Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530 (2026-09-01)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.530 van 1 september 2026 Sociale zaken en volksgezondheid
- Varia (sociale zaken en volksgezondheid) Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XII KAMER
ARREST
nr. 267.530 van 1 september 2026
in de zaak A. 244.738/XII-9871
In zake :
- de NV KORIAN BELGIUM
- de NV RÉSIDENCE 3
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Barteld Schutyser, Bart Martel en Quinten Jacobs
kantoor houdend te 1050 Brussel
Louizalaan 99
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
- de BICOMMUNAUTAIRE DIENST VOOR GEZONDHEID,
BIJSTAND AAN PERSONEN EN GEZINSBIJSLAG
(IRISCARE)
- de
GEMEENSCHAPPELIJKE
GEMEENSCHAPSCOMMISSIE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Anthony Poppe en Pieter Cnudde
kantoor houdend te 9052 Gent
Bollebergen 2A, bus 20
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
1.
Het beroep, ingesteld op 25 april 2025, strekt tot de
nietigverklaring van “de beslissing van 20 februari 2025 van de […] leden van het
Verenigd College bevoegd voor Welzijn en Gezondheid, waarbij de specifieke
vergunning tot ingebruikneming en exploitatie van ouderenvoorziening Saphir
voor wat betreft 25 ROB-bedden vervallen wordt verklaard”.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-1/37
II. Verloop van de rechtspleging
2.
De verwerende partijen hebben een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partijen hebben een memorie van wederantwoord
ingediend.
Eerste auditeur Melissa Celis heeft een verslag opgesteld.
De verzoekende partijen hebben een verzoek tot voortzetting van
het geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partijen hebben een
laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 18 juni 2026.
Kamervoorzitter Chantal Bamps heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Quinten Jacobs, die verschijnt voor de verzoekende
partijen, en advocaten Anthony Poppe en Pieter Cnudde, die verschijnen voor de
verwerende partijen, zijn gehoord.
Eerste auditeur Melissa Celis heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Juridisch kader en feiten
3.1.
De ordonnantie van 24 april 2008 ‘betreffende de voorzieningen
voor ouderen’ (hierna: ordonnantie van 24 april 2008) bevat de regels in verband
met de programmering en de erkenning van de voorzieningen voor ouderen in het
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-2/37
Brussels Hoofdstedelijk Gewest die vallen onder de bevoegdheid van de
Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (hierna: GGC).
Artikel 3 van de ordonnantie van 24 april 2008 bepaalt dat
niemand een voorziening bestemd voor de huisvesting of de opvang van bejaarden
in gebruik mag nemen, exploiteren, bouwen, uitbreiden, ombouwen, vervangen of
van bestemming veranderen noch hulp of zorg aanbieden in een voorziening of in
een ermee verbonden voorziening, zowel gratis of tegen betaling, tenzij dat in
overeenstemming is met deze ordonnantie en met de besluiten en beslissingen die
krachtens deze ordonnantie zijn uitgevaardigd.
Hoofdstuk II, afdeling 1, van de ordonnantie van 24 april 2008
(de artikelen 4 en 5) bevat de regeling in verband met de programmering en
programmeringscriteria.
Overeenkomstig artikel 4 van de ordonnantie van 24 april 2008
wordt de programmering van de voorzieningen voor ouderen of een gedeelte ervan,
die gebaseerd is op objectieve criteria, vastgesteld door het Verenigd College van
de GGC teneinde de evolutie van het aanbod inzake opvang, huisvesting of
verzorging van de bejaarden te beheersen, rekening houdend met de evolutie van
de behoeften van de Brusselse bevolking. De programmering wordt uitgewerkt met
het systeem van de “specifieke vergunning tot ingebruikneming en exploitatie”
(hierna: SVIE).
Het vereist zijn van een SVIE voor een ouderenvoorziening
wordt bepaald in artikel 6 van de ordonnantie van 24 april 2008, dat luidt:
“Het is verboden om een ouderenvoorziening in gebruik te nemen of te
exploiteren, of een uitbreiding van de opvang- of huisvestingscapaciteit van
een van die bestaande voorzieningen in gebruik te nemen of te exploiteren
zonder de toestemming van het Verenigd College, indien de betrokken
voorziening onder een categorie van voorzieningen valt waarvoor het
Verenigd College een programmering vastgesteld heeft overeenkomstig
hoofdstuk II of door toepassing van artikel 31.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-3/37
De in het eerste lid bepaalde toestemming, die betekent dat een project past
in de programmering, wordt een ‘specifieke vergunning tot ingebruikneming
en exploitatie’ genoemd.
[…].”
Artikel 31 van de ordonnantie van 24 april 2008, zoals vervangen
door artikel 34 van de ordonnantie van 15 december 2022 ‘tot wijziging van de
ordonnantie van 24 april 2008 betreffende de voorzieningen voor opvang of
huisvesting van bejaarde personen’ (hierna: ordonnantie van 15 december 2022),
luidt:
“In afwachting van een overeenkomstig hoofdstuk II vastgelegde
programmering kan het Verenigd College per categorie van
ouderenvoorzieningen het maximale aantal plaatsen vaststellen dat in
aanmerking komt voor een specifieke vergunning voor ingebruikneming en
exploitatie op het grondgebied van Brussel-Hoofdstad. Het Verenigd College
stelt in elk geval het maximale aantal plaatsen vast voor de rusthuizen, met
inbegrip van de plaatsen met een bijzondere erkenning voor de verzorging
van zwaar afhankelijke en hulpbehoevende ouderen, en de centra voor
dagverzorging die een specifieke vergunning tot ingebruikneming en
exploitatie kunnen krijgen voor het gebied van Brussel-Hoofdstad.”
Overeenkomstig artikel 7, § 1, van de ordonnantie van 24 april
2008 wordt een SVIE aan een welbepaalde voorziening door het Verenigd College
van de GGC toegekend na advies van de beheerraad. Die SVIE vermeldt het aantal
plaatsen (bedden). Het gaat voor wat de rusthuizen betreft om de volgende types
plaatsen/bedden:
- de ROB-plaatsen of ‘rustoord voor bejaarden’-plaatsen
- de RVT-plaatsen of ‘rust- en verzorgingstehuis’-plaatsen.
