Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467 (2026-08-10)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.467 van 10 augustus 2026 Overheidsopdrachten en openbare
werken - Overheidsopdrachten Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE XIVe KAMER
ARREST
nr. 267.467 van 10 augustus 2026
in de zaak A. 248.628/XIV-40.233
In zake:
de NV F.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Josué Ngarukiyinka Habayo en Charles-Henri de la
Vallée Poussin
kantoor houdend te 1060 Brussel
Charleroisesteenweg 112
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de Opdrachthoudende vereniging PIDPA
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Joris Wouters en Geert Van Engelgem
kantoor houdend te 2600 Antwerpen
Borsbeeksebrug 36
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
1.
De vordering, ingesteld op 14 juli 2026, strekt tot de schorsing
bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de beslissing
van de raad van bestuur van de verwerende partij van 26 juni 2026 waarbij wordt
beslist om de opdracht voor het implementeren en operationeel ondersteunen van
een SCADA-systeem te gunnen aan een derde.
II. Verloop van de rechtspleging
2.
Bij beschikking van 16 juli 2026 werd, in samenspraak met het
aangeduide lid van het auditoraat, de procedurekalender vastgesteld.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-1/28
De verwerende partij heeft een nota met opmerkingen en een
administratief dossier ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 4 augustus 2026, om 14.00 uur.
Kamervoorzitter Geert Debersaques heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Mathilde Vilain XIIII, die loco advocaten Josué
Ngarukiyinka Habayo en Charles-Henri De La Vallée Poussin, verschijnt voor de
verzoekende partij, en advocaat Geert Van Engelgem, die verschijnt voor de
verwerende partij zijn gehoord.
Eerste auditeur Ines Martens heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verwerende partij schrijft een overheidsopdracht voor
diensten uit met als onderwerp: “het implementeren en operationeel ondersteunen
van een SCADA-systeem.”
De opdracht wordt overeenkomstig artikel 120 van de wet van
17 juni 2016 ‘inzake overheidsopdrachten’ (hierna: wet van 17 juni 2016) geplaatst
met een onderhandelingsprocedure met voorafgaande oproep tot mededinging. Het
betreft een raamovereenkomst met een geraamde waarde van 5.370.112,00 euro
3.2.
Na selectie van de kandidaten dienen 8 inschrijvers een initiële
offerte in.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-2/28
3.3.
De drie eerst gerangschikte inschrijvers, waaronder de
verzoekende partij en de gekozen inschrijver, worden uitgenodigd voor
onderhandelingen.
3.4.
Op 21 mei 2026 vindt de onderhandelingsvergadering plaats
tussen de verzoekende partij en de aanbestedende entiteit. De inhoud van deze
vergadering is opgenomen in een “onderhandelingsnota” van 22 mei 2026 die in
het raam van de voorliggende vordering, door beide partijen als vertrouwelijk stuk
wordt neergelegd.
3.5.
De inschrijvers, waaronder de verzoekende partij en de gekozen
inschrijver, dienen een BAFO in.
3.6.
Op 26 juni 2026 gunt de aanbestedende entiteit de opdracht aan
de gekozen inschrijver.
Dit is de bestreden beslissing.
IV. Verzoek tot vertrouwelijke behandeling van bepaalde stukken
4.
Beide partijen vragen in hun procedurestuk om de vertrouwelijke
behandeling van bepaalde door hen neergelegde stukken die zij in de inventaris als
vertrouwelijk aanduiden en waarbij zij de redenen opgeven waarom zij om die
vertrouwelijke behandeling vragen.
5.
De partijen hebben (ter terechtzitting) niet het lichten van de
vertrouwelijkheid van deze stukken gevraagd.
Onder de stukken waarvan zowel de verzoekende partij als de
verwerende partij de (volledige) vertrouwelijkheid vragen, is ook begrepen, het
stuk dat de verzoekende partij omschrijft als “Onderhandelingsnota van 22 Mei
2026”, zijnde (haar) onderhandelingsnota tussen de aanbestedende entiteit, de
verzoekende partij en haar onderaannemer.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-3/28
Ambtshalve stelt de Raad van State evenwel vast dat de
verzoekende partij in haar verzoekschrift eigenmachtig de vertrouwelijkheid van
bepaalde gegevens uit het betrokken stuk heeft doorbroken door uitdrukkelijk en
omstandig citaten uit dat stuk in het verzoekschrift op te nemen, zonder acht te
slaan op het door haar daarin uitdrukkelijk geformuleerde verzoek om het stuk
integraal vertrouwelijk te behandelen. Aldus heeft de verzoekende partij zelf de
gehele vertrouwelijkheid van het betrokken stuk opgegeven. Wat de citaten betreft
die zij in haar verzoekschrift heeft weergegeven en waaruit zij overigens ook ter
terechtzitting heeft geciteerd, is de vertrouwelijkheid van het betrokken stuk
derhalve opgeheven.
V. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
6.
Krachtens artikel 17, §§ 1, 5 en 6, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State, gelezen in samenhang met de artikelen 15 en 31 van de wet
van 17 juni 2013 ‘betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen
inzake overheidsopdrachten, bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en
diensten en concessies’ (hierna: de wet van 17 juni 2013), moet enkel worden
onderzocht of in de voorliggende vordering tot schorsing die is ingesteld volgens
de procedure bij uiterst dringende noodzakelijkheid, een ernstig middel waarvan
het onderzoek zich leent voor een versnelde behandeling of een klaarblijkelijke
onwettigheid wordt aangevoerd.
VI. Onderzoek van de middelen
A. Eerste middel
Standpunt van de partijen
7.
De verzoekende partij voert de schending aan van:
− […] de artikelen 4, 5 en 150, §1, 2e lid van de wet van 17 juni 2016 inzake
overheidsopdrachten (hierna de ‘Wet van 17 juni 2016’);
− de schending van de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-4/28
betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen (hierna
de ‘Wet van 29 juli 1991’);
− de schending van de artikelen 4 en 5 van de wet van 17 juni 2013
betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake
overheidsopdrachten, bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en
diensten en concessies (hierna de ‘Wet van 17 juni 2013’);
− de schending van artikelen 72, §2 en 73 van het koninklijk besluit van
18 juni 2017 plaatsing overheidsopdrachten in de speciale sectoren (hierna
het ‘KB van 18 juni 2017’);
− de schending van het gelijkheids-, het transparantie- en het
evenredigheidsbeginsel;
− de schending van het mededingingsbeginsel;
− de schending van het beginsel patere legem quam ipse fecisti;
− de kennelijke beoordelingsfout en het machtsmisbruik.”
Zij vat het middel als volgt samen:
“14. De verzoekende partij stelt in essentie dat de verwerende partij de in het
eerste middel aangehaalde bepalingen en beginselen heeft geschonden door
verzoekster bij de kwalitatieve beoordeling van haar offerte te sanctioneren
louter omwille van het feit dat zij beroep doet op een onderaannemer voor de
uitvoering van een deel van de Opdracht.
Verzoekster stelt vast dat de verwerende partij zodoende haar recht om
beroep te doen op een onderaannemer onrechtmatig heeft beperkt, terwijl de
voorgestelde onderaanneming aan alle door de regelgeving en door de
opdrachtdocumenten opgelegde voorwaarden voldeed.
