Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340 (2026-04-10)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 266.340 van 10 april 2026 Sociale zaken en volksgezondheid -
Rusthuizen Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XII KAMER
ARREST
nr. 266.340 van 10 april 2026
in de zaak A. 242.184/XII-9526
In zake :
de BV SENIORS CARE-ION
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Kristiaan Caluwaerts en Jorge Chávez Aréstegui
kantoor houdend te 2600 Berchem
Potvlietlaan 6
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
- de BICOMMUNAUTAIRE DIENST VOOR GEZONDHEID,
BIJSTAND AAN PERSONEN EN GEZINSBIJSLAG
(IRISCARE)
de
GEMEENSCHAPPELIJKE
GEMEENSCHAPSCOMMISSIE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Anthony Poppe
kantoor houdend te 9052 Gent
Bollebergen 2A, bus 20
bij wie woonplaats wordt gekozen
eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Michel Kaiser en Pierre Bellemans
kantoor houdend te 1040 Brussel
Louis Schmidtlaan 56
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
1.
Het beroep, ingesteld op 18 juni 2024, strekt tot de
nietigverklaring van de mededeling van 19 april 2024 van de berekening met
betrekking tot het verval van de erkenning voor zes plaatsen in de
ouderenvoorziening Clos Regina, alsook van de bevestigende beslissing van 7 juni
2024.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-1/64
II. Verloop van de rechtspleging
2.
De verwerende partijen hebben een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord
ingediend.
Eerste auditeur Anja Somers heeft een verslag opgesteld.
De verzoekende partij heeft een verzoek tot voortzetting van het
geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partijen hebben een
laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 26 maart 2026.
Kamervoorzitter Chantal Bamps heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Jorge Chávez Aréstegui, die verschijnt voor de
verzoekende partij, en advocaat Pieter Cnudde, die loco advocaten Anthony Poppe,
Michel Kaiser en Pierre Bellemans verschijnt voor de verwerende partijen, zijn
gehoord.
Eerste auditeur Anja Somers heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-2/64
III. Regelmatigheid van het procedureverloop
3.
Het is de eerste verwerende partij, Iriscare, die de bestreden
beslissing heeft genomen. Ook de beslissing om het bezwaar af te wijzen en de
initiële beslissing te bevestigen, werd genomen door de eerste verwerende partij.
Artikel 15, § 1, tweede lid, van de ordonnantie van 24 april 2008
‘betreffende de voorzieningen voor ouderen’ (hierna: ordonnantie van 24 april
2008) bepaalt dat “[h]et verval van de erkenningen […] door Iriscare [wordt]
vastgesteld op 15 april van elk jaar”.
De
tweede
verwerende
partij,
de
Gemeenschappelijke
Gemeenschapscommissie, moet bijgevolg buiten de zaak worden gesteld.
De eerste verwerende partij wordt verder “de verwerende partij”
genoemd.
IV. Feiten
4.1.
De ordonnantie van 24 april 2008 bevat de regels in verband met
de programmering en de erkenning van de voorzieningen voor ouderen in het
Brussels Hoofdstedelijk Gewest die vallen onder de bevoegdheid van de
Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (hierna: GGC). Ze is van
toepassing op alle categorieën van voorzieningen voor ouderen.
4.2.
De sector van de ouderenvoorzieningen wordt gereguleerd door
deze ordonnantie zodat niemand een voorziening die speciaal bestemd is voor de
huisvesting of de opvang van bejaarden in gebruik mag nemen, exploiteren,
bouwen, uitbreiden, ombouwen, vervangen of van bestemming veranderen noch
hulp of zorg aanbieden in een voorziening of in een ermee verbonden voorziening,
zowel gratis als tegen betaling, tenzij dat in overeenstemming is met de ordonnantie
van 24 april 2008 en met de beslissingen die krachtens deze ordonnantie zijn
uitgevaardigd.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-3/64
4.3.
De ordonnantie van 24 april 2008 voorziet in een programmering
om de evolutie van het aanbod inzake opvang, huisvesting of verzorging van de
bejaarden te beheersen, rekening houdend met de evolutie van de behoeften van de
Brusselse bevolking.
De programmering wordt uitgewerkt met het systeem van de
“specifieke vergunning tot ingebruikneming en exploitatie” (hierna: SVIE). Deze
vergunning is noodzakelijk om een ouderenvoorziening te exploiteren, of een
uitbreiding van de opvang- of huisvestingscapaciteit van een van die bestaande
voorzieningen in gebruik te nemen of te exploiteren. De SVIE wordt verleend voor
een concreet aantal bedden of plaatsen die op de SVIE vermeld worden. Voor
rusthuizen gaat het om de volgende types bedden:
- De ROB (rustoord voor bejaarden) bedden;
- De RVT (rust- en verzorgingstehuis) bedden.
4.4.
Om de voorziening te kunnen exploiteren, moet een beheerder
ook een erkenning bekomen. Een dergelijke voorafgaande erkenning is vereist in
geval van uitbating van een rusthuis. Deze erkenning werd in het verleden verleend
door het Verenigd College voor een periode van maximum zes jaar die kon
hernieuwd worden. Met het invoeren van de ordonnantie van 15 december 2022
‘tot wijziging van de ordonnantie van 24 april 2008 betreffende de voorzieningen
voor opvang of huisvesting van bejaarde personen’ (hierna: ordonnantie van
15 december 2022) wordt deze erkenning voor onbepaalde duur toegekend. De
beslissing tot erkenning legt het maximumaantal ouderen vast die in de voorziening
kunnen gehuisvest of opgevangen worden. Om erkend te worden moet de
voorziening beantwoorden aan normen opgelegd door de bevoegde federale
overheid en aan de normen die het Verenigd College kan opleggen.
Vervolgens kent het Verenigd College een voorlopige
werkingsvergunning toe aan de voorzieningen die over een SVIE beschikken en
die een eerste aanvraag tot erkenning indienen, wanneer deze aanvraag aan
bepaalde ontvankelijkheidsvoorwaarden voldoet. Deze vergunning wordt verleend
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-4/64
voor een jaar, termijn die eenmaal hernieuwbaar is. Ze bepaalt het maximumaantal
ouderen die in de voorziening kunnen worden gehuisvest of opgevangen.
Tijdens de duur van de voorlopige werkingsvergunning gaat de
inspectiedienst na of de voorziening overeenkomstig alle toepasselijke normen
wordt geëxploiteerd.
4.5.
De
regels
inzake
de
programmering
van
de
ouderenvoorzieningen, werden nog niet uitgewerkt door het Verenigd College.
Wel werd met de ordonnantie van 13 juli 2017 ‘strekkende tot
instelling van een moratorium van het aantal bedden voor bepaalde voorzieningen
voor opvang of huisvesting van bejaarde personen’ (hierna: ordonnantie van 13 juli
2017) een principieel moratorium ingevoerd op het bekomen van bijkomende
SVIE’s zoals bedoeld in artikel 6 van de ordonnantie van 24 april 2008 voor:
- Rusthuizen en centra voor kortverblijf;
- Bedden in een rust- en verzorgingstehuis dat gevestigd is in een erkend rustoord
voor bejaarden of in een ziekenhuis of gedeelte van een ziekenhuis dat
omgeschakeld is tot verblijfsdienst voor de opneming van personen die behoefte
hebben aan zorgverlening.
Deze maatregel alleen volstond niet om de bestaande gebreken
van het systeem te herstellen.
4.6.
Als gevolg daarvan worden een reeks maatregelen genomen met
de ordonnantie van 15 december 2022.
Met deze ordonnantie wordt beoogd om structureel onbezette
bedden op een graduele manier te recupereren. Tevens heeft Iriscare, onder meer
bevoegd voor de erkenning en financiering van rusthuizen en bijstand aan ouderen,
haar ondersteuning versterkt van alternatieve manieren van huisvestiging en
verzorging voor ouderen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, wordt het
contingent van thuishulp met 8 % verhoogd en worden de forfaits die deze
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-5/64
personen kunnen toepassen, verhoogd. Tot slot wordt bij artikel 36 van de
ordonnantie van 15 december 2022, de ordonnantie van 13 juli 2017 opgeheven
met ingang van 11 april 2024.
4.7.
Eveneens heeft het Verenigd College de wil om de financiering
van rust- en verzorgingstehuisbedden (RVT-bedden) te verhogen. In dat kader
worden de volgende concrete maatregelen genomen: i) de financiering wordt
verhoogd van de subdelen B2 en F van het forfait van rusthuisbedden en RVTbedden (vanaf 2022); ii) nieuwe vergunningen voor RVT-bedden worden
toegekend door middel van reconversie waardoor deze bedden beter gefinancierd
worden en iii) de financiering voor het reactiveringspersoneel in de rustoorden voor
bejaarden en de RVT’s wordt verhoogd waardoor er een aanvullende financiering
wordt toegekend voor 0,7 VTE per 30 inwoners. Deze maatregel strekt ertoe de
omkadering van de bewoners te verbeteren.
4.8.
Tegen de ordonnantie van 15 december 2022 wordt op 30 maart
2023 een vordering tot schorsing van tenuitvoerlegging en een beroep tot
nietigverklaring
ingediend
bij
het
Grondwettelijk
Hof
gekend
onder
rolnummer 7963. De vordering tot schorsing werd verworpen door het
Grondwettelijk
arrest
nr.
107/2023
van
juni
2023
(ECLI:BE:GHCC:2023:ARR.107).
Het
beroep
nietigverklaring
werd
verworpen
Hof
bij
bij
arrest
nr.
84/2024
tot
van
29
18
juli
2024
(ECLI:BE:GHCC:2024:ARR.084). In dit arrest oordeelde het Grondwettelijk Hof
dat gelijkaardige argumenten als in de huidige procedure met betrekking tot de
vermeende schending door de ordonnantie van 15 december 2022 van het
gelijkheidsbeginsel, de vrijheid van ondernemen en de vrijheid van diensten, vervat
in het VWEU, ongegrond waren.
Op 27 juli 2023 en 28 juli 2023 worden vernietigingsberoepen
ingesteld bij het Grondwettelijk Hof, tegen sommige bepalingen van de
ordonnantie van 15 december 2022, gekend onder de rolnummers 8069 en 8070.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-6/64
De voornoemde zaken worden gevoegd. Concreet wordt de
nietigverklaring gevorderd van de volgende artikelen van de ordonnantie van 15
december 2022:
- artikel 5, 9°: de invoering van een onderscheid op basis van de soort sector
waartoe een beheerder behoort (publieke sector, private sector zonder
winstoogmerk of met winstoogmerk);
- artikel 9, c): het verwijderen van de mogelijkheid om vergunde plaatsen van een
voorziening over te hevelen naar een andere voorziening;
- artikel 10, a) en b): de invoering van nieuwe criteria voor de toekenning van een
specifieke vergunning tot ingebruikneming en exploitatie, en de bepaling dat voor
ouderenvoorzieningen beheerd door een rechtspersoon behorende tot de private
sector met winstoogmerk geen nieuwe specifieke vergunningen meer zouden
worden toegekend zolang die sector meer dan 50 % van de erkende
rusthuisplaatsen vertegenwoordigt;
- artikel 18: de mogelijkheid van het verval van erkenningen voor plaatsen in geval
van zogenaamde ‘onbezette’ plaatsen.
Bij
arrest
nr.
116/2024
van
7
november
2024
(ECLI:BE:GHCC:2024:ARR.116) heeft het Grondwettelijk Hof de beroepen
verworpen.
4.9.
De Verenigde Vergadering van de GGC heeft op 22 december
2023 de ordonnantie ‘houdende diverse bepalingen betreffende gezondheid,
bijstand aan personen en gezinsbijslagen’ (hierna: ordonnantie van 22 december
2023) aangenomen.
Deze ordonnantie wordt bekendgemaakt in het Belgisch
Staatsblad van 11 januari 2024 en is dezelfde dag in werking getreden.
Artikel 10 van de ordonnantie van 22 december 2023 wijzigt
artikel 15, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008, zoals gewijzigd door
artikel 18 van de ordonnantie van 15 december 2022.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-7/64
Deze wijziging wordt als volgt, verantwoord:
“Dit artikel herschrijft de bepalingen van artikel 15, § 1, van de ordonnantie
van 24 april 2008, voor meer leesbaarheid.
De wijzigingen die daaraan worden aangebracht, zijn uitsluitend formeel, met
uitzondering van drie materiële correcties.
De eerste betreft de datum waarop de diensten van Iriscare het verval
vaststellen (15 april van elk jaar T).
De tweede is een correctie die moet worden toegepast als er een sterke stijging
is van de bezettingsgraad van de voorziening tussen de referentieperiode in
kwestie (1 juli van het jaar T-2 tot en met 30 juni van het jaar T-1) en de
datum van toepassing van het vervalmechanisme (15 april van het jaar T)
(nieuw ontwerpartikel 15, § 1, derde lid). Die correctie is bedoeld om te
voorkomen dat de vaststelling van het verval van de erkenning betrekking
heeft op plaatsen die bezet zijn op het tijdstip waarop het mechanisme wordt
toegepast.
De laatste materiële correctie bestaat erin centra voor kortverblijf uit te sluiten
van het mechanisme voor het vervallen van de erkenning van onbezette
plaatsen. Het lijkt erop dat de bezettingsgraad in deze categorie
ouderenvoorzieningen te sterk onderhevig is aan seizoensgebonden
schommelingen om het mechanisme te kunnen toepassen. Centra voor
kortverblijf, net zoals centra voor dagverzorging (al uitgesloten van hetzelfde
mechanisme), behoren tot de alternatieven voor ouderenzorg in rusthuizen en
rust- en verzorgingstehuizen, waarvan het Verenigd College de uitbreiding
wil aanmoedigen.” (Ontwerp van ordonnantie houdende diverse bepalingen
betreffende gezondheid, bijstand aan personen en gezinsbijslagen, Parl.St.
Ver.Verg.Gem.Gem.Comm. 2023-2024, nr. B-172/1, 4)
Er worden beroepen tot nietigverklaring, onder meer door de
verzoekende partij, ingediend bij het Grondwettelijk Hof gekend onder de
rolnummers 8273, 8274, 8275, 8276, 8277, 8278 en 8282. Concreet vorderen de
verzoekende partijen de vernietiging van artikel 10 van de ordonnantie van
22 december 2023 dat artikel 15, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008 wijzigt.
Te dezen worden vergelijkbare grieven, als deze opgeworpen in het voorliggende
beroep,
aangevoerd.
Bij
arrest
nr.
91/2025
van
19
juni
2025
(ECLI:BE:GHCC:2025:ARR.091) heeft het Grondwettelijk Hof de zaken gevoegd
en de beroepen verworpen.
4.10.
Artikel 15, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008, zoals
gewijzigd door de ordonnanties van 15 december 2022 en 22 december 2023,
omvat een systeem waarbij erkenningen voor plaatsen die een jaar lang onbezet
zijn gebleven automatisch vervallen volgens de vastgestelde procedures.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-8/64
Op 15 april van elk jaar (bekend als ‘T’) verliezen de
voorzieningen automatisch de erkenning voor de helft van het gemiddelde aantal
onbezette plaatsen tijdens de periode van 1 juli van het jaar T-2 tot 30 juni van het
jaar T-1. Volgens artikel 15, § 1, tweede lid, van de ordonnantie van 24 april 2008
wordt het “gemiddelde aantal [onbezette] plaatsen” berekend op basis van de
“jaarlijkse
gemiddelde
niet-bezettingsgraad
van
elke
voorziening”.
Overeenkomstig artikel 15, § 1, eerste lid, 2°, van de ordonnantie van 24 april 2008
wordt de “gemiddelde niet-bezettingsgraad” gedefinieerd als “de nietbezettingsgraad van een voorziening, zoals beschikbaar in de toepassing voor de
tegemoetkomingsberekening, die wordt berekend op basis van het gewogen
gemiddelde aantal plaatsen van de voorziening tijdens een bepaalde periode”.
De bedoelde “toepassing voor de tegemoetkomingsberekening”
is de applicatie Curas. Iriscare staat in voor de inrichting ervan en voor de
driemaandelijkse invoer van de werkelijk gefactureerde dagen, in toepassing van
de artikelen 32, 1bis°, en 33 van het ministerieel besluit van 6 november 2003 ‘tot
vaststelling van het bedrag en de voorwaarden voor de toekenning van de
tegemoetkoming, bedoeld in artikel 37, § 12, van de wet betreffende de verplichte
verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op
14 juli 1994, in de rust- en verzorgingstehuizen en in de rustoorden voor
bejaarden’.
De gegevens die de verwerende partij gebruikt voor de
berekening van het aantal erkende plaatsen dat automatisch vervalt, zijn dus de
gegevens
“zoals
beschikbaar
in
de
toepassing
voor
de
tegemoetkomingsberekening” (artikel 15, § 1, eerste lid, 2°, van de ordonnantie
van 24 april 2008) op het moment dat de berekening wordt gemaakt. Deze
gegevens hebben betrekking op een “bepaalde periode”. De verwerende partij is
dus wettelijk verplicht om zich uitsluitend te baseren op de gegevens die met deze
periode overeenstemmen. Deze laatste periode is ofwel de “referentieperiode”
bedoeld in artikel 15, § 1, eerste lid, 4°, van de ordonnantie van 24 april 2008,
ofwel het laatste kwartaal van het jaar dat voorafgaat aan het jaar waarin de
terugvordering wordt uitgevoerd overeenkomstig artikel 15, § 1, derde lid, van de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-9/64
voornoemde ordonnantie. In elk geval moeten de betrokken gegevens op
kwartaalbasis in aanmerking worden genomen, aangezien zij op die manier in de
Curas-toepassing moeten worden ingevoerd.
4.11.
Op 29 februari 2024 verzendt de leidend ambtenaar een
omzendbrief over de wijze waarop Iriscare de vervallen erkenningen zal becijferen.
4.12.
Op het principe van automatisch verlies van erkenningen naar
rato van de helft van de onbezette bedden worden de volgende afwijkingen
voorzien:
- Er wordt voorrang gegeven aan de gegevens die betrekking hebben op het laatste
kwartaal van het jaar voorafgaand aan het kwartaal waarin de terugvordering
plaatsvindt.
Artikel 15, § 1, derde lid, van de ordonnantie van 24 april 2008
luidt:
“In afwijking van het tweede lid heeft, wanneer het aantal plaatsen waarvan
het verval van de erkenning zou moeten worden vastgesteld hoger is dan het
gemiddelde aantal onbezette plaatsen tijdens het laatste kwartaal van het jaar
T-1, het verval alleen betrekking op het gemiddelde aantal onbezette plaatsen
tijdens het laatste kwartaal van het jaar T-1.”
Uit de voornoemde bepaling blijkt dat slechts in één geval bij de
berekening van het aantal onbezette plaatsen rekening wordt gehouden met de
gegevens over de niet-bezetting in het laatste kwartaal van het jaar voorafgaand
aan het terugvorderingsjaar, met name in de situatie waarin het gemiddelde aantal
erkende onbezette plaatsen in het laatste kwartaal lager is dan het aantal onbezette
plaatsen waarvan de erkenning moet worden geacht te zijn verlopen bij toepassing
van het standaardmechanisme, d.w.z. de helft van de onbezette plaatsen. Daarom
moet worden nagegaan of het totale aantal onbezette plaatsen tijdens het laatste
kwartaal in kwestie minder is dan de helft van het aantal onbezette plaatsen tijdens
de referentieperiode. Als dit het geval is, moet rekening worden gehouden met het
aantal onbezette plaatsen in het laatste kwartaal in kwestie.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-10/64
Uit de parlementaire werkzaamheden van de ordonnantie van
22 december 2023 blijkt dat het doel van deze afwijking bedoeld is om “te
voorkomen dat de vaststelling van het verval van de erkenning betrekking heeft op
plaatsen die bezet zijn op het tijdstip waarop het mechanisme wordt toegepast”
(Ontwerp van ordonnantie houdende diverse bepalingen betreffende gezondheid,
bijstand aan personen en gezinsbijslagen, Parl.St. Ver.Verg.Gem.Gem.Comm.
2023-2024, nr. B-172/1, 4).
2. De toepassing van een reserve van 5 % van de erkende bezettingscapaciteit of
drie plaatsen.
Artikel 15, § 1, vierde lid, van de ordonnantie van 24 april 2008
luidt:
“In afwijking van het tweede en het derde lid mag elke voorziening over
onbezette plaatsen ten belope van vijf procent van haar plaatsen beschikken,
met een minimum van drie onbezette plaatsen. […].”
De parlementaire voorbereiding bij de ordonnantie van
15 december 2022 verduidelijkt dat het begrip “plaatsen”, overeenkomt met de
impliciet erkende “totale capaciteit” van elke voorziening:
“na de toepassing van het automatisch verval van de erkenning van 50 % van
de onbezette plaatsen (afgerond naar beneden) moet elke voorziening 5 %
van zijn totale capaciteit aan onbezette plaatsen kunnen behouden (afgerond
naar boven), met een minimum van drie erkende onbezette plaatsen; dit
minimum wordt op 25 gebracht, indien het RVT-plaatsen betreft, aangezien
een RVT-voorziening verplicht is minimum 25 RVT-plaatsen te exploiteren;
in het tegenovergestelde geval zou het verlies van een onbezet RVT-plaats tot
gevolg kunnen hebben dat de andere bezette RVT-plaatsen hun statuut
verliezen en ROB-plaatsen worden, hetgeen in het nadeel is van de ouderen
die zorgbehoevend zijn.”(Ontwerp van ordonnantie tot wijziging van de
ordonnantie van 24 april 2008 betreffende de voorzieningen voor opvang of
huisvesting van bejaarde personen, Parl.St. Ver.Verg.Gem.Gem.Comm.