Overeenkomstig artikel 11, § 1, van de ordonnantie van 24 april
2008 moet een beheerder ook een erkenning bekomen om de ouderenvoorziening
te kunnen exploiteren. Artikel 14 van de ordonnantie van 15 december 2022 – dat
artikel 11, § 1, van de ordonnantie van 24 april 2008 heeft gewijzigd – kent deze
erkenning voor onbepaalde duur toe. De beslissing tot erkenning legt het
maximumaantal ouderen vast die in de voorziening kunnen gehuisvest of
opgevangen worden (artikel 11, § 1, derde lid, van de ordonnantie van 24 april
2008). Om erkend te worden moet de voorziening beantwoorden aan de normen
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-4/37
opgelegd door de federale overheid en aan de normen die het Verenigd College
van de GGC kan opleggen (artikel 11, § 1, vierde en vijfde lid, van de ordonnantie
van 24 april 2008).
Overeenkomstig artikel 13 van de ordonnantie van 24 april 2008
kan een voorlopige werkingsvergunning door het Verenigd College van de GGC
worden toegekend (voor één jaar, eenmaal hernieuwbaar) aan de voorzieningen die
over een SVIE beschikken en die een eerste aanvraag tot erkenning indienen, zo
die aanvraag aan bepaalde ontvankelijkheidsvoorwaarden voldoet. Ze bepaalt het
maximum aantal ouderen die in de voorziening kunnen worden gehuisvest of
opgevangen.
Met de ordonnantie van 15 december 2022 wordt voorzien in het
verval van een SVIE ingeval van de door deze ordonnantie voorziene voorwaarden.
Artikel 10, c), van de ordonnantie van 15 december 2022, dat
artikel 7, § 2, van de ordonnantie van 24 april 2008 vervangt, luidt:
“De specifieke vergunning tot ingebruikneming en exploitatie geldt geheel of
gedeeltelijk niet meer als er geen ontvankelijke erkenningsaanvraag werd
ingediend binnen vijf jaar na de ontvangst door de beheerder van de
kennisgeving van de specifieke vergunning tot ingebruikneming en
exploitatie.
Het Verenigd College kan, na advies van de Beheerraad, de voorwaarden en
nadere regels bepalen op basis waarvan er kan worden afgeweken van het
eerste lid.”
Artikel 38 van de ordonnantie van 15 december 2022 luidt:
“In afwijking van artikel 10, c), van deze ordonnantie gelden alle specifieke
vergunningen tot ingebruikneming en exploitatie die zijn uitgereikt vóór
1 januari 2023 geheel of gedeeltelijk niet meer als er vóór 1 januari 2025 geen
ontvankelijke erkenningsaanvraag werd ingediend voor de vergunde
plaatsen.
Het Verenigd College kan, op advies van de Beheerraad, de voorwaarden en
de nadere regels vaststellen op grond waarvan er van het eerste lid kan worden
afgeweken.”
Met artikel 1 van het besluit van het Verenigd College van de
GGC van 12 september 2024 ‘tot vaststelling van de afwijkingen van het
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-5/37
automatische verval van specifieke vergunningen tot ingebruikneming en
exploitatie van voorzieningen voor ouderen’, waarmee een artikel 4/1 wordt
ingevoegd in het besluit van het Verenigd College van de GGC van 4 juni 2009
‘tot vaststelling van de overgangsprogrammering, alsmede de procedures voor de
vergunningen en de erkenning van de voorzieningen voor ouderen’, stelt het
Verenigd College van de GGC de voorwaarden en nadere regels, op grond waarvan
wordt afgeweken van het eerste lid van artikel 10, c), en van artikel 38 van de
ordonnantie van 15 december 2022, als volgt vast:
“§ 1. In afwijking van artikel 7, § 2, van de ordonnantie van 24 april 2008
betreffende de voorzieningen voor ouderen, behoudt een specifieke
vergunning tot ingebruikneming en exploitatie die wordt toegekend na
1 januari 2023 haar uitwerking na de periode van vijf jaar voor plaatsen die:
1° zijn opgenomen in het meerjarenplan 2017-2023 voor investeringen in de
infrastructuur van instellingen die behoren tot het beleid inzake bijstand aan
personen, zoals goedgekeurd door de beslissing van het Verenigd College van
8 juni 2017, op voorwaarde dat de beheerder een ontvankelijke
erkenningsaanvraag indient binnen de zes maanden na de voorlopige
oplevering van de gesubsidieerde werken die in uitvoering van dit
meerjarenplan worden verricht;
2° zijn opgenomen in een investeringskalender in de zin van artikel 14 van
de ordonnantie van 22 februari 2024 betreffende de financiering van de
infrastructuur van diverse types instellingen behorend tot het beleid inzake
gezondheid en bijstand aan personen, op voorwaarde dat de beheerder een
ontvankelijke erkenningsaanvraag indient binnen de zes maanden na de
gesubsidieerde aankoop van het gebouw in uitvoering van de
investeringskalender of, in het geval van gesubsidieerde werken, de
voorlopige oplevering van de gesubsidieerde werken die in uitvoering van de
investeringskalender worden verricht;
3° tijdelijk gesloten zijn voor werken, overeenkomstig artikel 14/1, tweede
en derde lid, voor zover de beheerder binnen zes maanden na het einde van
deze tijdelijke sluiting een geldige erkenningsaanvraag indient.
§ 2. In afwijking van artikel 38 van de ordonnantie van 15 december 2022 tot
wijziging van de ordonnantie van 24 april 2008 betreffende de voorzieningen
voor opvang of huisvesting van bejaarde personen, behouden specifieke
vergunningen tot ingebruikneming en exploitatie die werden uitgereikt voor
1 januari 2023 hun uitwerking na 1 januari 2025 voor de plaatsen waarop een
van de hypothesen bedoeld in paragraaf 1, 1° tot 3° van toepassing is.