15. Door de inschrijvers te misleiden wat betreft de mogelijkheid om beroep
te doen op onderaannemers, heeft de verwerende partij bovendien het
gelijkheids-, het transparantie- en het patere legem-beginsel geschonden.
16. Minstens heeft de verwerende partij, door de offerte van verzoekster
negatief te beoordelen omwille van het beroep op een onderaannemer, een
kennelijke beoordelingsfout gemaakt. ”
8.
De
verwerende
partij
werpt
de
gedeeltelijke
niet-
ontvankelijkheid van het middel op in de mate dat de verzoekende partij de
volgende schendingen aanvoert:
“- de kennelijke beoordelingsfout en het machtsmisbruik;
- de schending van de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 betreffende
de uitdrukkelijke motivering van bestuurshandelingen; de schending van de artikelen 4 en 5 van de wet van 17 juni 2013 betreffende
de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake
overheidsopdrachten, bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en
diensten en concessies;
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-5/28
Volgens de verwerende partij licht de verzoekende partij in het
middel niet toe waarom deze bepalingen en/of beginselen zouden zijn geschonden.
Beoordeling
-
Inzake de (gedeeltelijke) ontvankelijkheid van het middel
De verzoekende partij laat na uiteen te zetten op welke wijze “de
kennelijke beoordelingsfout en het machtsmisbruik” zijn geschonden. Ter
terechtzitting verwijst zij naar haar zinsnede in het verzoekschrift waarin is gesteld
dat “minstens […] de verwerende partij, door de offerte van verzoekster negatief
te beoordelen omwille van het beroep op een onderaannemer, een kennelijke
beoordelingsfout [heeft] gemaakt.”
Dit overtuigt niet. Artikel 2, § 1, tweede lid, van het besluit van
de Regent van 23 augustus 1948 ‘tot regeling van de rechtspleging voor de afdeling
bestuursrechtspraak
van
de
Raad
van
State’
(hierna:
de
algemene
procedureregeling), dat met toepassing van artikel 4, § 1, tweede lid en
artikel 8, § 1, eerste lid, van het koninklijk besluit van 19 november 2024 ‘tot
bepaling van de rechtspleging in kort geding en tot wijziging van diverse besluiten
betreffende de procedure voor de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van
State’ op de voorliggende vordering van toepassing is, verduidelijkt dat “het
middel bestaat uit de vermelding van de rechtsregel waarvan de schending wordt
aangevoerd en van de wijze waarop die rechtsregel concreet overtreden zou zijn”.
De enkele zinssnede in het verzoekschrift waarnaar de verzoekende partij verwijst,
voldoet niet aan de vereiste dat op concrete wijze wordt uiteengezet waarom de
aangevoerde rechtsregel(s) zouden zijn geschonden. Zij maakt immers niet
duidelijk op welke wijze de beweerde onwettigheid uit de bestreden beslissing
voortvloeit. Het eerste middel is in de mate niet ernstig. De exceptie ter zake van
de verwerende partij wordt in zoverre bijgetreden.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-6/28
De exceptie wordt evenwel niet bijgetreden wat de schending
betreft van de formelemotiveringsplicht zoals die te dezen is vervat in de artikelen
2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 en de artikelen 4 en 5 van de wet van 17 juni
2013. Op het eerste gezicht zet de verzoekende partij in de uiteenzetting van het
middel in het verzoekschrift immers uiteen dat uit de bestreden beslissing niet blijkt
waarom het gedeelte van de opdracht dat door haar onderaannemer zou worden
uitgevoerd (PLC-programmeurs) een wezenlijk onderdeel van de opdracht wordt
beschouwd. De exceptie wordt bijgevolg verworpen in zoverre zij betrekking heeft
op de voormelde bepalingen.
De exceptie is in de aangegeven mate ernstig.
Inzake de ernst van het middel
Inzake de “sanctionering” van het beroep doen op een onderaannemer
In wat als een eerste kritiek kan worden beschouwd, doet de
verzoekende partij in essentie gelden dat de aanbestedende entiteit “meermaals”
haar offerte negatief heeft beoordeeld enkel en alleen omdat zij een beroep doet op
haar onderaannemer. Zij betrekt deze kritiek op de beoordeling in het
gunningsverslag van het subsubgunningscriterium ‘organisatiestructuur’ en het
subsubgunningscriterium ‘projectteam en inzet van profielen,’ hierbij aanvoerend
dat door haar bij de beoordeling van haar offertes “te sanctioneren uitsluitend
omwille van het inzetten van een onderaannemer, heeft verwerende partij de
betrokken [sub]subgunningscriteria toegepast op een manier die de facto een
beperking uitmaakt van het recht om voor een bepaalde opdracht onderaannemers
in te zetten.” Een dergelijke beperking strijdt volgens haar met de artikelen 150,
§1, tweede lid van de wet van 17 juni 2016, met de artikelen 72, §2 en 73 van het
koninklijk besluit van 18 juni 2017 ‘plaatsing overheidsopdrachten in de speciale
sectoren’ (hierna: het koninklijk besluit van 18 juni 2017), alsook met de
bepalingen van de selectiedraad en het bestek.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-7/28
Het uitgangspunt van het middel is derhalve dat in de bestreden
beslissing de offerte van de verzoekende partij negatief wordt beoordeeld louter
om de reden dat zij voor de PLC-programmeurs een beroep doet op een
onderaannemer.
Het middel wordt hierna, in deze stand van het geding, vanuit dat
oogpunt op zijn merites beoordeeld.
Het geschonden geachte artikel 150, §1, tweede lid van de wet
van 17 juni 2016 bepaalt:
“Wanneer dit nodig is kan een onderneming zich eveneens beroepen op de
draagkracht van andere entiteiten voor een bijzondere opdracht, wanneer de
objectieve criteria en regels voor uitsluiting en selectie van kandidaten en
inschrijvers voorschriften betreffende de economische en financiële
draagkracht van de ondernemer of zijn technische en beroepsbekwaamheid
inhouden.”
Het geschonden geachte artikel 72, §2 van het koninklijk besluit
van 18 juni 2017 bepaalt:
“ § 2 Overeenkomstig artikel 150 van de wet en wanneer de objectieve regels
en criteria voor uitsluiting en selectie van de kandidaten en inschrijvers in
openbare,
niet-openbare
of
onderhandelingsprocedures,
in
concurrentiegerichte dialogen of in innovatiepartnerschappen voorschriften
omvatten betreffende de economische en financiële draagkracht van de
ondernemer, of betreffende zijn technische en beroepscapaciteiten, kan deze
laatste desgevallend de draagkracht van andere entiteiten doen gelden. Wat
betreft de criteria inzake studie- en beroepskwalificaties van de
dienstverlener of van de titularis of van het leidinggevend personeel van de
onderneming, of de criteria betreffende de overeenstemmende
beroepservaring, kan de ondernemer slechts beroep doen op de draagkracht
van andere entiteiten, wanneer deze laatste de werken of de diensten
waarvoor hun draagkracht vereist is zelf zullen uitvoeren of leveren. Indien
een ondernemer wenst beroep te doen op de draagkracht van andere
entiteiten, brengt hij bij de aanbestedende entiteit het bewijs aan van het feit
dat hij over de nodige middelen zal beschikken, bijvoorbeeld door middel
van de verbintenis hiertoe vanwege deze entiteiten over te maken.
