Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.672 (2026-05-12)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 266.672 van 12 mei 2026 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu
en aanverwante aangelegenheden - Varia (ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu) Beslissing : Vernietiging bekendmaking
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 266.672 van 12 mei 2026
in de zaak A. 243.375/X-18.901
In zake :
- de NV W.
- de NV T.B.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Ciska Servais en Yannick Ballon
kantoor houdend te 2600 Antwerpen
Posthofbrug 6/1
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Bart Bronders
kantoor houdend te 8400 Oostende
Zandvoordestraat 444
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 1 november 2024, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van de Vlaamse regering van 19 juli 2024
houdende de definitieve aanduiding van het watergevoelig openruimtegebied
‘Breeveld’ in Brakel.
II. Verloop van de rechtspleging
Bij arrest nr. 262.485 van 26 februari 2025 is de vordering tot
schorsing van de tenuitvoerlegging van de bestreden beslissing verworpen.
De verzoekende partijen hebben een verzoekschrift
tot
voortzetting van de rechtspleging ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.672
X-18.901-1/14
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend
en de verzoekende partijen hebben een memorie van wederantwoord ingediend.
Eerste auditeur Ronny Vercruyssen heeft een verslag opgesteld.
De verzoekende partijen hebben een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 24 april 2026.
Staatsraad Patricia De Somere heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Yannick Ballon, die verschijnt voor de verzoekende
partijen, en advocaat Kevan Aspeslagh, die loco advocaat Bart Bronders verschijnt
voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Ronny Vercruyssen heeft een met dit arrest
andersluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De eerste verzoekende partij is eigenaar van een perceel gelegen
te Brakel, deels gelegen binnen het gebied van het bestreden watergevoelig
openruimtegebied (WORG) ‘Breeveld’. De tweede verzoekende partij exploiteert
dit perceel als grondwaterwinningsgebied.
Overeenkomstig het bij koninklijk besluit van 24 februari 1977
vastgestelde
gewestplan
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.672
‘Oudenaarde’
is
het
WORG
gelegen
in
X-18.901-2/14
‘woonuitbreidingsgebied’. Volgens het bij ministerieel besluit van 6 april 1989
goedgekeurde bijzonder plan van aanleg ‘4 Breeveld’, is het WORG bestemd tot
‘zone voor ambachtelijke bedrijven’ en ‘bufferzone’ en omvat het een aanduiding
als erfdienstbaarheid.
3.2.
Overeenkomstig artikel
5.6.8 van de Vlaamse Codex
Ruimtelijke Ordening (hierna: VCRO), ingevoegd bij decreet van 8 december 2017
‘houdende wijziging van diverse bepalingen inzake ruimtelijke ordening, milieu
en omgeving’, kan de Vlaamse regering gebieden waar een conflict bestaat tussen
de verdere realisatie van de bestemming en de belangen van het watersysteem
aanduiden als watergevoelig openruimtegebied (WORG). De te volgen procedure
wordt nader bepaald in het besluit van de Vlaamse regering van 15 juni 2018
‘houdende
nadere
regels
voor
de
aanduiding
van
watergevoelige
openruimtegebieden’ (hierna: het besluit van 15 juni 2018).
3.3.
In ‘Bijlage II: toelichtingsfiche’ bij het bestreden besluit wordt
het voortraject van de aanduiding van een gebied als WORG geschetst als volgt:
“1.3. Voortraject
In uitvoering van het Decreet Integraal Waterbeleid keurde de
Vlaamse Regering op 30 januari 2009 de 11 bekkenbeheerplannen voor de
periode 2008-2013
goed
(VR
2009
3001
DOC.
0100).
Deze waterbeheerplannen vormden het kader voor een heel gamma aan
maatregelen m.b.t. het integraal waterbeheer. In elk van die
11 beheerplannen was een actie (A7) opgenomen om de bestemming te
toetsen van een aantal zones gelegen in actueel of potentieel
waterbergingsgebied of in waterconserveringsgebied.
De bekkensecretariaten kregen binnen de Coördinatiecommissie Integraal
Waterbeleid (CIW) de taak om deze screening uit te voeren voor de
11.400 ha onbebouwde harde bestemmingen van het gewestplan die
overlappen met deze voor het watersysteem belangrijke gebieden.
