Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592 (2026-05-05)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 266.592 van 5 mei 2026 Overheidsopdrachten en openbare werken
- Overheidsopdrachten Beslissing : Verwerping Inwilliging tussenkomst
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE XIVe KAMER
ARREST
nr. 266.592 van 5 mei 2026
in de zaak A. 247.844/XIV-40.139
In zake:
de NV A.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Jo Blockeel en Jos Timmermans
kantoor houdend te 9300 Aalst
Leo de Béthunelaan 46
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
het ZORGBEDRIJF MEETJESLAND (welzijnsvereniging)
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Gitte Laenen en Robin Depoorter,
kantoor houdende te 2800 Mechelen
Antwerpsesteenweg 16-18
bij wie woonplaats wordt gekozen
Tussenkomende partij:
de NV W.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Bettina Poelemans
kantoor houdende te 9051 Sint-Denijs-Westrem (Gent)
Jean-Baptiste de Ghellincklaan 31 bus 001
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
1.
De vordering, ingesteld op 8 april 2026, strekt tot de schorsing
bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de
gunningsbeslissing van 24 maart 2026 van de raad van bestuur van de verwerende
partij “waarbij wordt besloten om (o.a.):
Art. 2 - Goedkeuring te verlenen aan het samenvattend verslag en voornoemde 3
bijlagen, als onder art. 1 bedoelde procedure, gedateerd 16.03.2026 en zoals
opgesteld door het architectenbureau [A.] en opgenomen in bijlage bij onderhavig
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-1/23
besluit, waardoor in de in het samenvattend verslag opgenomen motieven door
de Raad van Bestuur worden eigen gemaakt.
Art. 3 - De werken voor de realisatie van een nieuw woonzorgcentrum aan het
Hoeksken 29 te Evergem, zoals beschreven in het bijzonder bestek A779-WZC Ter
Caele, ruwbouw, afwerking en technieken en de bijhorende opmeting van de
werken, de samenvattende opmeting, de plans en de bijlagen bij het bestek,
goedgekeurd bij besluit van de Raad van Bestuur dd. 16.07.2025, te gunnen aan
[ d e n v W . ] , op basis van diens offerte, ontvangen op 06.01.2026, zoals
aangepast overeenkomstig de wijzigingen, opgenomen in het
voorliggend
samenvattend
verslag en de bijlagen daarbij,
voor
een rangschikkingsbedrag van 15.105.153,68 euro exclusief BTW.
Art. 4 - Goedkeuring te verlenen aan de voorliggende bestelling aan [ d e
n v W . ] voor een bedrag van 15.047.411,59 euro exclusief BTW”.
II. Verloop van de rechtspleging
2.
Bij beschikking van 9 april 2026 werd, in samenspraak met het
aangeduide lid van het auditoraat, de procedurekalender vastgesteld.
De verwerende partij heeft een nota met opmerkingen en een
administratief dossier ingediend.
Met een verzoekschrift van 21 april 2026 heeft de nv W.
gevraagd om in het administratief kort geding te mogen tussenkomen.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 29 april 2026, om 14.00 uur.
Staatsraad Kaat Leus heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Jos Timmermans, die verschijnt voor de verzoekende
partij, advocaat Robin Depoorter, die verschijnt voor de verwerende partij, en
advocaat Bettina Poelemans, die verschijnt voor de tussenkomende partij, zijn
gehoord.
Auditeur Lennard Michaux heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-2/23
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verwerende partij plaatst een overheidsopdracht voor werken
met als voorwerp ‘Nieuwbouw WZC Ter Caele Bijzonder Bestek: A779
Ruwbouw, afwerking en technieken’ (Besteknummer: BESA779).
Het betreft een openbare procedure voor aanneming van werken
met de prijs als enig gunningscriterium.
De opdracht is nationaal en Europees bekendgemaakt.
3.2.
Wat de verbetering van de eventuele foutieve hoeveelheden van
de samenvattende opmeting betreft, bepaalt het bestek ’00.01 Administratieve
bepalingen – algemeen’, wat volgt:
“00.03.Bepalingen bij het KB Plaatsing
00.03.01. Prijsbepaling volgens een gemengde prijsvaststelling
De prijzen der verschillende posten (artikels) van de meetstaat worden vastgesteld
op één der volgende wijzen (zie ook onderstaand overzicht):
− Indien er in de samenvattende opmetingstaat bij een post hoeveelheden worden
aangegeven, zijn dit hetzij forfaitaire hoeveelheden (FH), hetzij vermoedelijke
hoeveelheden (VH).
− Posten waarvoor geen hoeveelheden worden opgegeven, worden gerekend als
som over geheel (SOG). Het betreft de posten waarbij de opdrachtnemer door
eigen berekeningen de exacte dimensionering en hoeveelheden moet bepalen.
− Voor de in het bestek opgegeven vermoedelijke hoeveelheden dient de
opdrachtnemer verplicht zijn offerte op te maken op basis van de in de meetstaat
voorziene hoeveelheden. De afrekening zal geschieden volgens de werkelijke
uitgevoerde hoeveelheden op basis van de ingediende eenheidsprijzen, evenwel
rekening houdend met hetgeen voorzien is in 00.03.01.16, betalingen.
− De geleverde prestaties worden verrekend op basis van de werkelijk uitgevoerde
hoeveelheden, zoals die blijken uit een tegensprekelijke opmeting van de werken
of een gezamenlijk akkoord over de berekende hoeveelheden op basis van de
uitvoeringsplannen. De opdrachtnemer zal in dat verband aan de opdrachtgever de
berekeningen ter controle voorleggen.
− Posten met forfaitaire hoeveelheden of gerekend als som over geheel worden
uitgevoerd tegen een vaste globale prijs. De eenheidsprijs wordt dan enkel ten titel
van inlichting gegeven. De opdrachtnemer wordt geacht de hoeveelheden van de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-3/23
meetstaat te hebben nagerekend en eventueel te hebben aangevuld of verbeterd
vóór het indienen van zijn offerte. Zij worden in geen geval verrekend, tenzij de
opdrachtgever de opdrachtnemer schriftelijk opdraagt om wijzigingen aan te
brengen aan de voorziene uit te voeren werken.
− Indien er in het bijzonder bestek en/of de samenvattende opmeting bij een post
niet uitdrukkelijk vermeld staat dat het om een vermoedelijke hoeveelheid of een
som over geheel gaat, dient de hoeveelheid van die post als forfaitair te worden
beschouwd en de overeenkomst voor die post als tegen een totale prijs.
− Posten op grond van voorbehouden som (VS) zijn posten op basis van een
voorzien vast bedrag dat bij aanbesteding onveranderlijk is voor alle inschrijvers
en door geen enkele inschrijver gewijzigd mag worden, daar deze som geen
onderdeel is van de concurrentie. Bij uitvoering wordt die post vergoed op basis
van de door de opdrachtnemer te leveren bewijsstukken van gemaakte werkelijke
uitgaven (facturen e.d.) of volgens de procedure beschreven bij het artikel waar de
prijsbepaling voorzien is.
− Posten met de vermelding pro memorie (PM) zijn posten welke enkel ter titel
van inlichting worden opgenomen in de detail opmeting en de samenvattende
opmeting. De omvang van die werken wordt beschreven in het bijzonder bestek;
de kosten daarvoor dienen in de andere posten te worden inbegrepen en verrekend.