Wanneer de aanbestedende entiteit, overeenkomstig artikel 151 van de wet,
uitsluitings- of selectiecriteria heeft ingeroepen, gaat ze na of de overige
entiteiten op wier draagkracht de ondernemer zich wil beroepen, voldoen aan
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-8/28
de toepasselijke selectiecriteria dan wel of er uitsluitingsgronden bestaan die
werden ingeroepen door de aanbestedende entiteit en dit, onverminderd de
mogelijkheid tot corrigerende maatregelen overeenkomstig artikel 70 van de
wet, gelezen in combinatie met artikel 151 van de wet. De aanbestedende
entiteit eist dat de ondernemer een entiteit, die het toepasselijk
selectiecriterium niet vervult of tegen wie verplichte uitsluitingsgronden
bestaan die ze heeft vermeld, vervangt. De aanbestedende entiteit kan
bovendien eisen dat de ondernemer een entiteit vervangt, tegen wie nietverplichte uitsluitingsgronden kunnen ingeroepen worden door de
voornoemde entiteit. Het uitblijven van een vervanging ingevolge een
dergelijke vraag geeft aanleiding tot een beslissing van niet-selectie.
Onder dezelfde voorwaarden kan een combinatie van ondernemingen de
draagkracht van de deelnemers aan de combinatie of van andere entiteiten
laten gelden.”
Artikel 73 van hetzelfde koninklijk besluit bepaalt:
“Ten aanzien van onderaannemers op wier draagkracht de ondernemer geen
beroep doet, kan de aanbestedende entiteit de inschrijver in de
opdrachtdocumenten verzoeken om in zijn offerte te vermelden welk
gedeelte van de opdracht hij eventueel voornemens is in onderaanneming te
geven en welke onderaannemers hij voorstelt.
De in het eerste lid bedoelde vermelding laat de aansprakelijkheid van de
inschrijver onverlet.”
Voorts voorzien de opdrachtdocumenten uitdrukkelijk in de
mogelijkheid om een beroep te doen op de draagkracht van andere entiteiten in het
kader van de selectie en om een beroep te doen op onderaannemers voor de
uitvoering van de opdracht. Hiervoor kan onder meer worden verwezen naar de
artikelen van het bestek, meer bepaald artikel ‘6.2. Beroep op draagkracht andere
entiteiten’ en artikel ‘6.3. Beroep op onderaannemer ‘. Partijen betwisten dat
overigens op zich niet.
De offertes worden, zoals aangekondigd in het bestek,
beoordeeld aan de hand van het gunningscriterium ‘prijs’ en het gunningscriterium
‘kwaliteit van het voorstel’. Het gunningscriterium ‘kwaliteit van het voorstel’
wordt getoetst aan de hand van het subgunningscriterium ‘kwaliteit van de
opdrachtnemer’
en
het
subgunningscriterium
‘plan
van
aanpak’.
Het
subgunningscriterium ‘kwaliteit van de opdrachtnemer’ wordt verder onder meer
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-9/28
beoordeeld aan de hand van het subsubgunningscriterium ‘organisatiestructuur’.
Het subgunningscriterium ‘plan van aanpak’ wordt verder onder meer beoordeeld
aan de hand van het subsubgunningscriterium ‘projectteam en inzet van
profielen’.’
De grief van de verzoekende partij is in wezen gegrond op de
beoordeling
van
deze
beide
laatstgenoemde
subsubgunningscriteria
‘organisatiestructuur’ en projectteam en inzet van profielen’ waarop zij zich ter
adstructie van haar grief uitdrukkelijk beroept.
Het subsubgunningscriterium ‘organisatiestructuur’ wordt als
volgt beschreven in het bestek:
“ 7.1.2.2 Organisatiestructuur (10 punten)
Dit subcriterium beoordeelt de mate waarin de organisatiestructuur van de
inschrijver bijdraagt tot stabiliteit, continuïteit en beheersbaarheid van
opdrachten voor Pidpa. Voor dit sub criterium mag de inschrijver max. 4 A4
pagina’s gebruiken, waarin hij minimaal volgende aspecten beschrijft:
1.
Organisatorische inbedding van SCADA- en PLC-activiteiten
o Hoe zijn de SCADA- en PLC-activiteiten binnen de organisatie
gestructureerd?
o Welke afdelingen, teams of entiteiten (binnen de eigen organisatie en,
indien van toepassing, binnen een ruimere organisatorische context) zijn
hierbij betrokken en hoe verhouden deze zich tot elkaar?
2.
Projectorganisatie en governance op organisatieniveau
o Welke rollen bestaan er binnen de organisatie voor technische, functionele
en ondersteunende taken?
o Hoe worden verantwoordelijkheden, beslissingslijnen en escalaties op
organisatieniveau georganiseerd bij projecten?
3.
Stabiliteit, kennismanagement en continuïteit
o Hoe waarborgt de organisatie de stabiliteit en continuïteit van de
SCADA/PLC teams en afdeling?
o Hoe wordt kennismanagement op organisatieniveau georganiseerd?
o Hoe wordt domeinkennis structureel onderhouden?
4.
Regionale capaciteit en nabijheid
o Hoe organiseert de inschrijver de operationele capaciteit om opdrachten
binnen het werkingsgebied van Pidpa tijdig en efficiënt te ondersteunen?
o Welke middelen staan ter beschikking om binnen de opgegeven termijnen
tussenkomsten te garanderen (structurele middelen; de concrete
responstijden worden beoordeeld onder 7.1.3.4)?
De beoordeling gebeurt op basis van de mate waarin de beschreven
organisatiestructuur op coherente en aantoonbare wijze bijdraagt tot
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-10/28
stabiliteit, continuïteit en beheersbaarheid van opdrachten voor Pidpa, met
bijzondere aandacht voor de structurele borging van kennis en de
beschikbaarheid van regionale capaciteit.
Voor de scoring van het subgunningscriteria Organisatiestructuur wordt
volgend scoringsmodel gehanteerd (alle punten van 0 tot 10 kunnen worden
toegekend op basis van volgende richtwaarden) :
10 uitmuntend
8 zeer goed
6 goed
4 matig
2 zwak
De scores van de verschillende subgunningscriteria worden vervolgens
opgeteld om de score voor het criterium Kwaliteit opdrachtnemer te
bekomen”
Uit deze besteksbepaling blijkt derhalve duidelijk dat de
beoordeling
gebeurt
op
basis
van
de
mate
waarin
de
beschreven
organisatiestructuur “op coherente en aantoonbare wijze bijdraagt tot stabiliteit,
continuïteit en beheersbaarheid van opdrachten” voor de aanbestedende entiteit,
“met bijzondere aandacht voor de structurele borging van kennis en de
beschikbaarheid van regionale capaciteit.”
Het subgunningscriterium ‘projectteam en inzet van profielen’
wordt als volgt beschreven in het bestek:
“ 7.1.3.2 Projectteam en inzet van profielen (9 punten)
Pidpa hecht groot belang aan de kwaliteit, stabiliteit en relevantie van het
projectteam dat effectief zal worden ingezet.
De inschrijver bezorgt:
• een overzicht van het volledige projectteam met rol- en taakverdeling;
• een curriculum vitae van elk voorgesteld teamlid, afgestemd op de
voorziene rol binnen deze opdracht.
