staan op welbepaalde reglementaire voorschriften bij het
verlenen van een omgevingsvergunning. Deze bepaling raakt aldus niet aan
essentiële waarden in de samenleving, en gaat evenmin op fundamentele wijze de
werking van de rechtsstaat aan. Zij belangt de openbare orde niet aan.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.268
VII-42.692-7/9
Uit de stukken waarop de Raad van State acht kan slaan, blijkt
dat geen enkele partij voor de RvVb heeft aangevoerd dat de omgevingsvergunning
door de deputatie werd of kon worden verleend door toepassing te maken van de
afwijkingsmogelijkheid die geboden wordt door artikel 4.4.1, § 1, VCRO.
De omstandigheid dat de verzoekende partij voor de RvVb
optrad als tussenkomende partij, verhinderde haar niet om voor de RvVb aan te
voeren dat de bestreden vergunningsbeslissing kan worden verantwoord op grond
van artikel 4.4.1, § 1, VCRO, wat zij echter niet heeft gedaan.
De
eventuele
omstandigheid
dat
de
bestreden
vergunningsbeslissing “impliciet doch zeker” toepassing zou hebben gemaakt van
artikel 4.4.1, § 1, VCRO, zoals de verzoekende partij thans voor het eerst beweert,
verplichtte de RvVb evenmin om hiernaar een onderzoek te voeren gelet op de
afwezigheid van enig argument van een partij in die zin.
Het middel dat aanvoert dat het de RvVb behoorde te
onderzoeken of de omgevingsvergunning kon worden verleend met toepassing van
artikel 4.4.1, § 1, VCRO, is dan ook een nieuw middel dat niet voor het eerst in
graad van cassatie kan worden opgeworpen.
Het eerste onderdeel van het middel is bijgevolg niet
ontvankelijk.
Nu het de RvVb niet behoorde te onderzoeken of de
omgevingsvergunning kon worden verleend met toepassing van artikel 4.4.1, § 1,
VCRO, moest het bestreden arrest hierover ook geen motieven bevatten. Het
tweede onderdeel van het middel kan bijgevolg evenmin worden aangenomen.
BESLISSING
- De Raad van State verwerpt het cassatieberoep.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.268
VII-42.692-8/9
- De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van het cassatieberoep,
begroot op een rolrecht van 200 euro en een bijdrage van 24 euro.
De tussenkomende partij wordt verwezen in de kosten van de tussenkomst,
begroot op 150 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op twee april tweeduizend zesentwintig, door
de Raad van State, VIIe kamer, samengesteld uit:
Carlo Adams,
kamervoorzitter,
Francis Van Nuffel,
staatsraad,
Frédéric Vanneste,
staatsraad,
bijgestaan door
Elisabeth Impens,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Elisabeth Impens
Carlo Adams
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.268
VII-42.692-9/9