§ 3. Indien de beheerder aantoont dat hij door overmacht verhinderd is een
ontvankelijke erkenningsaanvraag in te dienen voordat de specifieke
vergunning tot ingebruikneming en exploitatie vervalt, kunnen de ministers
besluiten de geldigheidsduur van de specifieke vergunning tot
ingebruikneming en exploitatie te verlengen.
De ministers beoordelen de overmacht.
De verlenging van de geldigheidsduur van de specifieke vergunning tot
ingebruikneming en exploitatie die door de ministers wordt verleend wegens
overmacht, is beperkt tot maximaal zes maanden na de datum waarop de
overmachtsituatie is geëindigd. De specifieke vergunning tot
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-6/37
ingebruikneming en exploitatie verliest automatisch haar werking als de
beheerder geen ontvankelijke erkenningsaanvraag heeft ingediend voordat de
door de ministers vastgestelde verlengingstermijn is verstreken.”
3.2.
Op 23 juli 2024 richt de leidend ambtenaar van de eerste
verwerende partij de volgende brief in verband met het automatisch verval van
SVIE, en afwijkingen op dat verval, aan de beheerders en directies van
ouderenvoorzieningen:
“Betreft: Automatisch verval van specifieke vergunningen tot
ingebruikneming en exploitatie en afwijkingen op dat verval
Bijlagen: Ontwerp van besluit van het Verenigd College van de
Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie tot vaststelling van de
afwijkingen van het automatische verval van specifieke vergunningen tot
ingebruikneming en exploitatie
Geachte mevrouw, geachte heer,
Deze brief is bedoeld om het principe en de procedure voor het automatische
verval van een specifieke vergunning tot ingebruikneming en exploitatie
(SVIE) en de mogelijke afwijkingen op dat verval toe te lichten.
Toepassingsveld
Dit is van toe passing op alle voorzieningen voor ouderen waarvoor een
programmering werd opgesteld. Meer specifiek is de bepaling van toepassing
op rustoorden voor bejaarden (ROB’s), met inbegrip van plaatsen met een
bijzondere erkenning voor de zorg van zwaar afhankelijke zorgbehoevende
ouderen (RVT’s) plaatsen voor kortverblijf en dagverblijfcentra.
Principe
De geldigheidsduur van specifieke vergunningen tot ingebruikneming en
exploitatie hangt af van de datum waarop ze zijn verleend:
- Voor specifieke vergunningen tot ingebruikneming en exploitatie verleend
voor 1 januari 2023:
Tenzij het Verenigd College een afwijking verleent, vervallen deze specifieke
vergunningen tot ingebruikneming en exploitatie automatisch op 1 januari
2025 als de beheerder voor die datum geen ontvankelijke erkenningsaanvraag
heeft ingediend (artikel 38 van de ordonnantie van 15 december 2022).
- Voor specifieke vergunningen tot ingebruikneming en exploitatie verleend
na 1 januari 2023:
Tenzij het Verenigd College een afwijking verleent, vervallen deze specifieke
vergunningen tot ingebruikneming en exploitatie automatisch vijf jaar na de
afgifte van de specifieke vergunning tot ingebruikneming en exploitatie als
de beheerder voor het verstrijken van deze termijn geen ontvankelijke
erkenningsaanvraag heeft ingediend (artikel 7, § 2, van de ordonnantie van
24 april 2008).
Verduidelijkingen:
- Om te bepalen of de SVIE voor de plaatsen in uw instellingen voor of na
1 januari 2023 werd toegekend, wordt gekeken naar de datum van de
beslissing die de rechten doet ingaan.
Voorbeeld: als een ministeriele beslissing van 1 januari 2021 een SVIE heeft
toegekend aan uw voorziening voor 100 plaatsen, en die ministeriele
beslissing werd opgeheven en vervolgens vervangen door een ministeriele
beslissing van 1 januari 2024, waardoor uw nieuwe SVIE geldt voor
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-7/37
120 plaatsen (omdat bij deze nieuwe ministeriele beslissing u 20 bijkomende
vergunde plaatsen kreeg), geldt de SVIE als volgt:
o toegekend vóór 1 januari 2023 voor 100 plaatsen;
o toegekend na 1 januari 2023 voor 20 plaatsen.
Op 1 januari 2025 zal Iriscare de SVIE’s met betrekking tot de 100 plaatsen
(die werden vergund vóór 1 januari 2023) als automatisch vervallen
beschouwen. Voor die plaatsen ontbrak vóór 1 januari 2025:
o een erkenningsbeslissing;
o een beslissing tot toekenning van een voorlopige werkingsvergunning;
o een ontvankelijke erkenningsaanvraag (zie punt 2.);
o een afwijking om een van de onderstaande redenen.
2. Om ontvankelijk te zijn (in de zin van artikel 38 van de ordonnantie van
15 december 2022 en artikel 7, § 2, van de ordonnantie van 24 april 2008)
moet de erkenningsaanvraag van de voorziening vergezeld […] zijn van een
volledig beschrijvend dossier. Dit dossier moet de informatie bevatten die
vermeld wordt in artikel 8 van het besluit van het Verenigd College van 4 juni
2009 tot vaststelling van de procedures voor de programmering en de
erkenning van de voorzieningen voor ouderen.
Voor de terugvordering die op 1 januari 2025 zal plaatsvinden, zal enkel
rekening worden gehouden met volledige erkenningsaanvragen die vóór die
datum bij Iriscare zijn ingediend.
Volledige en naar behoren ondertekende aanvragen moeten aangetekend
worden verzonden. Een kopie van de aanvraag moet per e-mail worden
verstuurd naar de dienst Hulp- en Zorginstellingen van Iriscare via
agrements_erkenningen@iriscare.brussels of via Irisbox.