2022-2023, nr. B-132/1, 14)
- Het principe wordt pas van kracht in het zesde jaar nadat de eerste voorlopige
werkingsvergunning is verkregen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-11/64
Artikel 15, § 1, achtste lid, van de ordonnantie van 24 april 2008
luidt:
“Het tweede lid is niet van toepassing gedurende de eerste vijf jaar na de
toekenning van de eerste voorlopige werkingsvergunning van de voorziening,
noch gedurende de eerste vijf jaar na de toekenning van een voorlopige
werkingsvergunning voor een uitbreiding met meer dan 20% van de erkende
capaciteit van de voorziening.”
De ordonnantie stelt een bufferperiode in waarin geen bedden
worden teruggevorderd, ongeacht de bezettingsgraad van de voorziening in
kwestie. Deze periode valt ofwel samen met de eerste vijf jaar van effectieve
uitbating van een inrichting, ofwel met de eerste vijf jaar na een uitbreiding met
minstens 20 % van de effectieve capaciteit.
De parlementaire voorbereiding bevestigt dat een eventuele
terugvordering van erkenningen van niet-bezette plaatsen pas mogelijk wordt in
het zesde jaar nadat een van de twee gebeurtenissen in kwestie heeft
plaatsgevonden:
“- Het verval van de onbezette erkende plaatsen zal pas van toepassing zijn
in het zesde jaar na het bekomen van de allereerste voorlopige
werkingsvergunning, om de opstart van nieuwe voorzieningen toe te staan.
- Als een voorziening haar erkende capaciteit met minstens 20 % uitbreidt,
zullen de niet-bezette erkende plaatsen pas vervallen in het zesde jaar nadat
de eerste voorlopige werkingsvergunning voor deze plaatsen is verkregen.
Die aanvullende regel werd ingevoegd naar aanleiding van het advies van de
Beheerraad voor Gezondheid en Bijstand aan Personen van 22 februari
2022.” (Ontwerp van ordonnantie tot wijziging van de ordonnantie van
24 april 2008 betreffende de voorzieningen voor opvang of huisvesting van
bejaarde personen, Parl.St. Ver.Verg.Gem.Gem.Comm. 2022-2023,
nr. B-132/1, 14)
4.13.
Verder heeft de terugvordering van erkende plaatsen in principe
tot gevolg dat de SVIE automatisch wordt gewijzigd naar rato van het aantal
bedden waarvoor de erkenning is teruggevorderd. Hierop wordt een uitzondering
gemaakt wanneer de leegstand wordt gerechtvaardigd door werkzaamheden.
4.14.
De verzoekende partij is een privaatrechtelijke beheerder van vijf
zorgvoorzieningen voor ouderen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-12/64
Eén van die voorzieningen is de voorziening ‘Clos Regina’ aan
de Ninoofsesteenweg 534, 1070 Anderlecht. Tijdens de referentieperiode van 1 juli
2022 tot 30 juni 2023 heeft de voorziening 100 erkende bedden.
Tijdens deze periode stonden er gemiddeld 39 bedden leeg. In
het laatste kwartaal van 2023 daalde dit aantal tot 11.
4.15.
Op 31 januari 2024 heeft de verwerende partij een omzendbrief
gestuurd ter verduidelijking van de wijzigingen die met ingang van 1 januari 2024
zijn ingevoerd voor de codering van gegevens met betrekking tot het laatste
kwartaal van 2023 en de daaropvolgende kwartalen. Meer in het bijzonder bepaalt
deze omzendbrief het volgende:
“Ziehier een overzicht van de wijzigingen die werden aangebracht in de
regelgeving:
• Iriscare vraagt de gefactureerde dagen van T3 en T4 2023 op vanaf
01/01/2024, en geeft de voorzieningen tijd tot en met 29/02/2024 om deze
gegevens te bevestigen in Curas. Om sancties te vermijden, stuurt Iriscare op
15/02/2024 een herinnering. Het betreft hier eenmalig de aanlevering van
gegevens voor twee trimesters.
• Iriscare vraagt de gefactureerde dagen per trimester vanaf T1 2024 en
verdere trimesters telkens op vanaf de eerste werkdag na het betreffende
trimester, en geeft de voorzieningen telkens de tijd tot en met de 28ste dag
van de tweede maand na het betreffende trimester om deze gegevens te
bevestigen in Curas. Om sancties te vermijden, stuurt Iriscare telkens een
herinnering op de 15de dag van de tweede maand na het trimester.
ᴏ Bijvoorbeeld: T1 2024 wordt opgevraagd vanaf 01/04/2024 en de
voorzieningen hebben tijd om te bevestigen in Curas tot en met 28/05/2024.
Ze krijgen een herinnering op 15/05/2024.”
Uiterlijk op 29 februari 2024 moeten de instellingen de gegevens
voor het laatste kwartaal van 2023 hebben ingevoerd.
4.16.
Op 4 maart 2024 hebben de diensten van de verwerende partij de
gegevens voor het laatste kwartaal van 2023 opgehaald. Vanaf die datum worden
deze gegevens gebruikt om het aantal in te vorderen erkende plaatsen voor elke
vestiging aan te passen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-13/64
Op 15 maart 2024 heeft de verwerende partij via e-mail de
verklaring van werken die werden uitgevoerd tijdens de eerste referentieperiode in
de voorziening van de verzoekende partij ontvangen. Daarin verklaart de
verzoekende partij dat er in de betreffende voorziening een totale renovatie van het
gebouw is voorzien in een project van 3 jaar. De werken zijn gestart in november
2021 en eindigen in juli 2024.
4.17.
Bij e-mail van 3 april 2024 vraagt de verwerende partij
verduidelijking betreffende de overgemaakte tabel van bezette bedden.
Met een e-mail van eveneens 3 april 2024 verduidelijkt de
verzoekende partij dat de tabel het totale aantal erkende plaatsen, die in gebruik
zijn tijdens de aangegeven periode, weergeeft.
Op 5 april 2024 deelt de verwerende partij aan de verzoekende
partij mee dat de verklaring van werken niet correct werd ingevuld en dat zij
daardoor niet in staat is om de nodige berekeningen uit te voeren. Bij deze mail
wordt een bijlage gevoegd waarin gedetailleerd wordt uitgelegd hoe de tabel moest
worden ingevuld. De tabel moet vervolgens uiterlijk op 9 april 2024 om 12.00 uur
worden doorgestuurd naar de verwerende partij op straffe van nietontvankelijkheid van de aanvraag.
Op 15 april 2024 stuurt de verzoekende partij via e-mail deze
tabel ingevuld terug. Volgens de verzoekende partij kan zij niet eerder antwoorden
omwille van het verblijf van de gedelegeerd bestuurder in het buitenland.
4.18.
Bij schrijven van 19 april 2024 wordt de verzoekende partij in
kennis gesteld van het feit dat ze zes erkende plaatsen verliest op basis van
artikel 15, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008. In de bij deze brief gevoegde
bijlage wordt uiteengezet hoe het verval van de bedden concreet werd berekend
(vrije vertaling in de memorie van antwoord):
“Bij de berekening van de bezetting is rekening gehouden met de volgende
elementen:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-14/64
• Het aantal erkende plaatsen en het gemiddelde aantal bezette plaatsen
tijdens de referentieperiode 2022-2023;
• [H]et aantal erkende plaatsen en het gemiddelde aantal bezette plaatsen
tijdens het vierde kwartaal van 2023.
In het geval van wijzigingen in het aantal erkende plaatsen tijdens een van de
betrokken perioden, wordt het gewogen gemiddelde gebruikt voor de
berekening. Plaatsen met een voorlopige werkingsvergunning worden ook in
aanmerking genomen en worden bij de berekening van de bezettingsgraad
behandeld als erkende plaatsen. Het aantal plaatsen tijdens de
referentieperiode 2022-2023 houdt rekening met het aantal plaatsen die niet
beschikbaar waren wegens werkzaamheden (tot 30/06/2023) of die tijdelijk
gesloten waren.
Voor de berekening van bezette plaatsen wordt rekening gehouden met de
volgende bewoners:
• Begunstigden;
• Niet-begunstigden;
• In T4 2023: gehospitaliseerde bewoners.
De berekeningsmethode wordt hieronder uitgelegd.
In principe wordt 50% van de niet-bezette plaatsen voor de referentieperiode
2022-2023 gerecupereerd.
Er zijn echter enkele correcties op dit principe:
• Als het gemiddelde aantal onbezette plaatsen in je vestiging in Q4 2023
lager is dan het aantal terug te vorderen plaatsen op basis van de
referentieperiode 2022-2023, wordt het aantal onbezette plaatsen
niet-bezette plaatsen in Q4 2023 in aanmerking genomen voor de
berekening. Op deze manier worden geen plaatsen die gemiddeld bezet
zijn in Q4 2023 […] teruggevorderd.
• 5% van het totale aantal goedgekeurde ruimtes (gewogen gemiddelde
van Q4 2023) mag onbezet blijven en behouden blijven, met een minimum
van 3 onbezette plaatsen. Tijdelijk geëxploiteerde plaatsen worden
behandeld als goedgekeurde plaatsen.
• 25 MRS-plaatsen (erkend of met voorlopige werkingsvergunning)
kunnen worden behouden, ongeachte de bezetting. Het aantal terug te
vorderen plaatsen wordt indien nodig verminderd om dit te garanderen.
• Voor instellingen die na 15 april 2019 een voorlopige
werkingsvergunning hebben ontvangen voor een nieuwe inrichting of een
verhoging van hun aanvankelijke goedgekeurde capaciteit […]met ten
minste 20%, wordt een uitzondering gemaakt: het mechanisme voor het
vervallen van onbezette […] erkende plaatsen is op 15 april 2024 niet van
toepassing op deze inrichtingen. Al hun van hun erkende plaatsen (of
plaatsen met een voorlopige werkingsvergunning) worden niet beïnvloed.
Onderstaande tabel toont de situatie van uw voorziening tijdens de twee
betrokken perioden:
No. Beschrijving berekening
(1)
(2)
2022-2023
Gewogen gemiddelde van erkende 100
plaatsen (voorlopige functionele
werkingsvergunningen inbegrepen)
Waarvan onbeschikbaar door 0
werken
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
Q4 2023
100
XII-9526-15/64
(3)
(4)
(5)
Gewogen gemiddelde van erkende 100
plaatsen, gecorrigeerd voor werken
((1)-(2))
Aantal gemiddelde bezette plaatsen 61,3890410
(begunstigden, niet-begunstigden
en Q4 2023, gehospitaliseerde
bewoners[)]
Aantal niet-bezette plaatsen ((3)- 38,6109590
(4))
100
88,5326087
11,4673913
Het aantal plaatsen dat wordt gerecupereerd werd als volgt berekend:
No.
(6)
(7)
(8)
(9)
(10)
(11)
(12)
(13)
Beschrijving berekening
50% van de niet-bezette plaatsen 2022-2023
Eventuele correctie voor Q4 2023 (minimum van (5)
voor Q4 2026 en (6))
Te bewaren onbezette plaatsen na correctie Q4 2023
((5)-(7))
5 % van de erkende plaatsen kunnen onbezet blijven
(5 % van (3) voor Q4 2023), met een minimum van
3 plaatsen
Te bewaren onbezette plaatsen (maximum van (8) en
(9))
Aantal te recupereren plaatsen ((5) voor Q4 2023 –
(10)
Aantal recent erkende plaatsen / verhoging van de
capaciteit met ten minste 20 %
Aantal te recupereren plaatsen, gecorrigeerd met de
recent erkende plaatsen ((11)-(12))
Resultaat
19
11
0,46739130
5
5
6
NON
6
.”
Dit is de eerste bestreden beslissing.
4.19.
Deze informatie wordt ook per e-mail aan de verzoekende partij
ter kennis gebracht.
4.20.
Op 7 mei 2024 wordt door de verzoekende partij bezwaar
ingediend tegen deze mededeling.
4.21.
Bij e-mail van 7 juni 2024 wordt het bezwaar van de verzoekende
partij afgewezen en wordt de initiële beslissing bevestigd door de verwerende
partij.
Dit is de tweede bestreden beslissing.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-16/64
4.22.
Artikel 15, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008 impliceert
dat de terugvordering van erkende plaatsen van onbezette bedden ook het indirecte
gevolg heeft dat de SVIE voor onbezette bedden automatisch wordt gewijzigd naar
rato van het aantal bedden waarvoor de erkenning is teruggevorderd.
4.23.
Het lid van het Verenigd College bevoegd voor Welzijn en
Gezondheid heeft bij brief van 26 augustus 2024 aan de verzoekende partij het feit
meegedeeld dat haar SVIE automatisch werd gewijzigd naar rato van de
zes plaatsen waarvoor de erkenning vervallen was op basis van artikel 15, § 1, van
de ordonnantie van 24 april 2008. Eveneens wordt meegedeeld dat zij vanaf
15 april 2024 over een SVIE voor 94 ROB-plaatsen, waarvan 50 RVT, beschikt.
Bij een apart schrijven van dezelfde datum en uitgaande van
hetzelfde lid van het Verenigd College bevoegd voor Welzijn en Gezondheid,
wordt de verzoekende partij andermaal gewezen op de, op basis van artikel 15, § 1,
van de ordonnantie van 24 april 2008, zes vervallen plaatsen en wordt eveneens
medegedeeld dat zij over een erkenning van onbepaalde duur beschikt voor
94 plaatsen vanaf 15 april 2024.
Tegen de voormelde mededelingen dient de verzoekende partij
een beroep tot nietigverklaring in, gekend onder zaaknummer A. 243.332/XII9781.
4.24.
Op 27 juli 2022 ontvangt de dienst Hulp- en Zorginstellingen van
Iriscare een aanvraag voor een voorlopige werkingsvergunning van de
ouderenvoorziening Clos Regina.
Op verzoek van de verzoekende partij voert de Brusselse
Hoofdstedelijke Dienst voor Brandweer en Dringende Medische Hulp (hierna:
DBDMH) een inspectiebezoek uit bij de ouderenvoorziening Clos Regina. De
DBDMH merkt op dat de ouderenvoorziening in voldoende mate voldoet aan de
brandveiligheidsnormen in de bijlage bij het koninklijk besluit van 12 maart 1974
‘tot vaststelling van de veiligheidsnormen waaraan de rustoorden voor bejaarden
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-17/64
moeten voldoen’ (hierna: koninklijk besluit van 12 maart 1974). De DBDMH
levert op 2 oktober 2023 een gunstig preventieverslag af voor de
ouderenvoorziening Clos Regina.
Bij schrijven van 25 januari 2024 ontvangt de verzoekende partij
van de burgemeester van de gemeente Anderlecht een attest waarin wordt verklaard
dat de ouderenvoorziening Clos Regina voldoet aan de brandveiligheidsnormen
zoals vastgelegd in de bijlage van het koninklijk besluit van 12 maart 1974, voor
de opvang van maximaal 100 bedden verdeeld over 4 verdiepingen. Dit attest is
geldig voor een periode van 6 jaar.
Bij beslissing van het lid van het Verenigd College bevoegd voor
Welzijn en Gezondheid van 8 februari 2024 wordt een voorlopige
werkingsvergunning van 20 RVT-bedden toegekend aan de ouderenvoorziening
Clos Regina voor de periode van 21 oktober 2022 tot 20 oktober 2023 en voor de
periode van 21 oktober 2023 tot 20 oktober 2024.
Op 21 augustus 2024 stelt de dienst Hulp- en Zorginstellingen
van Iriscare een definitief controle- en inspectieverslag op met betrekking tot de
ouderenvoorziening Clos Regina. Uit het verslag volgt dat Iriscare zich positief
opstelt ten aanzien van het verlenen van een definitieve erkenning voor 20 RVTbedden.
In het voorstel van besluit van 22 oktober 2024 verleent de
Beheerraad voor Gezondheid en Bijstand aan Personen van Iriscare een positief
advies met betrekking tot het verlenen van een erkenning voor onbepaalde tijd
vanaf 15 april 2024 voor 20 RVT-plaatsen voor de ouderenvoorziening Clos
Regina.
Bij beslissing van het lid van het Verenigd College bevoegd voor
Welzijn en Gezondheid van 12 november 2024 wordt definitief het aantal
erkenningen voor de ouderenvoorziening Clos Regina vastgesteld. De verzoekende
partij beschikt over 94 plaatsen waarvan 50 RVT-plaatsen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-18/64
Tegen de voornoemde beslissing dient de verzoekende partij een
beroep tot nietigverklaring in, gekend onder zaaknummer A. 243.958/XII-9837.
V. Samenvoeging
5.
De verzoekende partij vraagt de samenvoeging van de
voorliggende zaak met de voornoemde zaken gekend onder de nummers
A. 243.332/XII-9781 en A. 243.958/XII-9837.
6.
Het betreft drie verschillende beslissingen. In de voorliggende
zaak vraagt de verzoekende partij de vernietiging van de mededeling van 19 april
2024 van de berekening met betrekking tot het verval van de erkenning voor zes
plaatsen in de ouderenvoorziening Clos Regina, alsook van de bevestigende
beslissing van 7 juni 2024. In de zaak A. 243.332/XII-9781 vraagt dezelfde
verzoekende partij de vernietiging van de mededeling van 26 augustus 2024 met
betrekking tot de aanpassing van de specifieke vergunning tot ingebruikneming en
exploitatie voor de ouderenvoorziening Clos Regina en de vaststelling, na
aanpassing, van het aantal plaatsen waarvoor de verzoekende partij over een
erkenning vanaf 15 april 2024 beschikt, alsook van de bevestigende beslissing van
dezelfde datum. In de zaak A. 243.958/XII-9837 vraagt de verzoekende partij de
nietigverklaring van de beslissing van het lid van het Verenigd College bevoegd
voor Welzijn en Gezondheid van 12 november 2024 met betrekking tot de
aanpassing van het totaal aantal erkenningen voor de ouderenvoorziening
Clos Regina.
7.
Het komt aan de Raad van State toe om te oordelen of er grond
is om, met toepassing van artikel 60 van het besluit van de Regent van 23 augustus
1948 ‘tot regeling van de rechtspleging voor de afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State’, de samenvoeging ervan te bevelen in het belang van een goede
rechtsbedeling.
8.
De inhoud van respectievelijk de mededeling van 26 augustus
2024, die het voorwerp uitmaakt van een beroep tot nietigverklaring gekend onder
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-19/64
zaaknummer A. 243.332/XII-9781 en van de beslissing van het lid van het
Verenigd College bevoegd voor Welzijn en Gezondheid van 12 november 2024,
die het voorwerp uitmaakt van een beroep tot nietigverklaring gekend onder
zaaknummer A. 243.958/XII-9837, is niet identiek aan de inhoud van de
mededeling waarvan de vernietiging wordt gevraagd met het thans voorliggende
beroep. Het gegeven dat de verzoekende partij aanvoert dat de onwettigheid van
het verval van de erkenningen eveneens de wettigheid van de aanpassing van de
specifieke vergunning aantast en zij feitelijk en juridisch een zeer gelijklopende
argumentatie heeft ontwikkeld ter ondersteuning van haar vernietigingsberoepen
tegen de beide mededelingen, vormt geen reden om de beroepen samen te voegen.
Evenmin is de gevraagde samenvoeging in het belang van een efficiënte
afhandeling van de beroepen.
De samenvoeging is niet noodzakelijk. Te dezen volstaat het, wat
ook is gebeurd, dat mede om proceseconomische redenen, de voornoemde zaken
samen ter terechtzitting worden behandeld.
9.
Het verzoek tot samenvoeging wordt geweigerd.
VI. Ontvankelijkheid van het beroep
A. Ambtshalve exceptie wat de tweede bestreden beslissing betreft
10.
In de tweede bestreden beslissing wordt in essentie gewezen op
het gegeven dat i) een bezwaar werd ingediend op 9 mei 2024 ingevolge de
mededeling van de berekening van het verval van de erkenning van onbezette
plaatsen, dat werd betekend op 19 april 2024; ii) toepassing werd gemaakt van
artikel 15, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008 en iii) duiding wordt gegeven
over de methode hoe het verval van de bedden concreet werd berekend.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-20/64
Beoordeling
11.
Opdat er sprake zou zijn van een ‘louter bevestigende beslissing’,
moet worden voldaan aan twee cumulatieve voorwaarden. Het moet gaan om een
beslissing waarvan het voorwerp identiek is aan het voorwerp van de eerste
beslissing en het bevestigende karakter van de tweede beslissing moet worden
beoordeeld op basis van de motieven die eraan ten grondslag liggen. Wanneer de
tweede beslissing genomen is omdat zich nieuwe feitelijke of juridische
omstandigheden aandienden, gaat het niet om een louter bevestigende beslissing.