Overzicht
[…]
Opmerkingen
De inschrijver is verplicht de eenheidsprijs op te geven voor elk artikel van de
samenvattende opmeting waarvoor een hoeveelheid is vermeld of dat voorzien is
als SOG.
De hoeveelheden van de metingstaat zijn enkel bij wijze van inlichting verstrekt.
In afwijking van artikel 00.00.03, worden de gebeurlijke vergissingen of leemten
in de meetstaat door de inschrijver gemeld in een nota die als bijlage bij zijn offerte
dient te worden gevoegd. De inschrijver zal zich na indiening van de offerte niet
kunnen beroepen op enige leemte of fout in zijn offerte.
De inschrijver wijzigt de fouten die hij ontdekt in de forfaitaire hoeveelheden. De
inschrijver wijzigt tevens de fouten die hij ontdekt in de vermoedelijke
hoeveelheden, op voorwaarde dat de vooropgestelde verbetering minstens tien
percent (10%) in meer of min van de hoeveelheid van die post in kwestie bedraagt.
Voor vermelde hoeveelheidswijzigingen wordt de hoeveelheid in de meetstaat niet
rechtstreeks gewijzigd, maar stelt de inschrijver die voor op een afzonderlijke
verklarende nota. De inschrijver stelt tenslotte leemten voor die hij meent te
ontdekken in de opmeting.
De inschrijver is verplicht elke voorgestelde wijziging van hoeveelheden, in min
of in meer, te staven aan de hand van zijn eigen opmetingen en berekeningen die
bij zijn offerte dienen te worden gevoegd. De berekeningen dienen de bij het
bestek gevoegde gedetailleerde meting van het betwiste artikel over te nemen en
regel per regel aan te duiden waar de fout(en) zit(ten). Indien deze werkwijze niet
wordt gevolgd kunnen de opmerkingen verworpen worden en kan de offerte als
onregelmatig worden beschouwd.
[…].”
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-4/23
3.3.
Tien inschrijvers (waaronder de verzoekende partij en de nv. W.)
dienen een offerte in. Geen enkele van de offertes bevat een substantiële
onregelmatigheid; alle inschrijvers voldoen aan de selectiecriteria.
3.4.
Uit het PV van opening blijkt dat volgende inschrijvers de offerte
met de laagste bedragen hebben ingediend:
De nv. W.
15.080.433, 29 euro
De verzoekende partij
15.185.486, 80 euro
3.5.
Op 16 maart 2026 wordt een verslag van nazicht opgesteld.
Daaruit blijkt dat het door de verwerende partij aangestelde
architectenbureau een gedetailleerd rekenkundig nazicht heeft verricht. Uit dat
verslag (en bijlagen) blijkt nog dat enkel de nv W., dit is de gekozen inschrijver,
een opmerking op post 54.08.11.01 (‘branddeurmagneet-opbouw wand’)
formuleert, namelijk dat de forfaitaire hoeveelheid in de samenvattende opmeting
(100 stuks) een overschatting zou zijn. Op basis van eigen nacalculatie aan de hand
van de plannen stelt deze inschrijver 46 stuks voor. Na controle aanvaardt het
architectenbureau
een
gecorrigeerde
hoeveelheid
van
45
stuks.
Deze
vermindering/verlaging wordt uitsluitend in het voordeel van de nv W. verrekend.
Na het rekenkundig nazicht bedraagt het rangschikkingsverschil
tussen de nv W. en de verzoekende partij nog slechts 892,03 euro.
3.6.
Op 24 maart 2026 gunt de verwerende partij de opdracht aan de
nv W.
Dit is de bestreden beslissing.
3.7.
Deze beslissing wordt met een e-mail en een aangetekende brief
van 26 maart 2026 aan de inschrijvers ter kennis gebracht, samen met het verslag
van nazicht en bijlagen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-5/23
3.8.
Op 1 april laat de verzoekende partij weten niet akkoord te gaan
met de behandeling van post 54.08.11.01.
IV. Tussenkomst
4.
De nv W. blijkt voordeel te halen uit de bestreden beslissing en
heeft er belang bij dat de vordering wordt afgewezen. Bijgevolg moet haar verzoek
tot tussenkomst worden ingewilligd.
V. Vertrouwelijkheid van bepaalde stukken
5.
De
verzoekende
partij,
de
verwerende
partij
en
de
tussenkomende partij vragen om de vertrouwelijke behandeling van bepaalde door
hen neergelegde stukken die zij in de inventaris als vertrouwelijk aanduiden en
waarbij zij de redenen opgeven waarom zij om die vertrouwelijke behandeling
vragen.
Er zijn geen gronden aangevoerd door de partijen om het
aangevoerde vertrouwelijk karakter ervan te lichten. De Raad van State mag
overigens deze stukken in zijn beoordeling betrekken.
VI. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
6.
Krachtens artikel 17, §§ 1, 5 en 6, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State, gelezen in samenhang met de artikelen 15 en 31 van de wet
van 17 juni 2013 ‘betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen
inzake overheidsopdrachten, bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en
diensten en concessies’, moet enkel worden onderzocht of in de voorliggende
vordering tot schorsing die is ingesteld volgens de procedure bij uiterst dringende
noodzakelijkheid, een ernstig middel waarvan het onderzoek zich leent voor een
versnelde behandeling of een klaarblijkelijke onwettigheid wordt aangevoerd.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-6/23
VII. Onderzoek van het enig middel
Uiteenzetting van het middel
7.
In het enig middel dat zij opsplitst in drie middelonderdelen,
voert de verzoekende partij de schending aan van “in hoofdorde artikel 34, § 1, van
het koninklijk besluit van ‘plaatsing overheidsopdrachten in de klassieke sectoren’
van 18 april 2017 [hierna: het koninklijk besluit van 18 april 2017]), schending van
artikel 00.03.01 van de administratieve bepalingen van het Bestek, titel
“Opmerkingen”, laatste lid, schending van het patere legem quam ipse fecisti
beginsel, schending van in ondergeschikte orde artikel 79, § 2 iuncto artikel 86, §§
2 [lees: § 1] en 4 van het [koninklijk besluit van 18 april 2017], schending van in
meer ondergeschikte orde artikel 4, eerste lid, van de wet van 17 juni 2016 ‘inzake
overheidsopdrachten’
[hierna:
wet
van
17
juni
2016]
en
van
het
zorgvuldigheidsbeginsel”.