De inschrijver licht daarbij toe:
• hoe het projectteam is samengesteld in functie van de aard en complexiteit
van de opdracht;
• hoe de verschillende rollen binnen het team samenwerken en elkaar
aanvullen;
• welke relevante ervaring de voorgestelde profielen hebben met SCADAen PLC-projecten, bij voorkeur in een vergelijkbare context;
• welke sleutelrollen worden ingezet en hoe hun beschikbaarheid wordt
gegarandeerd;
• hoe continuïteit, kennisdeling/ overdracht en vervanging bij afwezigheden
of uitval worden verzekerd.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-11/28
Beoordeling
Op basis van de relevantie, samenhang en geloofwaardigheid van het
voorgestelde projectteam. “
15.
Bij
de
beoordeling
van
het
subsubgunningscriterium
‘organisatiestructuur’ wordt met betrekking tot de eerste, initiële offerte van de
verzoekende partij in het gunningsverslag vermeld:
“Over alle inschrijvers heen wordt een brede waaier aan
organisatiestructuren voorgesteld die in verschillende mate bijdragen tot de
stabiliteit, continuïteit en beheersbaarheid van de opdracht.
Wat betreft de organisatorische inbedding van SCADA- en PLC-activiteiten
vallen [inschrijver 1] en [de gekozen inschrijver] op door een duidelijke en
coherente structuur, waarbij deze activiteiten logisch zijn ingebed binnen
gespecialiseerde teams. […] [De verzoekende partij] beschrijft een werkbare
structuur, maar wijkt af door de afhankelijkheid van een externe partner voor
PLC-activiteiten, wat een aandachtspunt vormt voor de directe controle en
beheersbaarheid.
[…]
Op vlak van projectorganisatie en governance biedt [inschrijver 3] een
concrete en operationeel uitgewerkte aanpak, met duidelijke
beslissingslijnen en escalatieprocedures. [Inschrijver 2] en [de gekozen
inschrijver] hanteren een gestructureerde aanpak, maar met beperkingen in
de praktische uitwerking: bij [inschrijver 2] blijft deze eerder conceptueel,
bij [de gekozen inschrijver] zijn de escalatieprocedures minder expliciet
uitgewerkt. [De verzoekende partij] en [inschrijver 5] bieden een duidelijk
en functioneel model. Bij [inschrijver 5] is de aanpak vrij algemeen en weinig
gedifferentieerd, bij [de verzoekende partij] moet de rol van de
onderaannemer verder verduidelijkt worden. […]
Voor stabiliteit, kennismanagement en continuïteit tonen [inschrijver 2 en de
gekozen inschrijver] een sterk uitgewerkte aanpak, met een duidelijke nadruk
op kennisborging en opleiding. […] [De verzoekende partij] zet o.a. in op
structurele evaluaties en opleidingstrajecten, maar vergeet in zijn antwoord
het externe PLC-gedeelte consistent uit te werken.
Met betrekking tot regionale capaciteit en nabijheid onderscheiden
[inschrijver 1 en inschrijver 8] zich door een sterke combinatie van regionale
aanwezigheid en schaalbare inzet van middelen. […] [De verzoekende partij]
beschikt over een goede regionale verankering maar ook hier is de
afhankelijkheid van de onderaannemer een aandachtspunt.
Conclusie: Globaal kan worden gesteld dat alle inschrijvers een
organisatiestructuur voorstellen die in voldoende mate bijdraagt tot de
stabiliteit, continuïteit en beheersbaarheid van de opdracht, maar waar bij alle
inschrijvers nog verbeteringen mogelijk zijn om onduidelijkheden of
onzekerheden weg te nemen. Het is echter wel duidelijk dat [de gekozen
inschrijver] het beste voorstel heeft ingediend, zij krijgen 7 punten.
[Inschrijver 1 en inschrijver 2] volgen met 6,50 punten, gevolgd door
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-12/28
[inschrijver 3 en inschrijver 8] met 6 punten. [Inschrijver 5] is voorlaatste
met 5,50 punten, [de verzoekende partij] sluit de rij met 5 punten.”
Bij de beoordeling van de BAFO van de verzoekende partij luidt
de formele motivering in het gunningsverslag van dit subsubgunningscriterium:
“ii. Organisatiestructuur
Naar aanleiding van de onderhandelingen hebben de drie inschrijvers hun
organisatiestructuur verder verduidelijkt en in verschillende mate versterkt,
met een wisselende impact op de aantoonbaarheid van stabiliteit, continuïteit
en beheersbaarheid van de opdracht.
[…]
[De verzoekende partij] heeft zijn organisatiestructuur op verschillende
punten verder toegelicht. De samenwerking tussen [de verzoekende partij]
en [haar onderaannemer] wordt duidelijker afgebakend, met een explicietere
toewijzing van verantwoordelijkheden en een concreter uitgewerkt
governance
en escalatiemodel. Ook de regionale capaciteit en de
beschikbare middelen worden verder toegelicht, waardoor de inzet binnen
het werkingsgebied duidelijker wordt gekaderd.
Deze elementen verhogen de transparantie van de voorgestelde organisatie,
maar tegelijk blijft de organisatiestructuur gebaseerd op een model waarbij
de PLC activiteiten structureel door een externe partner worden uitgevoerd.
Hierdoor blijft de beheersbaarheid en continuïteit van een essentieel deel van
de opdracht niet volledig binnen de eigen organisatie geborgd. De
aangebrachte aanpassingen situeren zich dan ook voornamelijk op het niveau
van verduidelijking en structurering, zonder dat het onderliggende
organisatiemodel wezenlijk wijzigt of de globale beoordeling van de
organisatiestructuur fundamenteel wordt beïnvloed.
[…]
Conclusie: Globaal kan worden vastgesteld dat de onderhandelingen bij alle
drie de inschrijvers hebben geleid tot een betere concretisering van de
organisatiestructuur. Het verschil zit echter in de impact daarvan op de
beoordeling. Bij [de gekozen inschrijver] worden eerder geïdentificeerde
aandachtspunten effectief en inhoudelijk aangepakt, met een aantoonbare
versterking van stabiliteit en continuïteit. Bij [de verzoekende partij en
inschrijver 8] worden de bestaande modellen hoofdzakelijk verduidelijkt en
beter beschreven, maar blijven de onderliggende structuren en bijhorende
aandachtspunten in essentie behouden. [De gekozen inschrijver krijgt voor
het onderdeel organisatiestructuur 8 punten, [inschrijver 8] krijgt 6,5 punten
en [de verzoekende partij] krijgt 5,5 punten.”
Anders dan de verzoekende partij voorhoudt, blijkt uit de formele
motivering van de bestreden beslissing op het eerste gezicht niet dat het loutere
beroep op een onderaannemer aanleiding heeft gegeven tot een minder gunstige
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-13/28
beoordeling. Die beoordeling lijkt veeleer verband te houden met de concrete wijze
waarop de verzoekende partij de samenwerking met de gekozen onderaannemer
heeft vormgegeven binnen het door haar voorgestelde organisatiemodel. Volgens
de aanbestedende entiteit heeft die organisatie immers tot gevolg dat de
beheersbaarheid en de continuïteit van een essentieel onderdeel van de opdracht
niet volledig binnen de eigen organisatie van de verzoekende partij worden
geborgd. In die omstandigheden kan de stelling van de verzoekende partij dat in de
bestreden
beslissing
niet
wordt
vastgesteld
dat
de
concrete
samenwerkingsmodaliteiten tussen haar en haar onderaannemer problematisch
zouden zijn, op het eerste gezicht niet worden gevolgd.