Vanaf 2009 onderwierpen de bekkenstructuren deze gebieden aan een
grondige analyse die o.a. dienst moest doen als onderbouwde input voor
ruimtelijke planningsprocessen. Deze gebieden kregen de naam
‘signaalgebied’; het gaat om nog niet ontwikkelde gebieden waar een
tegenstrijdigheid kan bestaan tussen de geldende bestemmingsvoorschriften
en het belang van dit gebied voor het watersysteem.
In een eerste fase werden in 2009-2010 de meest relevante en prioritaire
gebieden verspreid over gans Vlaanderen afgebakend, op basis van hun
oppervlakte, omvang van de waterproblematiek en ontwikkelingsdruk.
[…]
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.672
X-18.901-3/14
In 2013 besliste de Vlaamse Regering (VR 2013 2903 DOC. 0303-1) om
deze signaalgebieden grondiger aan te pakken om het waterbergend
vermogen van Vlaanderen te vrijwaren. Voor elk gebied waarvan blijkt dat
het ontwikkelen volgens de huidige bestemming het overstromingsrisico
verhoogt, werkte de CIW aan bijkomende voorwaarden of een alternatief
ontwikkelingsperspectief. In die ontwerp-startbeslissingen werd ook gezocht
naar het best in te zetten instrumentarium en de bijhorende initiatiefnemende
overheid. […]
In de startbeslissingen die de Vlaamse Regering voor elk signaalgebied
goedkeurde, werd na grondige analyse een vervolgtraject en een
gebiedsgericht ontwikkelingsperspectief bepaald dat rekening houdt met het
watersysteem en waarbij minstens het waterbergend vermogen behouden
blijft. In die beslissingen zijn volgende zaken vastgelegd:
• het ontwikkelingsperspectief van het signaalgebied;
• het bestuur dat initiatief moet nemen;
• het instrument dat gebruikt moet worden om het
ontwikkelingsperspectief te realiseren.
[…]
Er worden twee categorieën van vervolgtrajecten onderscheiden:
• Verscherpte watertoets. De geldende harde bestemming blijft
behouden, maar er kunnen in het kader van de watertoets wel extra
voorwaarden opgelegd worden voor de ontwikkeling van het
gebied.
• Bouwvrije opgave. Delen van het signaalgebied moeten bouwvrij
blijven en moeten bijgevolg een andere bestemming krijgen.
[…].”
3.4.
Op 8 mei 2015 keurt de Vlaamse regering de startbeslissing voor
het signaalgebied ‘WUG afwaarts Nederbrakel – Breeveld’ te Brakel goed, waar
onder punt 3 ‘Keuze ontwikkelingsperspectief, instrument en initiatiefnemer’ staat
vermeld:
“C: Nieuwe functionele invulling voor de zone met middelgrote tot grote
overstromingskans
o Huidige bestemming BPA beantwoordt niet volledig aan het
bestaande overstromingsgevaar
o Het aanbrengen van verhardingen of ophoging binnen de zones met
overstromingsgevaar of binnen ROG moet zoveel mogelijk vermeden
worden, en minstens beantwoorden aan de principes van
overstromingsveilig bouwen.
A: randvoorwaarden via watertoets voor het gedeelte gelegen buiten ROG en
overstromingsgevaarkaart
Instrument: RUP
Een nieuw ruimtelijk uitvoeringsplan kan een evenwicht zoeken tussen de
noden vanuit het watersysteem en de ontwikkelingsbehoeften in het gebied
(recreatie e.d.).
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.672
X-18.901-4/14
Initiatiefnemer: gemeente.”
De conclusie voor het signaalgebied luidt:
“Nieuwe functionele invulling van het gebied wordt gerealiseerd door middel
van een gemeentelijk RUP dat het bestaande BPA Breeveld (gedeeltelijk)
herziet. Hierbij worden de noden van het watersysteem en de
ontwikkelingsbehoeften binnen het gebied op elkaar afgestemd, waarbij de
overstromingskans richtinggevend is.
