Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342 (2026-04-10)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 266.342 van 10 april 2026 Sociale zaken en volksgezondheid -
Rusthuizen Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XII KAMER
ARREST
nr. 266.342 van 10 april 2026
in de zaak A. 243.958/XII-9837
In zake :
de BV SENIORS CARE-ION
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Kristiaan Caluwaerts en Jorge Chávez Aréstegui
kantoor houdend te 2600 Berchem
Potvlietlaan 6
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
- de BICOMMUNAUTAIRE DIENST VOOR GEZONDHEID,
BIJSTAND AAN PERSONEN EN GEZINSBIJSLAG
(IRISCARE)
de
GEMEENSCHAPPELIJKE
GEMEENSCHAPSCOMMISSIE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Anthony Poppe
kantoor houdend te 9052 Gent
Bollebergen 2A, bus 20
bij wie woonplaats wordt gekozen
eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Michel Kaiser en Pierre Bellemans
kantoor houdend te 1040 Brussel
Louis Schmidtlaan 56
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 13 januari 2025, strekt tot de
nietigverklaring van de “[m]inisteriële beslissing van 12 november 2024 met
betrekking tot de aanpassing van het totaal aantal erkenningen voor de
ouderenvoorziening Clos Regina”.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-1/27
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partijen hebben een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord
ingediend.
Eerste auditeur Anja Somers heeft een verslag opgesteld.
De verzoekende partij heeft een verzoek tot voortzetting van het
geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partijen hebben een
laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 26 maart 2026.
Kamervoorzitter Chantal Bamps heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Jorge Chávez Aréstegui, die verschijnt voor de
verzoekende partij, en advocaat Pieter Cnudde, die loco advocaten Anthony Poppe,
Michel Kaiser en Pierre Bellemans verschijnt voor de verwerende partijen, zijn
gehoord.
Eerste auditeur Anja Somers heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-2/27
III. Regelmatigheid van het procedureverloop
Het is de eerste verwerende partij, Iriscare, die de bestreden
beslissing heeft genomen. Ook de beslissing om het bezwaar af te wijzen en de
initiële beslissing te bevestigen, werd genomen door de eerste verwerende partij.
Artikel 15, § 1, tweede lid, van de ordonnantie van 24 april 2008
‘betreffende de voorzieningen voor ouderen’ (hierna: ordonnantie van 24 april
2008) bepaalt dat “[h]et verval van de erkenningen […] door Iriscare [wordt]
vastgesteld op 15 april van elk jaar”.
De
tweede
verwerende
partij,
de
Gemeenschappelijke
Gemeenschapscommissie, moet bijgevolg buiten de zaak worden gesteld.
De eerste verwerende partij wordt verder “de verwerende partij”
genoemd.
IV. Feiten
4.1.
De ordonnantie van 24 april 2008 bevat de regels in verband met
de programmering en de erkenning van de voorzieningen voor ouderen in het
Brussels Hoofdstedelijk Gewest die vallen onder de bevoegdheid van de
Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (hierna: GGC). Ze is van
toepassing op alle categorieën van voorzieningen voor ouderen.
4.2.
De sector van de ouderenvoorzieningen wordt gereguleerd door
deze ordonnantie zodat niemand een voorziening die speciaal bestemd is voor de
huisvesting of de opvang van bejaarden in gebruik mag nemen, exploiteren,
bouwen, uitbreiden, ombouwen, vervangen of van bestemming veranderen noch
hulp of zorg aanbieden in een voorziening of in een ermee verbonden voorziening,
zowel gratis als tegen betaling, tenzij dat in overeenstemming is met de ordonnantie
van 24 april 2008 en met de beslissingen die krachtens deze ordonnantie zijn
uitgevaardigd.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-3/27
4.3.
De ordonnantie van 24 april 2008 voorziet in een programmering
om de evolutie van het aanbod inzake opvang, huisvesting of verzorging van de
bejaarden te beheersen, rekening houdend met de evolutie van de behoeften van de
Brusselse bevolking.
De programmering wordt uitgewerkt met het systeem van de
“specifieke vergunning tot ingebruikneming en exploitatie” (hierna: SVIE). Deze
vergunning is noodzakelijk om een ouderenvoorziening te exploiteren, of een
uitbreiding van de opvang- of huisvestingscapaciteit van een van die bestaande
voorzieningen in gebruik te nemen of te exploiteren. De SVIE wordt verleend voor
een concreet aantal bedden of plaatsen die op de SVIE vermeld worden. Voor
rusthuizen gaat het om de volgende types bedden:
- De ROB (rustoord voor bejaarden) bedden;
- De RVT (rust- en verzorgingstehuis) bedden.
4.4.
Om de voorziening te kunnen exploiteren, moet een beheerder
ook een erkenning bekomen. Een dergelijke voorafgaande erkenning is vereist in
geval van uitbating van een rusthuis. Deze erkenning werd in het verleden verleend
door het Verenigd College voor een periode van maximum zes jaar die kon
hernieuwd worden. Met het invoeren van de ordonnantie van 15 december 2022
‘tot wijziging van de ordonnantie van 24 april 2008 betreffende de voorziening
voor opvang of huisvesting van bejaarde personen’ (hierna: ordonnantie van
15 december 2022) wordt deze erkenning voor onbepaalde duur toegekend. De
beslissing tot erkenning legt het maximumaantal ouderen vast die in de voorziening
kunnen gehuisvest of opgevangen worden. Om erkend te worden moet de
voorziening beantwoorden aan normen opgelegd door de bevoegde federale
overheid en aan de normen die het Verenigd College kan opleggen.
Vervolgens kent het Verenigd College een voorlopige
werkingsvergunning toe aan de voorzieningen die over een SVIE beschikken en
die een eerste aanvraag tot erkenning indienen, wanneer deze aanvraag aan
bepaalde ontvankelijkheidsvoorwaarden voldoet. Deze vergunning wordt verleend
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-4/27
voor een jaar, termijn die eenmaal hernieuwbaar is. Ze bepaalt het maximumaantal
ouderen die in de voorziening kunnen worden gehuisvest of opgevangen.
Tijdens de duur van de voorlopige werkingsvergunning gaat de
inspectiedienst na of de voorziening overeenkomstig alle toepasselijke normen
wordt geëxploiteerd.
4.5.
De
regels
inzake
de
programmering
van
de
ouderenvoorzieningen, werden nog niet uitgewerkt door het Verenigd College.
Wel werd met de ordonnantie van 13 juli 2017 ‘strekkende tot
instelling van een moratorium van het aantal bedden voor bepaalde voorzieningen
voor opvang of huisvesting van bejaarde personen’ (hierna: ordonnantie van 13 juli
2017) een principieel moratorium ingevoerd op het bekomen van bijkomende
SVIE’s zoals bedoeld in artikel 6 van de ordonnantie van 24 april 2008 voor:
- Rusthuizen en centra voor kortverblijf;
- Bedden in een rust- en verzorgingstehuis dat gevestigd is in een erkend rustoord
voor bejaarden of in een ziekenhuis of gedeelte van een ziekenhuis dat
omgeschakeld is tot verblijfsdienst voor de opneming van personen die behoefte
hebben aan zorgverlening.
Deze maatregel alleen volstond niet om de bestaande gebreken
van het systeem te herstellen.
4.6.
Als gevolg daarvan worden een reeks maatregelen genomen met
de ordonnantie van 15 december 2022.