De verzoekende partij acht deze bepalingen geschonden;
“Doordat, eerste middelonderdeel in hoofdorde, Verwerende Partij naar
aanleiding van een opmerking van Belanghebbende Partij over de hoeveelheid van
post 54.08.11.01, de regel van artikel 86, § 2, lid 2 [lees: artikel 86, § 1, lid 2]
KB Plaatsing toepast, waarbij aan Belanghebbende Partij in het
rangschikkingsbedrag van haar offerte het zogenaamde voordeel in min wordt
toegekend;
Terwijl, door artikel 00.03.01 van de administratieve bepalingen van het Bestek,
titel “Opmerkingen”, laatste lid, de inschrijver wordt verplicht om, wanneer hij
wijzigingen van hoeveelheden voorstelt, in zijn berekeningen, die hij bij zijn
offerte dient te voegen, “de bij het bestek gevoegde gedetailleerde meting van het
betwiste artikel over te nemen en regel per regel aan te duiden waar de fout(en)
zit(ten).”;
Terwijl, aldus uit het toepasselijk Bestek volgt dat de voorschriften van artikel 86
KB Plaatsing inzake de verwerking van te wijzigen hoeveelheden in de offertes
(inzonderheid §§ 2 [lees: § 1] en 4) enkel toepassing vinden, indien een wijziging
van een hoeveelheid van de gedetailleerde meetstaat aan de orde is;
Terwijl, indien er geen sprake is van een wijziging van de hoeveelheid van de
gedetailleerde meetstaat, m.a.w. indien de hoeveelheid van de gedetailleerde
meetstaat correct is en bijgevolg ongewijzigd dient te blijven, het niet gaat om een
wijziging van de hoeveelheid in de zin van artikel 86, §§ 2 [lees: § 1] en 4 KB
Plaatsing, maar wel om een zuiver materiële fout in de samenvattende meetstaat
in de zin van artikel 34, § 1 KB Plaatsing; met name werd bij de opmaak van de
opdrachtdocumenten de correcte hoeveelheid van de gedetailleerde meetstaat niet
of verkeerdelijk naar de samenvattende meetstaat overgebracht;
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-7/23
Terwijl, in post 54.08.11.01 : branddeurmagneet – opbouw wand van de
gedetailleerde meetstaat een forfaitaire hoeveelheid van 45 stuks is opgenomen;
overeenkomstig de plannen is dit aantal de correcte hoeveelheid; in de
samenvattende meetstaat werd echter een forfaitaire hoeveelheid van 100 stuks
vermeld;
Terwijl, aangezien de hoeveelheid van post 54.08.11.01 van de gedetailleerde
meetstaat correct was, de fout in de hoeveelheid van de samenvattende meetstaat
een zuiver materiële fout in de zin van artikel 34, § 1 KB Plaatsing uitmaakte, die
overeenkomstig deze bepaling, aanleiding diende te geven tot een gelijkelijke
verbetering in alle offertes c.q. samenvattende meetstaten van de respectieve
inschrijvers;
Zodat, aan Belanghebbende Partij ten onrechte en in strijd met de verplichting
van artikel 00.03.01, titel “Opmerkingen”, laatste lid, van de administratieve
bepalingen van het Bestek en bijgevolg met het patere legem beginsel, evenals
met artikel 34, § 1 KB Plaatsing, een voordeel in haar rangschikkingsbedrag werd
toegekend; en
Doordat, tweede middelonderdeel in ondergeschikte orde, artikel 79, § 2, 1°, KB
Plaatsing bepaalt dat de inschrijver de verbeteringen doorvoert voor de fouten die
hij ontdekt in de forfaitaire hoeveelheden van de samenvattende meetstaat, en deze
verbeteringen vervolgens overeenkomstig artikel 86, §§ 2 [lees: § 1] en 4 KB
Plaatsing dienen behandeld en verwerkt te worden;
Terwijl, de verplichting bepaald in artikel 00.03.01 van de administratieve
bepalingen van het Bestek, titel “Opmerkingen”, laatste lid, die de toepassing van
artikel 79, § 2 juncto artikel 86, §§ 2 [lees: § 1] en 4 KB Plaatsing verbindt aan
de bijkomende voorwaarde dat (ook) de hoeveelheid opgenomen in de
gedetailleerde meetstaat met een fout moet zijn behept, een onwettige
besteksbepaling uitmaakt, want strijdig met voormelde bepalingen van het KB
Plaatsing;
Terwijl, een overheidsopdracht niet wettig kan worden gegund op basis van een
onwettig bestek; en
Doordat, derde middelonderdeel in meer ondergeschikte orde, alle voorwaarden
en modaliteiten van de gunningsprocedure in het bestek moeten worden
geformuleerd op een duidelijke, nauwkeurige en ondubbelzinnige wijze, zodat alle
behoorlijk geïnformeerde en normaal oplettende inschrijvers de juiste draagwijdte
ervan kunnen begrijpen en zij deze op dezelfde manier kunnen interpreteren;
Doordat, het zorgvuldigheidsbeginsel van de aanbestedende overheid vereist dat
zij zorgvuldig te werk gaat bij het opstellen van haar opdrachtdocumenten;
Doordat, uit artikel 00.03.01 van de administratieve bepalingen van het Bestek,
titel “Opmerkingen”, laatste lid, onmiskenbaar blijkt dat Verwerende Partij de
hoeveelheden van de gedetailleerde meetstaat als uitgangspunt neemt en dat
inschrijvers bij de verbetering van een hoeveelheid moeten vertrekken van de
detailmeting van de betreffende hoeveelheid in de gedetailleerde meetstaat;
Terwijl, met dergelijk uitgangspunt, Verwerende Partij erover diende te waken
dat de hoeveelheden van de samenvattende meetstaat dezelfde waren als deze van
de gedetailleerde meetstaat, en zij derhalve zorgvuldig de hoeveelheden van de
gedetailleerde meetstaat diende over te nemen in de samenvattende meetstaat;
Terwijl, het onzorgvuldig handelen van Verwerende Partij heeft geleid tot
onnauwkeurige en dubbelzinnige meetstaten (de gedetailleerde ten overstaan van
de samenvattende);
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-8/23
Terwijl, deze onnauwkeurigheid en dubbelzinnigheid er op hun beurt toe hebben
geleid dat de ene inschrijver de foutieve hoeveelheid van een post van de
samenvattende meetstaat verbeterde ofschoon in de gedetailleerde meetstaat de
correcte hoeveelheid was opgenomen, terwijl een andere inschrijver dezelfde
foutieve hoeveelheid van de post van de samenvattende meetstaat niet verbeterde
precies omdat in de gedetailleerde meetstaat de correcte hoeveelheid was
opgenomen;
Terwijl, de onzorgvuldige opmaak van de opdrachtdocumenten, inzonderheid de
onnauwkeurigheid en dubbelzinnigheid van de meetstaten, maakt dat de Opdracht
niet wettig op basis hiervan kan worden gegund.”.