In afwachting van het in werking treden van dit RUP, dient elke ontwikkeling
van het gehele gebied in overeenstemming te zijn met het algemeen
beoordelingskader van de[…] omzendbrief [Omzendbrief LNE/2013/1
betreffende richtlijnen voor toepassen van de watertoets voor de vrijwaring
van het waterbergend vermogen in signaalgebieden].”
3.5.
Op
1
juli
2022
keurt
de
Vlaamse
regering
de
stroomgebiedbeheerplannen voor Schelde en Maas voor de periode 2022-2027
goed, met het bijhorende maatregelenprogramma. Hierin is onder meer de
actiefiche 6_A_0022 ‘Gevolg geven aan de startbeslissingen van de Vlaamse
regering inzake signaalgebieden door herbestemming van de noodzakelijke
deelgebieden via de aanduiding van watergevoelige openruimtegebieden of via
ruimtelijke uitvoeringsplannen’ opgenomen.
3.6.
De Vlaamse regering keurt op 23 november 2023 de voorlopige
aanduiding van het WORG ‘Breeveld’ in Brakel goed. In ‘Bijlage II:
toelichtingsfiche’ onder punt 4 ‘Advies lokaal bestuur’ staat vermeld:
“Op 24 mei 2018 werd een ontwerp-afbakening door het CIW overgemaakt
aan de betrokken colleges van burgemeester en schepenen.
Op 27 juni 2018 besliste het college van burgemeester en schepenen van
Brakel om het voorstel van afbakening voorwaardelijk gunstig te adviseren:
‘Het college verleent een voorwaardelijk gunstig advies; rekening houdend
met onderstaande bepalingen:
- In het RUP Breeveld werd rekening gehouden met het aanwezige
signaalgebied; enkele hardere functies werden verschoven buiten dit
signaalgebied en de voorschriften werden aangepast naar de
watergevoeligheid van het gebied.
- De vergunde en reeds ingerichte terreinen in de zone voor sport en spel
(art.24) van het BPA nr. 4 Breeveld dienen uitgesloten te worden uit het
voorstel van WORG, evenals de zone voor ambachtelijke bedrijven uit dit
BPA (art.19); in deze zone wordt gevraagd om rekening te houden met het
socio-economisch belang van de aanwezigheid van het bedrijf TOP-bronnen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.672
X-18.901-5/14
Er kunnen voorwaarden opgelegd worden in deze zones via de verscherpte
natuurtoets’.
In functie van de voorlopige aanduiding als WORG werd de plancontour ten
opzichte van de ontwerp-afbakening gewijzigd om rekening te houden met
het goedgekeurde RUP en de ingerichte sportterreinen. Gezien het hoge
overstromingsrisico wordt de resterende zone voor ambachtelijke bedrijven
evenwel behouden binnen de contour van het WORG.
Figuur 9. Actualisatie ontwerp-afbakening
.”
3.7.
Van 9 januari 2024 tot 8 maart 2024 wordt de voorlopige
aanduiding van het WORG aan een openbaar onderzoek onderworpen.
De gemeente Brakel, de gemeentelijke commissie voor ruimtelijke ordening van
de gemeente Brakel en de provincie Oost-Vlaanderen brengen een advies uit.
Daarnaast worden vijf bezwaren ingediend, onder meer door de verzoekende
partijen.
3.8.
Op 21 mei 2024 keurt het team Omgevingseffecten van de
Vlaamse overheid (hierna: het team Mer) het planmilieueffectrapport voor de
aanduiding van watergevoelige open ruimtegebieden (hierna: het plan-MER) goed.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.672
X-18.901-6/14
3.9.
Op 19 juli 2024 beslist de Vlaamse regering, met toepassing van
artikel 7 van het besluit van 15 juni 2018, tot de definitieve aanduiding van
139 watergevoelige openruimtegebieden, waaronder het WORG ‘Breeveld’ in
Brakel.
Dit is het bestreden besluit.