Met deze ordonnantie wordt beoogd om structureel onbezette
bedden op een graduele manier te recupereren. Tevens heeft Iriscare, onder meer
bevoegd voor de erkenning en financiering van rusthuizen en bijstand aan ouderen,
haar ondersteuning versterkt van alternatieve manieren van huisvestiging en
verzorging voor ouderen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, wordt het
contingent van thuishulp met 8 % verhoogd en worden de forfaits die deze
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-5/27
personen kunnen toepassen verhoogd. Tot slot wordt bij artikel 36 van de
ordonnantie van 15 december 2022, de ordonnantie van 13 juli 2017 opgeheven
met ingang van 11 april 2024.
4.7.
Eveneens heeft het Verenigd College de wil om de financiering
van rust- en verzorgingstehuisbedden (RVT-bedden) te verhogen. In dat kader
worden de volgende concrete maatregelen genomen: i) de financiering wordt
verhoogd van de subdelen B2 en F van het forfait van rusthuisbedden en RVTbedden (vanaf 2022); ii) nieuwe vergunningen voor RVT-bedden worden
toegekend door middel van reconversie waardoor deze bedden beter gefinancierd
worden en iii) de financiering voor het reactiveringspersoneel in de rustoorden voor
bejaarden en de RVT’s wordt verhoogd waardoor er een aanvullende financiering
wordt toegekend voor 0,7 VTE per 30 inwoners. Deze maatregel strekt ertoe de
omkadering van de bewoners te verbeteren.
4.8.
Tegen de ordonnantie van 15 december 2022 wordt op 30 maart
2023 een vordering tot schorsing van tenuitvoerlegging en een beroep tot
nietigverklaring
ingediend
bij
het
Grondwettelijk
Hof
gekend
onder
rolnummer 7963. De vordering tot schorsing werd verworpen door het
Grondwettelijk
Hof
bij
arrest
(ECLI:BE:GHCC:2023:ARR.107).
verworpen
bij
arrest
nr.
nr.
Het
107/2023
beroep
84/2024
tot
van
29 juni
2023
nietigverklaring
werd
van
18 juli
2024
(ECLI:BE:GHCC:2024:ARR.084). In dit arrest oordeelde het Grondwettelijk Hof
dat gelijkaardige argumenten als in de huidige procedure met betrekking tot de
vermeende schending door de ordonnantie van 15 december 2022 van het
gelijkheidsbeginsel, de vrijheid van ondernemen en de vrijheid van diensten, vervat
in het VWEU, ongegrond waren.
Op 27 juli 2023 en 28 juli 2023 worden vernietigingsberoepen
ingesteld bij het Grondwettelijk Hof, tegen sommige bepalingen van de
ordonnantie van 15 december 2022, gekend onder de rolnummers 8069 en 8070.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-6/27
De voornoemde zaken worden gevoegd. Concreet wordt de
nietigverklaring gevorderd van de volgende artikelen van de ordonnantie van
15 december 2022:
- artikel 5, 9°: de invoering van een onderscheid op basis van de soort sector
waartoe een beheerder behoort (publieke sector, private sector zonder
winstoogmerk of met winstoogmerk);
- artikel 9, c): het verwijderen van de mogelijkheid om vergunde plaatsen van een
voorziening over te hevelen naar een andere voorziening;
- artikel 10, a) en b): de invoering van nieuwe criteria voor de toekenning van een
specifieke vergunning tot ingebruikneming en exploitatie, en de bepaling dat voor
ouderenvoorzieningen beheerd door een rechtspersoon behorende tot de private
sector met winstoogmerk geen nieuwe specifieke vergunningen meer zouden
worden toegekend zolang die sector meer dan 50 % van de erkende
rusthuisplaatsen vertegenwoordigt;
- artikel 18: de mogelijkheid van het verval van erkenningen voor plaatsen in geval
van zogenaamde ‘onbezette’ plaatsen.
Bij
arrest
nr.
116/2024
van
7
november
2024
(ECLI:BE:GHCC:2024:ARR.116) heeft het Grondwettelijk Hof de beroepen
verworpen.
4.9.
De Verenigde Vergadering van de GGC heeft op 22 december
2023 de ordonnantie ‘houdende diverse bepalingen betreffende gezondheid,
bijstand aan personen en gezinsbijslagen’ (hierna: ordonnantie van 22 december
2023) aangenomen.
Deze ordonnantie wordt bekendgemaakt in het Belgisch
Staatsblad van 11 januari 2024 en is dezelfde dag in werking getreden.
Artikel 10 van de ordonnantie van 22 december 2023 wijzigt
artikel 15, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008, zoals gewijzigd door
artikel 18 van de ordonnantie van 15 december 2022.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-7/27
Deze wijziging wordt als volgt, verantwoord:
“Dit artikel herschrijft de bepalingen van artikel 15, § 1, van de ordonnantie
van 24 april 2008, voor meer leesbaarheid.
De wijzigingen die daaraan worden aangebracht, zijn uitsluitend formeel, met
uitzondering van drie materiële correcties.
De eerste betreft de datum waarop de diensten van Iriscare het verval
vaststellen (15 april van elk jaar T).
De tweede is een correctie die moet worden toegepast als er een sterke stijging
is van de bezettingsgraad van de voorziening tussen de referentieperiode in
kwestie (1 juli van het jaar T-2 tot en met 30 juni van het jaar T-1) en de
datum van toepassing van het vervalmechanisme (15 april van het jaar T)
(nieuw ontwerpartikel 15, § 1, derde lid). Die correctie is bedoeld om te
voorkomen dat de vaststelling van het verval van de erkenning betrekking
heeft op plaatsen die bezet zijn op het tijdstip waarop het mechanisme wordt
toegepast.
De laatste materiële correctie bestaat erin centra voor kortverblijf uit te sluiten
van het mechanisme voor het vervallen van de erkenning van onbezette
plaatsen. Het lijkt erop dat de bezettingsgraad in deze categorie
ouderenvoorzieningen te sterk onderhevig is aan seizoensgebonden
schommelingen om het mechanisme te kunnen toepassen. Centra voor
kortverblijf, net zoals centra voor dagverzorging (al uitgesloten van hetzelfde
mechanisme), behoren tot de alternatieven voor ouderenzorg in rusthuizen en
rust- en verzorgingstehuizen, waarvan het Verenigd College de uitbreiding
wil aanmoedigen.” (Ontwerp van ordonnantie houdende diverse bepalingen
betreffende gezondheid, bijstand aan personen en gezinsbijslagen, Parl.St.
Ver.Verg.Gem.Gem.Comm. 2023-2024, nr. B-172/1, 4)
Er worden beroepen tot nietigverklaring, onder meer door de
verzoekende partij, ingediend bij het Grondwettelijk Hof gekend onder de
rolnummers 8273, 8274, 8275, 8276, 8277, 8278 en 8282. Concreet vorderen de
verzoekende partijen de vernietiging van artikel 10 van de ordonnantie van
22 december 2023 dat artikel 15, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008 wijzigt.
Te dezen worden vergelijkbare grieven, als deze opgeworpen in het voorliggende
beroep,
aangevoerd.
Bij
arrest
nr.
91/2025
van
19 juni
2025
(ECLI:BE:GHCC:2025:ARR.091) heeft het Grondwettelijk Hof de zaken gevoegd
en de beroepen verworpen.
4.10.