Hetzelfde geldt wanneer er een nieuw onderzoek ten gronde aan de nieuwe
beslissing voorafgaat.
12.
Te dezen blijkt uit de inhoud van de tweede bestreden beslissing
dat deze dezelfde draagwijdte en gevolgen heeft als de eerste bestreden beslissing
en niet is genomen op grond van andere motieven, na een nieuw onderzoek ten
gronde of na kennisneming van nieuwe gegevens. Een dergelijke beslissing is niet
aanvechtbaar voor de Raad van State, aangezien geen nieuwe beslissing wordt
genomen maar wordt verwezen naar de reeds bestaande beslissing, hetgeen geen
gevolgen in rechte heeft.
13.
Gelet op het voorgaande is het beroep tot nietigverklaring niet
ontvankelijk wat de tweede bestreden beslissing betreft.
B. Ambtshalve exceptie van gebrek aan rechtsmacht in hoofde van de Raad van
State
14.
In haar arrest nr. 257.892 van 14 november 2023 heeft de
algemene vergadering van de afdeling Bestuursrechtspraak het volgende
geoordeeld:
“6. Uit de artikelen 144, eerste lid, en 145 van de Grondwet volgt dat de geschillen
over subjectieve rechten – altijd, wat de in de eerstgenoemde bepaling bedoelde
geschillen over burgerlijke rechten betreft en in principe, wat de geschillen over
politieke rechten betreft – tot de rechtsmacht van de hoven en rechtbanken
behoren. Onder voorbehoud van een toewijzing van bevoegdheid inzake politieke
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-21/64
rechten, is de Raad van State dan ook zonder rechtsmacht om kennis te nemen van
beroepen en vorderingen waarvan het werkelijke en rechtstreekse voorwerp een
geschil over subjectieve rechten betreft.
7. De bevoegdheid van de Raad van State wordt aldus bepaald door het werkelijk
en rechtstreeks voorwerp van het beroep tot nietigverklaring (Cass. (verenigde
kamers) 19 februari 2015, C.14.0308.N).
De Raad van State is op grond van de artikelen 144 en 145 van de Grondwet
zonder rechtsmacht wanneer de vordering strekt tot de nietigverklaring van een
administratieve rechtshandeling waarbij (i) een administratieve overheid weigert
om een verplichting uit te voeren die overeenstemt met een subjectief recht
waarover de verzoekende partij meent te beschikken en (ii) het ingeroepen
annulatiemiddel gebaseerd is op een regel van materieel recht die deze
verplichting in het leven roept en het geschil inhoudelijk bepaalt (Cass. (verenigde
kamers) 27 november 2020, C.17.0114.N en de concl. van eerste adv.-gen.
R. Mortier; zie eveneens Cass. (verenigde kamers) 8 september 2016, C.11.0455.F
en de concl. van adv.-gen. Th. Werquin).
Hieruit volgt derhalve dat de Raad van State zonder rechtsmacht is wanneer aan
twee (connexe) voorwaarden is voldaan waarbij niet alleen acht moet worden
geslagen op het voorwerp van de vordering (het petitum) maar ook op het
aangevoerde middel (de causa petendi). De eerste voorwaarde houdt verband met
het voorwerp van het beroep, met datgene wat wordt gevorderd, namelijk de
erkenning of de vaststelling van het bestaan van een subjectief recht in hoofde van
de rechtzoekende, aangezien hij voldoet aan alle voorwaarden waarvan het
objectief recht deze aanspraak afhankelijk maakt. De eerste voorwaarde is alleen
maar vervuld wanneer de bevoegdheid van de administratie volledig gebonden is
(zie de concl. van adv.-gen. Th. Werquin voor Cass. (verenigde kamers) 11 juni
2010, AR C.09.0336.F, AC 2010, nr. 418; concl. van eerste adv.-gen. R. Mortier
voor Cass. (verenigde kamers) 27 november 2020, C.17.0114.N). De tweede
voorwaarde heeft betrekking op de middelen die tot staving van het
annulatieverzoek worden aangevoerd. De Raad van State heeft geen rechtsmacht
wanneer het aangevoerde annulatiemiddel wordt afgeleid uit de schending van de
rechtsregel welke die verplichting vestigt (zie de concl. van eerste adv.-gen.
R. Mortier voor Cass. (verenigde kamers) 27 november 2020, [C.]17.0114.N).
Het is daarbij niet voldoende dat een annulatiemiddel de Raad van State in het
raam van het wettigheidstoezicht incidenteel of onrechtstreeks verplicht om
uitspraak te doen over het bestaan of over de draagwijdte van een subjectief recht
om te beslissen tot de afwezigheid van rechtsmacht van de Raad van State (zie
Cass. (verenigde kamers) 11 juni 2010, AR C.09.0336.F, AC 2010, nr. 418;
evenals de concl. van adv.-gen. C. Vandewal voor Cass. (verenigde kamers)
19 februari 2015, C.14.0369.N en van eerste adv.-gen. R. Mortier voor Cass.
(verenigde kamers) 27 november 2020, C.17.0114.N).
8. Opdat er sprake zou zijn van een vordering op grond van een subjectief recht,
is vereist dat de verzoekende partij zich beroept op een welbepaalde juridische
verplichting die een regel van objectief recht rechtstreeks aan een derde oplegt en
bij de nakoming waarvan die partij belang heeft; opdat een verzoekende partij zich
op een dergelijk recht zou kunnen beroepen ten aanzien van de bestuurlijke
overheid, dient de bevoegdheid van die overheid volledig gebonden te zijn (Cass.
(verenigde kamers) 20 december 2007 (2 arresten), C.06.0574.F en C.06.0596.F).
De Raad van State blijft bevoegd wanneer het ontstaan van het subjectief recht
afhangt van een voorafgaande beslissing van de administratieve overheid, die wat
die beslissing betreft over een discretionaire bevoegdheid beschikt, ook al is haar
bevoegdheid op bepaalde vlakken gebonden (Cass. (verenigde kamers) 19 februari
2015, C.14.0369.N).
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-22/64
Het gegeven dat de administratieve overheid de wettelijke en reglementaire
criteria die aan haar bestuurshandelen ten grondslag liggen moet interpreteren,
noch het gegeven dat zij ertoe wordt verplicht feiten juridisch te kwalificeren,
leiden ertoe dat zij een discretionaire bevoegdheid uitoefent of dat er niet langer
sprake zou zijn van een op haar rustende juridische verplichting en een daarmee
overeenstemmend subjectief recht in hoofde van de rechtszoekende.
9. Er dient te dezen dan ook in de eerste plaats [te] worden nagegaan of de
verwerende partij bij het nemen van de bestreden beslissing over enige
discretionaire beoordelingsbevoegdheid beschikte, dan wel slechts over een
(volledig) gebonden bevoegdheid en in dat opzicht slechts heeft moeten
vaststellen of de reglementair vastgestelde voorwaarden, zoals zij die als overheid
interpreteert, vervuld waren. Voorts dient bij die beoordeling van het werkelijk en
rechtstreeks voorwerp van de vordering, en anders dan de verwerende partij dat
ziet, wel degelijk acht [te] worden geslagen op de door de verzoekende partij
‘ingeroepen middelen en vermeende onwettigheden’ (de causa petendi).
10. De omstandigheid daarentegen dat de verwerende partij bij de kennisgeving
van haar beslissing aan de verzoekende partij o.m. heeft vermeld dat een
annulatieberoep bij de Raad van State kon worden ingesteld, doet – en anders dus
dan de verzoekende partij dat ziet – aan het voorgaande niet af. Die omstandigheid
heeft immers geen invloed op het onderzoek naar en de beoordeling van de
rechtsmacht van de Raad van State. De regels die de respectieve bevoegdheden
van de hoven en rechtbanken van de rechterlijke orde en van de Raad van State
vaststellen, vloeien voort uit de Grondwet en partijen kunnen daarvan niet
afwijken.
11. Het valt dan ook de bevoegde kamer toe om te oordelen of in casu aan de beide
voorwaarden is voldaan, wat inhoudt dat bij de beoordeling van het werkelijk en
rechtstreeks voorwerp van de vordering niet alleen acht moet worden geslagen op
het voorwerp van de vordering (het petitum) maar ook op het/de aangevoerde
middel(en) (de causa petendi).”
De algemene vergadering van de Raad van State oordeelde in
dezelfde zin in haar arresten nrs. 257.891 en 257.893 van dezelfde datum.
16.
Uit wat voorafgaat, volgt dat in de eerste plaats moet worden
nagegaan of de verwerende partij bij het nemen van de eerste bestreden beslissing
over enige discretionaire beoordelingsbevoegdheid beschikte, dan wel slechts over
een (volledig) gebonden bevoegdheid en in dat opzicht slechts heeft moeten
vaststellen of de reglementair vastgestelde voorwaarden, zoals zij die als overheid
interpreteert, vervuld waren. Voorts echter moet bij de beoordeling van het
werkelijk en rechtstreekse voorwerp van de vordering eveneens acht worden
geslagen op de door de verzoekende partij ‘ingeroepen middelen en vermeende
onwettigheden’ (de causa petendi).
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-23/64
Toepassing
- Wat de eerste connexe voorwaarde (het petitum) betreft
De eerste voorwaarde om uit te maken of het werkelijk en
rechtstreekse voorwerp van de vordering een geschil omtrent een subjectief recht
betreft, houdt verband met het voorwerp van het beroep, met datgene wat wordt
gevorderd, namelijk de erkenning of de vaststelling van het bestaan van een
subjectief recht in hoofde van de rechtzoekende, wat het geval is wanneer hij
voldoet aan alle voorwaarden waarvan het objectief recht deze aanspraak
afhankelijk maakt.
De eerste voorwaarde is alleen maar vervuld wanneer de
bevoegdheid van de administratie volledig gebonden is.
De vraag die derhalve voorligt, is of de verwerende partij bij het
nemen van de eerste bestreden beslissing (al dan niet) over enige discretionaire
beoordelingsbevoegdheid beschikt dan wel of haar bevoegdheid ter zake volledig,
d.w.z. ‘honderd ten honderd’ gebonden is en in dat opzicht slechts heeft moeten
vaststellen of (in hoofde van de verzoekende partij) de reglementair vastgestelde
voorwaarden zoals zij die als overheid interpreteert, vervuld waren.
18.
De verzoekende partij betoogt in haar laatste memorie, wat de in
het auditoraatsverslag ambtshalve opgeworpen exceptie van gebrek aan
rechtsmacht in hoofde van de Raad van State betreft, in essentie:
“8. In casu beroept verzoekende partij zich niet op een absoluut subjectief
recht. Verzoekende partij beroept zich namelijk niet op een welbepaalde
juridische verplichting die een regel van objectief recht rechtstreeks oplegt.
Het betreft immers de wijziging van erkenningen en specifieke vergunningen,
zijnde dus administratieve vergunningen.
De beheerders van ouderenvoorzieningen hebben echter geen subjectief recht
op dergelijke erkenningen en specifieke vergunningen.
Zo wordt de erkenningsaanvraag, vergezeld van een beschrijvend dossier,
beoordeeld door het Verenigd College (art. 11 en 12 Ordonnantie van
24 April 2008 betreffende de voorzieningen voor ouderen).
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-24/64
Het zelfde geldt voor de specifieke vergunning tot ingebruikneming en
exploitatie (art. 6 en 7 Ordonnantie van 24 April 2008 betreffende de
voorzieningen voor ouderen).
Het is dus na een beoordeling van de aanvragen, waarbij het Verenigd College
tevens een discretionaire bevoegdheid heeft, dat de erkenningen en
vergunningen worden toegekend. Op dat ogenblik wordt tevens vastgelegd
voor hoeveel plaatsen die erkenningen en vergunningen gelden.
9. Zoals trouwens reeds werd uiteengezet in het verzoekschrift, is het aantal
plaatsen in ouderenvoorzieningen beperkt door de zogenaamde
programmering, d.w.z. het vanuit de bevoegde instellingen en organen
vastleggen van capaciteit, plaats, type, etc.
10. Derhalve is het voorwerp van het onderhavige beroep geen subjectief
recht, doch de vernietiging van een beslissing die de administratieve
rechtspositie van verzoekende partij heeft gewijzigd., en waarmee die
verzoekende partij het herstel wenst van de eerdere administratieve
rechtspositie.
Conform de eerdere rechtspositie mocht verzoekende partij immers een
aantal plaatsen in de ouderenvoorziening uitbaten. Evenwel is dat aantal ten
gevolge van de bestreden beslissingen thans gedaald.
11. Zelfs indien nog zou worden aangenomen dat de erkenningen en
vergunningen een subjectief recht hebben doen ontstaan, is in casu de Raad
van State nog steeds bevoegd om hierover te oordelen.
Immers, de Raad van State blijft bevoegd wanneer het ontstaan van een
subjectief recht afhangt van een voorafgaande beslissing van de
administratieve overheid, die wat die beslissing betreft over een discretionaire
bevoegdheid beschikt, ook al is haar bevoegdheid op bepaalde vlakken
gebonden.
Dat werd erkend in de rechtspraak van zowel de Raad van State als het Hof
van Cassatie.
12. In casu hingen de overkoepelende rechten uit de erkenning en de
specifieke vergunningen af van een eerdere beslissing van het Verenigd
College, waarbij tezelfdertijd het aantal plaatsen werd vastgesteld.
Vooraleer die beslissingen omtrent de erkenning en specifieke vergunning,
had verzoekende partij geen subjectief recht met betrekking tot de uitbating
van de betrokken plaatsen in de ouderenvoorziening. I.h.b. mocht zij deze
niet uitbaten en verhuren aan ouderen.
Het was pas met die beslissing dat tevens het aantal plaatsen werd vastgesteld
waarvoor deze werden verleend.
Het aantal plaatsen waarvoor een erkenning of specifieke vergunning wordt
verleend is dan ook volledig afhankelijk van een discretionaire beslissing van
de verwerende partij, zodat enig subjectief recht dat bestaat in hoofde van
verzoekende partij afhangt van die voorafgaande beslissing.
Derhalve is het aanvechten van een wijziging van het aantal plaatsen door
diezelfde administratieve overheid middels een nieuwe beslissing niet te
beschouwen als een betwisting over subjectieve rechten.
Bij aanvechten van de wijziging van het aantal plaatsen middels de bestreden
beslissingen had verzoekende partij dan ook geen subjectief recht kunnen
inroepen bij een burgerlijke rechtbank.
13. Bovendien, wordt nogmaals verwezen naar het feit dat in de bestreden
akte zelf al verwezen [is] naar de beroepsmogelijkheid voor de Raad van
State.
Verzoekende partij begrijpt dat in principe de kwestie omtrent de verdeling
van de rechtsmacht tussen de Raad en de burgerlijke rechtbanken
onderworpen is aan grondwettelijke bepalingen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-25/64
Evenwel moet erop worden gewezen dat dit in het onderhavige geval tot het
verdorven gevolg heeft dat de verwerende partij zich beroept op haar eigen
fout.
De verwerende partij heeft immers consequent in haar beslissingen met
betrekking tot de intrekking van de erkenningen en de aanpassingen van de
vergunningen aangegeven dat het een beslissing betreft die vatbaar was voor
een beroep bij de Raad van State. Het is dan ook volstrekt onaanvaardbaar
dat zij zich thans op de onontvankelijkheid beroept.
Een dergelijke handelswijze getuigt immers niet van behoorlijk bestuur of
enige zorgvuldigheid, en is zelfs een duidelijk voorbeeld van wat zou
gesanctioneerd worden onder het beginsel ‘Nemo auditur propriam
turpitudinem allegans’.
Het is immers onaanvaardbaar dat een bestuur eerst voorhoudt alsof een akte
vatbaar is voor beroep voor Uw Raad, om vervolgens te pretenderen dat dat
niet zo zou zijn.”
De verwerende partij laat in haar laatste memorie gelden:
“De eerste auditeur heeft ambtshalve de rechtsmacht van uw Raad onderzocht
en besloten dat uw Raad niet bevoegd is om te oordelen over de twee
aangevoerde middelen.
Verwerende partijen gedragen zich wat betreft de rechtsmacht naar de
wijsheid van uw Raad maar wensen wel in antwoord op de laatste memorie
van de verzoekende partij, het hiernavolgende op te merken.
[…] De omstandigheid dat bij de kennisgeving van de beslissing aan de
verzoekende partij vermeld werd dat een annulatieberoep bij uw Raad kon
worden ingesteld heeft geen invloed op de rechtsmacht van uw Raad.
De regels die de respectieve bevoegdheden van de hoven en rechtbanken van
de rechterlijke orde en van de Raad van State vaststellen, vloeien voort uit de
Grondwet en partijen kunnen daarvan niet afwijken. Bovendien kan uw Raad
bevoegd zijn om kennis te nemen van een beroep tegen een beslissing waarin
de overheid een gebonden bevoegdheid uitoefent. Maar dan moeten wel
middelen opgeworpen worden die niet gebaseerd zijn op de rechtsregel die
de verplichting oplegt.
Het feit dat de verzoekende partij over een belang beschikt doet niet besluiten
dat er geen sprake zou zijn van een subjectief recht, zoals de verzoekende
partij lijkt te insinueren.”
De eerste bestreden beslissing betreffende de berekening met
betrekking tot het verval van de erkenning voor zes plaatsen in de
ouderenvoorziening Clos Regina, werd genomen op grond van artikel 15, § 1, van
de ordonnantie van 24 april 2008, zoals gewijzigd bij artikel 18 van de ordonnantie
van 15 december 2022 en artikel 10 van de ordonnantie van 22 december 2023, dat
luidt:
“Art. 15. § 1. In deze paragraaf verstaat men onder:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-26/64
1° ‘voorziening’: een voorziening die valt onder een categorie van
voorzieningen waarvoor het Verenigd College een programmering heeft
vastgesteld op grond van hoofdstuk II of door toepassing van artikel 31, met
uitzondering van de centra voor dagverzorging en van de plaatsen voor
kortverblijf;
2° ‘gemiddelde niet-bezettingsgraad’: de niet-bezettingsgraad van een
voorziening, zoals beschikbaar in de toepassing voor de
tegemoetkomingsberekening, die wordt berekend op basis van het gewogen
gemiddelde aantal plaatsen van de voorziening tijdens een bepaalde periode;
3° ‘jaarlijkse gemiddelde niet-bezettingsgraad’: de gemiddelde nietbezettingsgraad tijdens de referentieperiode;
4° ‘referentieperiode’: referentieperiode die start op 1 juli van het jaar T-2 en
eindigt op 30 juni van het jaar T-1, waarbij het eerste jaar T het jaar 2024
betreft;
5° ‘plaats’: een plaats waarbij een voorziening een erkenning of een
voorlopige werkingsvergunning geniet.
Elk jaar vervallen van rechtswege de erkenningen van de helft van het
gemiddelde aantal plaatsen van een voorziening die tijdens de
referentieperiode onbezet waren. Het verval van de erkenningen wordt door
Iriscare vastgesteld op 15 april van elk jaar T op basis van de jaarlijkse
gemiddelde niet-bezettingsgraad van elke voorziening.
In afwijking van het tweede lid heeft, wanneer het aantal plaatsen waarvan
het verval van de erkenning zou moeten worden vastgesteld hoger is dan het
gemiddelde aantal onbezette plaatsen tijdens het laatste kwartaal van het jaar
T-1, het verval alleen betrekking op het gemiddelde aantal onbezette plaatsen
tijdens het laatste kwartaal van het jaar T-1.
In afwijking van het tweede en het derde lid mag elke voorziening over
onbezette plaatsen ten belope van vijf procent van haar plaatsen beschikken,
met een minimum van drie onbezette plaatsen. Het minimum van drie nietbezette erkende plaatsen wordt verhoogd tot 25 wanneer de toepassing van
het tweede of het derde lid het totale aantal plaatsen met een bijzondere
erkenning voor de verzorging van zwaar afhankelijke en hulpbehoevende
ouderen in een voorziening zou verlagen naar minder dan 25.
Voor alle latere opvang- of huisvestingcapaciteitstoenames moet opnieuw
een specifieke vergunning tot ingebruikneming en exploitatie worden
aangevraagd.
Het aantal onbezette plaatsen waarvoor de erkenning in toepassing van het
tweede of het derde lid als vervallen moet worden beschouwd, wordt, in
voorkomend geval, naar de lagere eenheid afgerond.
Het aantal onbezette plaatsen waarover een voorziening in toepassing van het
vierde lid mag beschikken wordt, in voorkomend geval, naar de hogere
eenheid afgerond.
Het tweede lid is niet van toepassing gedurende de eerste vijf jaar na de
toekenning van de eerste voorlopige werkingsvergunning van de voorziening,
noch gedurende de eerste vijf jaar na de toekenning van een voorlopige
werkingsvergunning voor een uitbreiding met meer dan 20% van de erkende
capaciteit van de voorziening.