Uit wat voorafgaat volgt dat in de mate de verzoekende partij
haar grief steunt op de beoordeling van het voormelde subsubgunningscriteirium,
die niet ernstig is.
Hetzelfde lijkt te gelden voor de beoordeling van het
subsubgunningscriterium “projectteam en inzet van profielen”.
Bij de beoordeling van dit sub-subgunningscriterium ‘wordt met
betrekking tot de eerste, initiële offerte van de verzoekende partij in het
gunningsverslag vermeld:
“ ii. Projectteam en inzet van profielen (9 punten)
Bij de beoordeling van dit criterium worden duidelijke verschillen
vastgesteld in de mate waarin het voorgestelde projectteam concreet en
onderbouwd is uitgewerkt. Inschrijvers die erin slagen hun projectteam te
vertalen naar een logische structuur met een duidelijke en concrete inzet,
samenwerking en borging van continuïteit, worden hoger beoordeeld dan
inschrijvers die deze uitwerking eerder algemeen of abstract houden.
[De verzoekende partij] behaalt de hoogste score. De inschrijver stelt een
duidelijk en gestructureerd projectteam voor, waarbij de samenwerking
tussen de betrokken partijen op hoofdlijnen overtuigend is uitgewerkt. De
inzet van het team is goed afgestemd op de opdracht en de samenwerking en
complementariteit worden ondersteund door duidelijke back ups en een
uitgewerkte aanpak rond continuïteit en kennisdeling. De afhankelijkheid
van een onderaannemer voor een belangrijk deel van het project is echter wel
een aandachtspunt.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-14/28
[…]
Conclusie: Globaal kan worden vastgesteld dat de hoger scorende
inschrijvers zich onderscheiden door een meer concrete en samenhangend
uitgewerkte teamsamenstelling, waarbij de inzet van profielen duidelijk en
geloofwaardig wordt onderbouwd. De antwoorden van [de verzoekende
partij] worden hierbij als beste beoordeeld, zij krijgen 6,3 punten.
[Inschrijvers 2, 3, 8 en de gekozen inschrijver] krijgen 5,4 punten.
[inschrijver 1] krijgt 4,5 punten, [inschrijver 5] scoort het minst en krijgt 2,7
punten.”
Bij de beoordeling van de BAFO van de verzoekende partij luidt
de formele motivering in het gunningsverslag van dit subsubgunningscriterium:
“5.8.2.2 Plan van aanpak
In het kader van de onderhandelingen hebben de geselecteerde inschrijvers
hun oorspronkelijke voorstel bijgestuurd. Uit de beoordeling hiervan blijkt
dat de mate van verbetering tussen de inschrijvers verschillend is. De aanpak
kan inhoudelijk verder uitgewerkt en beter onderbouwd zijn of beperkt
blijven tot verduidelijkingen zonder wezenlijke impact. In de
beoordelingscriteria hieronder wordt hoofdzakelijk beschreven welke impact
de bijsturingen hebben gehad op de beoordeling van de offerte.
[…]
ii. Projectteam en inzet van profielen
[De verzoekende partij] bevestigt in grote mate [haar] initiële voorstel op het
vlak van projectteam en inzet van profielen. De relevante ervaring van de
voorgestelde profielen met SCADA en PLC projecten wordt duidelijker
toegelicht en sluit aan bij de vereisten van de opdracht. Hoewel het voorstel
in de initiële offerte een duidelijke en samenhangende teamopbouw toont,
blijkt uit de onderhandelingen dat de praktische uitwerking van de
samenwerking minder sterk is dan initieel verondersteld. Er blijven dan ook
inhoudelijke aandachtspunten bestaan die de effectieve meerwaarde van de
toelichtingen relativeren. Zo blijft de samenwerking met onderaannemer […]
een bepalend element binnen het voorstel. Het projectteam blijft op lange
termijn steunen op deze samenwerking, zonder dat een duidelijke opbouw
van kennis rond het [onderaannemers]gedeelte binnen de eigen organisatie
wordt aangetoond. Dit vormt een risico, mede gelet op het feit dat de
gecombineerde uitvoering van SCADA en PLC activiteiten binnen dit
samenwerkingsmodel voor [de verzoekende partij] zelf een nieuw gegeven
vormt. Hierdoor wordt de geloofwaardigheid van de praktische uitvoering
verzwakt, waardoor de onderhandelde versie niet tot een wezenlijke
versterking van het projectteam leidt.
[…]
Conclusie:
[De gekozen inschrijver] realiseert een duidelijke inhoudelijke versterking
van het voorgestelde projectteam door een meer volledige en beter
onderbouwde uitwerking van de samenstelling, inzet en continuïteit, Dit
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-15/28
resulteert in een merkelijk hogere geloofwaardigheid en leidt tot een score
van 7,2 punten.
[De verzoekende partij] bevestigt zijn initiële voorstel, maar de
onderhandelingen tonen dat de praktische uitwerking van de samenwerking
minder overtuigend is dan initieel verondersteld, waardoor de samenhang en
geloofwaardigheid van het projectteam niet verder worden versterkt. De
score blijft behouden op 6,3 punten.
[Inschrijver 8] realiseert een aantoonbare verbetering van het voorgestelde
projectteam, voornamelijk door een betere onderbouwing van de
samenstelling en de aanpak rond continuïteit. Dit leidt tot een verbeterde
samenhang en geloofwaardigheid, wat resulteert in een stijging van de score
tot 6,30 punten.”
Anders dan de verzoekende partij voorhoudt, blijkt uit deze
formele motivering van de bestreden beslissing op het eerste gezicht niet dat de
minder gunstige beoordeling haar oorsprong vindt in het loutere beroep op een
onderaannemer. Die beoordeling houdt veeleer verband met de wijze waarop de
samenwerking tussen de teams van de verzoekende partij en die van haar
onderaannemer concreet is georganiseerd. De stelling van de verzoekende partij
dat in de bestreden beslissing niet wordt vastgesteld dat de concrete samenwerking
tussen haar en haar onderaannemer problematisch is, kan in die omstandigheden
op het eerste gezicht niet worden bijgetreden.
Uit wat voorafgaat volgt dat in de mate de verzoekende partij
haar grief steunt op de beoordeling van het voormelde subsubgunningscriteirium,
die niet ernstig is.
Uit wat voorafgaat volgt dat de verzoekende partij niet aantoont
dat het loutere gegeven van beroep te doen op een onderaannemer in haar offerte
negatief wordt beoordeeld en dat hierdoor een de facto-beperking zou worden
opgelegd op de mogelijkheid om beroep te doen op een onderaannemer. Bijgevolg
wordt er dan ook geen schending aangetoond van artikel 150, §1, tweede lid van
de wet van 17 juni 2016, noch van de artikelen 72, §2 en 73 van het koninklijk
besluit van 18 juni 2017, noch van de opdrachtdocumenten waarin is voorzien dat
beroep kan worden gedaan op een onderaannemer, noch van het patere legem –
beginsel.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-16/28
In de mate dat de verzoekende partij in fine van het middel ook
nog aanvoert dat niet blijkt welk legitiem doel van algemeen belang zou worden
nagestreefd door de beweerde beperking van haar mogelijkheid om een beroep te
doen op een onderaannemer, steunt zij op het hiervoor niet ernstig bevonden
uitgangspunt dat een dergelijke beperking haar is opgelegd. Reeds om die reden is
ook deze grief niet ernstig.