Artikel 15, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008, zoals
gewijzigd door de ordonnanties van 15 december 2022 en 22 december 2023,
omvat een systeem waarbij erkenningen voor plaatsen die een jaar lang onbezet
zijn gebleven automatisch vervallen volgens de vastgestelde procedures.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-8/27
Op 15 april van elk jaar (bekend als ‘T’) verliezen de
voorzieningen automatisch de erkenning voor de helft van het gemiddelde aantal
onbezette plaatsen tijdens de periode van 1 juli van het jaar T-2 tot 30 juni van het
jaar T-1. Volgens artikel 15, § 1, tweede lid, van de ordonnantie van 24 april 2008
wordt het “gemiddelde aantal [onbezette] plaatsen” berekend op basis van de
“jaarlijkse
gemiddelde
niet-bezettingsgraad
van
elke
voorziening”.
Overeenkomstig artikel 15, § 1, eerste lid, 2°, van de ordonnantie van 24 april 2008
wordt de “gemiddelde niet-bezettingsgraad” gedefinieerd als “de nietbezettingsgraad van een voorziening, zoals beschikbaar in de toepassing voor de
tegemoetkomingsberekening, die wordt berekend op basis van het gewogen
gemiddelde aantal plaatsen van de voorziening tijdens een bepaalde periode”.
De bedoelde “toepassing voor de tegemoetkomingsberekening”
is de applicatie Curas. Iriscare staat in voor de inrichting ervan en voor de
driemaandelijkse invoer van de werkelijk gefactureerde dagen, in toepassing van
de artikelen 32, 1bis°, en 33 van het ministerieel besluit van 6 november 2003 ‘tot
vaststelling van het bedrag en de voorwaarden voor de toekenning van de
tegemoetkoming, bedoeld in artikel 37, § 12, van de wet betreffende de verplichte
verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op
14 juli 1994, in de rust- en verzorgingstehuizen en in de rustoorden voor
bejaarden’.
De gegevens die de verwerende partij gebruikt voor de
berekening van het aantal erkende plaatsen dat automatisch vervalt, zijn dus de
gegevens
“zoals
beschikbaar
in
de
toepassing
voor
de
tegemoetkomingsberekening” (artikel 15, § 1, eerste lid, 2°, van de ordonnantie
van 24 april 2008) op het moment dat de berekening wordt gemaakt. Deze
gegevens hebben betrekking op een “bepaalde periode”. De verwerende partij is
dus wettelijk verplicht om zich uitsluitend te baseren op de gegevens die met deze
periode overeenstemmen. Deze laatste periode is ofwel de “referentieperiode”
bedoeld in artikel 15, § 1 , eerste lid, 4°, van de ordonnantie van 24 april 2008,
ofwel het laatste kwartaal van het jaar dat voorafgaat aan het jaar waarin de
terugvordering wordt uitgevoerd overeenkomstig artikel 15, § 1 , derde lid, van de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-9/27
voornoemde ordonnantie. In elk geval moeten de betrokken gegevens op
kwartaalbasis in aanmerking worden genomen, aangezien zij op die manier in de
Curas-toepassing moeten worden ingevoerd.
4.11.
Op 29 februari 2024 verzendt de leidend ambtenaar een
omzendbrief over de wijze waarop Iriscare de vervallen erkenningen zal becijferen.
4.12.
Op het principe van automatisch verlies van erkenningen naar
rato van de helft van de onbezette bedden worden de volgende afwijkingen
voorzien:
- Er wordt voorrang gegeven aan de gegevens die betrekking hebben op het laatste
kwartaal van het jaar voorafgaand aan het kwartaal waarin de terugvordering
plaatsvindt.
Artikel 15, §1, derde lid, van de ordonnantie van 24 april 2008
luidt:
“In afwijking van het tweede lid heeft, wanneer het aantal plaatsen waarvan
het verval van de erkenning zou moeten worden vastgesteld hoger is dan het
gemiddelde aantal onbezette plaatsen tijdens het laatste kwartaal van het jaar
T-1, het verval alleen betrekking op het gemiddelde aantal onbezette plaatsen
tijdens het laatste kwartaal van het jaar T-1.”
Uit de voornoemde bepaling blijkt dat slechts in één geval bij de
berekening van het aantal onbezette plaatsen rekening wordt gehouden met de
gegevens over de niet-bezetting in het laatste kwartaal van het jaar voorafgaand
aan het terugvorderingsjaar, met name in de situatie waarin het gemiddelde aantal
erkende onbezette plaatsen in het laatste kwartaal lager is dan het aantal onbezette
plaatsen waarvan de erkenning moet worden geacht te zijn verlopen bij toepassing
van het standaardmechanisme, d.w.z. de helft van de onbezette plaatsen. Daarom
moet worden nagegaan of het totale aantal onbezette plaatsen tijdens het laatste
kwartaal in kwestie minder is dan de helft van het aantal onbezette plaatsen tijdens
de referentieperiode. Als dit het geval is, moet rekening worden gehouden met het
aantal onbezette plaatsen in het laatste kwartaal in kwestie.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-10/27
Uit de parlementaire werkzaamheden van de ordonnantie van
22 december 2023 blijkt dat het doel van deze afwijking bedoeld is om “te
voorkomen dat de vaststelling van het verval van de erkenning betrekking heeft op
plaatsen die bezet zijn op het tijdstip waarop het mechanisme wordt toegepast”
(Ontwerp van ordonnantie houdende diverse bepalingen betreffende gezondheid,
bijstand aan personen en gezinsbijslagen, Parl.St. Ver.Verg.Gem.Gem.Comm.
2023-2024, nr. B-172/1, 4).
- De toepassing van een reserve van 5 % van de erkende bezettingscapaciteit of
drie plaatsen.
Artikel 15, § 1, vierde lid, van de ordonnantie van 24 april 2008
luidt:
“In afwijking van het tweede en het derde lid mag elke voorziening over
onbezette plaatsen ten belope van vijf procent van haar plaatsen beschikken,
met een minimum van drie onbezette plaatsen. […].”
De parlementaire voorbereiding bij de ordonnantie van
15 december 2022 verduidelijkt dat het begrip “plaatsen”, overeenkomt met de
impliciet erkende “totale capaciteit” van elke voorziening:
“na de toepassing van het automatisch verval van de erkenning van 50 % van
de onbezette plaatsen (afgerond naar beneden) moet elke voorziening 5 %
van zijn totale capaciteit aan onbezette plaatsen kunnen behouden (afgerond
naar boven), met een minimum van drie erkende onbezette plaatsen; dit
minimum wordt op 25 gebracht, indien het RVT-plaatsen betreft, aangezien
een RVT-voorziening verplicht is minimum 25 RVTplaatsen te exploiteren;
in het tegenovergestelde geval zou het verlies van een onbezet RVT-plaats tot
gevolg kunnen hebben dat de andere bezette RVT-plaatsen hun statuut
verliezen en ROB-plaatsen worden, hetgeen in het nadeel is van de ouderen
die zorgbehoevend zijn.” (Ontwerp van ordonnantie tot wijziging van de
ordonnantie van 24 april 2008 betreffende de voorzieningen voor opvang of
huisvesting van bejaarde personen, Parl.St. Ver.Verg.Gem.Gem.Comm.
2022-2023, nr. B-132/1, 14)
- Het principe wordt pas van kracht in het zesde jaar nadat de eerste voorlopige
werkingsvergunning is verkregen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-11/27
Artikel 15, § 1, achtste lid, van de ordonnantie van 24 april 2008
luidt:
“Het tweede lid is niet van toepassing gedurende de eerste vijf jaar na de
toekenning van de eerste voorlopige werkingsvergunning van de voorziening,
noch gedurende de eerste vijf jaar na de toekenning van een voorlopige
werkingsvergunning voor een uitbreiding met meer dan 20% van de erkende
capaciteit van de voorziening.”