Het Verenigd College mag de regels voor de berekening van de gemiddelde
niet-bezettingsgraad van de plaatsen, zoals bedoeld in deze paragraaf,
verduidelijken en aanvullen. Het mag het percentage en het aantal plaatsen,
zoals bedoeld in het vierde lid, wijzigen. Het mag ook het aantal jaren en het
percentage, zoals bedoeld in het achtste lid, wijzigen.”
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-27/64
Het
verval
van
de
erkenning
voor plaatsen
in
een
ouderenvoorziening werd ingevoerd bij artikel 18 van de ordonnantie van
15 december 2022, tot wijziging van artikel 15, § 1, van de ordonnantie van
24 april 2008. Met de ordonnantie van 15 december 2022 werd aldus beoogd om
structureel onbezette bedden op een graduele manier te recupereren.
Luidens de memorie van toelichting bij de ordonnantie van
15 december 2022 wordt, om de ontwikkeling te bevorderen van projecten die
beter beantwoorden aan de behoeften van ouderen, in artikel 18 van deze
ordonnantie bepaald “dat de erkenningen van onbezette plaatsen die gedurende een
periode van een jaar niet zijn gebruikt automatisch vervallen, volgens de bepaalde
nadere regels”. Dienaangaande benadrukt de memorie van toelichting dat
i) langdurig onbezette plaatsen erop wijzen dat die niet beantwoorden aan een
behoefte; ii) het systeem van administratieve vergunningen waarin de
ontwerpordonnantie voorziet, gebaseerd is op een programmering, wat betekent
dat het aantal vergunde plaatsen om in te spelen op de behoeften van de ouderen in
Brussel, beperkt is en iii) in een sector die aan een programmering is onderworpen,
het niet is aangewezen om beheerders toe te staan vergunningen/erkenningen
duurzaam te verlammen om te voldoen aan hun eigen belangen, doch het
integendeel, noodzakelijk is om plaatsen in de programmering opnieuw “in
omloop” te kunnen brengen, die kunnen worden toegewezen aan andere projecten
die beter inspelen op een behoefte (Ontwerp van ordonnantie tot wijziging van de
ordonnantie van 24 april 2008 betreffende de voorzieningen voor opvang of
huisvesting
van
bejaarde
personen,
Parl.St.
Ver.Verg.Gem.Gem.Comm.
2022-2023, nr. B-132/1, 13).
Die memorie van toelichting verduidelijkt dat naar aanleiding
van het advies van de beheerraad voor Gezondheid en Bijstand aan Personen van
Iriscare van 28 september 2021, die van mening was dat het bij een normale
werking van een rusthuis onvermijdelijk is dat sommige plaatsen onbezet blijven,
werd besloten aan deze maatregel aanvullende regels toe te voegen, zijnde dat:
i) het verval van de erkenning wordt beperkt tot 50 % van de onbezette plaatsen na
elk jaarlijks overzicht van de bezettingsgraad; ii) na de toepassing van het
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-28/64
automatisch verval van de erkenning van 50 % van de onbezette plaatsen (afgerond
naar beneden), elke voorziening 5 % van zijn totale capaciteit aan onbezette
plaatsen moet kunnen behouden (afgerond naar boven), met een minimum van drie
erkende onbezette plaatsen, waarbij dit minimum op 25 wordt gebracht, indien het
RVT-plaatsen betreft, aangezien een RVT-voorziening verplicht is minimum
25 RVT-plaatsen te exploiteren, nu in het tegenovergestelde geval het verlies van
een onbezette RVT-plaats tot gevolg zou kunnen hebben dat de andere bezette
RVT-plaatsen hun statuut verliezen en ROB-plaatsen worden, hetgeen in het
nadeel is van de ouderen die zorgbehoevend zijn en iii) om rekening te houden met
het fenomeen van niet-bezetting door de COVID-gezondheidscrisis voor de
toepassing van deze maatregel het eerste overzicht dat in aanmerking zal worden
genomen dat van 1 januari 2024 zal zijn (hetgeen de niet-bezettingsgegevens zal
leveren voor de periode van 1 juli 2022 tot en met 30 juni 2023).
Voorts kan in de memorie van toelichting worden gelezen dat het
verval van de onbezette erkende plaatsen pas van toepassing zal zijn in het zesde
jaar na het bekomen van de allereerste voorlopige werkingsvergunning, om de
opstart van nieuwe voorzieningen toe te staan en dat, als een voorziening haar
erkende capaciteit met minstens 20 % uitbreidt, de niet-bezette erkende plaatsen
pas zullen vervallen in het zesde jaar nadat de eerste voorlopige
werkingsvergunning voor deze plaatsen is verkregen (Ontwerp van ordonnantie tot
wijziging van de ordonnantie van 24 april 2008 betreffende de voorzieningen voor
opvang of huisvesting van bejaarde personen, Parl.St. Ver.Verg.Gem.Gem.Comm.
2022-2023, nr. B-132/1, 14).
21.
De bij artikel 10 van de ordonnantie van 22 december 2023
doorgevoerde wijzigingen aan artikel 15, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008
behelzen, luidens de memorie van toelichting bij de ordonnantie van 22 december
2023, het herschrijven van die bepalingen voor meer leesbaarheid. Er wordt
benadrukt dat de wijzigingen die daaraan worden aangebracht, uitsluitend formeel
zijn, met uitzondering van drie materiële correcties. De eerste correctie betreft de
datum waarop de diensten van Iriscare het verval vaststellen (15 april van elk
jaar T). De tweede is een correctie die moet worden toegepast als er een sterke
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-29/64
stijging is van de bezettingsgraad van de voorziening tussen de referentieperiode
in kwestie (1 juli van het jaar T-2 tot en met 30 juni van het jaar T-1) en de datum
van toepassing van het vervalmechanisme (15 april van het jaar T) en is bedoeld
om te voorkomen dat de vaststelling van het verval van de erkenning betrekking
heeft op plaatsen die bezet zijn op het tijdstip waarop het mechanisme wordt
toegepast. De laatste materiële correctie bestaat erin centra voor kortverblijf uit te
sluiten van het mechanisme voor het vervallen van de erkenning van onbezette
plaatsen, nu het er op lijkt dat de bezettingsgraad in deze categorie
ouderenvoorzieningen
te
sterk
onderhevig
is
aan
seizoensgebonden
schommelingen om het mechanisme te kunnen toepassen (Ontwerp van
ordonnantie houdende diverse bepalingen betreffende gezondheid, bijstand aan
personen en gezinsbijslagen, Parl.St. Ver.Verg.Gem.Gem.Comm. 2023-2024,
nr. B-172/1, 4).
22.
De vraag die thans voorligt, is of de verwerende partij bij de
berekening met betrekking tot het verval van de erkenning voor zes plaatsen in de
ouderenvoorziening, die het voorwerp van de eerste bestreden beslissing uitmaakt,
over een volledig gebonden bevoegdheid, dan wel over enige discretionaire
beoordelingsbevoegdheid beschikt.
23.
Uit artikel 15, § 1, tweede lid, van de ordonnantie van 24 april
2008 blijkt dat elk jaar de erkenningen van de helft van het gemiddelde aantal
plaatsen van een voorziening die tijdens de referentieperiode onbezet waren van
rechtswege vervallen en dat het verval van de erkenningen door de verwerende
partij wordt vastgesteld op 15 april van elk jaar T op basis van de jaarlijkse
gemiddelde niet-bezettingsgraad van elke voorziening.
Aldus wordt met artikel 15, § 1, tweede lid, van de ordonnantie
van 24 april 2008 de bevoegdheid van de verwerende partij beperkt tot het louter
vaststellen van het verval van rechtswege van de erkenningen van het aantal
onbezette plaatsen dat op basis van een opgelegd en duidelijk vastgelegd
berekeningscriterium werd bepaald. Eens deze berekening is toegepast op de
voorziening kan het bekomen resultaat in voorkomend geval worden aangepast op
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-30/64
basis van de in artikel 15, § 1, derde en vierde lid, van de ordonnantie van 24 april
2008 voorziene afwijkingen, waarbij de toepassing van deze afwijkingen wordt
vastgesteld aan de hand van de aldaar bepaalde berekening. Met het voorgaande
dient te worden vastgesteld dat de bevoegdheid van de verwerende partij bij het
nemen van de eerste bestreden beslissing ten aanzien van de betrokken voorziening
beperkt is tot een mathematische berekening die resulteert in de vaststelling van
het aantal plaatsen waarvan de erkenning van rechtswege vervalt. Deze
mathematische berekening, die zijn grondslag vindt in de voornoemde bepalingen
van artikel 15, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008, vloeit rechtstreeks voort
uit de toepassing van de aldaar vastgelegde criteria met het oog op de vaststelling
van het verval van rechtswege van de erkenning van plaatsen die tijdens de
referentieperiode onbezet waren in de ouderenvoorziening. Hieruit blijkt dat de
bevoegdheid van de verwerende partij ter zake volledig gebonden is. Er wordt haar
met andere woorden geen enkele discretionaire beoordelingsruimte verleend
waarbinnen meerdere juridische oplossingen mogelijk zijn en waarbij zij zelf de
mogelijkheid wordt geboden deze te kiezen die haar het meest geschikt lijkt.
Bijgevolg kan niet anders dan worden besloten dat er geen sprake is van enige
discretionaire beoordelingsbevoegdheid in hoofde van de verwerende partij.
24.
Uit wat voorafgaat, volgt derhalve dat, wat het voorwerp van het
beroep betreft, de verwerende partij bij het nemen van de eerste bestreden
beslissing over een volledig gebonden bevoegdheid beschikt, geen enkele
appreciatieruimte heeft en in dat opzicht slechts heeft moeten vaststellen of de door
de
regelgever
vastgestelde
voorwaarden,
zoals
zij
die
als
overheid
toepast/interpreteert, vervuld waren.
- Wat de tweede connexe voorwaarde (de causa petendi) betreft
A. Vooraf
25.
Zoals hiervoor is gebleken, heeft de tweede voorwaarde
betrekking op de ‘ingeroepen middelen en vermeende onwettigheden’ die tot
staving van het vernietigingsberoep worden aangevoerd.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-31/64
Opdat een (betwisting over een) subjectief recht zou voorliggen,
is vereist dat een verzoekende partij zich beroept op een welbepaalde juridische
verplichting die een regel van objectief recht rechtstreeks aan een derde, te dezen
de verwerende partij, oplegt, en bij de nakoming waarvan de verzoekende partij
belang heeft.
Uit de hiervoor in de randnummers 14 en 15 aangehaalde
arresten van de algemene vergadering volgt dat niet elk annulatiemiddel onder de
rechtsmacht van de Raad van State valt.
26.
Het ontbreken van een belang in hoofde van de verzoekende
partij bij de nakoming van de door de toepasselijke regelgeving aan de verwerende
partij opgelegde welbepaalde juridische verplichting, brengt mee dat geen
betwisting over een subjectief recht kan voorliggen.
Aldus, wanneer in een middel op grond van artikel 159 van de
Grondwet de onwettigheid wordt aangevoerd van het reglementair besluit waarop
de bestreden beslissing is gesteund, bijvoorbeeld omwille van de onbevoegdheid
van de steller ervan, dan kan de Raad van State kennis nemen van het beroep omdat
hij zich dan niet uitspreekt over het bestaan of de omvang van een subjectief recht.
27.
Wanneer daarentegen het beroep strekt tot de nietigverklaring
van een administratieve rechtshandeling waarbij een administratieve overheid
weigert om een verplichting uit te voeren die overeenstemt met een subjectief recht
van de verzoekende partij en het ingeroepen annulatiemiddel is gebaseerd op de
schending van een regel van materieel recht die deze juridische verplichting in het
leven roept en, aldus, het geschil inhoudelijk bepaalt, is de Raad van State zonder
rechtsmacht.
Het is daarbij evenwel niet voldoende dat een annulatiemiddel
de Raad van State in het raam van het wettigheidstoezicht incidenteel of
onrechtstreeks verplicht om uitspraak te doen over het bestaan of over de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-32/64
draagwijdte van een subjectief recht, om te beslissen tot de afwezigheid van
rechtsmacht van de Raad van State.
B. Uiteenzetting van de annulatiemiddelen (de causa petendi)
- Eerste middel
De verzoekende partij voert in een eerste middel, de
“[o]ngrondwettigheid van het verval van erkenning en artikel 15, § 1, van de
Ordonnantie van 24 april 2008” aan, doordat “[h]et artikel waarin de mogelijkheid
van verval van de erkenningen is neergelegd, […] uit zijn aard ongrondwettig [is]
en […] meerdere normen van grondwettelijk en zelfs supranationaal niveau
[schendt]” en derhalve “elke beslissing waarbij dat artikel zou worden toegepast,
ook aangetast [is] door diezelfde ongrondwettigheid”. Voorts benadrukt de
verzoekende partij dat “[d]eze ongrondwettigheid […] reeds overtuigend [werd]
aangetoond in twee gevoegde procedures hangend voor het Grondwettelijk Hof
(rolnummer 8069 en 8070)”.
Het eerste middel bestaat uit vier onderdelen.
In een eerste middelonderdeel voert de verzoekende partij, onder
het kopje “artikel 15, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008 schendt de artikelen
10 en 11 van de Grondwet, in samenhang met het beginsel van niet-retroactiviteit
en het vertrouwensbeginsel en het rechtszekerheidsbeginsel”, aan dat het bestaan
van een ongelijke behandeling van vergelijkbare gevallen niet kan worden betwist,
nu er duidelijk sprake is van een (bewust) benadelen van de commerciële sector,
door het afnemen van voorheen toegekende erkenningen en het bevoordelen van
de andere sectoren. Dienaangaande laat de verzoekende partij in essentie gelden
dat: i) een ongelijke behandeling pas verantwoord is wanneer zij een wettig of
geoorloofd doel nastreeft, dat haar grondslag vindt in het algemeen belang; terwijl
het onderhavige maatregel ontbreekt aan een dergelijk wettig doel, nu zoals blijkt
uit de debatten die voorafgingen aan de aanneming van de ordonnantie het
benadelen van de commerciële sector een doel op zich was; ii) volgens de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-33/64
pertinentievereiste, het criterium op basis waarvan men tot een onderscheid komt,
moet toelaten het gestelde doel te bereiken; terwijl te dezen het gemaakte
onderscheid niet dienstbaar is om de gestelde doelen te bereiken en iii) de genomen
maatregel volstrekt onevenredig is, nu het een onomkeerbaar verval van
erkenningen betreft, gebaseerd op een onderbezetting die zou hebben plaatsgehad
in het jaar voorafgaand aan het verval van de erkenning, wat een bijzonder korte
referentieperiode betreft, korter dan de driejarige termijn die bestond voor de
specifieke vergunningen, hetgeen ipso facto betekent dat de zogenaamde
“onderbezetting” niet actueel is en dat het zelfs mogelijk is dat een voorziening een
erkende plaats zou verliezen van een bed dat op dat ogenblik zelfs daadwerkelijk
bezet is. Voorts laat de verzoekende partij nog gelden dat het vertrouwensbeginsel
en het rechtszekerheidsbeginsel zijn geschonden, aangezien het aandeel van de
erkende plaatsen dat toebehoort aan de commerciële sector reeds sinds lang
hetzelfde is en zij de erkenningen heeft verkregen volgens de destijds geldende
voorwaarden, ervan uitgaand dat, gelet op de materie en doelstellingen van
ouderenvoorzieningen, namelijk het verzekeren van opvang voor een groeiende
groep ouderen, deze kaderden in een langetermijnvisie, waarbij de beheerders van
de commerciële sector op deze bestendigheid mochten vertrouwen en er hun
commercieel beleid op afstemmen. Ook het beginsel van non-retroactiviteit werd
volgens de verzoekende partij geschonden, nu de referentieperiode voor de telling
van de zogenaamd “onbezette” bedden is beginnen lopen in het verleden en haar
onvoldoende tijd werd gegund om zich op de nieuwe regels voor te bereiden,
temeer nu de eerste referentieperiode nog was beïnvloed door de oversterfte in
rusthuizen ten gevolge van COVID-19.
In een tweede middelonderdeel voert de verzoekende partij,
onder het kopje “schending van artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in samenhang
gelezen met de EU-vrijheden van vestiging (artikel 49 VWEU) en van diensten
(artikel 56 VWEU) en met de vrijheid van ondernemen en artikelen II.3 en II.4 van
het W.E.R. en met artikel 4 van de bijzondere wet van 12 januari 1989 met
betrekking tot de Brusselse Instellingen juncto artikel 6, § 1, VI van de bijzondere
wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen en artikel 16 van het
Handvest van de grondrechten van de Europese Unie”, aan dat de bestreden
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-34/64
bepalingen van de ordonnantie van 15 december 2022 een schending uitmaken van
enkele fundamentele vrijheden met betrekking tot de economische bedrijvigheid.
Dienaangaande benadrukt de verzoekende partij dat uit de voorbereidende
documenten blijkt dat twee doelstellingen aan de grondslag liggen van de betwiste
bepaling, namelijk budgettaire overwegingen en de keuzevrijheid van de ouderen.
Zij laat in essentie gelden dat in het onderhavige geval de ordonnantiegever op
geen enkel ogenblik, zelfs niet bij benadering, heeft kunnen becijferen of aantonen
dat er sprake is van een ernstig financieel onevenwicht, of dat het beperken van de
erkenningen en vergunningen voor de commerciële sector een dergelijk
onevenwicht zou kunnen verhelpen en wat de tweede ingeroepen rechtvaardiging,
de zogenaamde keuzevrijheid, betreft, zij het belang van de keuzevrijheid niet
betwist, doch dat het belang van die keuzevrijheid echter op het vlak van kost,
kwaliteit, locatie, etc. speelt, maar niet op het vlak van het statuut van de beheerder
van de voorziening, nu dat criterium van onderscheid volstrekt irrelevant en niet
pertinent is.
In een derde middelonderdeel betoogt de verzoekende partij,
onder het kopje “schending van het artikel 16 van de Grondwet, in samenhang
gelezen met artikel 1 van het Eerste Protocol bij het Verdrag tot bescherming van
de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden”, in essentie dat: i) de
onderhavige erkenningen de legitieme verwachting, dat de beheerders deze kunnen
exploiteren in de toekomst, behelzen, zelfs indien dat tijdelijk niet het geval is en
de plaats onbezet is, waarbij een dergelijke legitieme verwachting om op basis van
de vergunning of erkenning een plaats in een voorziening te exploiteren ook een
beschermde eigendom uitmaakt, nu een dergelijke erkenning een objectief vast te
stellen economische waarde vertegenwoordigt, welke eveneens als eigendom
wordt
beschouwd
en
ii)
de
impact
van
de
eigendomsontneming
buitenproportioneel groot is nu het ontnemen van de erkenning elke mogelijkheid
tot exploitatie ontneemt, terwijl de gehele infrastructuur van de voorzieningen juist
werd opgericht met het oog op de exploitatie van die erkende plaatsen en de abrupte
ontneming van de erkenningen de gehele grondslag van de eerdere
investeringsbeslissingen tenietdoet.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-35/64
In een vierde middelonderdeel laat de verzoekende partij, onder
het kopje “schending van artikel 23 van de Grondwet, in samenhang met
artikel 10 en 11 van de Grondwet”, gelden dat ingevolge de bestreden bepaling
van de ordonnantie, het recht op een menswaardig leven wordt geschonden,
gelezen in samenhang met het niet-discriminatiebeginsel zoals vervat in de
voornoemde artikelen van de Grondwet. Dienaangaande betoogt de verzoekende
partij in essentie dat i) het afnemen van het aantal erkende plaatsen voor
ouderenopvang een evidente daling van het beschermingsniveau behelst, die op
geen enkele wijze kan worden gerechtvaardigd, nu een toename op termijn van de
capaciteit voor ouderenvoorzieningen afhankelijk zal zijn van het openen van
nieuwe voorzieningen door de actoren van de publieke sector of de sector van de
non-profit daartoe de nodige investeringen zullen doen, wat twijfelachtig of
minstens onzeker is en ii) een groot aantal voorzieningen van de commerciële
sector nog wel bedden zullen hebben, maar deze niet mogen verhuren bij gebrek
aan een vergunning of erkenning, terwijl er wel personen zullen zijn die een
dergelijke plaats zouden wensen, gebaseerd op de prijs en/of kwaliteit en/of locatie
van die voorziening, zodat deze personen aldus zonder geldige reden worden
gediscrimineerd ten aanzien van deze die, om welke reden dan ook, een voorkeur
hebben voor een voorziening van een beheerder die niet tot de commerciële sector
behoort en wel vergunde en erkende plaatsen beschikbaar heeft. De bestreden
bepaling van de ordonnantie van 15 december 2022 zal het dergelijke personen
onmogelijk maken om de voorziening van hun voorkeur te kunnen betrekken.
Beoordeling
29.