Hierna volgt een weergave van het grafisch plan bij dit besluit,
met daarnaast – zoals verduidelijkt in het verzoekschrift – de contouren van het
perceel van de eerste verzoekende partij:
IV. Onderzoek van het tweede middel
Uiteenzetting van het middel
De verzoekende partijen voeren in een tweede middel de
schending aan van, onder meer, het zorgvuldigheidsbeginsel.
Zij betogen in essentie dat de bestreden beslissing totaal geen
rekening houdt met de economische realiteit en behoefte van de exploitatie van de
verzoekende partijen, en is afgeweken van de adviezen van het college van
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.672
X-18.901-7/14
burgemeester en schepenen van de gemeente Brakel en de door hen ingediende
bezwaren.
De verzoekende partijen lichten onder meer toe dat de stelling
van de verwerende partij dat de bestaande vergunde waterwinning verdergezet kan
worden bij de aanduiding als WORG, strijdig is met de voorwaarden uit de
omgevingsvergunning verleend op 1 februari 2024 voor “een hernieuwing van de
diepe grondwaterwinningen en verandering door wijziging en uitbreiding” waarin
onder meer wordt gesteld dat het water niet vervuild mag worden. Door de
aanduiding van het WORG kan een eventuele vervuiling ten gevolge van een
overstroming niet worden tegengehouden. Bovendien is de huidige put (gelegen in
WORG-gebied) versleten, waardoor een nieuwe put dient te worden geboord, dicht
bij de huidige put om zo dezelfde grondwaterlaag te kunnen aanboren. Gelet op de
nabijheid van de beek ten westen en de gebouwen ten zuiden, zou de nieuwe put
om technische redenen niet anders dan ook in het WORG moeten worden geplaatst.
Wanneer het WORG in de toekomst zal overstromen, zal de toezichtsput
vanzelfsprekend niet toegankelijk zijn en kunnen geen metingen of onderhoud
worden uitgevoerd. Bovendien zijn waterdichte afwerkingen bij dergelijke putten
nooit ontworpen om permanent onder water te staan. De verzoekende partijen
kunnen niet verzekeren dat de watervoerende laag nooit vervuild zal worden door
insijpeling van vervuild oppervlaktewater. In dit geval zal de grondwaterwinning
moeten worden stopgezet. Door hiermee geen rekening te houden, schendt de
verwerende partij het zorgvuldigheidsbeginsel. De verwerende partij heeft niet alle
relevante gegevens en de betrokken belangen zorgvuldig geïnventariseerd en met
elkaar afgewogen. De economische gevolgen van de beslissing tot aanduiding van
het WORG zijn erg groot. Uit het antwoord op hun bezwaarschrift is niet te
begrijpen hoe zij nog steeds kunnen voldoen aan hun verkregen milieuvergunning
en hoe zij hun activiteit van waterontginning verder kunnen ontplooien. Dit geldt
des te meer nu het college van burgemeester en schepenen van de gemeente Brakel
reeds in 2018 en 2024 uitdrukkelijk heeft gevraagd om rekening te houden met de
economische realiteit van de verzoekende partijen. De economische realiteit en de
impact van het WORG op de exploitatie van de verzoekende partijen werd zeer
uitgebreid uiteengezet in het bezwaarschrift, terwijl het antwoord daarop in het
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.672
X-18.901-8/14
bestreden besluit totaal ongemotiveerd is. Uit de verplichting om een openbaar
onderzoek te organiseren volgt nochtans de verplichting om de ingediende
bezwaren met gepaste zorgvuldigheid te onderzoeken en, wanneer ze niet worden
gevolgd, om afdoende te laten begrijpen waarom dat niet het geval is.
De verwerende partij stelt in de memorie van antwoord dat uit
de bestreden beslissing, evenals uit het administratief dossier blijkt dat de
definitieve aanduiding als WORG van het betrokken gebied kadert binnen de
doelstelling van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen om het fysisch systeem
structurerend te maken en met name om voldoende open ruimte te behouden om
van Vlaanderen opnieuw een spons te maken of om het waterbergend vermogen
van deze gebieden te behouden. Hiermee kon (en moest) de verwerende partij meer
rekening houden bij de afweging van een (overigens) toekomstig economisch
belang. Anders dan de verzoekende partijen voorhouden komt volgens de
verwerende partij de exploitatie van de waterbron en van de bottelarij helemaal niet
in
het
gedrang.