De ordonnantie stelt een bufferperiode in waarin geen bedden
worden teruggevorderd, ongeacht de bezettingsgraad van de voorziening in
kwestie. Deze periode valt ofwel samen met de eerste vijf jaar van effectieve
uitbating van een inrichting, ofwel met de eerste vijf jaar na een uitbreiding met
minstens 20 % van de effectieve capaciteit.
De parlementaire voorbereiding bevestigt dat een eventuele
terugvordering van erkenningen van niet-bezette plaatsen pas mogelijk wordt in
het zesde jaar nadat een van de twee gebeurtenissen in kwestie heeft
plaatsgevonden:
“- Het verval van de onbezette erkende plaatsen zal pas van toepassing zijn
in het zesde jaar na het bekomen van de allereerste voorlopige
werkingsvergunning, om de opstart van nieuwe voorzieningen toe te staan.
- Als een voorziening haar erkende capaciteit met minstens 20 % uitbreidt,
zullen de niet-bezette erkende plaatsen pas vervallen in het zesde jaar nadat
de eerste voorlopige werkingsvergunning voor deze plaatsen is verkregen.
Die aanvullende regel werd ingevoegd naar aanleiding van het advies van de
Beheerraad voor Gezondheid en Bijstand aan Personen van 22 februari
2022.” (Ontwerp van ordonnantie tot wijziging van de ordonnantie van
24 april 2008 betreffende de voorzieningen voor opvang of huisvesting van
bejaarde personen, Parl.St. Ver.Verg.Gem.Gem.Comm. 2022-2023,
nr. B-132/1, 14)
4.13.
Verder heeft de terugvordering van erkende plaatsen in principe
tot gevolg dat de SVIE automatisch wordt gewijzigd naar rato van het aantal
bedden waarvoor de erkenning is teruggevorderd. Hierop wordt een uitzondering
gemaakt wanneer de leegstand wordt gerechtvaardigd door werkzaamheden.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-12/27
4.14.
De verzoekende partij is een privaatrechtelijke beheerder van
vijf zorgvoorzieningen voor ouderen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
Eén van die voorzieningen is de voorziening ‘Clos Regina’ aan
de Ninoofsesteenweg 534, 1070 Anderlecht. Tijdens de referentieperiode van 1 juli
2022 tot 30 juni 2023 heeft de voorziening 100 erkende bedden.
Tijdens deze periode stonden er gemiddeld 39 bedden leeg. In
het laatste kwartaal van 2023 daalde dit aantal tot 11.
4.15.
Op 31 januari 2024 heeft de verwerende partij een omzendbrief
gestuurd ter verduidelijking van de wijzigingen die met ingang van 1 januari 2024
zijn ingevoerd voor de codering van gegevens met betrekking tot het laatste
kwartaal van 2023 en de daaropvolgende kwartalen. Meer in het bijzonder bepaalt
deze omzendbrief het volgende:
“Ziehier een overzicht van de wijzigingen die werden aangebracht in de
regelgeving:
• Iriscare vraagt de gefactureerde dagen van T3 en T4 2023 op vanaf
01/01/2024, en geeft de voorzieningen tijd tot en met 29/02/2024 om deze
gegevens te bevestigen in Curas. Om sancties te vermijden, stuurt Iriscare op
15/02/2024 een herinnering. Het betreft hier eenmalig de aanlevering van
gegevens voor twee trimesters.
• Iriscare vraagt de gefactureerde dagen per trimester vanaf T1 2024 en
verdere trimesters telkens op vanaf de eerste werkdag na het betreffende
trimester, en geeft de voorzieningen telkens de tijd tot en met de 28ste dag
van de tweede maand na het betreffende trimester om deze gegevens te
bevestigen in Curas. Om sancties te vermijden, stuurt Iriscare telkens een
herinnering op de 15de dag van de tweede maand na het trimester.
ᴏ Bijvoorbeeld: T1 2024 wordt opgevraagd vanaf 01/04/2024 en de
voorzieningen hebben tijd om te bevestigen in Curas tot en met 28/05/2024.
Ze krijgen een herinnering op 15/05/2024.”
Uiterlijk op 29 februari 2024 moeten de instellingen de gegevens
voor het laatste kwartaal van 2023 hebben ingevoerd.
4.16.
Op 4 maart 2024 hebben de diensten van de verwerende partij de
gegevens voor het laatste kwartaal van 2023 opgehaald. Vanaf die datum worden
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-13/27
deze gegevens gebruikt om het aantal in te vorderen erkende plaatsen voor elke
vestiging aan te passen.
Op 15 maart 2024 heeft de verwerende partij via e-mail de
verklaring van werken die werden uitgevoerd tijdens de eerste referentieperiode in
de voorziening van de verzoekende partij ontvangen. Daarin verklaart de
verzoekende partij dat er in de betreffende voorziening een totale renovatie van het
gebouw is voorzien in een project van 3 jaar. De werken zijn gestart in november
2021 en eindigen in juli 2024.
4.17.
Bij e-mail van 3 april 2024 vraagt de verwerende partij
verduidelijking betreffende de overgemaakte tabel van bezette bedden.
Met een e-mail van eveneens 3 april 2024 verduidelijkt de
verzoekende partij dat de tabel het totale aantal erkende plaatsen die in gebruik zijn
tijdens de aangegeven periode weergeeft.
Op 5 april 2024 deelt de verwerende partij aan de verzoekende
partij mee dat de verklaring van werken niet correct werd ingevuld en dat zij
daardoor niet in staat is om de nodige berekeningen uit te voeren. Bij deze mail
wordt een bijlage gevoegd waarin gedetailleerd wordt uitgelegd hoe de tabel moest
worden ingevuld. De tabel moet vervolgens uiterlijk op 9 april 2024 om 12.00 uur
worden doorgestuurd naar de verwerende partij op straffe van nietontvankelijkheid van de aanvraag.
Op 15 april 2024 stuurt de verzoekende partij via e-mail deze
tabel ingevuld terug. Volgens de verzoekende partij kan zij niet eerder antwoorden
omwille van het verblijf van de gedelegeerd bestuurder in het buitenland.
4.18.
Bij schrijven van 19 april 2024 wordt de verzoekende partij in
kennis gesteld van het feit dat ze zes erkende plaatsen verliest op basis van
artikel 15, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008. In de bij deze brief gevoegde
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-14/27
bijlage wordt uiteengezet hoe het verval van de bedden concreet werd berekend
(vrije vertaling in de memorie van antwoord):
“Bij de berekening van de bezetting is rekening gehouden met de volgende
elementen:
• Het aantal erkende plaatsen en het gemiddelde aantal bezette plaatsen
tijdens de referentieperiode 2022-2023;
• Het aantal erkende plaatsen en het gemiddelde aantal bezette plaatsen
tijdens het vierde kwartaal van 2023.
In het geval van wijzigingen in het aantal erkende plaatsen tijdens een van de
betrokken perioden, wordt het gewogen gemiddelde gebruikt voor de
berekening. Plaatsen met een voorlopige werkingsvergunning worden ook in
aanmerking genomen en worden bij de berekening van de bezettingsgraad
behandeld als erkende plaatsen. Het aantal plaatsen tijdens de
referentieperiode 2022-2023 houdt rekening met het aantal plaatsen die niet
beschikbaar waren wegens werkzaamheden (tot 30/06/2023) of die tijdelijk
gesloten waren.