De verzoekende partij vat (haar uiteenzetting bij) het middel als
volgt samen:
“In een eerste middelonderdeel werpt Verzoekende Partij de schending op van
artikel 34, § 1 KB Plaatsing, van artikel 00.03.01 van de administratieve
bepalingen van het Bestek, titel “Opmerkingen”, laatste lid en van het patere
legem quam ipse fecisti beginsel. Naar aanleiding van een opmerking van
Belanghebbende Partij over de hoeveelheid van post 54.08.11.01, heeft
Verwerende Partij immers de regel van artikel 86, § 2, [lees: §1], lid 2 KB
Plaatsing toegepast, waarbij aan Belanghebbende Partij in het
rangschikkingsbedrag van haar offerte het zogenaamde voordeel in min werd
toegekend. Artikel 00.03.01 van de administratieve bepalingen van het Bestek,
titel “Opmerkingen”, laatste lid, verplicht de inschrijvers echter om, wanneer zij
wijzigingen van hoeveelheden voorstellen, in hun berekeningen, die zij bij hun
offerte dienen te voegen, “de bij het bestek gevoegde gedetailleerde meting van
het betwiste artikel over te nemen en regel per regel aan te duiden waar de fout(en)
zit(ten).” Uit het toepasselijk Bestek volgt aldus dat de voorschriften van artikel
86 KB Plaatsing inzake de verwerking van te wijzigen hoeveelheden in de offertes
(inzonderheid §§ 2 [lees: §1] en 4) enkel toepassing vinden, indien een wijziging
van een hoeveelheid van de gedetailleerde meetstaat aan de orde is. Indien er
daarentegen geen sprake is van een wijziging van de hoeveelheid van de
gedetailleerde meetstaat, m.a.w. indien de hoeveelheid van de gedetailleerde
meetstaat correct is en bijgevolg ongewijzigd dient te blijven, gaat het niet om een
wijziging van de hoeveelheid in de zin van artikel 86, §§ 2 [lees: § 1] en 4 KB
Plaatsing, maar wel om een zuiver materiële fout in de samenvattende meetstaat
in de zin van artikel 34, § 1 KB Plaatsing; met name werd bij de opmaak van de
opdrachtdocumenten de correcte hoeveelheid van de gedetailleerde meetstaat niet
of verkeerdelijk naar de samenvattende meetstaat overgebracht. In concreto, werd
in post 54.08.11.01 : branddeurmagneet – opbouw wand van de gedetailleerde
meetstaat een forfaitaire hoeveelheid van 45 stuks opgenomen. Overeenkomstig
de plannen is dit aantal de correcte hoeveelheid. In de samenvattende meetstaat
werd echter een forfaitaire hoeveelheid van 100 stuks vermeld. Bijgevolg was,
aangezien de hoeveelheid van post 54.08.11.01 van de gedetailleerde meetstaat
correct was, de fout in de hoeveelheid van de samenvattende meetstaat een zuiver
materiële fout in de zin van artikel 34, § 1 KB Plaatsing, die overeenkomstig deze
bepaling, aanleiding diende te geven tot een gelijkelijke verbetering in alle offertes
c.q. samenvattende meetstaten van de respectieve inschrijvers. Aan
Belanghebbende Partij werd dan ook ten onrechte en in strijd met de verplichting
van artikel 00.03.01, titel “Opmerkingen”, laatste lid, van de administratieve
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-9/23
bepalingen van het Bestek en bijgevolg met het patere legem beginsel, evenals
met artikel 34, § 1 KB Plaatsing, een voordeel in haar rangschikkingsbedrag
toegekend.
In een tweede middelonderdeel werpt Verzoekende Partij ondergeschikt de
schending op van artikel 79, § 2 iuncto artikel 86, §§ 2 [lees: § 1] en 4 KB
Plaatsing. Artikel 79, § 2, KB Plaatsing bepaalt immers dat de inschrijver de
verbeteringen doorvoert voor de fouten die hij ontdekt in de forfaitaire
hoeveelheden van de samenvattende meetstaat, en deze verbeteringen vervolgens
overeenkomstig artikel 86, §§ 2 [lees: § 1] en 4 KB Plaatsing dienen behandeld
en verwerkt te worden. Zodoende maakt de verplichting bepaald in artikel
00.03.01 van de administratieve bepalingen van het Bestek, titel “Opmerkingen”,
laatste lid, die de toepassing van artikel 79, § 2 iuncto artikel 86, §§ 2 [lees: § 1]
en 4 KB Plaatsing verbindt aan de bijkomende voorwaarde dat (ook) de
hoeveelheid opgenomen in de gedetailleerde meetstaat met een fout moet zijn
behept, een onwettige besteksbepaling uit, want strijdig met voormelde
bepalingen van het KB Plaatsing. Een overheidsopdracht kan niet wettig worden
gegund op basis van een onwettig bestek.
In een derde middelonderdeel werpt Verzoekende Partij meer ondergeschikt de
schending op van artikel 4, eerste lid, van de Wet Overheidsopdrachten en van het
zorgvuldigheidsbeginsel. Nu Verwerende Partij in artikel 00.03.01 van de
administratieve bepalingen van haar Bestek, titel “Opmerkingen”, laatste lid,
onmiskenbaar voorop stelde dat de hoeveelheden van de gedetailleerde meetstaat
als uitgangspunt moeten genomen worden en zodoende de inschrijvers bij de
verbetering van een hoeveelheid moeten vertrekken van de detailmeting van de
betreffende hoeveelheid in de gedetailleerde meetstaat, kwam het Verwerende
Partij toe erover te waken dat de hoeveelheden van de samenvattende meetstaat
dezelfde waren als deze van de gedetailleerde meetstaat. Verwerende Partij diende
zodus zorgvuldig de hoeveelheden van de gedetailleerde meetstaat over te nemen
in de samenvattende meetstaat. Verwerende Partij nam evenwel haar verplichting
tot zorgvuldig handelen niet in acht, met onnauwkeurige en dubbelzinnige
meetstaten (de gedetailleerde ten overstaan van de samenvattende) tot gevolg.
Deze onnauwkeurigheid en dubbelzinnigheid hebben ertoe geleid dat de ene
inschrijver de foutieve hoeveelheid van een post van de samenvattende meetstaat
verbeterde ofschoon in de gedetailleerde meetstaat de correcte hoeveelheid was
opgenomen, terwijl een andere inschrijver dezelfde foutieve hoeveelheid van de
post van de samenvattende meetstaat niet verbeterde precies omdat in de
gedetailleerde meetstaat de correcte hoeveelheid was opgenomen. De
onzorgvuldige opmaak van de opdrachtdocumenten, inzonderheid de
onnauwkeurigheid en dubbelzinnigheid van de meetstaten, maakt dat op basis
hiervan de Opdracht niet wettig kan worden gegund.”.
Op de terechtzitting repliceert de verzoekende partij nog dat de
gedetailleerde meetstaat wel degelijk een opdrachtdocument is en niet enkel “ten
informatieve titel” geldt doch wordt gehanteerd voor het nazicht door de inschrijver
om voorgestelde verbeteringen aanschouwelijk te maken. Zij herhaalt dat zij bij
haar berekeningen en voorgestelde verbeteringen rekening heeft gehouden met de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-10/23
hoeveelheden opgenomen in de gedetailleerde meetstaat. Zij betwist met klem dat
het harerzijds zou gaan, zoals de verwerende partij laat uitschijnen, om een post
factum motivering “die haar goed uitkomt” of speculatief haar offerte heeft
ingevuld door bewust om te gaan met deze discrepantie tussen de samenvattende
meetstaat en gedetailleerde meting.
Beoordeling
Betreffende het eerste middelonderdeel
8.
Artikel 34 van het koninklijk besluit van 18 april 2017 luidt:
Ҥ 1. De aanbestedende overheid verbetert de offertes in functie van de door haar
of een inschrijver vastgestelde rekenfouten en zuiver materiële fouten in de
opdrachtdocumenten.
§ 2. De aanbestedende overheid verbetert de rekenfouten en zuiver materiële
fouten in de offertes, zonder aansprakelijk te zijn voor de niet ontdekte fouten.
Ten einde de rekenfouten en de zuiver materiële fouten die door haar vastgesteld
worden in de offertes te verbeteren, gaat de aanbestedende overheid de werkelijke
bedoeling na van de inschrijver via een globale analyse van de offerte en door deze
te vergelijken met de andere offertes en met de marktprijzen. Indien deze
bedoeling, na analyse van de offerte, niet voldoende duidelijk is, kan de
aanbestedende overheid de inschrijver, binnen een door haar gestelde termijn,
uitnodigen om de inhoud van zijn offerte te verduidelijken zonder haar te wijzigen
en te vervolledigen en dit zonder afbreuk te doen aan de mogelijkheid om te
onderhandelen indien de procedure zulks toelaat.