Des
te
meer
is
dit
het
geval
nu
de
bestaande
omgevingsvergunningen (met uitzondering van deze tot verkavelen) blijven gelden
en kunnen worden uitgevoerd. Er kan evenmin worden ingezien waarom de
definitieve aanduiding als WORG nu plotseling meer overstromingen zou
veroorzaken, waardoor de exploitatie of de naleving van de omgevingsvergunning
onmogelijk zou worden. De verwerende partij vervolgt dat uit de aanhef van het
bestreden besluit ten volle blijkt dat de bezwaren zowel van de gemeente Brakel
als van de verzoekende partijen zelf, afdoende werden ontmoet en weerlegd.
Het wordt door de verzoekende partijen niet anders aangetoond.
De verzoekende partijen benadrukken in de memorie van
wederantwoord dat “[m]et deze summiere vaststelling” in de memorie van
antwoord de verwerende partij toegeeft dat er gewoon geen rekening is gehouden
met de economische belangen die in het gedrang komen. De nieuwe geldende
stedenbouwkundige voorschriften impacteren wel degelijk hic et nunc de
bedrijvigheid en de exploitatie van de verzoekende partijen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.672
X-18.901-9/14
Beoordeling
Artikel 5.6.8, § 1, VCRO bepaalt dat de Vlaamse regering
gebieden waar een conflict bestaat tussen de verdere realisatie van de bestemming
en de belangen van het watersysteem, kan aanduiden als watergevoelig
openruimtegebied.
De tweede paragraaf van dit artikel bepaalt:
Ҥ 2. De Vlaamse Regering onderwerpt de voorgenomen aanduiding aan een
openbaar onderzoek dat zestig dagen duurt, en wint advies in bij de bevoegde
waterbeheerders, bij de deputatie, bij de gemeenteraden en de gemeentelijke
commissies voor ruimtelijke ordening van de gemeenten waar de voor
aanduiding gebieden in kwestie liggen.
De Vlaamse Regering bepaalt de nadere regels voor dat openbaar onderzoek
en die consultatie.
[…].”
Overeenkomstig artikel 5.6.8, § 3, VCRO gelden de volgende
voorschriften voor WORG’s:
Ҥ 3. Binnen de aangeduide watergevoelige openruimtegebieden zijn
waterbeheer, natuurbehoud, bosbouw, landschapszorg, landbouw en
recreatie nevengeschikte functies.
Voor zover de ruimtelijk-ecologische draagkracht en de waterbeheersfunctie
van het gebied niet worden overschreden, zijn alleen de volgende
handelingen die nodig of nuttig zijn voor de functies, vermeld in het eerste
lid, toegelaten:
1° het aanbrengen van kleinschalige infrastructuur, gericht op de sociale,
educatieve of recreatieve functie van het gebied, waaronder sanitaire
gebouwen of schuilplaatsen van één bouwlaag met een oppervlakte van ten
hoogste 100 m[²], met uitsluiting van elke verblijfsaccommodatie;
2° het aanleggen, herstellen, heraanleggen of verplaatsen van openbare
wegen en nutsleidingen. Openbare wegen en nutsleidingen kunnen
aangelegd of verplaatst worden voor zover dat noodzakelijk is voor de
kwaliteit van het leefmilieu, het beheer van het landschap, het herstel en de
ontwikkeling van de natuur en het natuurlijk milieu, de openbare veiligheid
of de volksgezondheid;
3° het aanbrengen van kleinschalige infrastructuur, gericht op het gebruik
van het gebied voor landbouw of hobbylandbouw;
4° handelingen die nodig of nuttig zijn om overstromingen te beheersen of
om wateroverlast buiten de natuurlijke overstromingsgebieden te
voorkomen;
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.672
X-18.901-10/14
5° handelingen voor natuurbehoud en landschapszorg.
De mogelijkheden om af te wijken van stedenbouwkundige voorschriften of
om rekening te houden met ontwerpen van stedenbouwkundige
voorschriften, vermeld in titel IV, hoofdstuk 4, zijn van overeenkomstige
toepassing in de aldus aangeduide gebieden.”