Voor de berekening van bezette plaatsen wordt rekening gehouden met de
volgende bewoners:
• Begunstigden;
• Niet-begunstigden;
• In T4 2023: gehospitaliseerde bewoners.
De berekeningsmethode wordt hieronder uitgelegd.
In principe wordt 50% van de niet-bezette plaatsen voor de referentieperiode
2022-2023 gerecupereerd.
Er zijn echter enkele correcties op dit principe:
• Als het gemiddelde aantal onbezette plaatsen in je vestiging in Q4 2023
lager is dan het aantal terug te vorderen plaatsen op basis van de
referentieperiode 2022-2023, wordt het aantal onbezette plaatsen
niet-bezette plaatsen in Q4 2023 in aanmerking genomen voor de
berekening. Op deze manier worden geen plaatsen die gemiddeld bezet
zijn in Q4 2023 […] teruggevorderd.
• 5% van het totale aantal goedgekeurde ruimtes (gewogen gemiddelde
van Q4 2023) mag onbezet blijven en behouden blijven, met een minimum
van 3 onbezette plaatsen. Tijdelijk geëxploiteerde plaatsen worden
behandeld als goedgekeurde plaatsen.
• 25 MRS-plaatsen (erkend of met voorlopige werkingsvergunning)
kunnen worden behouden, ongeachte de bezetting. Het aantal terug te
vorderen plaatsen wordt indien nodig verminderd om dit te garanderen.
• Voor instellingen die na 15 april 2019 een voorlopige
werkingsvergunning hebben ontvangen voor een nieuwe inrichting of een
verhoging van hun aanvankelijke goedgekeurde capaciteit […] met ten
minste 20% wordt een uitzondering gemaakt: het mechanisme voor het
vervallen van onbezette […] erkende plaatsen is op 15 april 2024 niet van
toepassing op deze inrichtingen. Al hun van hun erkende plaatsen (of
plaatsen met een voorlopige werkingsvergunning) worden niet beïnvloed.
Onderstaande tabel toont de situatie van uw voorziening tijdens de twee
betrokken perioden:
No. Beschrijving berekening
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
2022-2023
Q4 2023
XII-9837-15/27
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
Gewogen gemiddelde van erkende 100
plaatsen (voorlopige functionele
werkingsvergunningen inbegrepen)
Waarvan onbeschikbaar door 0
werken
100
Gewogen gemiddelde van erkende 100
plaatsen, gecorrigeerd voor werken
((1)-(2))
Aantal gemiddelde bezette plaatsen 61,3890410
(begunstigden, niet-begunstigden
en Q4 2023, gehospitaliseerde
bewoners[)]
Aantal niet-bezette plaatsen ((3)- 38,6109590
(4))
100
88,5326087
11,4673913
Het aantal plaatsen dat wordt gerecupereerd werd als volgt berekend:
No. Beschrijving berekening
50% van de niet-bezette plaatsen
2022-2023
Eventuele correctie voor Q4
2023 (minimum van (5) voor Q4
2026 en (6))
Te bewaren onbezette plaatsen
na correctie Q4 2023 ((5)-(7))
5 % van de erkende plaatsen
kunnen onbezet blijven (5 % van
(3) voor Q4 2023), met een
minimum van 3 plaatsen
Te bewaren onbezette plaatsen
(maximum van (8) en (9))
Aantal te recupereren plaatsen
((5) voor Q4 2023 – (10)
Aantal recent erkende plaatsen /
verhoging van de capaciteit met
en minste 20 %
Aantal te recupereren plaatsen,
gecorrigeerd met de recent
erkende plaatsen ((11)-(12))
(6)
(7)
(8)
(9)
(10)
(11)
(12)
(13)
Resultaat
19
11
0,46739130
5
5
6
NON
6
.”
4.19.
Deze informatie wordt ook per e-mail aan de verzoekende partij
ter kennis gebracht.
4.20.
Op 7 mei 2024 wordt door de verzoekende partij bezwaar
ingediend tegen deze mededeling.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-16/27
4.21.
Bij e-mail van 7 juni 2024 wordt het bezwaar van de verzoekende
partij afgewezen en wordt de initiële beslissing bevestigd door de verwerende
partij.
Tegen de voormelde mededelingen dient de verzoekende partij
een beroep tot nietigverklaring in gekend onder zaaknummer A. 242.184/XII9526, dat bij arrest nr. 266.340 van heden wordt verworpen.
4.22.
Artikel 15, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008 impliceert
dat de terugvordering van erkende plaatsen van onbezette bedden ook het indirecte
gevolg heeft dat de SVIE voor onbezette bedden automatisch wordt gewijzigd naar
rato van het aantal bedden waarvoor de erkenning is teruggevorderd.
4.23.
Het lid van het Verenigd College bevoegd voor Welzijn en
Gezondheid heeft bij brief van 26 augustus 2024 aan de verzoekende partij het feit
meegedeeld dat haar SVIE automatisch werd gewijzigd naar rato van de
zes plaatsen waarvoor de erkenning vervallen was op basis van artikel 15, § 1, van
de ordonnantie van 24 april 2008. Eveneens wordt meegedeeld dat zij vanaf
15 april 2024 over een SVIE voor 94 ROB-plaatsen, waarvan 50 RVT, beschikt.
Bij een apart schrijven van dezelfde datum en uitgaande van
hetzelfde lid van het Verenigd College bevoegd voor Welzijn en Gezondheid,
wordt de verzoekende partij andermaal gewezen op de, op basis van artikel 15, § 1,
van de ordonnantie van 24 april 2008, zes vervallen plaatsen en wordt eveneens
medegedeeld dat zij over een erkenning van onbepaalde duur beschikt voor
94 plaatsen vanaf 15 april 2024.
Tegen de voormelde mededelingen dient de verzoekende partij
een beroep tot nietigverklaring in gekend onder zaaknummer A. 243.332/XII9781, dat bij arrest nr. 266.341 van heden wordt verworpen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-17/27
4.24.
Op 27 juli 2022 ontvangt de dienst Hulp- en Zorginstellingen van
Iriscare een aanvraag voor een voorlopige werkingsvergunning van de
ouderenvoorziening Clos Regina.
Op verzoek van de verzoekende partij voert de Brusselse
Hoofdstedelijke Dienst voor Brandweer en Dringende Medische Hulp (hierna:
DBDMH) een inspectiebezoek uit bij de ouderenvoorziening Clos Regina. De
DBDMH merkt op dat de ouderenvoorziening in voldoende mate voldoet aan de
brandveiligheidsnormen in de bijlage bij het koninklijk besluit van 12 maart 1974
‘tot vaststelling van de veiligheidsnormen waaraan de rustoorden voor bejaarden
moeten voldoen’ (hierna: koninklijk besluit van 12 maart 1974). De DBDMH
levert op 2 oktober 2023 een gunstig preventieverslag af voor de
ouderenvoorziening Clos Regina.
Bij schrijven van 25 januari 2024 ontvangt de verzoekende partij
van de burgemeester van de gemeente Anderlecht een attest waarin wordt verklaard
dat de ouderenvoorziening Clos Regina voldoet aan de brandveiligheidsnormen
zoals vastgelegd in de bijlage van het koninklijk besluit van 12 maart 1974, voor
de opvang van maximaal 100 bedden verdeeld over 4 verdiepingen. Dit attest is
geldig voor een periode van 6 jaar.