In zoverre de verzoekende partij aanvoert dat “[d]eze
ongrondwettigheid […] reeds overtuigend [werd] aangetoond in twee gevoegde
procedures hangend voor het Grondwettelijk Hof (rolnummer 8069 en 8070)”, stelt
de Raad van State vast dat de verzoekende partij verwijst naar twee beroepen die
werden ingesteld bij het Grondwettelijk Hof “tot gedeeltelijke vernietiging van de
ordonnantie
van
de
Gemeenschappelijke
Gemeenschapscommissie
van
15 december 2022 ‘tot wijziging van de ordonnantie van 24 april 2008 betreffende
de voorzieningen voor opvang of huisvesting van bejaarde personen’”.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-36/64
In de zaak gekend onder rolnummer 8069 wordt een beroep tot
vernietiging ingesteld tegen de artikelen 5, 9°, 9, c), 10, a) en b), en 18 van de
ordonnantie van 15 december 2022. In de zaak gekend onder rolnummer 8070
wordt eveneens de vernietiging gevorderd van de artikelen 9, c), 10, a) en b), en 18,
van de ordonnantie van 15 december 2022.
Het eerste middel in de zaak nr. 8069 is afgeleid uit de
schending, door de artikelen 5, 9°, 9, c), 10, a) en b), en 18 van de ordonnantie van
15 december 2022, van de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in samenhang
gelezen met het beginsel van de niet-retroactiviteit, het vertrouwensbeginsel en het
rechtszekerheidsbeginsel.
Als tweede middel in de zaak nr. 8069 wordt de schending
aangevoerd van de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in samenhang gelezen met
de Unievrijheden van vestiging (artikel 49 van het VWEU) en van diensten
(artikel 56 van het VWEU), en met de vrijheid van ondernemen, met de
artikelen II.3 en II.4 van het Wetboek van Economisch Recht, met artikel 4 van de
bijzondere wet van 12 januari 1989 ‘met betrekking tot de Brusselse instellingen’
juncto artikel 6, § 1, VI, van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 ‘tot hervorming
der instellingen’ en met artikel 16 van het Handvest van de grondrechten van de
Europese Unie.
Als derde middel in de zaak nr. 8069 wordt de schending
aangevoerd van artikel 16 van de Grondwet, in samenhang gelezen met artikel 1
van het Eerste Aanvullend Protocol bij het Europees Verdrag voor de rechten van
de mens, door de artikelen 9, c), 10, a), en 18 van de ordonnantie van 15 december
2022.
Het vierde middel dat in de zaak nr. 8069 wordt aangevoerd,
betreft de schending van artikel 23 van de Grondwet, in samenhang gelezen met
de artikelen 10 en 11 ervan, doordat ingevolge de bestreden ordonnantie het recht
op een menswaardig leven wordt geschonden, nu het aantal erkende plaatsen in
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-37/64
ouderenvoorzieningen daalt, wat op termijn betekent dat de capaciteit voor
ouderenvoorzieningen daalt en pas opnieuw zal toenemen als de actoren van de
publieke sector of de private sector zonder winstoogmerk nieuwe voorzieningen
openen en daartoe de nodige investeringen doen.
Als laatste element wordt in de zaak nr. 8069 het Hof gevraagd
een prejudiciële vraag te stellen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie
teneinde na te gaan of de bestreden maatregelen een schending uitmaken van de
vrijheid van vestiging en de vrijheid van diensten.
30.
Bij
arrest
nr.
116/2024
van
7
november
2024
(ECLI:BE:GHCC:2024:ARR.116), heeft het Grondwettelijk Hof de beide
voornoemde beroepen samengevoegd, de door de verzoekende partij aangevoerde
grieven en de door haar gevorderde prejudiciële vraagstelling aan het Hof van
Justitie verworpen op grond van de volgende overwegingen.
“Ten gronde
Wat betreft de schending van het gelijkheidsbeginsel (eerste middel in de
zaak nr. 8069 en tweede middel in de zaak nr. 8070)
B.14.1. Het eerste middel in de zaak nr. 8069 is afgeleid uit de schending,
door de artikelen 5, 9°, 9, c), 10, a) en b), van de ordonnantie van 15 december
2022, van de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in samenhang gelezen met
het beginsel van de niet-retroactiviteit, het vertrouwensbeginsel en het
rechtszekerheidsbeginsel.
De verzoekende partij in de zaak nr. 8069 voert aan dat de bestreden
ordonnantie geen wettig doel heeft. Ze verwijst daarbij naar drie
verschillende doelen, namelijk de twee door de ordonnantiegever
uitdrukkelijk nagestreefde doelen, zijnde de keuzevrijheid en de
begrotingsdoelstellingen, en het eigenlijke doel, zijnde het treffen van de
commerciële sector en het bevoordelen van de publieke sector, welke alle drie
geen doelstellingen van algemeen belang zijn. Vervolgens voert die
verzoekende partij aan dat het criterium van onderscheid niet pertinent is om
de gestelde doelen van de ordonnantiegever te bereiken. Of de beheerder nu
publiek of privaat is, en met of zonder winstoogmerk handelt, heeft geen
enkele weerslag op de keuze van een individuele persoon over welke
voorziening hij wenst te betrekken. In laatste instantie merkt de verzoekende
partij op dat de wijze waarop de commerciële sector wordt benadeeld
volstrekt onevenredig is en veel verder gaat dan noodzakelijk is.
B.14.2. Het tweede middel in de zaak nr. 8070 is afgeleid uit de schending,
door artikel 10, b), van de ordonnantie van 15 december 2022, van de
artikelen 10 en 11 van de Grondwet.
De verzoekende partijen in de zaak nr. 8070 voeren aan dat de beperking van
het aantal erkende rusthuisplaatsen voor de private sector met winstoogmerk
tot 50 %, zoals bepaald in artikel 10, b), van de ordonnantie van 15 december
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-38/64
2022, ervoor zorgt dat in die sector heel wat bedden zullen verloren gaan die
zij niet kunnen recupereren. De verschillen in behandeling met de private
sector zonder winstoogmerk enerzijds, en de publieke sector, anderzijds
kunnen niet redelijk worden verantwoord. Er is geen legitieme doelstelling
van algemeen belang. Ten slotte is de bestreden norm disproportioneel : er is
wel voldoende keuze, de bestreden norm is contraproductief op middellange
termijn, aan het Verenigd College wordt een blanco cheque gegeven om het
evenwicht tussen de sectoren in te vullen, er is een van rechtswege verval van
erkende bedden, er is geen overdracht meer mogelijk en er is een belangrijk
economisch nadeel voor de voorzieningen voor ouderen dat niet wordt
gecompenseerd.
B.15.1. Artikel 5, 9°, van de ordonnantie van 15 december 2022 bepaalt:
‘In artikel 2 van dezelfde ordonnantie, gewijzigd door de ordonnantie van
25 april 2019, worden de volgende wijzigingen aangebracht:
(...)
9° het artikel wordt aangevuld met de punten 12° tot en met 15°, luidende :
'12° sector : de openbare sector, de private sector zonder winstoogmerk of de
private sector met winstoogmerk;
13° de openbare sector: de sector die bestaat uit voorzieningen waarvan de
beheerder de rechtsvorm heeft van een publiekrechtelijke rechtspersoon of
waarvan de beheerder een rechtspersoon is georganiseerd door een of
meerdere publiekrechtelijke rechtspersonen;
14° private sector zonder winstoogmerk: de sector die bestaat uit
voorzieningen waarvan de beheerder de vorm aanneemt van een vereniging
zonder winstoogmerk of van een stichting, die, in beide gevallen, niet
georganiseerd is door een of meerdere publiekrechtelijke rechtspersonen of
die niet is onderworpen aan het toezicht van een vennootschap in de zin van
artikel I:14, § 1, van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen. Het
Verenigd College kan bepalen wat moet worden verstaan onder de notie
‘onderworpen zijn aan het toezicht van’ bedoeld in de vorige zin;
15° private sector met winstoogmerk: de sector die bestaat uit voorzieningen
waarvan de beheerder, hetzij, de vorm aanneemt van een rechtspersoon met
winstoogmerk, hetzij, onderworpen is aan het toezicht van een vennootschap
in de zin van artikel I:14, § 1, van het Wetboek van vennootschappen en
verenigingen, terwijl hij de vorm aanneemt van een rechtspersoon zonder
winstoogmerk. Het Verenigd College kan bepalen wat moet worden verstaan
onder de notie ‘onderworpen zijn aan het toezicht van’, bedoeld in de vorige
zin’.
B.15.2. Het bestreden artikel 9, c), van de ordonnantie van 15 december 2022
heft het vroegere tweede lid van artikel 6 van de ordonnantie van 24 april
2008 op. Daaruit volgt dat het Verenigd College de rechtstreekse overdracht
van bedden of plaatsen tussen voorzieningen niet meer kan toestaan, ongeacht
de voorwaarden ervan. Die bepaling beoogt een einde te maken aan de
‘markt’ van de ‘vergunde of erkende bedden’, en dus ‘te garanderen dat de
SVIE’s in de toekomst zullen worden toegekend volgens de in het nieuwe
(artikel) 7, § 1/1, voorziene kwalitatieve criteria’ (Parl. St., Verenigde
Vergadering van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie,
2022-2023, B-132/1, p. 8).
B.15.3. Het bestreden artikel 10, a) en b), van de ordonnantie van
15 december 2022 bepaalt :
‘In artikel 7 van dezelfde ordonnantie, gewijzigd door de ordonnantie van 6
december 2018, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
a) in paragraaf 1 worden het eerste tot en met zevende lid vervangen als volgt:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-39/64
'De in artikel 6 bedoelde vergunning wordt door het Verenigd College
toegekend na advies van de Beheerraad en stelt het aantal plaatsen vast
waarvoor ze wordt verleend.
De specifieke vergunning tot ingebruikneming en exploitatie geldt enkel voor
de voorziening die is gevestigd op het adres in de vergunningsaanvraag.
Bij de vergunningsaanvraag wordt een beschrijvend dossier gevoegd waarvan
de inhoud wordt bepaald door het Verenigd College op advies van de
Beheerraad.
Het Verenigd College meldt de ontvangst van de aanvraag binnen vijftien
dagen na de ontvangst ervan en geeft aan of bijkomende documenten nodig
zijn voor zijn onderzoek.
De beslissing van het Verenigd College, genomen op advies van de
Beheerraad, wordt aan de aanvrager ter kennis gebracht binnen 120 dagen na
ontvangst van een volledig aanvraagdossier.
De in het voorgaande lid bedoelde termijn wordt opgeschort in juli en
augustus.';
b) tussen paragraaf 1 en paragraaf 2 wordt een paragraaf 1/1 ingevoegd, die
luidt als volgt:
'§ 1/1. Het Verenigd College stelt op advies van de Beheerraad bijkomende
nadere regels vast voor de toekenning van de specifieke vergunning tot
ingebruikneming en exploitatie. Het stelt op advies van de Beheerraad met
name de criteria vast die gelden voor de toekenning van de specifieke
vergunning tot ingebruikneming en exploitatie.
De in het eerste lid bedoelde criteria hebben met name betrekking op:
1° de financiële toegankelijkheid van de voorziening;
2° de bereidheid van de voorziening om zich aan te sluiten bij een
gediversifieerd aanbod van diensten en samen te werken met de bestaande
diensten in een gegeven geografisch gebied om continue bijstand en zorg te
garanderen voor de ouderen;
3° de mate waarin het leefproject van de voorziening is afgestemd op de
betrokken begunstigde doelgroep;
4° de inspraak van de ouderen, mantelzorgers en het personeel in de
organisatie van het leven en de verzorging in de voorziening;
5° de mate waarin de voorziening wordt omkaderd door onderhouds-, hulpen verzorgingspersoneel;
6° het goede administratieve en financiële beheer van de voorziening;
7° de architecturale kwaliteit van het project, met inbegrip van zijn indeling
in kleine leefeenheden, zijn inplanting en de middelen die worden aangewend
om bij te dragen aan duurzame ontwikkeling;
8° de maximale huisvestingscapaciteit van de voorziening;
9° de evenwichtige verdeling van de capaciteit van de voorzieningen over het
grondgebied van Brussel-Hoofdstad;
10° de sector waartoe de beheerder behoort, met het oog op een evenwichtige
verdeling van de capaciteit van de voorzieningen behorende tot de openbare
sector, tot de private sector zonder winstoogmerk en tot de private sector met
winstoogmerk. Met het oog op het waarborgen van de keuzevrijheid van de
ouderen tussen voorzieningen van de verschillende sectoren, en van de
toegang tot betaalbare en toegankelijke voorzieningen, zal geen enkele
vergunning voor de exploitatie van rusthuisplaatsen worden toegekend aan
voorzieningen die tot de private sector met winstoogmerk behoren, zolang
deze sector een aandeel vertegenwoordigt van meer dan 50 % van het totaal
van de op grond van deze ordonnantie of van de uitvoeringsbesluiten hiervan
als rusthuisplaatsen erkende plaatsen, met inbegrip van de rusthuisplaatsen
die een voorlopige werkingsvergunning hebben. Zonder afbreuk te doen aan
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-40/64
het voorgaande principe, bepaalt het Verenigd College wat moet worden
verstaan onder 'een evenwichtige verdeling'.
Het Verenigd College kan de nadere regels, waaronder de weging, vaststellen
van de in het vorige lid bedoelde criteria'.’.
B.16. Het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie sluit niet uit dat een
verschil in behandeling tussen categorieën van personen wordt ingesteld,
voor zover dat verschil op een objectief criterium berust en het redelijk
verantwoord is.
Het bestaan van een dergelijke verantwoording moet worden beoordeeld
rekening houdend met het doel en de gevolgen van de betwiste maatregel en
met de aard van de ter zake geldende beginselen; het beginsel van gelijkheid
en niet-discriminatie is geschonden wanneer vaststaat dat er geen redelijk
verband van evenredigheid bestaat tussen de aangewende middelen en het
beoogde doel.
B.17.1. De bij de bestreden artikelen 9, c), en 10, a) en b), van de ordonnantie
van 15 december 2022 ingevoerde maatregelen beogen de controle terug te
geven aan het Verenigd College over de verdeling van het aanbod aan bedden
en plaatsen in ouderenvoorzieningen die onderworpen zijn aan de
programmering.
Met de ordonnantie van 15 december 2022 beoogde de ordonnantiegever de
gebreken van de vroegere regeling van toepassing op de voorzieningen voor
ouderen te verhelpen. De ordonnantiegever heeft in de eerste plaats op de best
mogelijke manier willen tegemoetkomen aan de behoeften van de ouderen en
hun keuzevrijheid willen waarborgen door de kwaliteit en de financiële
toegankelijkheid van de voorzieningen, de geografische verdeling ervan en
hun verdeling tussen de verschillende openbare, verenigings- en commerciële
sectoren te verzekeren. De ordonnantiegever wou ook de financierbaarheid
van het systeem waarborgen door de budgettaire weerslag ervan te beperken
en door de overheden de controle over het aanbod aan plaatsen in
voorzieningen voor ouderen terug te laten krijgen.
B.17.2. Om dat te doen, heeft de ordonnantiegever een systeem ingevoerd dat
als volgt kan worden samengevat: ten eerste vervalt de erkenning van de helft
van de onbezette erkende plaatsen van rechtswege, op jaarbasis (artikel 15
van de ordonnantie van 24 april 2008, zoals gewijzigd bij artikel 18 van de
ordonnantie van 15 december 2022 en bij artikel 10 van de ordonnantie van
22 december 2023).
Dat verval van rechtswege laat het Verenigd College toe de plaatsen te
herverdelen over andere voorzieningen, op basis van een reeks kwalitatieve
criteria die zijn vastgelegd bij het bestreden artikel 10, b), van dezelfde
ordonnantie. Een van die criteria is de sector waartoe de voorzieningen
behoren die de toekenning van een SVIE vragen voor plaatsen in een rusthuis.
Bovendien, om zich ervan te vergewissen dat de verdeling van de plaatsen
daadwerkelijk is onderworpen aan de criteria die door de ordonnantiegever
zijn vastgesteld, heeft die laatste erin voorzien dat de rechtstreekse overdracht
van bedden en plaatsen tussen voorzieningen van hetzelfde type niet meer
mogelijk is (bestreden artikel 9, c), van de ordonnantie van 15 december
2022) en dat de overdracht van SVIE’s, die slechts mogelijk is wanneer de
beheerder van een ouderenvoorziening verandert, door het Verenigd College
kan worden geweigerd ‘met name als het gaat om een overdracht ten
bezwarende titel’ (artikel 10, d), van de ordonnantie van 15 december 2022).
B.17.3. Evenwel maken de bestreden artikelen 5, 9°, 9, c), en 10, a), van de
ordonnantie van 15 december 2022 geen onderscheid tussen de
voorzieningen voor ouderen in de sector van de ouderenzorg, zodat de
bestreden bepalingen van toepassing zijn op alle voorzieningen uit de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-41/64
publieke sector, de voorzieningen uit de private sector zonder winstoogmerk
en de voorzieningen uit de private sector met winstoogmerk.
Het middel aangaande de schending van het gelijkheidsbeginsel is derhalve
ongegrond, wat betreft de bestreden artikelen 5, 9°, 9, c), en 10, a), van de
ordonnantie van 15 december 2022.
B.18.1. Artikel 10, b), van de ordonnantie van 15 december 2022 doet een
verschil in behandeling ontstaan tussen de voorzieningen uit de private sector
met winstoogmerk, die geen SVIE’s meer toegekend zullen krijgen zolang zij
meer dan 50 % vertegenwoordigen van het totale aantal plaatsen die zijn
erkend als plaatsen in rusthuisplaatsen, en de voorzieningen uit de andere
sectoren, die niet onderworpen zijn aan die weigering om nieuwe SVIE’s toe
te kennen.
B.18.2. Het Verenigd College voert aan dat de voorzieningen die behoren tot
de publieke sector en de private sector zonder winstoogmerk, enerzijds, en de
voorzieningen die behoren tot de private sector met winstoogmerk,
anderzijds, niet vergelijkbaar zijn. De voorzieningen die behoren tot de
private sector met winstoogmerk zijn onderworpen aan de controle van
vennootschappen in de zin van artikel I:14, § 1, van het Wetboek van
vennootschappen en verenigingen en hebben tot doel winst te maken met de
verzorging van ouderen en de winst uit te keren aan hun aandeelhouders,
hetgeen niet aan de orde is bij voorzieningen uit de publieke sector of de
private sector zonder winstoogmerk.
B.18.3. Verschil en niet-vergelijkbaarheid mogen niet met elkaar worden
verward. Het al dan niet winstgevend karakter van een voorziening in de
ouderenzorg kan weliswaar een element vormen bij de beoordeling van het
redelijke en evenredige karakter van een verschil in behandeling, maar
volstaat niet om te besluiten tot de niet-vergelijkbaarheid, anders zou de
toetsing aan het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie van elke inhoud
worden ontdaan.
In tegenstelling tot wat het Verenigd College betoogt, zijn de hierboven
vermelde categorieën van voorzieningen vergelijkbaar, daar het in beide
gevallen gaat om voorzieningen die ouderen opvangen.
B.19. De in B.17.1 vermelde, door de ordonnantiegever nagestreefde
doelstellingen, zijn legitiem.
B.20.1. Het verschil in behandeling berust op een objectief criterium,
namelijk de sector waartoe de voorzieningen behoren en, bijgevolg, het feit
dat zij al dan niet een winstoogmerk nastreven.
B.20.2. De ordonnantiegever kan redelijkerwijs erover waken dat het aantal
beschikbare rusthuisplaatsen in voorzieningen billijk wordt verdeeld. De
omstandigheid dat te dezen wordt voorzien in een beperking van het aantal
beschikbare rusthuisplaatsen voor de private sector met winstoogmerk wordt
verantwoord door de door de ordonnantiegever nagestreefde doelstellingen.
Het is immers niet zonder redelijke verantwoording een beleid te voeren dat
met name streeft naar de beheersing van de overheidsuitgaven en dat daartoe
de overdreven ontwikkeling van voorzieningen die een winstoogmerk
nastreven ontmoedigt. Zo is het ook niet zonder redelijke verantwoording
zich ervan te vergewissen dat de voorzieningen uit de private sector met
winstoogmerk maximaal de helft van de erkende plaatsen verenigen en dus
dat de voorzieningen uit de openbare sector en de private sector zonder
winstoogmerk samen over de andere helft van de plaatsen beschikken, om
ouderen toe te laten te kiezen voor een voorziening uit de sector van hun
keuze, alsook hun de financiële toegankelijkheid van voorzieningen te
waarborgen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-42/64
Gelet op die overwegingen en op het feit dat de weigering om een nieuwe
SVIE toe te kennen aan voorzieningen uit de private sector met winstoogmerk
zolang die meer dan de helft van de erkende plaatsen vertegenwoordigen,
beperkt is tot de plaatsen in rusthuizen, met uitsluiting van elk ander type
voorziening, is het verschil in behandeling dat voortvloeit uit artikel 10, b),
van de ordonnantie van 15 december 2022 redelijk verantwoord.
B.21.1. Wat betreft de aangevoerde schending van het vertrouwensbeginsel,
het rechtszekerheidsbeginsel en het beginsel van de niet-retroactiviteit, volgt
uit wat is vermeld in B.10 dat het bestreden artikel 10, b), pas uitwerking
heeft vanaf 11 april 2024.