Als er in dit laatste geval geen toelichting gegeven is of de toelichting niet
aanvaardbaar is voor de aanbestedende overheid, verbetert ze de fouten naar eigen
bevindingen. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kan de aanbestedende
overheid hetzij beslissen dat de opgegeven eenheidsprijzen van toepassing
zijn, hetzij de offerte als onregelmatig weren.
§ 3. Indien de aanbestedende overheid rechtstreeks fouten verbetert in de offertes,
bewaart zij de oorspronkelijke versie van die offertes en ziet zij erop toe dat haar
rechtzettingen duidelijk identificeerbaar zijn, terwijl ook de oorspronkelijke
gegevens zichtbaar blijven.”
Artikel 79 van datzelfde koninklijk besluit bepaalt:
Ҥ 1. Indien bij de opdrachtdocumenten een samenvattende opmeting of inventaris
is gevoegd, vult de inschrijver deze in en maakt hij de nodige berekeningen.
§ 2. De inschrijver voert, rekening houdende met de opdrachtdocumenten, zijn
beroepskennis of persoonlijke vaststellingen, verbeteringen door voor:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-11/23
1° de fouten die hij ontdekt in de forfaitaire hoeveelheden;
2° de fouten die hij ontdekt in de vermoedelijke hoeveelheden waarvoor de
opdrachtdocumenten een dergelijke verbetering toelaten en op voorwaarde dat de
voorgestelde verbetering minstens tien percent in meer of in min van de
hoeveelheid van de post in kwestie bedraagt;
3° de leemten in de samenvattende opmeting of inventaris.
Hij voegt bij zijn offerte een nota ter verantwoording van deze verbeteringen.”
Artikel 86, §§1 en 4 van datzelfde koninklijk besluit luiden:
“§ 1. Wanneer een inschrijver, overeenkomstig de artikelen 34 en 79, § 2, de
hoeveelheid van één of meer posten van de samenvattende opmeting of inventaris
heeft verbeterd, ziet de aanbestedende overheid die wijzigingen na, verbetert ze
zo nodig volgens eigen berekeningen en wijzigt desgevallend de opmetingen of
inventarissen gevoegd bij de offertes.
Voor de inschrijver die een vermindering heeft voorgesteld met toepassing van
artikel 79, § 2, 2°, wordt de totale prijs die overeenstemt met de aldus verminderde
hoeveelheid een forfaitaire prijs, op voorwaarde en in de mate dat de
aanbestedende overheid deze verbetering aanvaardt.
Wanneer de aanbestedende overheid de wijzigingen van een post met
vermoedelijke hoeveelheden niet door eigen berekeningen kan nazien, brengt zij
de voorgestelde verhoging of verlaging van de hoeveelheid terug tot de
oorspronkelijke hoeveelheid van de opmeting of inventaris.
[…]
§4. Enkel voor de rangschikking van de offertes worden de hoeveelheden
aanvaard door de aanbestedende overheid die groter zijn dan of gelijk zijn aan de
hoeveelheden van de oorspronkelijke op meting of inventaris, zonder onderscheid
naar alle opmetingen of inventarissen gebracht.
Daarentegen spelen de wijzigingen die door de aanbestedende overheid
aanvaard worden en die een vermindering van de hoeveelheden tot gevolg hebben,
enkel in het voordeel van de inschrijvers die ze gemeld hebben en enkel in de mate
dat hun verantwoording is aanvaard. Aldus:
1° wordt, indien de hoeveelheid voorgesteld door de inschrijver kleiner is dan de
hoeveelheid aanvaard door de aanbestedende overheid, deze laatste hoeveelheid
in de opmeting of inventaris gebracht;
2° wordt, indien de hoeveelheid voorgesteld door de inschrijver ligt tussen de
hoeveelheid aanvaard door de aanbestedende overheid en de hoeveelheid van de
oorspronkelijke opmeting of inventaris, de hoeveelheid voorgesteld door de
inschrijver in de opmeting of inventaris gebracht;
3° wordt, indien de hoeveelheid voorgesteld door de inschrijver, groter is dan de
hoeveelheid van de oorspronkelijke opmeting of inventaris, de door de inschrijver
voorgestelde hoeveelheid teruggebracht tot de hoeveelheid van de oorspronkelijke
opmeting of inventaris”.
Het beginsel patere legem quam ipse fecisti verplicht het bestuur
de algemene regels die het zelf heeft vastgesteld te eerbiedigen bij de concrete
toepassing ervan. Daaruit vloeit voort dat de verwerende partij bij de beoordeling
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-12/23
van de offertes gebonden is door de regels die hieromtrent in het bestek zijn
vastgesteld.
Te dezen voorzien de administratieve bepalingen van het bestek
het volgende over de correctie van fouten in de (samenvattende) meetstaat, wat de
(te wijzigen) hoeveelheden betreft (cfr. supra punt 3.2):
“00.03. Bepalingen bij het KB Plaatsing
00.03.01. Prijsbepaling volgens een gemengde prijsvaststelling
[… ]
Opmerkingen
De inschrijver is verplicht de eenheidsprijs op te geven voor elk
artikel van de samenvattende opmeting waarvoor een hoeveelheid is vermeld
of dat voorzien is als SOG.
De hoeveelheden van de metingstaat zijn enkel bij wijze van inlichting verstrekt.
In afwijking van artikel 00.00.03, worden de gebeurlijke vergissingen of leemten
in de meetstaat door de inschrijver gemeld in een nota die als bijlage bij zijn offerte
dient te worden gevoegd. De inschrijver zal zich na indiening van de offerte niet
kunnen beroepen op enige leemte of fout in zijn offerte.
De inschrijver wijzigt de fouten die hij ontdekt in de forfaitaire hoeveelheden.
De inschrijver wijzigt tevens de fouten die hij ontdekt in de vermoedelijke
hoeveelheden, op voorwaarde dat de vooropgestelde verbetering minstens tien
percent (10%) in meer of min van de hoeveelheid van die post in kwestie bedraagt.
Voor vermelde hoeveelheidswijzigingen wordt de hoeveelheid in de
meetstaat niet rechtstreeks gewijzigd, maar stelt de inschrijver die voor op een
afzonderlijke verklarende nota.
De inschrijver stelt tenslotte leemten voor die hij meent te ontdekken in de
opmeting.
De inschrijver is verplicht elke voorgestelde wijziging van hoeveelheden, in min
of in meer, te staven aan de hand van zijn eigen opmetingen en berekeningen die
bij zijn offerte dienen te worden gevoegd. De berekeningen dienen de
bij het bestek gevoegde gedetailleerde meting van het betwiste artikel over te
nemen en regel per regel aan te duiden waar de fout(en) zit(ten). Indien deze
werkwijze niet wordt gevolgd kunnen de opmerkingen verworpen worden en kan
de offerte als onregelmatig worden beschouwd”.