8.
Het zorgvuldigheidsbeginsel houdt onder meer in dat de
overheid haar besluiten op een zorgvuldige wijze moet voorbereiden door de
relevante gegevens en de betrokken belangen te inventariseren en deze gegevens
en belangen tegen elkaar af te wegen in het licht van het doel van het besluit.
Uit de verplichting om een openbaar onderzoek te organiseren
volgt de verplichting om de ingediende bezwaren met gepaste zorgvuldigheid te
onderzoeken en, wanneer ze niet worden gevolgd, om afdoende te laten begrijpen
waarom dat niet het geval is. Indien een bezwaarindiener op zijn bezwaar geen
rechtstreeks antwoord krijgt, volstaat het dat hij dit antwoord vindt in een
stellingname die begrijpelijk op het bezwaar van toepassing is.
In de mate dat de verzoekende partijen stellen dat de exploitatie
van de bestaande, vergunde grondwaterwinning niet zal kunnen worden voortgezet
als gevolg van de aanduiding als WORG, stelt de Raad van State vast dat de
verwerende partij in het bestreden besluit gelijkluidende bezwaren heeft
beantwoord als volgt:
“4. De gemeente Brakel brengt een ongunstig advies uit over de voorlopige
aanduiding, aangezien de contour niet tegemoet komt aan het advies van
2018 van het college van burgemeester en schepenen, waarin wordt gevraagd
om rekening te houden met het socio-economisch belang van het bedrijf
TOP-bronnen en het ingerichte terrein voor ambachtelijke bedrijven (art. 19)
uit het watergevoelige openruimtegebied te sluiten.
De Vlaamse Regering beantwoordt dit advies door te duiden dat de
aanduiding van de watergevoelige openruimtegebieden vertrekt van de
beleidsdoelstelling om deze overstromingsgevoelige gebieden te vrijwaren
van verdere bebouwing. Het is niet wenselijk om op dit perceel bijkomende
bebouwing toe te laten zoals voorzien. De bestaande vergunde waterwinning
kan verdergezet worden bij de aanduiding als watergevoelige
openruimtegebied.
[…]
12. Een bezwaarindiener vraagt in zijn bezwaar om een verdere aanpassing
te doen van het bestaande gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan Breeveld
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.672
X-18.901-11/14
door deze in te kleuren als waterwingebied. Daarnaast wordt er gevraagd om
bijkomende percelen aan te duiden om geen bijkomende
verharding/bebouwing toe te laten. Het volledige signaalgebied moet
opnieuw bekeken worden. Dit om verdere exploitatie van het
drinkwaterbedrijf niet in gevaar te brengen.
De Vlaamse Regering beantwoordt dit advies door te duiden dat de
aanduiding van de watergevoelige openruimtegebieden vertrekt van de
beleidsdoelstelling om deze overstromingsgevoelige gebieden te vrijwaren
van verdere bebouwing.
In het bezwaar wordt verder gesteld dat het signaalgebied in zijn totaliteit
opnieuw bekeken moet worden met oog op de functie van de bestaande
exploitatie van grondwaterwinning. Het is niet wenselijk om op dit perceel
bijkomende bebouwing toe te laten zoals voorzien. De bestaande vergunde
waterwinning kan verdergezet worden bij de aanduiding als watergevoelige
openruimtegebied.
[…]
14. Een bezwaarindiener stelt dat het inrichten van een overstromingszone
op het perceel een directe impact zal hebben op de bijzondere
milieuvergunningsvoorwaarden van zijn exploitatie (drinkwaterwinning).
De bestaande en oude putten kunnen door overstromingen vervuild geraken.
Daarnaast zorgt het watergevoelige openruimtegebied ervoor dat de aanleg
van dammen en dijken niet mogelijk zijn, wat ervoor zal zorgen dat er niet
voldaan kan worden aan het beschermen van de grondwaterwinning
(beschermen van putten tegen overstromingen).