Een regel kan slechts als retroactief worden gekwalificeerd wanneer hij van
toepassing is op feiten, handelingen en toestanden die definitief waren
voltrokken op het ogenblik dat hij in werking is getreden, hetgeen te dezen
niet het geval is.
Voorts vermag de ordonnantiegever, indien hij een beleidswijziging
noodzakelijk acht, te oordelen dat de beleidswijziging met ‘onmiddellijke
ingang’ moet worden doorgevoerd en is hij in beginsel niet ertoe gehouden
in een overgangsregeling te voorzien. De artikelen 10 en 11 van de Grondwet
zijn slechts geschonden indien de overgangsregeling of de ontstentenis
daarvan tot een verschil in behandeling leidt waarvoor geen redelijke
verantwoording bestaat of indien aan het vertrouwensbeginsel op
buitensporige wijze afbreuk wordt gedaan. Dat laatste is het geval wanneer
de rechtmatige verwachtingen van een bepaalde categorie van
rechtsonderhorigen worden miskend zonder dat een dwingende reden van
algemeen belang voorhanden is die het ontbreken van een overgangsregeling
kan verantwoorden.
B.21.2. Door de maatregel in te voeren dat de ouderenvoorzieningen uit de
private sector met winstoogmerk geen SVIE’s meer toegekend zullen krijgen
zolang zij meer dan 50 % vertegenwoordigen van het totale aantal plaatsen
die zijn erkend als rusthuisplaatsen in ouderenvoorzieningen, doet de
bestreden bepaling geen afbreuk aan rechtmatige verwachtingen van die
ouderenvoorzieningen die zouden opwegen tegen de in B.17.1 vermelde
wettige doelstellingen en is de bestreden bepaling redelijk verantwoord
(B.20.2).
B.21.3. Uit wat voorafgaat, volgt dat de bestreden bepaling, doordat zij
onmiddellijke werking heeft, de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in
samenhang met vertrouwensbeginsel, het rechtszekerheidsbeginsel en het
beginsel van de niet-retroactiviteit, niet schendt.
B.22. Het eerste middel in de zaak nr. 8069 en het tweede middel in de zaak
nr. 8070 zijn niet gegrond.
Wat betreft de schending van de vrijheid van vestiging, de vrijheid van
diensten en de vrijheid van ondernemen (tweede middel in de zaak nr. 8069)
B.23. Als tweede middel in de zaak nr. 8069 voert de verzoekende partij de
schending aan, door de artikelen 5, 9°, 9, c), en 10, a) en b), van de
ordonnantie van 15 december 2022, van de artikelen 10 en 11 van de
Grondwet, in samenhang gelezen met de Unievrijheden van vestiging
(artikel 49 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie
(hierna : het VWEU)) en van diensten (artikel 56 van het VWEU) en met de
vrijheid van ondernemen, met de artikelen II.3 en II.4 van het Wetboek van
economisch recht, met artikel 4 van de bijzondere wet van 12 januari 1989
met betrekking tot de Brusselse instellingen juncto artikel 6, § 1, VI, van de
bijzondere wet van 8 augustus 1980 en met artikel 16 van het Handvest van
de grondrechten van de Europese Unie (hierna : het Handvest).
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-43/64
Overeenkomstig de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese
Unie zouden economische doelstellingen in beginsel geen rechtvaardiging
kunnen vormen voor een belemmering van de Unievrijheden. Wel heeft het
Hof van Justitie erkend dat een ernstige aantasting van het financiële
evenwicht van het socialezekerheidsstelsel een dwingende reden van
algemeen belang kan uitmaken die een beperking van de Unievrijheden kan
rechtvaardigen. Volgens de verzoekende partij in de zaak nr. 8069 heeft de
ordonnantiegever op geen enkel ogenblik zelfs bij benadering kunnen
becijferen of aantonen dat er sprake zou zijn van een ernstig financieel
onevenwicht, of dat het beperken van de erkenningen en vergunningen voor
de commerciële sector een dergelijk onevenwicht zou kunnen verhelpen.
B.24.1. De artikelen 56 en 57 van het VWEU hebben betrekking op het vrij
verrichten van diensten.
Artikel 56 van het VWEU bepaalt :
‘In het kader van de volgende bepalingen zijn de beperkingen op het vrij
verrichten van diensten binnen de Unie verboden ten aanzien van de
onderdanen der lidstaten die in een andere lidstaat zijn gevestigd dan die,
waarin degene is gevestigd te wiens behoeve de dienst wordt verricht.
Het Europees Parlement en de Raad kunnen, volgens de gewone
wetgevingsprocedure, de bepalingen van dit hoofdstuk van toepassing
verklaren ten gunste van de onderdanen van een derde staat die diensten
verrichten en binnen de Unie zijn gevestigd’.
Artikel 57 van het VWEU bepaalt :
‘In de zin van de Verdragen worden als diensten beschouwd de
dienstverrichtingen welke gewoonlijk tegen vergoeding geschieden, voor
zover de bepalingen, betreffende het vrije verkeer van goederen, kapitaal en
personen op deze dienstverrichtingen niet van toepassing zijn.
De diensten omvatten met name werkzaamheden :
a) van industriële aard,
b) van commerciële aard,
c) van het ambacht,
d) van de vrije beroepen.
Onverminderd de bepalingen van het hoofdstuk betreffende het recht van
vestiging, kan degene die de diensten verricht, daartoe zijn werkzaamheden
tijdelijk uitoefenen in de lidstaat waar de dienst wordt verricht, onder dezelfde
voorwaarden als die welke die staat aan zijn eigen onderdanen oplegt’.
B.24.2. In principe zijn de bepalingen van het VWEU inzake de vrijheid van
dienstverrichting niet van toepassing op een situatie waarvan alle aspecten
zich binnen één lidstaat afspelen (HvJ, 3 december 2020, C-62/19, Star Taxi
App SPRL, ECLI:EU:C:2020:980, punt 71).
B.25.1. Uit de rechtspraak van het Hof van Justitie blijkt dat de in artikel 56
van het VWEU vervatte vrijheid van dienstverrichting ‘alle diensten (dekt)
die niet op duurzame en ononderbroken wijze vanuit een centrum van
werkzaamheid in de lidstaat van bestemming worden aangeboden’ (HvJ,
23 februari 2016, C-179/14, Commissie t. Hongarije, ECLI:EU:C:2016:108,
punt 150). Integendeel, zodra een marktdeelnemer daadwerkelijk zijn
economische activiteit wil uitoefenen door middel van een duurzame
vestiging en voor onbepaalde tijd, moet zijn situatie worden onderzocht in het
licht van de vrijheid van vestiging, zoals bepaald bij artikel 49 van het VWEU
(HvJ, 14 november 2018, C-342/17, Memoria Sr1, ECLI:EU:C:2018:906,
punt 44).
B.25.2. De voorzieningen voor ouderen, zoals gedefinieerd bij artikel 2, 4°,
van de ordonnantie van 24 april 2008, zijn een duurzame infrastructuur
vanwaaruit daadwerkelijk diensten voor ouderen worden verricht. Bijgevolg,
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-44/64
ongeacht de lidstaat waarin de dienstverrichter die voorzieningen voor
ouderen exploiteert die gelegen zijn in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest
hoofdzakelijk is gevestigd, beschikt die dienstverrichter per definitie over een
vestiging in België.
Uit het voorgaande volgt dat de bestreden artikelen 5, 9°, 9, c) en 10, a) en
b), van de ordonnantie van 15 december 2022 geen beperkingen omvatten
van de vrijheid van dienstverrichting door de onderdanen van de lidstaten (of
door de rechtspersonen die bij artikel 54 van het VWEU zijn gelijkgesteld
aan onderdanen van de Unie) die gevestigd zijn in een andere lidstaat dan die
van de afnemer van de prestatie, en dus buiten het toepassingsgebied van de
artikelen 56 en 57 van het VWEU vallen.
B.26. Het tweede middel in de zaak nr. 8069 is niet gegrond in zoverre het is
afgeleid uit de schending van de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in
samenhang gelezen met de artikelen 56 en 57 van het VWEU.
B.27. Het Hof dient nog te onderzoeken of de bestreden artikelen 5, 9°, 9, c)
en 10, a) en b), van de ordonnantie van 15 december 2022 afbreuk doen aan
de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, in samenhang gelezen met de vrijheid
van ondernemen van de beheerders van voorzieningen voor ouderen.
B.28.1. De wet van 28 februari 2013 die artikel II.3 van het Wetboek van
economisch recht heeft ingevoerd, heeft het zogenaamde decreet d’Allarde
van 2-17 maart 1791 opgeheven. Het Hof heeft dat decreet, dat de vrijheid
van handel en nijverheid waarborgde, meermaals in zijn toetsing aan de
artikelen 10 en 11 van de Grondwet betrokken.
B.28.2. De vrijheid van ondernemen, bedoeld in artikel II.3 van het Wetboek
van economisch recht, moet worden uitgeoefend ‘met inachtneming van de
in België van kracht zijnde internationale verdragen, van het algemeen
normatief kader van de economische unie en de monetaire eenheid zoals
vastgesteld door of krachtens de internationale verdragen en de wet’
(artikel II.4 van hetzelfde Wetboek).
De vrijheid van ondernemen dient derhalve in samenhang te worden gelezen
met de toepasselijke bepalingen van het recht van de Europese Unie, alsook
met artikel 6, § 1, VI, derde lid, van de bijzondere wet van 8 augustus 1980,
waaraan, als bevoegdheidverdelende regel, het Hof rechtstreeks vermag te
toetsen.
Ten slotte wordt de vrijheid van ondernemen eveneens gewaarborgd door
artikel 16 van het Handvest.
B.28.3. De vrijheid van ondernemen kan niet als een absolute vrijheid worden
opgevat. Zij belet niet dat de bevoegde wetgever de economische
bedrijvigheid van personen en ondernemingen regelt. De wetgever zou pas
onredelijk optreden indien hij de vrijheid van ondernemen zou beperken
zonder dat daartoe enige noodzaak bestaat of indien die beperking
onevenredig zou zijn met het nagestreefde doel.
De vrijheid van ondernemen ‘moet (...) in relatie tot haar maatschappelijke
functie worden beschouwd’. Bijgevolg ‘kan door de overheid op een groot
aantal wijzen in de vrijheid van ondernemerschap worden ingegrepen. Met
dit overheidsingrijpen kunnen, in het algemeen belang, beperkingen aan de
uitoefening van de economische activiteit worden gesteld’ (HvJ, grote kamer,
22 januari 2013, C-283/11, Sky Österreich GmbH, ECLI:EU:C:2013:28,
punten 45 en 46; grote kamer, 21 december 2016, C-201/15, AGET Iraklis,
ECLI:EU:C:2016:972, punten 85 en 86).
B.29. Het Hof dient te onderzoeken of de bestreden artikelen 5, 9°, 9, c), en
10, a) en b), van de ordonnantie van 15 december 2022 de vrijheid van
ondernemen van de beheerders van voorzieningen voor ouderen zonder
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-45/64
noodzaak of op onevenredige wijze ten aanzien van het door de
ordonnantiegever nagestreefde doel beperken.
B.30.1. Zoals in B.7.1 en in B.17.1 is vermeld, blijkt uit de parlementaire
voorbereiding dat de ordonnantie van 15 december 2022 meerdere
doelstellingen nastreeft. De ordonnantiegever beoogde de gebreken van de
vroegere regeling van toepassing op de voorzieningen voor ouderen te
verhelpen. De ordonnantiegever heeft in de eerste plaats op de best mogelijke
manier willen tegemoetkomen aan de behoeften van de ouderen en hun
keuzevrijheid willen waarborgen door de kwaliteit en de financiële
toegankelijkheid van de voorzieningen, de geografische verdeling ervan en
hun verdeling tussen de verschillende openbare, verenigings- en commerciële
sectoren te verzekeren. De ordonnantiegever wou ook de financierbaarheid
van het systeem waarborgen door de budgettaire weerslag ervan te beperken
en door de overheden de controle over het aanbod aan plaatsen in
voorzieningen voor ouderen te laten terugkrijgen.
B.30.2. De specifieke doelstellingen van elk van die bepalingen kunnen als
volgt worden samengevat.
B.30.3. Het bestreden artikel 5, 9°, van de ordonnantie van 15 december 2022
omvat de omschrijving van de begrippen ‘sector’, de ‘openbare sector’, de
‘private sector zonder winstoogmerk’ en de ‘private sector met
winstoogmerk’. De ordonnantiegever beoogde ‘een autonome definitie van
de openbare sector, de private sector zonder winstoogmerk en de private
sector met winstoogmerk in te voegen’ (Parl. St., Verenigde Vergadering van
de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie, 2022-2023, B-132/1,
p. 7).
B.30.4. Het bestreden artikel 10, a), van de ordonnantie van 15 december
2022 kent aan het Verenigd College de bevoegdheid toe inzake het verlenen
van de SVIE’s. Het Verenigd College verdeelt bedden waarvan de erkenning
automatisch is ingetrokken wegens structurele niet-bezetting, over
voorzieningen die daarom vragen en die voldoen aan de kwaliteitseisen van
het nieuwe artikel 7 van de ordonnantie van 24 april 2008.
B.30.5. Het bestreden artikel 10, b), van de ordonnantie van 15 december
2022 beoogt de kwalitatieve criteria te bepalen waarmee het Verenigd
College rekening dient te houden tijdens de toekenningsprocedure van een
SVIE. Die criteria beogen onder andere de financiële toegankelijkheid van de
voorziening, de geografische verdeling van de plaatsen, de omvang van de
voorzieningen of de mate waarin het leefproject van de voorziening is
afgestemd op de betrokken begunstigde doelgroep. Die bepaling voorziet ook
erin dat wat de plaatsen in rusthuizen betreft, de sector waartoe de
voorziening behoort die een SVIE aanvraagt, een criterium is waarmee
rekening moet worden gehouden: zolang de voorzieningen uit de private
sector met winstoogmerk meer dan de helft van de plaatsen
vertegenwoordigen die als plaatsen in een rusthuis erkend zijn, zal geen
enkele nieuwe SVIE eraan worden toegekend. Dat laatste criterium wordt
door de volgende overwegingen verantwoord:
‘Het criterium in verband met de evenwichtige verdeling van de capaciteit
over het grondgebied van Brussel-Hoofdstad moet het mogelijk maken
plaatsen te creëren waar er geografisch nodig zijn.
Het criterium in verband met een evenwichtige verdeling van de capaciteit
van de voorzieningen behorende tot de openbare sector, tot de private sector
zonder winstoogmerk en tot de private sector met winstoogmerk moet het
mogelijk maken de ouderen een vrije keuze te bieden tussen voorzieningen
van de openbare sector, de non-profitsector en de profitsector, en om het
evenwicht te herstellen tussen de voorzieningen van de drie sectoren.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-46/64
Vandaag is op het grondgebied van Brussel-Hoofdstad het evenwicht tussen
de sectoren op het vlak van erkende rusthuisplaatsen zoek, met een overwicht
van 65 % voor de profitsector, tegenover 20 % voor de openbare sector en
15 % voor de private non-profitsector.
Dat onevenwicht heeft een impact op de aard van de dienstverlening aan de
ouderen, en kan de keuze belemmeren van mensen die een publieke
voorziening of een voorziening zonder winstoogmerk willen vinden in de
buurt van hun woonplaats.
In dat opzicht bepaalde het voorontwerp van ordonnantie dat er geen nieuwe
SVIE zou kunnen worden toegekend aan de profitsector zolang die sector
meer dan 50 % zou vertegenwoordigen van de totale capaciteit van alle
voorzieningen die erkend zijn op grond van de ordonnantie van 24 april 2008.
Uit het advies van de Beheerraad voor Gezondheid en Bijstand aan Personen
van Iriscare van 22 februari 2022 blijkt echter dat deze maatregel met name
tot gevolg had dat de rusthuizen in de profitsector de mogelijkheid werd
ontzegd om een bijkomende SVIE - de zogenaamde RVT-SVIE (naar ‘rusten verzorgingstehuis’) - te verkrijgen voor hun rusthuisplaatsen die bezet zijn
door bewoners met een zogenaamd ‘zwaar’ afhankelijkheidsprofiel, om de
mate van omkadering door zorgpersoneel en de reactiveringsgraad ervoor te
verbeteren. Om elke vorm van discriminatie tussen bewoners van
voorzieningen in de openbare sector en de private non-profitsector en
profitsector te vermijden op het vlak van de omkadering waarop ze aanspraak
kunnen maken op grond van hun afhankelijkheidsprofiel, is de voornoemde
maatregel beperkt tot SVIE’s die betrekking hebben op ‘rusthuis’ plaatsen.
Volgens de maatregel zoals die is aangepast naar aanleiding van het
voornoemde advies van 22 februari 2022 kunnen de voorzieningen uit de
profitsector dus aanspraak maken op een herkwalificatie van hun
rusthuisplaatsen als rust- en verzorgingstehuisplaatsen, net zoals de
voorzieningen uit de openbare en private non-profitsector (dat wil zeggen met
inachtneming van de in het nieuwe ontwerpartikel 7, § 1/1, bepaalde
kwalitatieve criteria en onder voorbehoud van de beschikbaarheid van
plaatsen in de programmering (in voorkomend geval de
overgangsprogrammering))’ (ibid., pp. 10-11).
B.30.6. Vóór de wijziging ervan bij artikel 9 van de ordonnantie van
15 december 2022, bepaalde artikel 6 van de ordonnantie van 24 april 2008:
‘Het is verboden om een in artikel 2, 4° bedoelde nieuwe voorziening in
gebruik te nemen of te exploiteren, of een uitbreiding van de opvang- of
huisvestingscapaciteit van een van die bestaande voorzieningen in gebruik te
nemen of te exploiteren zonder de toestemming van het Verenigd College,
indien de betrokken voorziening onder een categorie van voorzieningen valt
waarvoor het Verenigd College een programmering vastgesteld heeft
overeenkomstig hoofdstuk II. De toestemming bedoeld in het eerste lid, die
betekent dat een project in de programmering past, wordt ‘specifieke
toestemming voor de ingebruikneming of exploitatie’ genoemd.
Voor de toepassing van het eerste lid, kan het Verenigd College, na advies
van de afdeling, de voorwaarden vaststellen voor de overdracht van bedden
of plaatsen tussen voorzieningen van hetzelfde type’.
Het bestreden artikel 9, c), van de ordonnantie van 15 december 2022 heft het
vroegere tweede lid van artikel 6 van de ordonnantie van 24 april 2008 op.
Daaruit volgt dat het Verenigd College de rechtstreekse overdracht van
bedden of plaatsen tussen voorzieningen niet meer kan toestaan, ongeacht de
voorwaarden ervan. Die bepaling beoogt een einde te maken aan de ‘markt’
van de vergunde of erkende bedden’, en dus ‘te garanderen dat de SVIE’s in
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-47/64
de toekomst zullen worden toegekend volgens de in het nieuwe (artikel) 7,
§ 1/1, voorziene kwalitatieve criteria’ (ibid., p. 8).
B.31.1. De opheffing van het vroegere tweede lid van artikel 6 van de
ordonnantie van 24 april 2008 bij het bestreden artikel 9, c), van de
ordonnantie van 15 december 2022 heeft niet tot gevolg dat de herverdeling
van bedden en plaatsen onmogelijk wordt: zij vormt enkel een obstakel voor
de rechtstreekse overdracht ervan. Het zal bijgevolg nog steeds mogelijk zijn
voor voorzieningen voor ouderen om nieuwe bedden of nieuwe erkende
plaatsen te krijgen indien zij daarvoor een aanvraag indienen bij het Verenigd
College.
B.31.2. Die bepaling belet niet op absolute wijze de verhoging van de
opvangcapaciteit van de voorzieningen voor ouderen. Die bepaling doet ook
geen afbreuk aan de belangrijkste economische activiteit van voorzieningen
voor ouderen, die, afhankelijk van het type voorziening, erin bestaat ouderen
op te vangen, te huisvesten of te verzorgen, en niet in het kopen en verkopen
van plaatsen en bedden.
B.31.3. Uit het voorgaande volgt dat het bestreden artikel 9, c), van de
ordonnantie van 15 december 2022 geen onevenredige beperking van de
vrijheid van ondernemen van de beheerders van voorzieningen voor ouderen
oplegt.
B.31.4. In combinatie met de weigering om nieuwe SVIE’s toe te kennen aan
de voorzieningen voor ouderen uit de private sector zolang die laatste meer
dan de helft van het totale aantal erkende plaatsen in rusthuizen
vertegenwoordigen, weegt die maatregel weliswaar in het bijzonder op de
rusthuizen uit de commerciële sector.
Het verschil in behandeling dat voortvloeit uit de combinatie van de artikelen
9, c), en 10, a) en b), is evenwel redelijk verantwoord, in zoverre het,
enerzijds, beperkt is tot de rusthuizen uit de private sector met winstoogmerk,
met uitsluiting van de andere types van voorzieningen voor ouderen uit
dezelfde sector, en, anderzijds, op doorslaggevende wijze bijdraagt aan de
doelstelling om de overheden de controle over het aanbod voor ouderen te
laten terugkrijgen.
B.32. Het tweede middel in de zaak nr. 8069 is niet gegrond.