Betreffende de overige grieven
Aangezien uit de beoordeling van de eerste grief is gebleken dat
de verzoekende partij niet aantoont dat het loutere beroep op een onderaannemer
in haar offerte negatief wordt beoordeeld en dat daardoor een de facto-beperking
op de mogelijkheid tot onderaanneming wordt opgelegd, is evenmin aangetoond
dat sprake zou zijn van een beperking van de mededinging, noch dat de inschrijvers
werden misleid omtrent de mogelijkheid om voor de uitvoering van de opdracht
een beroep te doen op een onderaannemer. Een schending van het gelijkheids- en
transparantiebeginsel of van artikel 4 van de wet van 17 juni 2016 wordt derhalve
op het eerste gezicht niet aangetoond.
In de mate dat de verzoekende partij aanvoert dat noch uit de
bestreden beslissing, noch uit de opdrachtdocumenten blijkt waarom het deel van
de opdracht dat door haar onderaannemer zou worden uitgevoerd, als een wezenlijk
onderdeel van de opdracht wordt beschouwd, gaat zij ook met deze grief uit van
het hiervoor niet ernstig bevonden standpunt dat haar de mogelijkheid om een
beroep te doen op een onderaannemer werd beperkt. Reeds om die reden is deze
grief niet ernstig.
Conclusie
Het eerste middel is niet ernstig.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-17/28
B. Tweede middel
Standpunt van de partijen
20.
De verzoekende partij voert de schending aan van:
− artikelen 4, 120 en 147 van de wet van 17 juni 2016 […]
− de schending van de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 […];
− de schending van de artikelen 4 en 5 van de wet van 17 juni 2013 […];
− de schending van het gelijkheids- en het transparantiebeginsel;
− de schending van het zorgvuldigheidsbeginsel;
− de kennelijke beoordelingsfout en het machtsmisbruik.”
Zij vat het middel als volgt samen:
“32.
De verzoekende partij stelt in essentie dat de verwerende partij de
in het tweede middel aangehaalde bepalingen en beginselen heeft
geschonden door de inschrijvers op ongelijke manier te behandelen tijdens
de onderhandelingen.
In het eerste onderdeel stelt de verzoekende partij vast dat de verwerende
partij, door aan de verschillende inschrijvers geen eensluidende instructies te
geven met het oog op het opstellen van hun BAFO, en bijgevolg de facto niet
aan alle inschrijvers dezelfde mogelijkheden toe te staan om hun offerte op
dezelfde punten en op dezelfde manier te verbeteren, de onderhandelingen
niet heeft gevoerd met strikte inachtneming van de ‘procedurele’ gelijkheid
tussen de inschrijvers.
In het tweede onderdeel stelt de verzoekende partij vast dat de verwerende
partij heeft gehandeld in strijd met het gelijkheids- en het
transparantiebeginsel door verzoekster niet de kans te geven om haar offerte
effectief inhoudelijk te verbeteren, maar haar enkel om verduidelijkingen en
aanpassingen te vragen, terwijl aan andere inschrijvers blijkbaar wel de
mogelijkheid gegeven werd om hun offerte inhoudelijk te verbeteren.
Zodoende heeft de verwerende partij een onrechtmatig voordeel verschaft
aan de best gerangschikte inschrijver, door haar offerte - waarover
weldegelijk onderhandeld werd - te vergelijken met andere offertes waarover
geen daadwerkelijke onderhandelingen hebben plaatsgevonden.”
De
verwerende
partij
werpt
de
gedeeltelijke
niet-
ontvankelijkheid van het middel op in de mate dat de verzoekende partijen de
volgende schendingen aanvoert:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-18/28
“ − de schending van artikelen 120 en 147 van de wet van 17 juni 2016 […];
− de schending van de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 […];
− de schending van de artikelen 4 en 5 van de wet van 17 juni 2013 […];
− de schending van het zorgvuldigheidsbeginsel;
− de kennelijke beoordelingsfout en het machtsmisbruik.”
Volgens de verwerende partij licht de verzoekende partij in het
middel niet toe waarom deze bepalingen en/of beginselen zouden zijn geschonden.
Beoordeling
Inzake de (gedeeltelijke) ontvankelijkheid van het middel
In de beide onderdelen van dit middel zet de verzoekende partij
enkel uiteen waarom er volgens haar sprake is van een ongelijke behandeling van
de inschrijvers bij het voeren van de onderhandelingen en het indienen van de
BAFO’s. Zij zet dan ook enkel een schending uiteen van het gelijkheids- en
transparantiebeginsel al dan niet in samenlezing met artikel 4 van de wet van
17 juni 2016.
Ter terechtzitting geeft de verzoekende partij geen duidelijke
aanduiding van de passages in het verzoekschrift waarin wordt uiteengezet op
welke wijze de overige als geschonden aangevoerde bepalingen en beginselen
concreet zouden zijn overtreden. Het staat niet aan de Raad van State om in de
plaats van de verzoekende partij uit de uiteenzetting van het middel grieven te
construeren die voldoen aan de supra, punt 9, voormelde vereisten.
De exceptie wordt in deze stand van het geding aangenomen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-19/28
B Inzake de ernst van het middel
Eerste middelonderdeel
In essentie voert de verzoekende partij in het eerste onderdeel aan
dat de verwerende partij geen eensluidende instructies heeft gegeven aan de
inschrijvers voor het opstellen van hun BAFO en hen daardoor geen gelijke
mogelijkheden tot verbetering van hun offerte zou hebben gegeven.
De bestreden beslissing werd genomen in het kader van een
onderhandelingsprocedure met voorafgaande oproep tot mededinging zoals
bedoeld in artikel 120 van de wet van 17 juni 2016.
Het komt aan de aanbestedende entiteit toe om, in
overeenstemming met de regels die zij daaromtrent in de opdrachtdocumenten
heeft vastgesteld, te bepalen over welke aspecten van de offertes met de
inschrijvers wordt onderhandeld en met betrekking tot welke specifieke aspecten
hen gevraagd wordt om hun offerte nog te verbeteren. Het spreekt voor zich dat dit
in grote mate is te bepalen in het licht van de concrete omstandigheden van de
opdracht, de ingediende offertes, en de mate waarin zij reeds beantwoorden aan de
concrete behoeften en verwachtingen van de aanbestedende entiteit.