De Vlaamse Regering beantwoordt dit bezwaar door te duiden dat aan de
aanduiding als watergevoelige openruimtegebied geen inrichtingswerken of
andere projecten verbonden zijn. Enkel de planologische bestemming wordt
gewijzigd. Deze aanduiding heeft dan ook geen wijziging van de
overstromingsgevoeligheid van het perceel tot gevolg. Het perceel heeft
volgens de overstromingsmodellen een grote overstromingskans.
De Vlaamse Regering wenst daarom deze overstromingsgevoelige gebieden
te vrijwaren van verdere bebouwing en bijkomende constructies die de
waterbeheersfunctie kunnen beïnvloeden. Bestaande stedenbouwkundige en
milieuvergunningen
blijven
behouden,
met
uitzondering
van
verkavelingsvergunningen.”
Uit deze antwoorden valt weliswaar af te leiden dat de
verwerende partij affirmeert dat de bestaande omgevingsvergunningen behouden
blijven, doch hieruit blijkt niet wat de rechtstoestand van de verzoekende partijen
zal zijn eenmaal de omgevingsvergunning, die aan de tweede verzoekende partij is
verleend op 1 februari 2024, afloopt op 16 oktober 2033.
Voorts hebben de verzoekende partijen er in hun bezwaarschrift
tijdens het openbaar onderzoek op gewezen dat de grondwaterput ‘KB4’ binnen
het WORG is gelegen, evenals “tal van peilputten [en] diverse oudere, buiten
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.672
X-18.901-12/14
gebruik gestelde grondwaterputten (doch nog steeds met gevaar te kunnen
inlopen)”, dat overstromingen te allen tijde dienen te worden voorkomen nu
“dit een vervuiling/contaminatie van de watervoerende laag resp. waterbron tot
gevolg zal hebben”, en in een dergelijke scenario niet kan worden voldaan aan de
bijzondere milieuvoorwaarden zoals opgelegd in de omgevingsvergunning, noch
aan “de ‘code van goede praktijk’ voor boringen en het exploiteren en afsluiten van
boorputten voor grondwaterwinning (cfr. Bijlage 5.53.1 van VLAREM II […])”.
Voorts, dat “[p]utten of waterlagen die gecontamineerd zijn, dienen
schoongespoeld te worden tot de gewenste kwaliteit terug bereikt wordt en waarbij
niet kan gegarandeerd worden dat de initiële kwaliteit terug bereikt wordt”.
Zij wensen “waterkerende werken zoals de aanleg van dammen/dijken te kunnen
uitvoeren […] wat zich niet laat verstaan met de afbakening als WORG, resp. de
voorschriften van artikel 5.6.8, §3, VCRO”.
Het bestreden besluit gaat ten onrechte niet in op de hiervoor
aangehaalde concrete elementen uit het bezwaarschrift van de verzoekende
partijen.
De verwerende partij overtuigt er niet van dat zij de op het spel
staande belangen voldoende nauwkeurig heeft geïnventariseerd en afdoende heeft
laten begrijpen waarom de bezwaren van de verzoekende partijen niet zijn gevolgd.
Uit
wat
voorafgaat,
blijkt
een
schending
van
het
zorgvuldigheidsbeginsel.
Het tweede middel is in de aangegeven mate gegrond.
BESLISSING
- De Raad van State vernietigt het besluit van de Vlaamse regering van
19 juli 2024 houdende de definitieve aanduiding van het watergevoelig
openruimtegebied ‘Breeveld’ in Brakel.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.672
X-18.901-13/14
-
Dit arrest dient bij uittreksel te worden bekendgemaakt op dezelfde wijze
als het vernietigde besluit.
-
De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van de vordering tot
schorsing en het beroep tot nietigverklaring, begroot op een rolrecht van
800 euro, een bijdrage van 48 euro en een rechtsplegingsvergoeding van
924 euro, die verschuldigd is aan de verzoekende partijen gezamenlijk.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op twaalf mei tweeduizend zesentwintig, door
de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Jan Clement,
kamervoorzitter,
Patricia De Somere,
staatsraad,
David D’Hooghe,
staatsraad,
bijgestaan door
Silvan De Clercq,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Silvan De Clercq
Jan Clement
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.672
X-18.901-14/14