Bij beslissing van het lid van het Verenigd College bevoegd voor
Welzijn en Gezondheid van 8 februari 2024 wordt een voorlopige
werkingsvergunning van 20 RVT-bedden toegekend aan de ouderenvoorziening
Clos Regina voor de periode van 21 oktober 2022 tot 20 oktober 2023 en voor de
periode van 21 oktober 2023 tot 20 oktober 2024.
Op 21 augustus 2024 stelt de dienst Hulp- en Zorginstellingen
van Iriscare een definitief controle- en inspectieverslag op met betrekking tot de
ouderenvoorziening Clos Regina. Uit het verslag volgt dat Iriscare zich positief
opstelt ten aanzien van het verlenen van een definitieve erkenning voor 20 RVTbedden.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-18/27
In het voorstel van besluit van 22 oktober 2024 verleent de
Beheerraad voor Gezondheid en Bijstand aan Personen van Iriscare een positief
advies met betrekking tot het verlenen van een erkenning voor onbepaalde tijd
vanaf 15 april 2024 voor 20 RVT-plaatsen voor de ouderenvoorziening
Clos Regina.
Bij beslissing van het lid van het Verenigd College bevoegd voor
Welzijn en Gezondheid van 12 november 2024 wordt definitief het aantal
erkenningen voor de ouderenvoorziening Clos Regina vastgesteld. De verzoekende
partij beschikt over 94 plaatsen waarvan 50 RVT-plaatsen.
Dit is de bestreden beslissing.
V. Samenvoeging
De verzoekende partij vraagt in het verzoekschrift, wat zij in de
memorie van wederantwoord en de laatste memorie herhaalt, de samenvoeging van
de
voorliggende
zaak
met
de
voormelde
zaken
gekend
onder
nummers A. 242.184/XII-9526 en A. 243.332/XII-9781.
Het betreft drie verschillende beslissingen. In de voorliggende
zaak vraagt de verzoekende partij de nietigverklaring van de beslissing van het lid
van het Verenigd College bevoegd voor Welzijn en Gezondheid van 12 november
2024 met betrekking tot de aanpassing van het totaal aantal erkenningen voor de
ouderenvoorziening Clos Regina. In de zaak A. 242.184/XII-9526 vraagt dezelfde
verzoekende partij de vernietiging van de mededeling van 19 april 2024 van de
berekening met betrekking tot het verval van de erkenning voor zes plaatsen in de
ouderenvoorziening Clos Regina, alsook van de bevestigende beslissing van 7 juni
2024. In de zaak A. 243.332/XII-9781 vraagt de verzoekende partij de vernietiging
van de mededeling van 26 augustus 2024 met betrekking tot de aanpassing van de
specifieke
vergunning
tot
ingebruikneming
en
exploitatie
voor
de
ouderenvoorziening Clos Regina en de vaststelling, na aanpassing, van het aantal
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-19/27
plaatsen waarvoor de verzoekende partij over een erkenning vanaf 15 april 2024
beschikt, alsook van de bevestigende beslissing van dezelfde datum.
Het komt aan de Raad van State toe om te oordelen of er grond
is om, met toepassing van artikel 60 van het besluit van de Regent van 23 augustus
1948 ‘tot regeling van de rechtspleging voor de afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State’, de samenvoeging ervan te bevelen in het belang van een goede
rechtsbedeling.
De inhoud van respectievelijk de mededeling van 19 april 2024,
die het voorwerp uitmaakt van een beroep tot nietigverklaring gekend onder
zaaknummer A. 242.184/XII-9526 en van de mededeling van 26 augustus 2024,
die het voorwerp uitmaakt van een beroep tot nietigverklaring gekend onder
zaaknummer A. 243.332/XII-9781, is niet identiek aan de inhoud van de beslissing
waarvan de vernietiging wordt gevraagd met het thans voorliggende beroep. Het
gegeven dat de verzoekende partij aanvoert dat de onwettigheid van het verval van
de erkenningen eveneens de wettigheid van de aanpassing van de specifieke
vergunning aantast en zij feitelijk en juridisch een zeer gelijklopende argumentatie
heeft ontwikkeld ter ondersteuning van haar vernietigingsberoepen tegen de beide
mededelingen, vormt geen reden om de beroepen samen te voegen. Evenmin is de
gevraagde samenvoeging in het belang van een efficiënte afhandeling van de
beroepen.
De samenvoeging is niet noodzakelijk. Te dezen volstaat het, wat
ook is gebeurd, dat mede om proceseconomische redenen, beide zaken samen ter
terechtzitting worden behandeld.
Het verzoek tot samenvoeging wordt geweigerd.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-20/27
VI. Ontvankelijkheid van het beroep
Exceptie ratione materiae
Standpunt van de partijen
De verwerende partij werpt in de memorie van antwoord de niet-
ontvankelijkheid ratione materiae van het voorliggende beroep op.
Dienaangaande laat zij gelden:
“ 59. De herleiding van de erkenning en de automatische wijziging van de
SVIE naar rato van het aantal bedden waarvoor de erkenning werd herleid,
vastgesteld door Iriscare, volgt uit het van rechtswege verval van de helft van
de onbezette erkende plaatsen op jaarbasis overeenkomstig artikel 15, § 1 van
de ordonnantie van 24 april 2008.
Het verval van de erkenningen op 15 april 2024 leidt, in dezelfde verhouding,
tot een vermindering van het aantal plaatsen waarop de SVIE van de
verzoekende partij betrekking heeft. Dit wordt ook bevestigd in het arrest van
het Grondwettelijk Hof van 7 november 2024:
“Het verval van de erkenningen, en dus onrechtstreeks van de SVIE’s,
betreffende die onbezette plaatsen maakt het (…)”[…].
En
‘Het enige gevolg dat de versie van artikel 15 van de ordonnantie van
24 april 2008 die voortvloeit uit de wijziging ervan bij het bestreden
artikel 18 van de ordonnantie van 15 december 2022 had kunnen hebben,
bestaat in het verval van rechtswege van de erkenning, en dus van de
SVIE, betreffende de helft van de onbezette plaatsen in elke
ouderenvoorziening die onderworpen is aan een definitieve of
overgangsprogrammering.’
60. De bestreden beslissing zorgt ervoor dat 20 van de 50 RVT-plaatsen,
waarvoor een voorlopige werkingsvergunning verleend was overeenkomstig
artikel 13 van de Ordonnantie van 24 april 2008, definitief erkend worden.
Deze beslissing creëert dan ook geen rechtsgevolgen waar zij het totaal aantal
erkende plaatsen vaststelt op 94.