Afwijkingen
Het bijgevoegde ontwerp van besluit voorziet in afwijkingen van de
bovenstaande principes in de volgende gevallen:
- Plaatsen opgenomen in het meerjarenplan 2017-2023
Beheerders die voor 1 januari 2025 geen projectdossier hebben ingediend,
komen niet meer in aanmerking voor subsidies in het kader van dit
meerjarenplan en kunnen zich dus niet meer beroepen op deze uitzondering.
- Plaatsen opgenomen in een investeringskalender zoals bedoeld in de
nieuwe ordonnantie van 22 februari 2024 betreffende de financiering van de
infrastructuur (voor de toekomst, na een nieuwe projectoproep, zie
omzendbrief van 18 april 2024).
- Tijdelijk sluiting van plaatsen wegens werken
Voor deze afwijking moet u, vóór de start van de werken, een aanvraag
indienen via het formulier op de website van Iriscare
https://www.iriscare.brussels/nl/professionaIs/ouderen/hervorming-van-deouderensector/verval-van-de-erkenning-van-onbezette-plaatsen-recuperatie/.
- Overmacht
De ministers van Gezondheid en Bijstand aan Personen beoordelen de
overmacht.
Daartoe moet de beheerder vóór 31 december 2024 schriftelijk een afwijking
wegens overmacht aanvragen. De aanvraag moet de overmachtsituatie in
detail beschrijven en vergezeld gaan van de nodige verantwoordingsstukken.
Deze aanvraag en de bijbehorende verantwoordingsstukken moeten per
e-mail warden gestuurd naar de dienst Hulp- en ZorginstelIingen via
agrements_erkenningen@iriscare.brussels of via Irisbox.
In elk van deze vier hypothesen heeft de beheerder zes bijkomende maanden
de tijd (vanaf het einde van de gebeurtenis die de afwijking rechtvaardigt) om
een ontvankelijke erkenningsaanvraag in te dienen (meer informatie over de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-8/37
ontvankelijkheid van erkenningsaanvragen vindt u terug op p. 2-3 van deze
omzendbrief).
Heeft u nog vragen? Neem dan contact met ons op via het e-mailadres
agrements_erkenningen@iriscare.brussels.”
3.3.
De eerste verzoekende partij is een naamloze vennootschap die
op 29 oktober 2004 is opgericht onder de naam “Senior Living Group”. Haar
voorwerp bestaat uit:
“- de exploitatie, het beheer en de commercialisatie van rust- en
verzorgingstehuizen en dienstverlenende residenties voor senioren;
- de opvang en huisvesting van bejaarden in rust- en verzorgingstehuizen,
homes, pensions en dergelijke meer;
- elke vorm van maatschappelijke dienstverlening en in het algemeen elke
overige dienstverlening aan bejaarden onder alle mogelijke vormen, met of
zonder huisvesting.”
De tweede verzoekende partij is een naamloze vennootschap.
Haar voorwerp bestaat onder meer uit de exploitatie van opvangtehuizen voor
valide, semi-valide en invalide personen, de hulp en verzorging van deze personen
in welke vorm dan ook, de verhuur van flats, van gemeubileerde of nietgemeubileerde appartementen, het uitbaten van vakantiehuizen zonder permanent
verblijf en van pensions.
De eerste verzoekende partij is de moedervennootschap van de
tweede verzoekende partij.
De ouderenvoorziening “Saphir” wordt beheerd door de tweede
verzoekende partij.
3.4.
Op 26 oktober 2020 dient de Senior Living Group bij de eerste
verwerende partij een aanvraag in tot vergunning voor werken voor de bouw van
een woonzorgcentrum (nieuwbouwproject “Hippodroom”) met een totale
capaciteit van 199 bedden.
Op 16 december 2020 wordt door de leden van het Verenigd
College van de GGC, bevoegd voor Welzijn en Gezondheid, aan de Senior Living
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-9/37
Group een vergunning voor werken toegekend voor de bouw van de
ouderenvoorziening “Hippodroom”.
3.5.
Op 29 april 2021 wordt door de leden van het Verenigd College
van de GGC, bevoegd voor Welzijn en Gezondheid, aan de Senior Living Group
voor het project “Hippodroom” een SVIE voor 76 bedden (afkomstig van de
sluitende voorziening Appolo) toegekend, en dit met ingang van 16 december
2020.
3.6.
Op 14 december 2021 wordt door de leden van het Verenigd
College van de GGC, bevoegd voor Welzijn en Gezondheid, aan de Senior Living
Group voor het project “Hippodroom” een SVIE voor 99 bijkomende bedden
(afkomstig van de sluitende voorziening Ten Prins) toegekend, en dit met ingang
van 2 augustus 2021.
In deze beslissing wordt onder meer ook het volgende gemeld:
“Par ailleurs, nous vous faisons savoir que le dispositif de la présente décision
ministérielle abroge celle du 29.04.2021.”
3.7.
Op 12 augustus 2022 richt de eerste verzoekende partij een
schrijven aan de tweede verwerende partij met een overzicht van de gefaseerde
opening van de ouderenvoorziening “Saphir”.
3.8.
Op 16 november 2022 wordt door de leden van het Verenigd
College van de GGC, bevoegd voor Welzijn en Gezondheid, aan de eerste
verzoekende partij voor de ouderenvoorziening “Saphir” een voorlopige
werkingsvergunning toegekend voor 104 ROB-bedden waarvan 60 RVT-bedden,
en dit voor de periode van 13 juni 2022 tot 12 juni 2023. Er wordt ook gemeld dat
de voorziening over 95 bedden in portefeuille beschikt.
3.9.
Eveneens op 16 november 2022 wordt door de leden van het
Verenigd College van de GGC, bevoegd voor Welzijn en Gezondheid, aan de
eerste verzoekende partij voor de ouderenvoorziening “Saphir” een SVIE voor
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-10/37
200 ROB-bedden waarvan 60 RVT-bedden toegekend, en dit met ingang van
13 juni 2022.
Tevens wordt in deze beslissing het volgende gemeld:
“Par ailleurs, nous vous faisons savoir que le dispositif de la présente décision
ministérielle abroge celle du 14.12.2021.”