In het eerste middelonderdeel betreft de kritiek van de
verzoekende partij in essentie dat de verbetering die de gekozen inschrijver
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-13/23
voorstelt voor post 54.08.11.01 van de samenvattende meetstaat geen correctie
inhield wanneer men rekening houdt met wat beschreven stond in de
‘gedetailleerde meting’. In de samenvattende meetstaat werd, samengevat, een
forfaitaire hoeveelheid aangeduid van 100 stuks, daar waar in de gedetailleerde
meting 45 stuks werden vooropgesteld. De gekozen inschrijver stelde, op basis van
de plannen en eigen berekeningen, dat “slechts” 46 stuks nodig zouden zijn. De
verwerende partij concludeert bij nazicht op basis van de opmerkingen van de
gekozen inschrijver dat het aantal in de gedetailleerde meting (45) correct was. Bij
de rangschikking van de offertes wordt op basis van artikel 86, § 4, tweede lid, van
het koninklijk besluit van 18 april 2017 het bijbehorende voordeel in min van 55
stuks voor deze post toegekend aan de offerte van de gekozen inschrijver. De
verzoekende partij laat echter gelden dat, gelet op het feit dat het aantal (45) van
de gedetailleerde meting werd behouden, alsook dat naar dit document wordt
gerefereerd in het bestek voor wat de methode/werkwijze betreft die door de
inschrijvers dient te worden gehanteerd voor het opstellen van de nota bij
voorstellingen tot wijzigingen van de hoeveelheden, dit geen “fout” betreft in de
zin van artikel 79 van het koninklijk besluit van 18 april 2017 doch een zuiver
“materiële fout” zoals beschreven in artikel 34 van datzelfde koninklijk besluit
zodat, althans naar het oordeel van de verzoekende partij, het voordeel qua
rangschikking zoals bedoeld in het eerdergenoemde artikel 86 niet mocht worden
toebedeeld aan de gekozen inschrijver.
10.
Ter beoordeling daarvan dient eerst en vooral acht te worden
geslagen op het doel dat de regelgever heeft beoogd door de combinatie van de
artikelen 79 en 86 van het koninklijk besluit van 18 april 2017.
In het verslag aan de Koning bij artikel 86 kan onder meer
worden gelezen [dat “wanneer de inschrijver een vermindering van de
vermoedelijke hoeveelheden heeft voorgesteld en deze door de aanbestedende
overheid werden aanvaard, de totale prijs die overeenstemt met de verminderde
hoeveelheid volgens paragraaf 1, tweede lid, een forfaitaire prijs [wordt]. Dit
forfaitair karakter kan een voordeel betekenen in hoofde van de betrokken
inschrijver gezien hij de enige zal zijn die van deze vermindering van hoeveelheid
zal genieten en bijgevolg ook van een lagere eindprijs voor de rangschikking van
zijn offerte. Deze inschrijver zal echter ook alleen het risico dragen dat verbonden
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-14/23
is aan een eventuele onderschatting van de hoeveelheid van de verminderde post,
want in dit geval zal hij de reële hoeveelheid moeten uitvoeren tegen een forfaitaire
prijs]. Wat de vierde paragraaf van diezelfde bepaling betreft, wordt in het verslag
aan de Koning onder meer nog toegelicht dat “[v]olgens het tweede lid de door de
aanbestedende overheid toegelaten wijziging die leidt tot een vermindering van de
hoeveelheden geen baat [heeft] voor anderen dan voor diegene die ze
doorvoerde”. De verantwoording van deze bepaling ligt naar luid van het
verslag aan de Koning, “voor
de
hand”.
Immers, de aanpassing van de
opmeting of van de inventaris bij de offertes van de andere inschrijvers zou het
voordeel van de inschrijver, auteur van de rechtzetting tenietdoen. Deze laatste zou
geen enkel belang meer hebben bij een dergelijke rechtzetting. Hij zou er aldus
“vaak toe kunnen komen te verkiezen om niets voor te stellen en voordeel te halen
uit een vermindering van hoeveelheden in de loop van de uitvoering van de
opdracht, zonder weerslag op de prijs (vermindering die - het weze herhaald - reeds
door hem had moeten voorzien zijn)”.
Hieruit volgt, zo lijkt, dat de regelgever met deze bepaling
tracht te voorzien in een drijfveer voor inschrijvers om verminderingen aan de
(forfaitaire) hoeveelheden voor te stellen. Te dezen, kan niet anders dan worden
vastgesteld dat de gekozen inschrijver – anders dan de verzoekende partij – aan de
verwerende partij heeft meegedeeld dat de forfaitaire hoeveelheid voor de post
54.08.11.01 niet correct was. Daardoor zou de verzoekende partij dan ook, mocht
de gekozen inschrijver deze opmerking niet hebben laten gelden, – bewust of
onbewust (en zonder dat alhier te moeten onderzoeken) – het oneigenlijke voordeel
kunnen genieten zoals beschreven in het verslag aan de Koning, namelijk het
doorrekenen van een eenheidsprijs die hoger is dan wat nodig is voor het uitvoeren
van de opdracht.
Aldus dient vastgesteld, zo lijkt, dat de geest van de artikelen 79
en 86 (en het ermee beoogde oogmerk) door de verwerende partij wel degelijk is
nageleefd.
11.
In zoverre de verzoekende partij beargumenteert dat (i),
aangezien het juiste aantal hoeveelheden reeds blijkt uit de gedetailleerde
meetstaat, (i) het vastgestelde verschil in min (45 stuks in plaats van 100) enkel
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-15/23
een zuiver materiële fout kan betreffen en, voorts, dat (ii) de te hanteren
methode/werkwijze zoals uiteengezet in het bestek voor het verantwoorden van
aanpassingen aan de hoeveelheden zou impliceren dat een gebeurlijke foute
hoeveelheid moet worden vastgesteld aan de hand van de gedetailleerde meting en
niet aan de hand van de samenvattende meetstaat (cfr. supra de onder de punten
3.2. en 8 aangehaalde ‘Opmerking’ in fine), kan ook dit standpunt om de hierna
uiteengezette redenen niet worden bijgevallen.
Vooreerst, wat het mechanisme voor de door de inschrijver door
te voeren verbetering van hoeveelheden betreft, vertrekt artikel 79 van het
koninklijk besluit van 18 april 2017 vanuit de “samenvattende opmeting of
inventaris” wanneer die, zoals te dezen, bij de opdrachtdocumenten is gevoegd.
Ook de te dezen toepasselijke bestekbepaling ‘00.03.01. Prijsbepaling volgens een
gemengde prijsvaststelling’, evenals de ‘Opmerking’ daarbij (cfr. aangehaald
supra onder de punten 3.2 en 8) verwijst naar de hoeveelheden “in de metingstaat”,
waarbij de hoeveelheden niet rechtstreeks mogen gewijzigd worden “in
de meetstaat”.
Dat de samenvattende meetstaat aldus als vertrekpunt diende te
worden genomen voor het nazicht van de (forfaitaire) hoeveelheden, volgt zowel
uit het koninklijk besluit van 18 april 2017 alsook uit de te dezen toepasselijke
bestekbepalingen. Wel is het zo dat er, zoals de verzoekende partij aangeeft, wat
betreft de methodiek/werkwijze voor de nota met verantwoording voor de
(berekening van de) aangepaste hoeveelheden, wordt verwezen naar “de bij het
bestek gevoegde gedetailleerde meting van het betwiste artikel” dewelke diende te
worden overgenomen om de fouten aan te tonen. Ermee rekening houdende dat
de weerhouden hoeveelheid (45 stuks) overeenkomt met de hoeveelheid
uit de gedetailleerde meetstaat, kan de nota van de gekozen inschrijver
logischerwijze niet in een dusdanige vergelijking voorzien.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-16/23
Er moet echter gewezen worden, zo lijkt, op de rol die dergelijke
“nota ter verantwoording van deze verbeteringen” heeft in het kader van het
meergenoemde artikel 79 van het koninklijk besluit van 18 april 2017. Het verslag
aan de Koning bij deze bepaling stelt daarover het volgende:
“De rechtvaardigende nota waarvan sprake in het tweede lid moet de
aanbestedende overheid toelaten de pertinentie van de door de inschrijver
aangebrachte verbeteringen te beoordelen. Aldus kan zij deze ofwel aanvaarden,
ofwel rechtzetten of zelfs weigeren.