Op dat punt kan zij dan ook niet worden aangevochten aangezien het op dat
vlak een handeling betreft die louter de rechtstoestand vaststelt die reeds van
rechtswege bestond sinds 15 april 2024.[…]
61. De verzoekende partij verwijst in haar verzoekschrift, ter ondersteuning
van de vermeende ontvankelijkheid, naar een arrest van uw Raad van
11 februari 1983 met nr. 22.931. In dit arrest wordt eveneens bevestigd dat
het moet gaan om een handeling die tot gevolg heeft dat de rechtstoestand
van de betrokkene gewijzigd wordt, zij het door een van rechtswege ontstaan
rechtsgevolg:
‘Overwegende dat het onderhavige beroep onder meer hierdoor wordt
gekenmerkt dat de bestreden bestuurshandelingen zich voordoen als de
vaststelling van een rechtseffect -het beëindigd zijn van verzoekers
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-21/27
hoedanigheid van vastbenoemd docent in een door het Rijk opgerichte
onderwijsinstelling-, rechtseffect dat geacht wordt krachtens artikel 1,
lid 4, van de wet van 6 augustus 1931 van rechtswege te zijn gevolgd uit
het feit dat verzoeker op 11 januari 1979 de eed van senator heeft afgelegd;
dat elke overheid die in de uitoefening van haar opdracht rekening moet
houden met een van rechtswege ontstaan rechtseffect, daarin de
bevoegdheid vindt om uitdrukkelijk dat rechtseffect vast te stellen, met
het gevolg dat, ten aanzien van degen wiens rechtstoestand door dat van
rechtswege ontstane rechtseffect gewijzigd is, die vaststelling, voor zover
ze hem regelmatig is aangezegd, uitwerking heeft in de betrekking tussen
die persoon en de belanghebbende overheid, onder voorbehoud, uiteraard,
van het annulatieberoep dat degene voor wie de vaststelling geldt, binnen
de normale beroepstermijn kan instellen, en, meer in het bijzonder, onder
aanvoering van het rechtmatigheidsbezwaar dat de regel, die door de
overheid geacht werd van rechtswege effect te hebben, dat effect niet
heeft, of onder aanvoering van het rechtmatigheidsbezwaar dat de
rechtsregel op hem niet van toepassing is; dat de door verzoeker
ingediende beroepen derhalve ontvankelijk zijn;’
Zoals hierboven uiteengezet, leidt de bestreden beslissing in de huidige zaak
niet tot een wijziging in de rechtstoestand van de verzoekende partij op het
vlak van het aantal erkende plaatsen. Haar rechtstoestand werd reeds
gewijzigd door de beslissing van Iriscare van 19 april 2024 waarin haar het
aantal vervallen erkende plaatsen werd meegedeeld […]. Het voormelde
arrest kan dan ook niet aangewend worden om tot de ontvankelijkheid van
het beroep te doen besluiten.
62. Het beroep is dan ook onontvankelijk.”
In haar laatste memorie laat de verwerende partij nog gelden;
“Het standpunt van de verzoekende partij kan niet worden gevolgd. De
vernietiging van de thans bestreden ministeriële beslissing zou er immers niet
toe leiden dat het verlies van de zes erkenningen ongedaan wordt gemaakt.
Dat rechtsgevolg vloeit rechtstreeks voort uit de eerste en tweede bestreden
beslissing, die op zich niet door de vernietiging van de huidige beslissing
zouden worden aangetast.
De derde bestreden beslissing heeft, zoals uiteengezet in de memorie van
antwoord, enkel tot gevolg dat de 20 RVT-plaatsen waarvoor een voorlopige
werkingsvergunning werd verleend definitief worden erkend.
Het beroep is dan ook onontvankelijk.”
Anticiperend betoogt de verzoekende partij in het verzoekschrift
wat de ontvankelijkheid van het beroep ratione materiae betreft, wat volgt:
“31. Overeenkomstig artikel 14, § 1, van de Gecoördineerde wetten op de
Raad van State, doet de Raad van State, afdeling bestuursrechtspraak,
uitspraak over de beroepen tot nietigverklaring wegens overtreding van hetzij
substantiële, hetzij op straffe van nietigheid voorgeschreven vormen,
overschrijding of afwending van macht, ingesteld tegen de akten en
reglementen van administratieve overheden.
32. Hoewel de bestreden beslissing volgens een deel van haar bewoordingen
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-22/27
louter een mededeling betreft waarbij het aantal erkende plaatsen wordt
meegedeeld, kan de bestreden mededeling niet worden opgevat als een zuiver
declaratieve handeling of materiële handeling, maar wel als een
rechtshandeling die vatbaar is voor beroep voor Uw Raad.
33. In dat kader verwijst de verzoekende partij naar de bestaande rechtspraak
van Uw Raad daaromtrent, en i.h.b. een arrest van 11 februari 1983, nr. 22931
(De Rouck) waarin werd bevestigd dat ook de ‘vaststelling’ van een
rechtstoestand, zelfs al zou het rechtseffect louter zijn voortgevloeid uit de
regelgeving, ook het onderwerp kon zijn van een annulatieberoep door de
rechtsonderhorige (…):
Overwegende dat het onderhavige beroep onder meer hierdoor wordt
gekenmerkt dat de bestreden bestuurshandelingen zich voordoen als de
vaststelling van een rechtseffect -het beëindigd zijn van verzoekers
hoedanigheid van vastbenoemd docent in een door het Rijk opgerichte
onderwijsinstelling-, rechtseffect dat geacht wordt krachtens artikel 1, lid
4, van de wet van 6 augustus 1931 van rechtswege te zijn gevolgd uit het
feit dat verzoeker op 11 januari 1979 de eed van senator heeft afgelegd;
dat elke overheid die in de uitoefening van haar opdracht rekening moet
houden met een van rechtswege ontstaan rechtseffect, daarin de
bevoegdheid vindt om uitdrukkelijk dat rechtseffect vast te stellen, met
het gevolg dat, ten aanzien van degen wiens rechtstoestand door dat van
rechtswege ontstane rechtseffect gewijzigd is, die vaststelling, voor zover
ze hem regelmatig is aangezegd, uitwerking heeft in de betrekking tussen
die persoon en de belanghebbende overheid, onder voorbehoud, uiteraard,
van het annulatieberoep dat degene voor wie de vaststelling geldt, binnen
de normale beroepstermijn kan instellen, en, meer in het bijzonder, onder
aanvoering van het rechtmatigheidsbezwaar dat de regel, die door de
overheid geacht werd van rechtswege effect te hebben, dat effect niet
heeft, of onder aanvoering van het rechtmatigheidsbezwaar dat de
rechtsregel op hem niet van toepassing is; dat de door verzoeker
ingediende beroepen derhalve ontvankelijk zijn;
Aangezien ook in het onderhavige geval het effect dat de overheid meent te
kunnen ‘vaststellen’, om verscheidene redenen onjuist is, kan de handeling
toch worden aangevochten.
34. Bovendien is de rechtshandeling uitdrukkelijk aangemerkt als een
beslissing, en werden beroepstermijnen om de rechtshandeling voor Uw Raad
aan te vechten ook in de beslissing opgenomen.”
In de memorie van wederantwoord repliceert de verzoekende
partij als volgt op de door de verwerende partij aangevoerde exceptie:
“8. De verwerende partijen schijnen tevens de ontvankelijkheid ratione
materiae te betwisten. Meer bepaald betwisten zij dat de bestreden handeling
een rechtsgevolg zou doen ontstaan en dus de rechtstoestand van de
verzoekende partij zou wijzigen.
Die argumentatie wordt gestoeld op het feit dat de aanpassing van de
specifieke vergunning tot ingebruikneming en exploitatie noodzakelijk en
van rechtswege zou voortvloeien uit het voorafgaande verval van de
erkenningen voor de helft van de zogenaamd ‘onbezette’ plaatsen.
9. De verwerende partijen schijnen te willen beargumenteren dat de bestreden
beslissing een loutere mededeling betreft van een rechtstoestand die reeds van
rechtswege bestond vanaf 15 april 2024 (datum van verval van de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-23/27
erkenningen) en geen bijzondere eigen rechtsgevolgen kan hebben.
10.Zoals reeds aangehaald in het inleidende verzoekschrift kan die redenering
niet worden aangenomen.