3.10.
Op 1 maart 2023 wordt door de leden van het Verenigd College
van de GGC, bevoegd voor Welzijn en Gezondheid, aan de eerste verzoekende
partij voor de ouderenvoorziening “Saphir” een SVIE voor 200 ROB-bedden
waarvan 64 RVT-bedden toegekend, en dit met ingang van 1 september 2022.
Tevens wordt in deze beslissing het volgende gemeld:
“Par ailleurs, nous vous faisons savoir que le dispositif de la présente décision
ministérielle abroge celle du 16.11.2022.”
3.11.
Op basis van een inspectiebezoek aan de ouderenvoorziening
“Saphir” op 21 februari 2023 wordt in het definitief verslag van 3 augustus 2023
van de eerste verwerende partij geadviseerd een voorlopige werkingsvergunning
toe te kennen voor 4 RVT-bedden voor de periode van 1 september 2022 tot
31 oktober 2023 en wordt een erkenning voor onbepaalde duur voor 104 ROBbedden waarvan 60 RVT-bedden voorgesteld.
Op 27 oktober 2023 wordt door de leden van het Verenigd
College van de GGC, bevoegd voor Welzijn en Gezondheid, aan de eerste
verzoekende partij voor de ouderenvoorziening “Saphir” een voorlopige
werkingsvergunning toegekend voor 4 RVT-bedden voor de periode van
1 september 2022 tot 31 augustus 2023 en een erkenning voor onbepaalde duur
voor 104 ROB-bedden waarvan 60 RVT-bedden met ingang van 13 juni 2023 en
voor 104 ROB-bedden waarvan 64 RVT-bedden met ingang van 1 september 2023.
In deze beslissing wordt gemeld dat de ouderenvoorziening “Saphir” aldus
beschikt over 104 erkende ROB-bedden waarvan 64 RVT-bedden en over
96 bedden in portefeuille.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-11/37
3.12.
Op 3 oktober 2024 wordt door de leden van het Verenigd College
van de GGC, bevoegd voor Welzijn en Gezondheid, aan de verzoekende partijen
voor de ouderenvoorziening “Saphir” een SVIE voor 200 ROB-bedden waarvan
134 RVT-bedden toegekend, en dit met ingang van 17 mei 2024. In deze beslissing
wordt gespecifieerd dat het gaat om bijkomende 70 RVT-bedden (afkomstig van
de sluitende voorziening Exclusiv).
Tevens wordt in deze beslissing ook het volgende gemeld:
“Par ailleurs, nous vous faisons savoir que le dispositif de la présente décision
ministérielle abroge celle du 01.03.2023.”
3.13.
Eveneens op 3 oktober 2024 wordt door de leden van het
Verenigd College van de GGC, bevoegd voor Welzijn en Gezondheid, aan de
verzoekende partijen voor de ouderenvoorziening “Saphir” een voorlopige
werkingsvergunning toegekend voor de periode van:
- 1 april 2024 tot 30 maart 2024, en
- 31 maart 2024 tot 30 maart 2025 voor 71 ROB-bedden (opening van de
verdiepingen 5 en 6).
Op 12 november 2024 wordt de beslissing van 3 oktober 2024
gewijzigd en wordt een voorlopige werkingsvergunning toegekend voor de
periode van:
- 1 april 2023 tot 30 maart 2024, en
- 31 maart 2024 tot 30 maart 2025 voor 71 ROB-bedden (opening van de
verdiepingen 5 en 6).
3.14.
Op 20 februari 2025 wordt door de leden van het Verenigd
College van de GGC, bevoegd voor Welzijn en Gezondheid, ten aanzien van de
verzoekende partijen voor de ouderenvoorziening “Saphir” de thans bestreden
beslissing genomen, die luidt:
“Concerne : Maison de repos et de soins: Saphir
Gestionnaire :SA Résidence 3, Korian
Modification de l’autorisation spécifique de mise en service et d’exploitation
suite à l‘expiration automatique au 1er janvier 2025
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-12/37
Monsieur,
Vu l’article 38 de l’ordonnance du 15 décembre 2022 modifiant l’ordonnance
du 24 avril 2008 relative aux établissements d’accueil ou d’hébergement pour
personnes âgées ;
Vu l’article 4/1, paragraphes 2 et 3, de l’arrêté du Collège réuni du 4 juin
2009 fixant la programmation transitoire alors que les procédures relatives
aux autorisations et à l’agrément des établissements pour aînés, tel qu’inséré
par l’arrêté du Collège réuni de la Commission communautaire commune du
12 septembre 2024 fixant les dérogations à l’expiration automatique des
autorisations spécifiques de mise en service et d’exploitation
d’établissements pour aînés;
Vu la circulaire du 13 juillet 2024 concernant l‘expiration automatique des
autorisations spécifiques de mise en service et d’exploitation et les
dérogations à l’expiration;
Vu la décision ministérielle du 16.11.2022 octroyant à SA Résidence 3 pour
Saphir une autorisation spécifique de mise en service et d’exploitation pour
200 places MRPA, dont 60 places MRS;
Vu la décision ministérielle du 01.03.2023 octroyant à SA Résidence 3 pour
Saphir une automation spécifique de mise en service et d’exploitation pour
200 places MRPA, dont 64 places MRS;
Vu la décision ministérielle du 03.10. 2024 octroyant à SA Résidence 3 pour
Saphir une autorisation spécifique de mise en service et d’exploitation pour
200 places MRPA, dont 134 places MRS à partir du 17.05.2024 suite à la
cession de 70 places MRS de ‘Exclusiv’;
Vu la décision ministérielle du 27.10.2023 octroyant à SA Résidence 3 pour
Saphir un agrément pour 104 places MRPA, dont 64 places MRS;
Vu la décision ministérielle du 12.11.2024 octroyant à SA Résidence 3 pour
Saphir une autorisation de fonctionnement provisoire pour 71 places MRPA;
Considérant qu’en vertu de l‘article 38 de l’ordonnance du 15 décembre 2022
précitée, toute autorisation spécifique de mise en service et d’exploitation
octroyée avant le 1er janvier 2023 perd ses effets entièrement ou partiellement
si une demande d’agrément recevable n’a pas été introduite pour les places
autorisées avant le 1er janvier 2025;
Considérant qu’au 1er janvier 2025, vous disposiez, pour l’établissement
Saphir, de 25 places MRPA autorisées avant le 1er janvier 2023, pour
lesquelles vous ne disposez ni d’un agrément, ni d’une autorisation de
fonctionnement provisoire;
Considérant que vous n’avez pas introduit, avant le 1er janvier 2025, de
demande d’agrément recevable pour ces places autorisées;
Nous vous prions de prendre connaissance de l’effet de ce dispositif sur
l’autorisation spécifique de mise en service et d’exploitation dont vous êtes
titulaire pour l’établissement Saphir
Sont considérées comme expirées au 1er janvier 2025, en application de
l’article 38 de l’ordonnance du 15 décembre 2022 précitée, les 25 places
MRPA autorisées avant le 1er janvier 2023, pour lesquelles vous ne disposez
ni d’un agrément, ni d’une autorisation de fonctionnement provisoire, et pour
lesquelles vous n’avez pas introduit de demande d’agrément recevable avant
le 1er janvier 2025 (ceci, sans pouvoir vous prévaloir de l’une des dérogations
prévues par l’article 4/1 de l’arrêté du Collège réuni du 4 juin 2009, précité).