Het past te melden dat de niet-eerbiediging van de verplichting tot het verstrekken
van een rechtvaardigende nota, niet van substantiële aard is. Bij gebrek aan een
dergelijke nota kan de aanbestedende overheid aan de inschrijver vragen zijn
verbeteringen te rechtvaardigen of in geval van een onvoldoende uitleg, weigeren
een verbetering in aanmerking te nemen die zij niet kan natrekken”.
Wanneer aldus het ontbreken van de nota niet met zich mee mag
brengen dat de aanbestedende overheid de voorgestelde wijzigingen zonder meer
negeert of niet onderzoekt, kan ook het niet volgen van een vooropgestelde
methodiek in de nota er niet toe leiden dat met een voorgestelde wijziging geen
rekening mag of kan worden gehouden, en al zeker niet, zo lijkt, wanneer die
(her)berekening van of in de samenvattende meetstaat gerechtvaardigd is, wat de
verwerende partij te dezen ook heeft moeten vaststellen nadat zulks bij het
rekenkundig nazicht (en getoetst aan de plannen) is komen vast te staan.
12.
Ook het bestek zelf geeft expliciet een niet-substantieel karakter
aan deze werkwijze. Er wordt namelijk het volgende gesteld: “Indien deze
werkwijze niet wordt gevolgd kunnen de opmerkingen verworpen worden
en kan de offerte als onregelmatig worden beschouwd.”. Dat verwerende partij
aldus wel degelijk rekening heeft gehouden met de aangepaste hoeveelheden zoals
voorgesteld door de gekozen inschrijver past binnen de discretionaire bevoegdheid
die zij zichzelf heeft verleend in de bestekbepalingen. Er lijkt dus op het eerste
gezicht geen sprake te kunnen zijn van een schending van het patere legem beginsel.
In zoverre de verzoekende partij bovendien stelt dat de
discrepantie tussen de gedetailleerde en de samenvattende meetstaat had moeten
worden gekwalificeerd als een zuiver materiële fout in de zin van artikel 34, § 1,
van het koninklijk besluit van 18 april 2017, die aanleiding had moeten geven tot
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-17/23
een gelijke verbetering in alle offertes, ook wat de rangschikking betreft, valt het
evenwel op dat het bestek zelf uitdrukkelijk voorziet in de toepassing van het
mechanisme van artikel 79 van het meergenoemde koninklijk besluit van 18 april
2017 voor hoeveelheidswijzigingen, en dat de gekozen inschrijver precies conform
die procedure heeft gehandeld door een wijziging voor te stellen en daarbij een
verantwoordingsnota met eigen plannenonderzoek en berekeningen te voegen.
Gelet op de discretionaire beoordelingsmarge waarover de
aanbestedende overheid beschikt bij de kwalificatie van een fout en de verwerking
ervan in het plaatsingsproces, lijkt het op het eerste gezicht niet vereist dat zij in
deze omstandigheden dwingend toepassing had moeten maken van artikel 34 in
plaats van het door het bestek voorziene artikel 79 traject.
Daarbij komt nog dat een fout niet uitsluitend hoeft voort te
vloeien uit een intern gebrek aan één document, maar ook kan volgen uit een
tegenstrijdigheid of discrepantie tussen verschillende onderdelen van de
opdrachtdocumenten onderling – wat artikel 80 van het koninklijk besluit van 18
april 2017 overigens uitdrukkelijk erkent door een voorrangsregel te voorzien voor
net dergelijke situaties –, zodat de gekozen inschrijver, die deze discrepantie heeft
vastgesteld en op basis van de plannen het correcte aantal heeft geverifieerd, enkel
heeft gedaan wat artikel 79 en het toepasselijke bestek van hem verlangden.
Dat de aanbestedende overheid in dergelijk geval er dan ook
voor opteert om de combinatie van de artikelen 79 en 86 van het koninklijk besluit
toe te passen, en niet artikel 34 ervan, lijkt dan ook op het eerste gezicht niet
onverenigbaar met deze reglementaire bepalingen. Daarbij dient opgemerkt dat
krachtens het genoemde artikel 80 een inschrijver zich lijkt te mogen steunen op
de in dat artikel bepaalde hiërarchie volgens hetwelk de plannen primeren op het
bestek en het bestek op de samenvattende opmeting of inventaris om een
verbetering van de opdrachtdocumenten te rechtvaardigen.
13.
Dat artikel 00.04.06 ‘Opdrachtdocumenten, voorschriften en
algemene onderrichtingen bij de aanneming’ van het te dezen toepasselijke bestek
bepaalt dat ingeval van tegenstrijdigheid tussen de gedetailleerde en de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-18/23
samenvattende meetstaat de gedetailleerde meetstaat bindend is, doet aan het
voorgaande geen afbreuk.
Deze bestekbepaling behoort immers tot het hoofdstuk ‘00.04.
Bepalingen bij het KB Uitvoering’ en regelt aldus de verhouding tussen
opdrachtdocumenten tijdens de uitvoering van de opdracht; niet tijdens de
plaatsingsfase zoals het geval is met de hiervoor sub 3.2 en 8 aangehaalde
bestekbepaling ‘00.03. Bepalingen bij het KB Plaatsing’.
Bovendien volgt uit artikel 79, §1, van het koninklijk besluit van
18 april 2017 uitdrukkelijk dat de inschrijver de samenvattende opmeting invult en
de nodige berekeningen maakt op basis van die opmeting. Het zijn dan ook de
hoeveelheden in de samenvattende meetstaat die, vermenigvuldigd met de door de
inschrijver opgegeven eenheidsprijzen, het totale offertebedrag bepalen waartoe de
inschrijver zich verbindt. Ook het bestek zelf bevestigt dit door inschrijvers te
verplichten uitsluitend de samenvattende meetstaat in te vullen en bij te voegen,
terwijl de gedetailleerde meetstaat door de inschrijvers niet wordt ingevuld noch
aan de offerte toegevoegd.
Precies omdat het de hoeveelheden in de samenvattende
meetstaat zijn die de grondslag vormen van de offerteprijs en van het rekenkundig
nazicht door de aanbestedende overheid, zijn het ook deze hoeveelheden die,
overeenkomstig het genoemde artikel 79, door de inschrijvers dienen te worden
nagekeken en zo nodig verbeterd – ongeacht of in een latere (uitvoering)fase een
ander opdrachtdocument voorrang krijgt. Bij het rekenkundig nazicht en de
gunning betreft het namelijk de offerteprijzen die volgen uit de samenvattende
meetstaat dewelke aan nazicht worden onderworpen, zeker te dezen waar enkel
‘prijs’ als gunningscriterium wordt gehanteerd.
14.
Gelet dan ook op het feit dat (i) het bestek duidelijk verwijst naar
de verplichting voor inschrijvers om de hoeveelheden na te kijken – zoals ook is
bepaald in artikel 79 van het koninklijk besluit van 18 april 2017 –, dat (ii) de
gekozen inschrijver in dit geval (als enige) de verkeerde hoeveelheid heeft
opgemerkt voor de betrokken post, dat (iii) daardoor het doel van de artikelen 79
en 86 van het koninklijk besluit van 18 april 2017 is bereikt en dat (iv) de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-19/23
aanbestedende overheid niet verplicht was om deze opmerking te weren door een
afwijking van de vooropgestelde werkwijze, dient het eerste middelonderdeel dan
ook als niet ernstig te worden beschouwd.