Wat betreft de schending van het eigendomsrecht (derde middel in de zaak
nr. 8069 en eerste middel in de zaak nr. 8070)
B.33.1. Als derde middel in de zaak nr. 8069 voert de verzoekende partij de
schending aan van artikel 16 van de Grondwet, in samenhang gelezen met
artikel 1 van het Eerste Aanvullend Protocol bij het Europees Verdrag voor
de rechten van de mens (hierna: het Eerste Aanvullend Protocol) door de
artikelen 9, c), en 10, a), van de ordonnantie van 15 december 2022. De
SVIE’s en erkenningen bevatten de legitieme verwachting dat de beheerder
die zou kunnen exploiteren in de toekomst, zelfs indien dat tijdelijk niet het
geval zou zijn en de plaats onbezet zou zijn. De impact van de
eigendomsontneming is disproportioneel groot, aangezien het ontnemen van
de erkenning elke mogelijkheid tot exploitatie ontneemt, terwijl de gehele
infrastructuur van de voorzieningen werd opgericht met het oog op de
exploitatie van die erkende plaatsen. De abrupte intrekking van de
erkenningen zou de gehele grondslag van de eerdere investeringsbeslissingen
wegnemen.
B.33.2. Als eerste middel in de zaak nr. 8070 voeren de verzoekende partijen
de schending aan van artikel 16 van de Grondwet, in samenhang gelezen met
artikel 1 van het Eerste Aanvullend Protocol. Het automatisch jaarlijks verval
van de helft van de erkende onbezette bedden op grond van artikel 18 van de
ordonnantie van 15 december 2022 zou kennelijk onevenredige gevolgen
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-48/64
hebben, gelet op de aanzienlijke economische impact voor de verzoekende
partijen.
Voorts zou het verbod op de overdracht van de erkende bedden strijdig zijn
met het eigendomsrecht. De voorzieningen voor ouderen hadden voorheen de
legitieme verwachting dat zij bedden onder bepaalde voorwaarden in ruil
voor een vergoeding aan een andere voorziening zouden kunnen overdragen.
Die mogelijkheid zou hun thans ontnomen zijn.
B.34.1. Artikel 16 van de Grondwet bepaalt :
‘Niemand kan van zijn eigendom worden ontzet dan ten algemenen nutte, in
de gevallen en op de wijze bij de wet bepaald en tegen billijke en
voorafgaande schadeloosstelling’.
B.34.2. Artikel 1 van het Eerste Aanvullend Protocol bepaalt:
‘Alle natuurlijke of rechtspersonen hebben recht op het ongestoord genot van
hun eigendom. Niemand zal van zijn eigendom worden beroofd behalve in
het algemeen belang en met inachtneming van de voorwaarden neergelegd in
de wet en in de algemene beginselen van het internationaal recht.
De voorgaande bepalingen zullen echter op geen enkele wijze het recht
aantasten dat een Staat heeft om die wetten toe te passen welke hij
noodzakelijk oordeelt om toezicht uit te oefenen op het gebruik van eigendom
in overeenstemming met het algemeen belang of om de betaling van
belastingen of andere heffingen en boeten te verzekeren’.
B.34.3. Aangezien artikel 1 van het Eerste Aanvullend Protocol een
draagwijdte heeft die analoog is met die van artikel 16 van de Grondwet,
vormen de erin vervatte waarborgen een onlosmakelijk geheel met die welke
zijn opgenomen in artikel 16 van de Grondwet, zodat het Hof, bij zijn toetsing
van de bestreden bepalingen, ermee rekening houdt.
B.35.1. De afgeschafte mogelijkheid om erkende bedden tussen
voorzieningen voor ouderen over te dragen is een vermogensbestanddeel,
aangezien ook een erkend, maar niet bezet bed een waarde heeft, namelijk de
waarde van toekomstige inkomsten die het bed zal opleveren wanneer het bed
zal worden bezet.
B.35.2. Het verval van rechtswege van erkenningen (artikel 18 van de
ordonnantie van 15 december 2022) laat het Verenigd College toe de plaatsen
te herverdelen over andere voorzieningen, op basis van een reeks kwalitatieve
criteria die zijn vastgelegd bij het bestreden artikel 10, b), van dezelfde
ordonnantie. Een van die criteria is de sector waartoe de voorzieningen
behoren die de toekenning van een SVIE vragen voor plaatsen in een
ouderenvoorziening. Bovendien, om zich ervan te vergewissen dat de
verdeling van de plaatsen daadwerkelijk is onderworpen aan de criteria die
door de ordonnantiegever zijn vastgelegd, heeft die laatste erin voorzien dat
de rechtstreekse overdracht van bedden en plaatsen tussen voorzieningen van
hetzelfde type niet meer mogelijk is (bestreden artikel 9, c), van de
ordonnantie van 15 december 2022).
B.35.3. Zoals is vermeld in B.13.3, is het enige gevolg dat de versie van
artikel 15 van de ordonnantie van 24 april 2008 die voortvloeit uit de
wijziging ervan bij het bestreden artikel 18 van de ordonnantie van
15 december 2022, had kunnen hebben, het ambtshalve verval van de
erkenning, en dus van de SVIE, betreffende de helft van de onbezette plaatsen
in elke ouderenvoorziening die onderworpen is aan een definitieve of
overgangsprogrammering.
Iriscare had dat verval moeten vaststellen op 1 januari 2024. Omdat op die
datum
het
Verenigd
College
nog
geen
definitieve
of
overgangsprogrammering had vastgesteld, kon Iriscare niet vaststellen dat
een erkenning vervallen was.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-49/64
Het bestreden artikel 18 van de ordonnantie van 15 december 2022 heeft dus
geen juridische gevolgen gehad vóór de inwerkingtreding van de bij de
ordonnantie van 22 december 2023 doorgevoerde hervorming, waardoor het
middel, in zoverre het betrekking heeft op het automatische verval van de
erkenningen, geen voorwerp meer heeft.
B.36.1. Wat betreft de mogelijke overdacht van de erkende bedden, kan de
rechtstreekse overdracht van bedden of plaatsen tussen voorzieningen niet
meer worden toegestaan, ongeacht de voorwaarden ervan (artikel 9, c)).
Volgens de ordonnantiegever diende een einde te worden gemaakt aan de
‘markt’ van de ‘vergunde of erkende bedden’, en dus te worden
‘(gegarandeerd) dat de SVIE’s in de toekomst zullen worden toegekend
volgens de in het nieuwe (artikel) 7, § 1/1, voorziene kwalitatieve criteria’
(Parl. St., Verenigde Vergadering van de Gemeenschappelijke
Gemeenschapscommissie, 2022-2023, B-132/1, p. 8).
B.36.2. Zoals is vermeld in B.31.1, heeft de opheffing van het vroegere
tweede lid van artikel 6 van de ordonnantie van 24 april 2008 bij het bestreden
artikel 9, c), van de ordonnantie van 15 december 2022 niet tot gevolg dat de
herverdeling van bedden en plaatsen onmogelijk wordt: zij vormt enkel een
obstakel voor de rechtstreekse overdracht ervan. Het zal bijgevolg nog steeds
mogelijk zijn voor voorzieningen voor ouderen om nieuwe bedden of nieuwe
erkende plaatsen te krijgen indien zij daarvoor een aanvraag indienen bij het
Verenigd College.
B.36.3. Bovendien is het principiële verbod op de overdracht van een SVIE
dat is overgenomen in artikel 10, d), van de ordonnantie van 15 december
2022 geen nieuw verbod: het stond reeds in artikel 7, § 3, van de ordonnantie
van 24 april 2008, zoals bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van
16 mei 2008, dat bepaalde:
‘De afgegeven vergunning kan niet worden overgedragen, behalve bij
vervanging van de beheerder van de voorziening waarop ze betrekking heeft
en voor zover ze op dezelfde vestigingsplaats en volgens dezelfde
voorwaarden en termijnen wordt geconcretiseerd’.
De vroegere wetgeving is slechts aangepast om het Verenigd College toe te
laten de overdracht van een SVIE te weigeren wanneer de beheerder van de
voorziening waarop die betrekking heeft, verandert, ‘met name als het gaat
om een overdracht ten bezwarende titel’ (artikel 10, d), van de ordonnantie
van 15 december 2022).
B.36.4. In zoverre geen nieuw verbod wordt gecreëerd en in zoverre aan het
Verenigd College de mogelijkheid (en niet de verplichting) wordt geboden
om een overdracht van een SVIE te weigeren indien die laatste ten
bezwarende titel is, overdracht die slechts mogelijk is in het kader van de
overname van een voorziening door een andere beheerder, doet artikel 9, c),
van de ordonnantie van 15 december 2022 niet op onevenredige wijze afbreuk
aan het eigendomsrecht.
B.37. Het derde middel in de zaak nr. 8069 en het eerste middel van de zaak
nr. 8070 zijn niet gegrond.
Wat betreft de schending van artikel 23 van de Grondwet (vierde middel in
de zaak nr. 8069)
B.38. Als vierde middel in de zaak nr. 8069 voeren de verzoekende partijen
de schending aan van artikel 23 van de Grondwet, in samenhang gelezen met
de artikelen 10 en 11 ervan.
Ingevolge de bestreden ordonnantie zou het recht op een menswaardig leven
worden geschonden. Het aantal erkende plaatsen in voorzieningen voor
ouderen daalt, hetgeen op termijn betekent dat de capaciteit voor
voorzieningen voor ouderen zal dalen en pas opnieuw zal toenemen als de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-50/64
actoren van de publieke sector of de private sector zonder winstoogmerk
nieuwe voorzieningen openen en daartoe de nodige investeringen zullen
doen.
B.39.1. Artikel 23 van de Grondwet bepaalt:
‘Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden.
Daartoe waarborgen de wet, het decreet of de in artikel 134 bedoelde regel,
rekening houdend met de overeenkomstige plichten, de economische, sociale
en culturele rechten, waarvan ze de voorwaarden voor de uitoefening bepalen.
Die rechten omvatten inzonderheid :
(...)
2° het recht op sociale zekerheid, bescherming van de gezondheid en sociale,
geneeskundige en juridische bijstand;
3° het recht op een behoorlijke huisvesting;
(...)’.
B.39.2. Artikel 23 van de Grondwet bepaalt dat ieder het recht heeft om een
menswaardig leven te leiden. Daartoe waarborgen de onderscheiden
wetgevers, rekening houdend met de overeenkomstige plichten, de
economische, sociale en culturele rechten, waarvan ze de voorwaarden voor
de uitoefening bepalen. Die rechten omvatten onder meer het recht op de
bescherming van de gezondheid en het recht op een behoorlijke huisvesting.
Artikel 23 van de Grondwet bepaalt niet wat die rechten, waarvan enkel het
beginsel wordt uitgedrukt, impliceren, waarbij elke wetgever ermee is belast
die rechten te waarborgen, overeenkomstig het tweede lid van dat artikel,
rekening houdend met de overeenkomstige plichten.
B.39.3. Artikel 23 van de Grondwet bevat een standstill-verplichting die
eraan in de weg staat dat de bevoegde wetgever het beschermingsniveau dat
wordt geboden door de van toepassing zijnde wetgeving, in aanzienlijke mate
vermindert zonder redelijke verantwoording.
B.39.4. In sociaaleconomische aangelegenheden beschikt de bevoegde
wetgever over een ruime beoordelingsbevoegdheid om de maatregelen te
bepalen die moeten worden genomen om de door hem vastgestelde
doelstellingen te bereiken.
B.40.1. Zoals is vermeld in B.7.1 en B.17.1, beoogde de ordonnantiegever
met de bestreden ordonnantie de gebreken van de vroegere regeling van
toepassing op de voorzieningen voor ouderen te verhelpen. De
ordonnantiegever heeft in de eerste plaats op de best mogelijke manier willen
tegemoetkomen aan de behoeften van de ouderen en hun keuzevrijheid willen
waarborgen, door de kwaliteit en de financiële toegankelijkheid van de
voorzieningen, de geografische verdeling ervan en hun verdeling tussen de
verschillende openbare, verenigings- en commerciële sectoren te verzekeren.
B.40.2. Bovendien vervallen jaarlijks slechts de helft van de structureel
onbezette plaatsen en kunnen voorzieningen steeds nieuwe erkenningen en
SVIE’s aanvragen wanneer zij aantonen dat dit noodzakelijk is in hun
ouderenvoorziening en zij voldoen aan de daartoe gestelde kwalitatieve
voorwaarden (artikel 7 van de ordonnantie van 24 april 2008). Het is niet
zonder redelijke verantwoording zich ervan te vergewissen dat de
voorzieningen voor ouderen uit de private sector met winstoogmerk
maximaal de helft van de erkende plaatsen verenigen en dus dat de rusthuizen
uit de openbare sector en de private sector zonder winstoogmerk samen over
de andere helft van de plaatsen beschikken, om ouderen toe te laten te kiezen
voor een voorziening uit de sector van hun keuze, alsook hun de financiële
toegankelijkheid van rusthuizen te waarborgen.
Het verval van de erkenningen zal er bovendien voor zorgen dat er opnieuw
ruimte ontstaat in de programmering voor het Verenigd College.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-51/64
B.41. Het vierde middel in de zaak nr. 8069 is niet gegrond.
Wat betreft de prejudiciële vraag aan het Hof van Justitie van de Europese
Unie
B.42. De verzoekende partij in de zaak nr. 8069 verzoekt het Hof een
prejudiciële vraag te stellen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie
inzake de uitlegging van de artikelen 49 en 56 van het VWEU.
B.43.1. Wanneer een vraag die betrekking heeft op de uitlegging van het
Unierecht wordt opgeworpen in een zaak aanhangig bij een nationale
rechterlijke instantie waarvan de beslissingen volgens het nationale recht niet
vatbaar zijn voor hoger beroep, is die instantie, overeenkomstig artikel 267,
derde alinea, van het VWEU, ertoe gehouden die vraag te stellen aan het Hof
van Justitie.
Die verwijzing is evenwel niet nodig wanneer die rechterlijke instantie heeft
vastgesteld dat de opgeworpen vraag niet relevant is, dat de betrokken
bepaling van het Unierecht reeds door het Hof is uitgelegd, of dat de juiste
uitlegging van het Unierecht zo evident is, dat redelijkerwijze geen ruimte
voor twijfel kan bestaan (HvJ, 6 oktober 1982, C-283/81, CILFIT,
ECLI:EU:C:1982:335, punt 21; grote kamer, 6 oktober 2021, C-561/19,
Consorzio Italian Management en Catania Multiservizi SpA,
ECLI:EU:C:2021:799, punt 33). Die redenen moeten, in het licht van
artikel 47 van het Handvest, afdoende blijken uit de motivering van het arrest
waarbij de rechterlijke instantie weigert de prejudiciële vraag te stellen (HvJ,
grote kamer, 6 oktober 2021, C-561/19, voormeld, punt 51).
De uitzondering van het gebrek aan relevantie houdt in dat de nationale
rechterlijke instantie van de verwijsplicht is ontheven wanneer ‘die vraag niet
ter zake dienend is, dat wil zeggen wanneer het antwoord erop, hoe het ook
luidt, geen invloed kan hebben op de oplossing van het geschil’ (HvJ,
15 maart 2017, C-3/16, Aquino, ECLI:EU:C:2017:209, punt 43; grote kamer,
6 oktober 2021, C-561/19, voormeld, punt 34).
De uitzondering dat de juiste uitlegging van het Unierecht evident is, houdt
in dat de nationale rechterlijke instantie ervan overtuigd moet zijn dat de
gehanteerde oplossing even evident zou zijn voor de rechterlijke instanties
van de andere lidstaten die in laatste aanleg uitspraak doen, alsook voor het
Hof van Justitie. Zij dient in dat verband rekening te houden met de specifieke
kenmerken van het Unierecht, met de bijzondere moeilijkheden bij de
uitlegging ervan en met het gevaar voor uiteenlopende rechtspraak binnen de
Unie. Tevens dient zij acht te slaan op de verschillen tussen de taalversies van
de betrokken bepaling waarvan zij op de hoogte is, met name wanneer die
verschillen door de partijen naar voren zijn gebracht en onderbouwd zijn. Tot
slot dient zij aandacht te hebben voor de eigen terminologie en autonome
begrippen die het Unierecht bezigt, alsook voor de context van de
toepasselijke bepaling in het licht van het Unierecht in zijn geheel, zijn
doelstellingen en zijn ontwikkelingsstand op het ogenblik waarop de
betrokken bepaling moet worden toegepast (HvJ, grote kamer, 6 oktober
2021, C-561/19, voormeld, punten 40-46).
Voorts vermag de in laatste aanleg rechtsprekende nationale rechterlijke
instantie ervan af te zien het Hof een prejudiciële vraag te stellen ‘om redenen
van niet-ontvankelijkheid die eigen zijn aan de procedure bij die rechterlijke
instantie, mits het gelijkwaardigheids- en het doeltreffendheidsbeginsel in
acht worden genomen’ (HvJ, 14 december 1995, C-430/93 en C-431/93,
Van Schijndel en Van Veen, ECLI:EU:C:1995:441, punt 17; 15 maart 2017,
C-3/16, voormeld, punt 56; grote kamer, 6 oktober 2021, C-561/19,
voormeld, punt 61).
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-52/64
B.43.2. Gelet op hetgeen is vermeld in B.25.1 en B.25.2, zijn de bestreden
bepalingen niet strijdig met de vrijheid van vestiging en de vrijheid van
diensten, zodat een prejudiciële vraag niet dient te worden gesteld aan het Hof
van Justitie van de Europese Unie.”
Te dezen voert de verzoekende partij in een eerste middel,
bestaande uit vier onderdelen, de ongrondwettigheid aan van artikel 15, § 1, van
de ordonnantie van 24 april 2008, zoals gewijzigd bij artikel 18 van de ordonnantie
van 15 december 2022 en artikel 10 van de ordonnantie van 22 december 2023, al
dan niet gelezen in samenhang met hogere rechtsnormen en met bepaalde
beginselen van behoorlijk bestuur. Los van het gegeven dat de grieven, zoals
aangevoerd in het voorliggende beroep, identiek zijn aan deze in de bij het
Grondwettelijk Hof aanhangig gemaakte zaak gekend onder rolnummer 8069,
welke bij arrest nr. 116/2024 van 7 november 2024 door het Grondwettelijk Hof
werden verworpen, volstaat de vaststelling dat het middel zoals uiteengezet door
de verzoekende partij, zich beperkt tot een kritiek op artikel 15, § 1, van de
ordonnantie van 24 april 2008. Kritiek op die ordonnantie en de vraag of een
bepaling ervan strijdig is met de Grondwet, al dan niet gelezen in samenhang met
hogere normen of beginselen van behoorlijk bestuur, mag de Raad van State niet
beoordelen. Het behoort met andere woorden niet tot de bevoegdheid van de Raad
van State om ordonnanties te toetsen aan grondwettelijke bepalingen. Die
bevoegdheid komt uitsluitend toe aan het Grondwettelijk Hof. Desbetreffend stelt
het auditoraat in zijn verslag vast dat het eerste middel niet ontvankelijk is.
De Raad van State ziet wat deze voorwaarde betreft, geen reden
om het anders te zien dan het auditoraat en bevindt aldus, na eigen onderzoek, dat
het eerste middel niet ontvankelijk is.
- Tweede middel
De verzoekende partij voert in een tweede middel de schending
aan van artikel 15, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008, het
zorgvuldigheidsbeginsel,
het
redelijkheidsbeginsel
en
het
“vertrouwelijkheidsbeginsel”. Te dezen wordt door de verzoekende partij
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-53/64
benadrukt dat de wijze waarop de verwerende partij de berekening van het aantal
vervallen erkenningen doorvoert manifest ingaat tegen de tekst van artikel 15, § 1,
van de ordonnantie van 24 april 2008.
Beoordeling
33.
De Raad van State stelt vast dat het tweede middel is gesteund
op artikel 15, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008 en dat dit middel
rechtstreeks betrekking heeft op, of rechtstreeks wordt afgeleid uit, de schending
van een regel van materieel recht die de gebonden bevoegdheid van de verwerende
partij, om de verplichting tot vaststelling van de van rechtswege vervallen
erkenningen van de tijdens de referentieperiode onbezette plaatsen in de
ouderenvoorziening, vestigt (en de daarmee overeenstemmende subjectieve
rechten van de verzoekende partij) en het geschil inhoudelijk mede bepaalt.
Aldus komt het middel onmiskenbaar neer op een betwisting
over de juiste toepassing van de (materiële) rechtsregel, welke de welbepaalde
juridische verplichting (en het ermee onlosmakelijk verbonden subjectief recht) in
het leven roept en het geschil inhoudelijk bepaalt. De correcte berekening van de
van rechtswege vervallen plaatsen, op basis van de door de verzoekende partij
voorgehouden correcte toepassing van artikel 15, § 1, van de ordonnantie van
24 april 2008, is en blijft het rechtstreeks en werkelijk voorwerp van haar tweede
middel en het voordeel dat zij met het voorliggende beroep nastreeft, waarvoor de
Raad van State geen rechtsmacht heeft. In dit opzicht ontsnapt de beoordeling van
het middel aldus aan de rechtsmacht van de Raad van State.