Par conséquent, l’autorisation spécifique de mise en service et d’exploitation
dont vous disposez pour 1’etablissement Saphir porte désormais sur
175 places MRPA, dont 134 places MRS.
Toute augmentation ultérieure de la capacité nécessite la demande d’une
nouvelle autorisation spécifique de mise en service et d’exploitation.”
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-13/37
Met een e-mail van 24 februari 2025 wordt de bestreden
beslissing van 20 februari 2025 aan de verzoekende partijen ter kennis gebracht.
3.15.
Daaropvolgend, na daarover verder te zijn bevraagd door de
eerste verzoekende partij op 24 februari 2025, antwoordt de eerste verwerende
partij dat de bestreden beslissing in verband met het verval van 25 ROB-bedden
werd genomen, gezien daarvoor geen aanvraag tot erkenning werd ingediend.
3.16.
Op 20 maart 2025 wijst de eerste verzoekende partij nog op de
voorlopige werkingsvergunning die volgens haar tot 30 maart 2025 zou zijn
verleend voor de verdiepingen 5 en 6. De eerste verwerende partij antwoordt dat
het gaat om de opening van de verdiepingen 4 en 5 en dat verdieping 6 niet kan
worden geopend gezien geen enkele erkenningsaanvraag werd ingediend en de
inspectiediensten de conformiteit van deze verdieping niet hebben geverifieerd.
3.17.
Op 9 april 2025 vraagt de raadsman van de eerste verzoekende
partij aan de eerste verwerende partij de in de beslissing van 20 februari 2025
vervallen verklaarde 25 ROB-bedden van ouderenvoorziening “Saphir”, met
verwijzing naar de (inmiddels opgeheven) SVIE van 16 november 2022, als niet
vervallen te beschouwen en dat de eerste verzoekende partij nog altijd over een
SVIE voor 200 bedden beschikt, met name deze die op 3 oktober 2024 werd
verleend.
De eerste verwerende partij antwoordt hierop te bevestigen dat
de bestreden beslissing van 20 februari 2025 werd genomen overeenkomstig artikel
38 van de ordonnantie van 15 december 2022.
3.18.
Op 19 juni 2025 wordt door de leden van het Verenigd College
van de GGC, bevoegd voor Welzijn en Gezondheid, aan de verzoekende partijen
voor de ouderenvoorziening “Saphir” een erkenning voor onbepaalde duur voor 71
ROB-bedden (verdieping 4 en 5) toegekend.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-14/37
In deze beslissing wordt nog de toestand vanaf 1 april 2025 voor
de ouderenvoorziening “Saphir” weergegeven, als volgt:
“
.”
VI. Ontvankelijkheid van het beroep
Exceptie van gebrek aan rechtsmacht in hoofde van de Raad van State
4.
Door de verwerende partijen wordt in de memorie van antwoord
een gebrek aan rechtsmacht in hoofde van de Raad van State opgeworpen.
Dienaangaande laten zij gelden:
“III. Gebrek aan rechtsmacht van de Raad van State
- Algemeen
[…] De vaststaande rechtspraak van uw Raad met betrekking tot zijn rechtsmacht
luidt als volgt:
‘Uit de artikelen 144, eerste lid, en 145 van de Grondwet volgt dat de geschillen
over subjectieve rechten tot de rechtsmacht van de hoven en rechtbanken behoren.
Onder voorbehoud van een toewijzing van bevoegdheid inzake politieke rechten,
is de Raad van State dan ook zonder rechtsmacht om kennis te nemen van
beroepen tot nietigverklaring waarvan het werkelijke en rechtstreekse voorwerp
een geschil over subjectieve rechten betreft.
Wat de beoordeling van het werkelijke en rechtstreekse voorwerp van een voor de
Raad van State gebracht geschil betreft, is op grond van de voornoemde artikelen
144 en 145 van de Grondwet de Raad van State zonder rechtsmacht wanneer de
vordering strekt tot de nietigverklaring van een administratieve rechtshandeling
waarbij (i) een administratieve overheid weigert om een verplichting uit te voeren
die overeenstemt met een subjectief recht waarover de verzoekende partij meent
te beschikken en (ii) het ingeroepen annulatiemiddel steunt op een regel van
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-15/37
materieel recht die deze verplichting in het leven roept en het geschil inhoudelijk
bepaalt (Cass. (verenigde kamers) 27 november 2020, C.17.0114.N en de
conclusie
van
eerste
advocaat-generaal
R.