Het gelijkheidsbeginsel en de plicht tot transparantie vereisen dat
de aanbestedende entiteit, wanneer zij overgaat tot onderhandeling, zij daarbij de
procedurele gelijkheid tussen de inschrijvers waarborgt. Dit houdt onder meer in
dat de inschrijvers over dezelfde informatie beschikken bij het opstellen van hun
(verbeterde) offerte en dat zij over dezelfde mogelijkheden beschikken om hun
offerte te verbeteren. Het gelijkheidsbeginsel houdt op het eerste gezicht evenwel
niet in dat de inschrijvers inzage moeten krijgen in de aandachtspunten of
tekortkomingen die worden vastgesteld met betrekking tot de andere offertes
alvorens een BAFO in te dienen. Het komt er immers bij het indienen van een
verbeterde offerte op aan om de eigen minpunten in de eerste offerte weg te
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-20/28
werken, zonder dat hiermee een tweede kans wordt gegeven. Bovendien moet ook
acht geslagen worden op artikel 13, §1 van de wet van 17 juni 2016 dat bepaalt dat
zolang de aanbesteder geen beslissing heeft genomen over de gunning van de
opdracht of de beslissing om af te zien van het plaatsen van de opdracht, de
inschrijvers en derden geen toegang hebben tot de documenten betreffende de
plaatsingsprocedure, met name de aanvragen tot deelneming of kwalificatie, de
offertes en de interne documenten van de aanbesteder, tenzij schriftelijk akkoord
van de inschrijver die de informatie heeft meegedeeld. Het volstaat in het licht van
het gelijkheidsbeginsel derhalve in casu op het eerste gezicht dan ook dat de
inschrijvers op gelijke wijze allen op de hoogte worden gebracht van de
mogelijkheid om een verbeterde offerte in te dienen en om daarbij slechts te wijzen
op de tekortkomingen in hun eigen offerte. In de mate dat de verzoekende partij
het anders ziet, lijkt zij uit te gaan van een verkeerde rechtsopvatting.
Toegepast op de voorliggende grief toont de verzoekende partij
met de enkele kritiek dat de inschrijvers klaarblijkelijk niet werden verzocht om
dezelfde onderdelen van hun respectieve initiële offertes aan te passen met het oog
op de indiening van hun BAFO, niet aan dat zij daardoor op procedureel vlak
ongelijk zou zijn behandeld.
Zoals de verwerende partij op het eerste gezicht terecht lijkt aan
te voeren, werd de verzoekende partij, net als de twee andere inschrijvers met wie
werd onderhandeld, uitdrukkelijk uitgenodigd om een aangepaste offerte in te
dienen. Het bestek verduidelijkt daarbij uitdrukkelijk dat onder een aangepaste
offerte wordt verstaan een offerte die, rekening houdend met de gunningscriteria,
economisch interessanter is dan de oorspronkelijke offerte.
Het lijkt bovendien voor de hand te liggen dat de gevraagde
verduidelijkingen, aanvullingen of correcties kunnen verschillen naargelang van
de inhoud van de initiële offerte van de betrokken inschrijver, hetgeen de
verzoekende partij ook lijkt te beamen. In het licht van hetgeen hiervoor is
uiteengezet, wijst dit op zich niet op een ongelijke behandeling van de inschrijvers.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-21/28
Voorts blijkt uit het administratief dossier dat aan de
verzoekende partij met betrekking tot de prijszetting uitdrukkelijk werd bevestigd
dat bij de indiening van een BAFO steeds lagere prijzen mochten worden
aangeboden. Dit werd bovendien nogmaals specifiek bevestigd voor de posten 3
en 7, waarover de verzoekende partij een vraag had gesteld.
De kritiek van de verzoekende partij dat niet aan alle inschrijvers
dezelfde mogelijkheden werden geboden om hun offerte te verbeteren en dat geen
eenduidige instructies werden gegeven met het oog op het opstellen van een BAFO,
vindt op het eerste gezicht dan ook geen steun in de stukken van het administratief
dossier.
De verzoekende partij wijst “ten overvloede” nog erop dat
volgens haar een verschil in behandeling eveneens blijkt uit het feit dat eventuele
wijzigingen van het bestek, voortvloeiend uit de verklarende nota die de
inschrijvers bij hun offerte dienden te voegen, niet aan alle inschrijvers zouden zijn
meegedeeld.
Ook deze kritiek kan op het eerste gezicht niet worden gevolgd.
De verzoekende partij toont immers op het eerste gezicht niet aan dat enige
wijziging van het bestek zou zijn aangebracht ten voordele van één van de
inschrijvers. Daarnaast preciseert zij evenmin welke wijzigingen aan het bestek
zouden zijn aangebracht naar aanleiding van de opmerkingen die zij zelf in de
verklarende nota bij haar offerte heeft geformuleerd.
Het eerste onderdeel is niet ernstig.
Tweede onderdeel
In het tweede onderdeel voert de verzoekende partij in essentie
aan dat zij nooit werd uitgenodigd om haar offerte te verbeteren, maar enkel werd
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-22/28
verzocht om deze te verduidelijken, aan te passen of te corrigeren, terwijl de
gekozen inschrijver wel een verzoek tot verbetering van zijn offerte zou hebben
gekregen. Hierdoor zou de verzoekende partij niet op gelijke wijze zijn behandeld.
Zij verwijst hiervoor naar het feit dat in het gunningsverslag bij de beoordeling van
de BAFO’s wordt verwezen naar verbeteringen in de offerte van de gekozen
inschrijver, die gevaloriseerd worden, terwijl haar BAFO wordt bestraft voor
elementen die niet zouden zijn gewijzigd of verbeterd.
Deze kritiek overtuigt niet.
Uit het door de verzoekende partij zelf in haar verzoekschrift
weergegeven uittreksel van de door haar als vertrouwelijk aangemerkte
onderhandelingsnota (zie supra, punt 5) blijkt dat een van de doelen van de
vergadering is “afstemming met het oog op een aangepaste offerte,” en waarbij
inzake de “timing verdere stappen” ondermeer is gesteld: “Aan de inschrijver
wordt een aangepaste offerte gevraagd […]”. In deze onderhandelingsnota werd de
verzoekende partij derhalve uitdrukkelijk uitgenodigd om een “aangepaste offerte”
in te dienen via e-procurement, wat in het bestek werd omschreven als een offerte
die een economisch interessantere offerte dan de oorspronkelijke offerte inhoudt
rekening houdend met de gunningscriteria. Voorts werd een lijst meegegeven van
aan te brengen “verduidelijkingen/toevoegingen/correcties” op basis van de
onderhandelingen.
Op het eerste gezicht toont de verzoekende partij, die geacht
wordt als normaal zorgvuldige en oplettende inschrijver kennis te nemen van de
besteksbepalingen, niet aan dat het voor haar onvoldoende duidelijk was dat de
uitnodiging om een aangepaste offerte in te dienen inhield dat zij haar offerte,
overeenkomstig het bestek, kon verbeteren in het licht van de gunningscriteria. Het
door de verzoekende partij ter terechtzitting selectief aangehaalde fragment uit de
e-mailwisseling met de aanbestedende entiteit leidt niet tot een ander besluit.
Daaruit kan immers niet worden afgeleid dat uitsluitend een neerwaartse
aanpassing van de prijzen en wijzigingen met betrekking tot de posten 3 en 7 waren
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-23/28
toegestaan. De verzoekende partij maakt derhalve op het eerste gezicht niet
aannemelijk dat zij in het ongewisse kon verkeren over de mogelijkheid om de
inhoud van haar initiële offerte in het kader van haar BAFO verder te verbeteren.
Voorts wijst de verwerende partij er op het eerste gezicht terecht
op dat de verzoekende partij haar initiële offerte heeft aangepast voor alle
subsubgunningscriteria. De omstandigheid dat zij zich daarbij op bepaalde punten
heeft beperkt tot het verstrekken van verduidelijkingen, zonder haar aanbod telkens
inhoudelijk te versterken, wijst op het eerste gezicht niet op een ongelijke
behandeling van de inschrijvers door de aanbestedende entiteit. Overigens stelt de
Raad van State vast dat de verzoekende partij in haar brief van 2 juli 2026 aan de
verwerende partij zelf aangeeft dat zij in haar BAFO “niet enkel verduidelijkingen
[heeft] aangebracht, maar [haar] offerte op meerdere onderdelen substantieel
inhoudelijk [heeft] aangevuld en versterkt”. Ook die verklaring lijkt op het eerste
gezicht moeilijk verenigbaar met haar stelling dat zij onvoldoende mogelijkheden
zou hebben gehad om haar initiële offerte te verbeteren.