Daarvoor werd, en wordt nogmaals verwezen naar een arrest van Uw Raad
d.d. 11 februari 1983 (nr. 22.931), het arrest De Rouck. Daarin werd
bevestigd dat ook de ‘vaststelling’ van een rechtstoestand, zelfs al zou het
rechtseffect louter zijn voortgevloeid uit de regelgeving, ook het onderwerp
kon zijn van een annulatieberoep door de rechtsonderhorige
[…]
11. De verwerende partijen verwijzen ook naar het onderhavige arrest en
benadrukken de zinsnede “met het gevolg dat, ten aanzien van degene wiens
rechtstoestand door dat van rechtswege ontstane rechtseffect gewijzigd is”.
De reden hiervan is verzoekende partijen niet bekend, aangezien dit arrest nu
juist de ontvankelijkheid van het beroep bevestig[t].
Het betrof een vaststelling van een beweerd rechtseffect (het einde van de
hoedanigheid als vastbenoemd docent) dat van rechtswege zou voortvloeien
uit de toepassing van de wet (ten gevolge de aflegging van de eed als senator).
Hoewel het dus een zogenaamde vaststelling van een rechtseffect betrof,
werden de beroepen daartegen toch als ontvankelijk beschouwd door de Raad
van State.
12. Verder verwijzen verwerende partijen nog naar de rechtspraak van de
Raad van State m.b.t. louter bevestigende beslissingen. De ministeriële
beslissing zou in die zin een loutere bevestigende beslissing uitmaken van de
eerdere beslissing inzake de intrekking van de erkenningen.
13. Dergelijke redeneerwijze kan evenwel niet worden aangenomen. Opdat
sprake is van een loutere bevestigende beslissing is namelijk vereist dat het
voorwerp van de tweede beslissing identiek is aan dat van de eerste, met
dezelfde draagwijdte en dezelfde gevolgen.
Uiteraard is dat niet het geval nu de mededelingen andere voorwerpen
hebben: namelijk enerzijds de erkenningen en anderzijds de specifieke
vergunning tot ingebruikneming en exploitatie, en vervolgens opnieuw het
totaal aantal erkenningen.
14. Bovendien, en daarover reppen de verwerende partijen met geen woord,
werd in de bestreden akte zelf al verwezen naar de beroepsmogelijkheid voor
de Raad van State.
Het is fundamenteel ongeloofwaardig dat de verwerende partijen eerst
pretenderen dat een beroep voor de Raad van State mogelijk zou zijn, om
vervolgens de onontvankelijkheid te op te werpen en te beweren dat een
beroep tegen de beslissing niet mogelijk zou zijn.”
In haar laatste memorie laat de verzoekende partij wat de
exceptie ratione materiae betreft nog gelden dat zij het standpunt in het
auditoraatsverslag niet kan bijtreden, en volhardt in hetgeen reeds was uiteengezet
in haar eerdere memories. Voorts verwijst de verzoekende partij andermaal naar
het arrest nr. 22.931 van 11 februari 1983.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-24/27
Beoordeling
Door het auditoraat wordt tot de gegrondheid van de exceptie
besloten op grond van de volgende overwegingen:
“Beoordeling
Op 8 februari 2024 werd aan de verzoekende partij een voorlopige
werkingsvergunning verleend voor 20 plaatsen […]. Op 21 augustus 2024
werd een definitief controle- en inspectieverslag opgesteld met betrekking tot
de ouderenvoorziening. Uit het verslag blijkt dat Iriscare zich positief opstelt
ten aanzien van het verlenen van een definitieve erkenning voor 20 RVTbedden. De bestreden beslissing zet aldus de voorlopige werkingsvergunning
voor 20 bedden om in een definitieve erkenning.
Opdat tegen een bestuurshandeling een beroep tot nietigverklaring zou
kunnen worden ingesteld, moet het gaan om een beslissing die
rechtsgevolgen sorteert, dit wil zeggen een beslissing die de rechtstoestand
van iemand wijzigt of verhindert dat een wijziging in de rechtstoestand tot
stand komt. De grieven van de verzoekende partij zijn niet gericht tegen de
bestreden beslissing namelijk waarbij de voorlopige werkingsvergunning
voor 20 bedden wordt omgezet in een definitieve erkenning voor 20 bedden.
De grieven van de verzoekende partij zijn gericht tegen de beslissing waarbij
het verval van zes erkende plaatsen werd vastgesteld en bevestigd (beslissing
van 19 april 2024) wat leidde tot een vermindering van het aantal plaatsen
waarop de SVIE van de verzoekende partij betrekking heeft, namelijk 94.
Het bestreden besluit creëert geen rechtsgevolgen waar zij het totale aantal
erkende plaatsen vaststelt op 94. De rechtstoestand van de verzoekende partij
werd reeds gewijzigd door de beslissing van Iriscare van 19 april 2024 en niet
door de beslissing van12 november 2024.”
In haar laatste memorie beperkt de verzoekende partij zich tot het
aangeven dat zij de conclusie in het auditoraatsverslag niet kan bijtreden en het
louter volharden in het verzoekschrift en de memorie van wederantwoord zonder
inhoudelijk te repliceren op de beoordeling in het auditoraatsverslag. Los van dat
gegeven stelt de Raad van State vast dat de verzoekende partij in het voorliggende
beroep inhoudelijk identieke middelen aanvoert als in de beroepen gericht tegen
enerzijds het verval van de erkenning voor zes plaatsen in de ouderenvoorziening
Clos Regina en anderzijds de aanpassing van de specifieke vergunning tot
ingebruikneming en exploitatie voor deze ouderenvoorziening, die respectievelijk
bij arrest nr. 266.340 en 266.341 van heden worden verworpen. Niet blijkt, noch
wordt op enigerlei wijze aannemelijk gemaakt, laat staan aangetoond, dat de thans
aangevoerde grieven gericht zijn tegen een beslissing die een louter bevestigende
beslissing te buiten gaat, temeer nu met de aangevochten mededeling van
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-25/27
26 augustus 2024 de verzoekende partij op de hoogte werd gebracht dat zij vanaf
15 april 2024 over een SVIE voor 94 ROB-plaatsen, waarvan 50 RVT, beschikt
(zaak gekend onder nr. A. 243.332/XII-9781, waarbij het beroep wordt verworpen
bij arrest nr. 266.341 van heden) en zij met het thans voorliggende beroep de
beslissing aanvecht waarbij het aantal erkenningen voor de ouderenvoorziening
Clos Regina definitief wordt vastgesteld op 94 ROB-plaatsen, waarvan 50 RVT.
In die omstandigheden en na een eigen onderzoek, ziet de Raad
van State geen reden om het anders te zien dan het auditoraat en bevindt aldus, de
redenering van het auditoraatsverslag bijvallend, het beroep niet-ontvankelijk.
Het beroep is niet-ontvankelijk.
VII. Kosten en rechtsplegingsvergoeding
In de gegeven omstandigheden past het om de kosten, met
inbegrip van een rechtsplegingsvergoeding, ten laste van de verwerende partij te
leggen aangezien die in de bestreden beslissing ten onrechte heeft gesteld dat het
beroep diende te worden ingeleid bij de Raad van State.
BESLISSING
-
De Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie wordt buiten de zaak
gesteld.
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van
24 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is aan
de verzoekende partij.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-26/27
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op tien april tweeduizend zesentwintig, door
de Raad van State, XIIe kamer, samengesteld uit:
Chantal Bamps,
kamervoorzitter,
Peter Sourbron,
staatsraad,
Ann Coolsaet,
staatsraad,
bijgestaan door
Ilse Anné,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Ilse Anné
Chantal Bamps
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.342
XII-9837-27/27