Mortier
(ECL1:BE:CASS:2020:CONC.20201127); zie eveneens Cass, (verenigde
kamers) 8 september 2016, C.11.0455.F en de conclusie van advocaat-generaal
Th. Werquin (ECLI:BE:CASS:2016:CONC.20160908.8). In zijn arresten
nrs. 257.891, 257.892 en 257.893 van 14 november 2023 heeft de algemene
vergadering van de afdeling Bestuursrechtspraak deze rechtspraak bevestigd.
Hieruit volgt derhalve dat de Raad van State zonder rechtsmacht is wanneer aan
twee (connexe) voorwaarden is voldaan waarbij niet alleen acht moet worden
geslagen op het voorwerp van de vordering (het petitum) maar ook op het
aangevoerde middel (de causa petendi). De eerste voorwaarde houdt verband met
het voorwerp van het beroep, met datgene wat wordt gevorderd, namelijk de
erkenning of de vaststelling van het bestaan van een subjectief recht in hoofde van
de rechtzoekende, aangezien hij voldoet aan alle voorwaarden waarvan het
objectief recht deze aanspraak afhankelijk maakt. De eerste voorwaarde is alleen
maar vervuld wanneer de bevoegdheid van de administratie volledig gebonden is
(zie de conclusie van advocaat-generaal Th. Werquin voor Cass, (verenigde
kamers) 11 juni 2010, AR C.09.0336.F, AC 2010, nr. 418
(ECLI:BE:CASS:2010:CONC.20100611.6); conclusie van eerste advocaatgeneraal R. Mortier voor Cass. (verenigde kamers) 27 november 2020,
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.262.717 XIV-39.538-5/7 C.17.0114.N).
De tweede voorwaarde heeft betrekking op de middelen die tot staving van het
annulatieverzoek worden aangevoerd. De Raad van State heeft geen rechtsmacht
wanneer het aangevoerde annulatiemiddel wordt afgeleid uit de schending van de
rechtsregel welke die verplichting vestigt (zie de conclusie van eerste advocaatgeneraal R. Mortier voor Cass, (verenigde kamers) 27 november 2020,
C.17.0114.N).’ […]
De Raad van State is dus niet bevoegd kennis te nemen van een beroep waarvan
het eigenlijk voorwerp erin gelegen is een subjectief recht te doen erkennen in de
zin van de artikelen 144 en 145 Gw.
Het begrip subjectief recht verwijst naar ‘een recht dat bestaat in hoofde van een
rechtssubject wanneer dit van een ander rechtssubject het stellen van een bepaalde
handeling of het zich daarvan onthouden kan eisen op grond van een norm van het
objectief recht die laatstgenoemd rechtssubject daartoe rechtstreeks verplicht, en
waarbij het rechtssubject dat de uitvoering van die verplichting eist een voldoende
eigen belang heeft bij die uitvoering.
Meer concreet betekent dit dat, om te weten of in de rechtsbetrekkingen tussen de
overheid en de burgers, die laatsten t.o.v. de overheid over subjectieve rechten
beschikken, zal moeten worden nagegaan of er een rechtsregel bestaat waarbij aan
de burger rechtstreeks het recht wordt verleend om van de overheid een
welbepaald gedrag te eisen, gedrag waarbij de burger een aan hem eigen belang
heeft.’
De Raad van State heeft dus geen rechtsmacht wanneer aan twee (connexe)
voorwaarden is voldaan.
Ten eerste meet de bevoegdheid van de administratieve overheid volledig
gebonden zijn. Het moet gaan om een vordering tot nietigverklaring van een
administratieve rechtshandeling waarbij een administratieve overheid weigert om
een verplichting uit te voeren die overeenstemt met een subjectief recht waarover
de verzoekende partij meent te beschikken. Dit is de voorwaarde van het petitum.
Ten tweede moet het ingeroepen annulatiemiddel gebaseerd zijn op een regel van
materieel recht die deze verplichting in het leven roept en het geschil inhoudelijk
bepaalt (de causa petendi).
2. Toepassing in casu
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-16/37
a. De eerste connexe voorwaarde (het petitum)
[…] De bestreden beslissing vloeit uitsluitend voort uit de toepassing van
artikel 38 van de Ordonnantie van 15 december 2022.
Op grond van artikel 38 van de ordonnantie van 15 december 2022 gelden, in
afwijking van artikel 10, c), van deze ordonnantie alle specifieke vergunningen tot
ingebruikneming en exploitatie die zijn uitgereikt vóór 1 januari 2023 geheel of
gedeeltelijk niet meer als er vóór 1 januari 2025 geen ontvankelijke
erkenningsaanvraag werd ingediend voor de vergunde plaatsen.
De verwerende partij heeft bij het vaststellen van het aantal plaatsen waarvan de
SVIE vervalt geen enkele beoordelingsvrijheid. Haar bevoegdheid is volledig
gebonden. Zij kan enkel vaststellen of al dan niet aan de voorwaarden van
artikel 38 van de Ordonnantie van 15 december voldaan is.
De eerste voorwaarde is bijgevolg vervuld.
b. De tweede connexe voorwaarde (de causa petendi)
[…] In een eerste middel betogen de verzoekende partijen in essentie dat vermits
de SVIE van na 1 januari 2023 zou dateren, artikel 38 van de Ordonnantie van
15 december 2022 niet van toepassing zou zijn en de bestreden beslissing niet zou
steunen op de juiste rechtsbasis en de verwerende partij dus strijdig handelt met
artikel 7, § 2, van de Ouderenordonnantie van 24 april 2008, artikel 38 van de
Ordonnantie van 15 december 2022, de materiële motiveringsplicht, het
zorgvuldigheidsbeginsel en het rechtszekerheidsbeginsel.
In het tweede middel voeren de verzoekende partijen de schending aan van het
vertrouwensbeginsel, zorgvuldigheidsbeginsel en het rechtszekerheidsbeginsel
omdat de verwerende partijen de indruk zouden hebben gewekt dat de SVIE voor
geen enkel van de 200 ROB-bedden zou vervallen.