Het tweede onderdeel is niet ernstig.
Conclusie
C.
Het tweede middel is niet ernstig.
Derde middel
Standpunt van de partijen
32.
De verzoekende partij voert de schending aan van:
“− artikel 84 van de wet van 17 juni 2016 […];
− de schending van de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991[…]
− de schending van de artikelen 4 en 5 van de wet van 17 juni 2013 […]
− de schending van artikel 43, 44 en 74 van het koninklijk besluit van 18 juni
2017 […]
− de schending van het gelijkheids- en het transparantiebeginsel;
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-24/28
− de schending van het zorgvuldigheidsbeginsel;
− de schending van de materiëlemotiveringsplicht;
− de kennelijke beoordelingsfout en het machtsmisbruik..”
Zij vat het middel als volgt samen:
“51. Het derde middel betreft de schending van de formelemotiveringsplicht
en van de verplichting tot een daadwerkelijk regelmatigheids- en
prijsonderzoek. Op grond van artikel 84 van de Wet van 17 juni 2016 en de
artikelen 43 en 74 van het KB van 18 juni 2017 dient de aanbestedende
entiteit de ingediende offertes aan een concreet regelmatigheids- en prijs- of
kostenonderzoek te onderwerpen, en volgt uit de vaste rechtspraak van de
Raad van State dat de formele motivering van een positieve
regelmatigheidsbeslissing weliswaar beknopt mag zijn, maar niet onbestaand
of ontoereikend. In casu beperkt de bestreden beslissing zich, wat de
regelmatigheid van de BAFO's betreft, tot de loutere standaardformulering
dat geen enkele offerte diende te worden geweerd wegens een substantiële of
niet-substantiële onregelmatigheid. Deze stijlformule biedt geen enkele
waarborg dat de regelmatigheid van de offertes daadwerkelijk en in concreto
werd onderzocht, stelt de geadresseerden niet in staat te begrijpen waarom
de BAFO van de eerst gerangschikte inschrijver als regelmatig werd
beschouwd, en biedt evenmin zekerheid dat de prijzen effectief werden
gecontroleerd zoals de wet en het KB vereisen.”
De
verwerende
partij
werpt
de
gedeeltelijke
niet-
ontvankelijkheid van het middel op in de mate dat de verzoekende partijen de
volgende schendingen aanvoert van:
“– […] artikel 44 van het koninklijk besluit van 18 juni 2017 […];
− […] het gelijkheids- en transparantiebeginsel;
− […] het zorgvuldigheidsbeginsel;
- […] de materiëlemotiveringsplicht;
− de kennelijke beoordelingsfout en het machtsmisbruik.”
Volgens de verwerende partij licht de verzoekende partij in het
middel niet toe waarom deze bepalingen en/of beginselen zouden zijn geschonden.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-25/28
Beoordeling
De verzoekende partij zet niet uiteen op welk wijze de bestreden
beslissing een schending zou inhouden van de door de verwerende partij
opgesomde bepaling en beginselen.
De exceptie is ernstig.
Wanneer er bij het regelmatigheidsonderzoek geen bijzondere
problemen rijzen, vereist de geschonden geachte formelemotiveringsplicht niet dat
voor elk mogelijk aspect aan de regelmatigheid van de offertes de positieve
redenen moeten worden opgegeven waarom de offerte niet onregelmatig moet
worden verklaard.
In
de
bestreden
beslissing
wordt
inzake
het
regelmatigheidsonderzoek van de BAFO’s het volgende gesteld:
“5.7. Regelmatigheidsonderzoek BAFO
Geen enkele van de ingediende offertes diende te worden geweerd omwille
van een substantiële of niet substantiële onregelmatigheid.”
Op zich betekent het hanteren van een standaardformule niet dat
die niet afdoende kan zijn. Te dezen blijkt uit deze formele motivering minstens
impliciet dat de verwerende partij met betrekking tot de BAFO’s een onderzoek
naar de regelmatigheid van de offertes heeft uitgevoerd en daarbij geen schijnbaar
abnormale prijzen heeft vastgesteld. Deze formele motivering volstaat, nu niet is
aangetoond dat zich tijdens het regelmatigheidsonderzoek bijzondere problemen
hebben voorgedaan.
Voor zover de verzoekende partij aanvoert dat deze formele
motivering de geadresseerden van de beslissing niet in staat stelt te begrijpen
waarom en op grond van welke elementen de BAFO van de eerst gerangschikte
inschrijver als regelmatig werd beoordeeld, dient te worden vastgesteld dat deze
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-26/28
grief in werkelijkheid peilt naar de achterliggende beweegredenen van de
uitdrukkelijk vermelde motieven. Dat valt niet binnen het toepassingsgebied van
de door haar geschonden geachte formelemotiveringsplicht.
De vraag of deze formele motivering toelaat “zekerheid” te
bieden dat de regelmatigheid daadwerkelijk en concreet is gecontroleerd, is geen
zaak van formele motivering, maar van juistheid van het uitgedrukte motief. Wat
dat betreft beperkt de verzoekende partij zich tot het enkel uiten van twijfel of dat
formeel uitgedrukte motief wel zekerheid biedt dat het regelmatigheidsonderzoek
is gebeurd, zonder dat zij hierbij ook maar enige indices aangeeft ter adstructie van
haar standpunt. Met deze blote kritiek komt zij tekort aan haar stelplicht en maakt
zij niet aannemelijk dat de aanbestedende entiteit het prijsonderzoek heeft
uitgevoerd met miskenning van artikel 74 van het koninklijk besluit van 18 juni
2017. Eenzelfde vaststelling geldt wat de enkele bemerking betreft, dat wat de
specifieke kwestie van het prijsonderzoek betreft, de enige vermelding in de
bestreden beslissing met betrekking tot de regelmatigheid van de offertes haar geen
zekerheid verleent dat de verwerende partij de prijzen effectief heeft gecontroleerd,
zoals vereist door artikel 84 van de Wet van 17 juni 2016 en artikel 43 van het
koninklijk besluit van 18 april 2017. In deze context komt de verzoekende partij
niet verder dan aannames en niet bewezen veronderstellingen, hetgeen niet volstaat
— en zeker niet in het kader van een procedure tot schorsing bij uiterst dringende
noodzakelijkheid, waarin de Raad van State slechts een prima facie-onderzoek kan
uitoefenen over de aangevoerde grieven.
Het derde middel is niet ernstig.
VII. Besluit
37.
Geen van de middelen is ernstig gebleken. De vordering tot
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid wordt dan ook verworpen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-27/28
- De Raad van State verwerpt de vordering.
- De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van de vordering tot
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid, begroot op een rolrecht van
220 euro, een bijdrage van 26 euro en een rechtsplegingsvergoeding van
770 euro, die verschuldigd is aan de verwerende partij.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op tien augustus tweeduizend zesentwintig,
door de Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Geert Debersaques,
kamervoorzitter,
bijgestaan door
Bart Tettelin,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Bart Tettelin
Geert Debersaques
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.467
XIV-40.233-28/28