34.
Uit wat voorafgaat, volgt dat bij de beoordeling van de
ontvankelijkheid en de gegrondheid van het tweede middel er in wezen uitspraak
zou worden gedaan over een subjectief recht van de verzoekende partij, waarvoor
de Raad van State op grond van de artikelen 144, eerste lid, en 145, van de
Grondwet zonder rechtsmacht is.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-54/64
- Derde middel
In het derde middel voert de verzoekende partij aan dat de
verwerende
partij
de
zorgvuldigheidsbeginsel,
omzendbrief
het
van
29
februari
redelijkheidsbeginsel
2024,
het
en
het
“vertrouwelijkheidsbeginsel” heeft geschonden door geen rekening te houden met
de renovatiewerken die werden uitgevoerd in haar voorziening.
36.
De verzoekende partij laat voor wat de vermeende schendingen
betreft in essentie gelden dat i) de aangehaalde termijn (zijnde uiterlijk 9 april
2024) om het formulier, ingevuld, terug te sturen aan de verwerende partij volstrekt
willekeurig en niet terug te vinden is in enige regelgeving of in de toegepaste
omzendbrief; ii) deze termijn eenzijdig door de verwerende partij voor een eerste
maal werd vermeld in de communicatie op 3 april 2024; iii) het geen vervaltermijn
betreft die leidt tot een verval van een recht toegekend door de omzendbrief; iv) uit
de zinsnede “Graag een reactie tegen ten laatste dinsdagavond 9 april” blijkt dat
het slechts een verzoek betrof, en geen vaststelling van een vervaltermijn; v) aldus
de rechtsonderhorige wordt geconfronteerd met een vervaltermijn die hem op geen
enkele wijze kenbaar kon zijn; vi) op haar antwoord nooit enige reactie is gekomen;
vii) het nieuwe formulier dateert van na de termijn opgenomen in de omzendbrief,
namelijk van 15 maart, en het volstrekt onredelijk is dat dit haar nu wordt
tegengeworpen, zodat de afhandeling niet getuigt van de vereiste zorgvuldigheid
en viii) de opgelegde sanctie volstrekt onredelijk is gezien de gang van zaken en
de communicatie, temeer haar een voordeel wordt ontnomen dat de omzendbrief
haar toekende en waar zij op mocht vertrouwen, wat naast de schending van de
tekst
van
de
omzendbrief
ook
een
schending
uitmaakt
van
het
vertrouwensbeginsel.
Tot slot voert de verzoekende partij “[e]en afzonderlijke
schending van de aangehaalde beginselen van behoorlijk bestuur” aan betreffende
“de intrekking van de erkenning van een bed, dat op het ogenblik van het
zogenaamde verval bezet is”.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-55/64
Beoordeling
Zoals reeds meermaals hiervoor wordt aangegeven, verliezen op
15 april van elk jaar (bekend als “T”) de voorzieningen automatisch de erkenning
voor de helft van het gemiddelde aantal onbezette plaatsen tijdens de periode van
1 juli van het jaar T-2 tot 30 juni van het jaar T-1. Luidens artikel 15, § 1,
tweede lid, van de ordonnantie van 24 april 2008 wordt het “gemiddelde aantal
plaatsen” berekend op basis van “jaarlijkse gemiddelde niet-bezettingsgraad van
elke voorziening”. De terugvordering van erkende plaatsen van onbezette bedden
heeft als indirect gevolg dat de SVIE voor onbezette bedden wordt gewijzigd of,
met andere woorden, dat het aantal bedden dat onder de SVIE valt pro rata wordt
verminderd.
Artikel 15/1 van de ordonnantie van 24 april 2008, zoals
ingevoegd door de ordonnantie van 15 december 2022, heeft een uitzondering
ingevoerd op de automatische terugvordering van onbezette bedden. Deze bepaling
luidt:
“Art. 15/1.
§ 1. De beheerder die wil afzien van de erkenning van een deel van zijn
plaatsen brengt het Verenigd College hiervan onmiddellijk op de hoogte,
hetgeen de erkenning in overeenstemming daarmee wijzigt.
Voor alle latere opvang- of huisvestingcapaciteitstoenames moet opnieuw
een specifieke vergunning tot ingebruikneming en exploitatie worden
aangevraagd.
§ 2. Het Verenigd College kan, op advies van de Beheerraad, de voorwaarden
en nadere regels bepalen op basis waarvan er kan worden afgeweken van § 1,
tweede lid, met name in het geval van tijdelijke sluiting van plaatsen wegens
werken.”
Artikel 15/1, § 2, van de ordonnantie van 24 april 2008 verwijst
naar de situatie waarin de erkenning van onbezette bedden door een voorziening
ongewijzigd in stand wordt gehouden omdat de tijdelijke sluiting het gevolg is van
werken. De parlementaire voorbereiding geeft dienaangaande de volgende
duiding: “Er moet nog worden verduidelijkt dat, indien werken de niet-bezetting
van bepaalde plaatsen rechtvaardigen, het nieuwe ontwerpartikel 15/1, § 2, de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-56/64
mogelijkheid biedt de tijdelijke sluiting van plaatsen wegens werken (zonder
verlies van de SVIE) aan te vragen. De plaatsen die onder deze tijdelijke sluiting
vallen, ontsnappen dus aan de maatregel van het automatische verval van de
erkenning zoals bepaald in het nieuwe ontwerpartikel 15, § 1.” (Ontwerp van
ordonnantie tot wijziging van de ordonnantie van 24 april 2008 betreffende de
voorzieningen voor opvang of huisvesting van bejaarde personen, Parl.St.
Ver.Verg.Gem.Gem.Comm. 2022-2023, nr. B-132/1, 15)
De afwijking waarin artikel 15/1, § 2, van de ordonnantie van 24
april 2008 voorziet, is bijgevolg afhankelijk van een uitdrukkelijk verzoek van de
voorziening. Het is bijgevolg de verantwoordelijkheid van de uitbater om aan de
verwerende partij alle informatie te verstrekken die nodig is om aan te tonen dat
voldaan is aan de voorwaarden voor de toepassing van de uitzondering voorzien in
artikel 15/1, § 2, van de ordonnantie van 24 april 2008. De bewoordingen zelf van
het voornoemde artikel waarin wordt bepaald dat “er kan worden afgeweken”,
laten daarbij verstaan dat het een mogelijkheid tot uitzondering betreft op het
automatische verval en op het principe van de automatische terugvordering
wanneer een vergunning voor werkzaamheden is afgeleverd. Het louter indienen
van een aanvraag tot uitzondering heeft met andere woorden, gelet op de
discretionaire bevoegdheid van de verwerende partij ter zake, niet tot gevolg dat
deze automatisch wordt aangenomen en het mechanisme voor de automatische
terugvordering van onbezette plaatsen niet meer van toepassing zou zijn.
38.
De omzendbrief van 29 februari 2024 specificeert de procedures
voor het aanvragen van een uitzondering met betrekking tot de automatische
terugvordering, en meer specifiek de uitzondering in het geval van werken.
In de omzendbrief wordt de “[r]eferentieperiode” als volgt
omschreven:
“Het verval van de erkenning zal elk jaar door Iriscare op 15 april van het jaar
X worden vastgesteld op basis van de gemiddelde niet-bezettingsgraad van
elke voorziening tijdens de referentieperiode van 01/07/X-2 tot en met
30/06/X-1. Het eerste verval van de erkenning zal dus plaatshebben op
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-57/64
15 april 2024 voor de referentieperiode die loopt van 1/07/2022 tot
30/06/2023.”
De omzendbrief bepaalt het volgende over het indienen van de
verklaring van werken die werden uitgevoerd tijdens de eerste referentieperiode:
“Werken
a) Uitgevoerd tijdens de eerste referentieperiode van 01/07/2022 tot
30/06/2023
Indien u tijdens de eerste referentieperiode belangrijke werken hebt
uitgevoerd of er een geval van overmacht plaatsvond (bijvoorbeeld brand)
waardoor er een aantal plaatsen langdurig onbezet bleven, dan hebt u de
mogelijkheid om ons dit te melden via het formulier in bijlage en dat ook
beschikbaar is op onze website.
Dit formulier dient, samen met de nodige bewijsstukken (facturen, …),
verzonden
te
worden
per
e-mail
via
agrements_erkenningen@iriscare.brussels voor 15 maart 2024.”
De termijn voor het indienen van de verklaring van werken
uitgevoerd tijdens de eerste referentieperiode, werd door de voormelde
omzendbrief gezet op 15 maart 2024 om de verwerende partij de mogelijkheid te
geven om de eventuele aanvragen van de voorzieningen te kunnen behandelen,
rekening houdend met het verval van de erkenning dat elk jaar op grond van artikel
15, § 1, tweede lid, van de ordonnantie van 24 april 2008 door de verwerende partij
op 15 april van het jaar zal worden vastgesteld op basis van de gemiddelde nietbezettingsgraad van elke voorziening tijdens de referentieperiode. Wat de
referentieperiode van 1 juli 2022 tot 30 juni 2023 betreft, wordt het verval van de
erkenning op 15 april 2024 door de verwerende partij vastgesteld. Het in bijlage 2
bij de voormelde omzendbrief gevoegde formulier, dat verschillende rubrieken
bevat met informatie over: i) een beschrijving van de werken; ii) de begindatum
van de werken; iii) de datum van voltooiing van de werken en iv) de geëxploiteerde
gebruikte capaciteit (bedden die ondanks de werkzaamheden zijn erkend), dient
door de voorzieningen te worden gebruikt om hun aanvraag voor een uitzondering
in te dienen.
39.
Uit de feitelijke gegevens van de zaak blijkt dat: i) op 15 maart
2024 de verwerende partij via e-mail de verklaring van werken die werden
uitgevoerd tijdens de eerste referentieperiode in de voorziening van de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-58/64
verzoekende partij heeft ontvangen, waarin werd verklaard dat er in de betreffende
voorziening een totale renovatie van het gebouw was voorzien middels een project
van 3 jaar, waarbij de werken zijn gestart in november 2021 en eindigen in juli
2024; ii) met een e-mail van 3 april 2024 de verwerende partij verduidelijking
betreffende de overgemaakte tabel van bezette bedden vroeg; iii) bij e-mail van
dezelfde datum de verzoekende partij verduidelijkte dat de tabel het totale aantal
erkende plaatsen, die in gebruik zijn tijdens de aangegeven periode, weergeeft;
iv) op 5 april 2024 de verwerende partij aangaf dat de verklaring van werken niet
correct werd ingevuld en dat zij daardoor niet in staat was om de nodige
berekeningen uit te voeren, hierbij een bijlage voegend waarin gedetailleerd werd
uitgelegd hoe de tabel moest worden ingevuld en benadrukkende dat de tabel
uiterlijk op 9 april 2024 om 12.00 uur naar haar moest worden doorgestuurd op
straffe van niet-ontvankelijkheid: “Deze tabel moet naar behoren worden ingevuld
per e-mail worden verstuurd naar agrements_erkenningen@iriscare.brussels
uiterlijk op dinsdag 09 april 2024 om 12.00 uur. Na deze termijn wordt uw
aanvraag als niet-ontvankelijk beschouwd” en v) op 15 april 2024 de verzoekende
partij deze tabel via e-mail ingevuld terugstuurde, hierbij benadrukkend dat zij niet
eerder kon antwoorden omwille van het verblijf van de gedelegeerd bestuurder in
het buitenland.
40.
Uit de voorgaande gegevens blijkt dat de verzoekende partij
middels een e-mail van 15 maart 2024 haar aanvraag om een afwijking op grond
van artikel 15/1, § 2, van de ordonnantie van 24 april 2008 te bekomen aan de
verwerende partij heeft overgemaakt. Eveneens blijkt dat de verwerende partij na
15 maart 2024 aan de verzoekende partij meermaals de mogelijkheid heeft geboden
om haar aanvraag te verduidelijken niettegenstaande de vooropgestelde termijn
van indiening was verstreken en er op de verwerende partij geen dergelijke
verplichting rustte. Het gegeven dat de verwerende partij vooralsnog een
definitieve datum van indienen heeft vastgesteld op 9 april 2024, kan haar
bezwaarlijk ten kwade worden genomen, nu de termijn van indiening, met name
vóór 15 maart 2024, zoals duidelijk werd aangegeven in de omzendbrief van
29 februari 2024, reeds ruimschoots was overschreden, terwijl betreffende termijn
tot doel heeft om de verwerende partij de mogelijkheid te geven om de aanvragen
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-59/64
van de voorzieningen te kunnen behandelen, rekening houdend met het verval van
de erkenning dat elk jaar op grond van artikel 15, § 1, tweede lid, van de
ordonnantie van 24 april 2008 door de verwerende partij op 15 april van het jaar
wordt vastgesteld op basis van de gemiddelde niet-bezettingsgraad van elke
voorziening tijdens de referentieperiode.
Het betoog van de verzoekende partij dat de uiterlijke termijn van
indiening op 9 april 2024 volstrekt willekeurig is en niet is terug te vinden in enige
regelgeving of in de toegepaste omzendbrief en dat deze termijn, die eenzijdig door
de verwerende partij werd vastgelegd, geen vervaltermijn betreft die leidt tot een
verval van een recht toegekend door de omzendbrief, kan, gelet op de voorgaande
vaststellingen, dan ook bezwaarlijk als ernstig worden aangenomen, laat staan de
gegrondheid van de door haar aangevoerde argumenten, ter adstructie van de door
haar vermeende schending van de omzendbrief van 29 februari 2024, aantonen.
Evenmin kon de verzoekende partij daarom rechtmatig verwachten dat het
formulier dat op 15 april 2024 werd verstuurd, datum waarop de verwerende partij
het verval van niet-bezette plaatsen vaststelt, nog behandeld zou worden. Net
zomin werd aan de verzoekende partij, anders dan zij het ziet, een voordeel
ontnomen die de omzendbrief zou hebben toegekend en waarop zij mocht
vertrouwen, nu, zoals aangegeven onder randnummer 37, de verwerende partij
over een discretionaire bevoegdheid beschikt bij de beoordeling van de door de
verzoekende partij ingediende aanvraag tot afwijking en geen enkele regelgevende
bepaling anders doet besluiten.
41.
In zoverre de verzoekende partij in haar betoog een vermeende
schending aanvoert van het zorgvuldigheidsbeginsel, het redelijkheidsbeginsel en
het vertrouwensbeginsel, brengt de Raad van State vooreerst de draagwijdte van
de voornoemde beginselen onder de aandacht.
Het zorgvuldigheidsbeginsel houdt in dat het bestuur zijn
beslissing op zorgvuldige wijze moet voorbereiden. Dit impliceert dat de beslissing
dient te steunen op werkelijk bestaande en concrete feiten die met de vereiste
zorgvuldigheid werden vastgesteld. Het bestuur is onder meer verplicht om
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-60/64
zorgvuldig te werk te gaan bij de voorbereiding van de beslissing en de feitelijke
en juridische aspecten van het dossier deugdelijk te onderzoeken, zodat het met
kennis van zaken kan beslissen.
Het komt aan de verzoekende partij toe om met concrete
gegevens aannemelijk te maken dat de handelwijze van het bestuur niet doet
blijken van het vereiste zorgvuldig handelen. Het formuleren door de verzoekende
partij van eigen aannames, veronderstellingen en kritieken zonder enig begin van
bewijs, volstaat niet om aannemelijk te maken dat de bestreden beslissing op een
onzorgvuldige wijze tot stand is gekomen.
In zoverre door de verzoekende partij een schending van het
redelijkheidsbeginsel als algemeen beginsel van behoorlijk bestuur wordt
aangevoerd, veronderstelt een dergelijke schending dat het bestuur bij het nemen
van de beslissing onredelijk heeft gehandeld, met andere woorden dat het de hem
toegekende discretionaire beoordelings- of beleidsvrijheid onjuist heeft gebruikt.
Het redelijkheidsbeginsel kan derhalve slechts geschonden zijn indien het bestuur
een beslissing neemt die dermate afwijkt van het normale beslissingspatroon, dat
het niet denkbaar is dat een ander zorgvuldig handelend bestuur in dezelfde
omstandigheden tot deze besluitvorming zou komen. Het komt de Raad van State
niet toe zijn beoordeling in de plaats te stellen van die van het bevoegde bestuur.
Hij is in de uitoefening van zijn wettigheidstoezicht enkel bevoegd om,
desgevraagd, na te gaan of het bestuur op grond van de juiste en correct
beoordeelde feitelijke gegevens, in redelijkheid tot de bestreden beslissing is
kunnen komen.
Het vertrouwensbeginsel, tot slot, houdt in dat het bestuur de
rechtmatige verwachtingen, die de burger uit het bestuursoptreden put, niet mag
beschamen. De burger moet kunnen vertrouwen op een vaste gedragslijn van het
bestuur of op regelmatige toezeggingen of beloften die het bestuur in een concreet
geval heeft gedaan. Als rechtmatige verwachtingen kunnen worden beschouwd, de
verwachtingen die de burger in redelijkheid heeft kunnen puren uit het
bestuursoptreden. Indien een normaal voorzichtige en oplettende burger had
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-61/64
moeten weten dat de gewekte verwachtingen eventueel niet zouden kunnen of
mogen worden gehonoreerd, kan de burger zich niet op het vertrouwensbeginsel
beroepen.
42.
Wat de aangevoerde schending van de voornoemde beginselen
betreft, stelt de Raad van State vast dat de verzoekende partij de schending van
deze beginselen van behoorlijk bestuur geenszins aannemelijk maakt. De
verzoekende partij beperkt zich immers tot het poneren van haar standpunt dat geen
rekening werd gehouden met de renovatiewerken die werden uitgevoerd in haar
voorziening, daarbij volkomen abstractie makend van i) de haar toegekende extra
termijn om de werken alsnog volgens de richtlijnen te melden, niettegenstaande de
in de omzendbrief van 29 februari 2024 vooropgestelde termijn van indiening was
verstreken en de verwerende partij daartoe niet verplicht was; ii) het gegeven dat
ook deze termijn werd overschreden en iii) het wettelijk kader waarbinnen het
verval van de erkenning elk jaar op grond van artikel 15, § 1, tweede lid, van de
ordonnantie van 24 april 2008 door de verwerende partij op 15 april van het jaar X
wordt vastgesteld op basis van de gemiddelde niet-bezettingsgraad van elke
voorziening.
43.
het
Voorts, in de mate dat de verzoekende partij een schending van
zorgvuldigheidsbeginsel,
het
rechtszekerheidsbeginsel
en
het
vertrouwensbeginsel als beginselen van behoorlijk bestuur inroept betreffende “de
intrekking van de erkenning van een bed, dat op het ogenblik van het zogenaamde
verval bezet is”, dient vastgesteld dat een schending van de beginselen van
behoorlijk bestuur niet kan worden aangenomen indien de overheid bij het nemen
van een beslissing niet over een discretionaire bevoegdheid doch slechts over een
volledig gebonden bevoegdheid beschikt, zoals te dezen (het verval van de
erkenningen van een aantal onbezette plaatsen, overeenkomstig artikel 15, § 1,
tweede lid, van de ordonnantie van 24 april 2008 en de aanpassing van de
specifieke
vergunning
tot
ingebruikneming
en
exploitatie
voor
de
ouderenvoorziening als indirect gevolg ervan) het geval is.
Het derde middel kan niet tot de nietigverklaring leiden.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-62/64
Besluit
44.
Uit wat voorafgaat, volgt dat de Raad van State op grond van de
artikelen 144 en 145 van de Grondwet zonder rechtsmacht is.
De omstandigheid dat de verwerende partij bij de kennisgeving
van haar beslissing aan de verzoekende partij heeft vermeld dat een
annulatieberoep bij de Raad van State kon worden ingesteld, doet aan het
voorgaande niet af. Die omstandigheid heeft immers geen invloed op het
onderzoek naar en de beoordeling van de rechtsmacht van de Raad van State. De
regels die de respectieve bevoegdheden van de hoven en rechtbanken van de
rechterlijke orde en van de Raad van State vaststellen, vloeien voort uit de
Grondwet en partijen kunnen daarvan niet afwijken.
45.
De ambtshalve exceptie is gegrond.
Het beroep is niet-ontvankelijk.
VII. Kosten en rechtsplegingsvergoeding
46.
In de gegeven omstandigheden past het om de kosten, met
inbegrip van een rechtsplegingsvergoeding, ten laste van de verwerende partij te
leggen aangezien die in de bestreden beslissing ten onrechte heeft gesteld dat het
beroep diende te worden ingeleid bij de Raad van State.
BESLISSING
-
De Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie wordt buiten de zaak
gesteld.
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-63/64
- De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van
24 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is aan
de verzoekende partij.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op tien april tweeduizend zesentwintig, door
de Raad van State, XIIe kamer, samengesteld uit:
Chantal Bamps,
kamervoorzitter,
Peter Sourbron,
staatsraad,
Ann Coolsaet,
staatsraad,
bijgestaan door
Ilse Anné,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Ilse Anné
Chantal Bamps
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.340
XII-9526-64/64