Betreffende het tweede middelonderdeel
15.
In het tweede middelonderdeel voert de verzoekende partij aan
dat – doordat het bestek vereist dat de fout ook diende aanwezig te zijn in de
gedetailleerde meting –, de bestekbepaling onwettig is, namelijk in strijd met de
artikelen 79 en 86 van het koninklijk besluit van 18 april 2017.
Wat die beweerde onwettigheid betreft, kan in essentie worden
verwezen naar wat reeds bij het eerste middelonderdeel is uiteengezet. Uit de
geviseerde bestekbepaling blijkt duidelijk dat het de hoeveelheden in de
‘metingstaat’ zijn die dienden te worden nagekeken (maar niet (rechtstreeks)
mochten worden aangepast), wat ook erop wijst dat het wel degelijk de
samenvattende meetstaat betrof aangezien deze door de inschrijvers wordt
ingevuld. De gedetailleerde meting kan hoe dan ook niet worden “aangepast”. Uit
de bestekbepaling volgt dan ook dat – conform artikel 79 van het koninklijk besluit
van 18 april 2017 – het de hoeveelheden uit de samenvattende meetstaat zijn die
dienden te worden nagekeken. In zoverre de verwerende partij met diezelfde
bestekbepaling een
werkwijze
oplegt
om voorgestelde wijzigingen van
hoeveelheden te staven met verwijzing naar de gedetailleerde meetstaat is dit
als dusdanig niet voldoende om te concluderen dat dit ook de absolute verplichting
inhield dat een fout zowel in de samenvattende meetstaat alsook in
de gedetailleerde meting diende aanwezig te zijn. Minstens ontsloeg het een
inschrijver niet van zijn verplichting om – wanneer er enkel een fout in
de
samenvattende
meetstaat
wordt vastgesteld – deze op basis van de
bestekbepaling en artikel 79 door te geven, te meer – zo lijkt – nu de in te vullen
samenvattende meetstaat bepalend is voor de (aangeboden) prijs.
16.
Het tweede middelonderdeel ontbeert dan ook de op het eerste
gezicht vereiste ernst.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-20/23
Betreffende het derde middelonderdeel
17.
In het derde middelonderdeel acht de verzoekende partij dat –
gelet op de discrepantie qua forfaitaire hoeveelheid in de samenvattende meetstaat
en in de gedetailleerde meting – de verwerende partij een inbreuk heeft gemaakt
op het zorgvuldigheidsbeginsel alsook op het gelijkheidsbeginsel zoals
geconcretiseerd in artikel 4 van de wet van 17 juni 2016.
Overeenkomstig artikel 4, eerste lid, van de wet van 17 juni 2016
dienen de aanbesteders de ondernemers op gelijke en niet-discriminerende wijze te
behandelen en dienen zij op een transparante en proportionele wijze te handelen.
De gelijkheid die aan de gunning van overheidsopdrachten ten grondslag ligt,
veronderstelt onder meer dat degenen die voor de toewijzing van de opdracht in
aanmerking willen komen, van tevoren weten wat zij daarvoor moeten doen of
laten en dus met alle door de aanbestedende overheid cruciaal geachte gegevens
rekening moeten kunnen houden bij het opstellen van hun offerte.
Het zorgvuldigheidsbeginsel houdt in dat het bestuur zijn
beslissing op zorgvuldige wijze moet voorbereiden. Dit impliceert dat de beslissing
dient te steunen op werkelijk bestaande en concrete feiten die met de vereiste
zorgvuldigheid werden vastgesteld. De overheid is onder meer verplicht om
zorgvuldig te werk te gaan bij de voorbereiding van de beslissing en de feitelijke
en juridische aspecten van het dossier deugdelijk te onderzoeken, zodat zij met
kennis van zaken kan beslissen.
18.
Daarbij dient in het algemeen te worden opgemerkt dat de
overheidsopdrachtenregeling, en in het bijzonder het koninklijk besluit van 18 april
2017 in procedures voorziet om fouten in de hoeveelheden recht te zetten. Ook het
hierboven reeds aangehaalde artikel 80 van datzelfde koninklijk besluit voorziet in
een voorrangsorde voor de interpretatie ingeval van tegenspraak of discrepantie
tussen opdrachtdocumenten.
Wanneer er, zoals in casu, bepaalde hoeveelheden niet
overeenkomen tussen verschillende opdrachtdocumenten, maar dit wel wordt
rechtgezet na melding hiervan door één (of meerdere) van de inschrijvers, kan er
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-21/23
bezwaarlijk, zo lijkt op het eerste gezicht, een onwettige onzorgvuldigheid of
ongelijke behandeling worden verweten aan de aanbestedende overheid. Het
rechtzetten van fouten of onvolmaaktheden in de opdrachtdocumenten wordt
namelijk expliciet toegestaan en nagestreefd door (onder meer) de artikelen 34 en
79 van het koninklijk besluit van 18 april 2017. Een toepassing van deze
bepalingen zoals te dezen, kan prima facie dan ook geen schending uitmaken van
het zorgvuldigheidsbeginsel, noch van het gelijkheidsbeginsel. Dit zou namelijk,
zo lijkt, de nuttige werking aan deze artikelen ontnemen. Bovendien dient te
worden opgemerkt dat de verzoekende partij wel degelijk ook zelf in staat zou zijn
geweest om, op basis van de verplichting die op haar rustte om de hoeveelheden in
de samenvattende meetstaat na te kijken en te verbeteren, de correcte hoeveelheid
op basis van de plannen en de gedetailleerde meting op te merken en door te geven.
Dat zij dit niet heeft gedaan, heeft geleid tot de verschillende behandeling met
de gekozen inschrijver die het met de artikelen 79 en 86 beoogde voordeel heeft
genoten, hetgeen echter rechtstreeks voortvloeit uit het bestek iuncto de artikelen
79 en 86 van het genoemde koninklijk besluit.
19.
Het derde middelonderdeel is niet ernstig.
De verzoekende partij maakt, gelet op wat voorafgaat, op het
eerste gezicht niet aannemelijk dat de aanbestedende overheid de door haar in het
eerste en enig middel aangevoerde bepalingen en beginselen zou hebben
geschonden zodat het middel in het algemeen niet ernstig is.
VIII. Besluit
21.
Het enig middel is niet ernstig gebleken. De vordering tot
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid wordt dan ook verworpen.
BESLISSING
- Het verzoek van de nv W. tot tussenkomst wordt ingewilligd.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-22/23
- De Raad van State verwerpt de vordering.
- De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van de vordering tot
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid, begroot op een rolrecht van
200 euro, een bijdrage van 26 euro, en een rechtsplegingsvergoeding van
770 euro, die verschuldigd is aan de verwerende partij.
De tussenkomende partij wordt verwezen in de kosten van de tussenkomst,
begroot op een rolrecht van 150 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op vijf mei tweeduizend zesentwintig, door
de Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Kaat Leus,
staatsraad, waarnemend voorzitter,
bijgestaan door
Johan Pas,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Johan Pas
Kaat Leus
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.592
XIV-40.139-23/23