De verzoekende partijen voeren dus aan dat verwerende partijen een verkeerde
toepassing hebben gemaakt van artikel 38 van de Ordonnantie van 15 december
2022 waarop de bestreden beslissing steunt.
Aldus beogen de verzoekende partijen in wezen de (volgens hen) correcte
interpretatie én toepassing van de Ordonnantie van 15 december 2022 te
verkrijgen waardoor de 25 ROB-bedden niet vervallen, wat meteen het door de
verzoekende partijen beoogde voordeel en hun belang is bij het voorliggende
beroep. Zij willen er dus uw Raad toe brengen zich uit te spreken over een
schending van een regel van materieel recht die de gebonden bevoegdheid van de
verwerende partij en dus het daarmee overeenstemmende subjectief recht van de
verzoekende partij vestigt.
[…] In de mate dat in de middelen ook een schending van het
zorgvuldigheidsbeginsel, de materiele motiveringsplicht, vertrouwensbeginsel en
rechtszekerheidsbeginsel wordt opgeworpen, valt op te merken dat een schending
van die beginselen van behoorlijk bestuur niet kan worden aangenomen indien de
overheid bij het nemen van een beslissing niet over een discretionaire bevoegdheid
doch slechts over een volledig gebonden bevoegdheid beschikt, zoals in casu het
geval is (cf. supra).
Zij beoogt dan immers nog steeds, zij het via de controle op de motieven, de Raad
van State ertoe te brengen zich uit te spreken over een schending door de
verwerende partij van een regel van materieel recht die het subjectief recht in
hoofde van de verzoekende partij vestigt.
[…] Hieruit volgt dat bij de beoordeling van de ontvankelijkheid en de
gegrondheid van de middelen er in wezen uitspraak zou moeten worden gedaan
over een subjectief recht van de verzoekende partijen. De verzoekende partijen
voeren immers de schending aan van de rechtsregel die de verplichting vestigt.
De tweede voorwaarde is dan ook vervuld.
c. Conclusie
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-17/37
[…] Bijgevolg heeft de Raad van State geen rechtsmacht om te oordelen over de
twee aangevoerde middelen in de mate dat de kritiek gebaseerd is op de rechtsregel
die de verplichting oplegt aan de verwerende partij om de vervallen plaatsen van
rechtswege vast te stellen, zonder appreciatie bevoegdheid voor verwerende
partijen.
Hieronder zal dan ook enkel in ondergeschikte orde, en voor zover uw Raad toch
zou oordelen over rechtsmacht te beschikken, gerepliceerd worden op de
middelen.”
In hun laatste memorie laten de verwerende partijen nog gelden:
“3. Repliek van verwerende partijen
A. Wat betreft de eerste connexe voorwaarde
[…] De verzoekende partijen voeren in essentie aan dat IRISCARE, door in
de omzendbrief van 23 juli 2024 te bepalen dat ‘om te bepalen of de SVIE
voor de plaatsen in uw instellingen voor of na 1 januari werd toegekend, (…)
gekeken (wordt) naar de datum van de beslissing die de rechten doet ingaan’,
een discretionaire bevoegdheid uitoefent, aangezien dit criterium niet vervat
zou zijn in artikel 38 van de ordonnantie van 15 december 2022. Volgens
verzoekende partijen schrijft artikel 38 immers niet voor of, voor de
beoordeling van de datum van uitreiking van een SVIE, moet worden
uitgegaan van de eerste SVIE die werd afgeleverd (en inmiddels werd
opgeheven), dan wel van de meest recente SVIE die voor de exploitatie van
de betrokken bedden aan de aanvrager werd afgeleverd.
De verzoekende partijen stellen dat deze interpretatie ertoe leidt dat
aanzienlijk meer SVIE’s onder de vervalregeling vallen. Niet alleen SVIE’s
die vóór 1 januari 2023 werden uitgereikt, maar ook SVIE’s die ná die datum
werden toegekend en betrekking hebben op dezelfde bedden, zouden
daardoor vervallen worden verklaard. Volgens de verzoekende partijen
verruimen verwerende partijen op die manier, via de omzendbrief, het
toepassingsgebied van de vervalregeling door gebruik te maken van een
discretionaire bevoegdheid.
[…] Daarbij gaan de verzoekende partijen er in de eerste plaats aan voorbij
dat, zoals uiteengezet in de memorie van antwoord, de voorziening Saphir
haar recht om in totaal 200 ROB-bedden te exploiteren heeft verkregen bij
drie ministeriële beslissingen van 29 april 2021 (76 ROB-bedden […]),
14 december 2021 (99 ROB-bedden […]) en 16 november 2022 (25 ROBbedden […]). Het exploitatierecht voor deze 200 ROB-bedden vloeit dus
voort uit beslissingen die alle dateren van vóór 1 januari 2023.
De latere ministeriële beslissingen van 1 maart 2023 […] en 3 oktober 2024
[…] hebben geen bijkomende ROB-bedden toegekend boven de al vergunde
200. Zij hebben enkel het aantal RVT-bedden binnen deze bestaande
capaciteit verhoogd, respectievelijk tot 64 en vervolgens tot 134 RVTbedden. Deze beslissingen zijn bijgevolg slechts in zoverre rechtscheppend
dat zij het RVT-aandeel aanpassen. Zij doen geen nieuw recht ontstaan op
ROB-bedden.
Dat in deze latere beslissingen telkens de volledige, geconsolideerde
capaciteit wordt vermeld (‘200 ROB-plaatsen, waarvan X RVT-plaatsen’),
doet hieraan geen afbreuk. De daarin opgenomen opheffingsbepalingen
hebben uitsluitend uitwerking voor de toekomst en impliceren geen
retroactieve vernietiging van het oorspronkelijk verleende exploitatierecht.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-18/37
Zoals uiteengezet in de memorie van antwoord is er sprake van een opheffing
en niet van een intrekking.
Aangezien het recht op de 200 ROB-bedden zijn oorsprong vindt in
ministeriële beslissingen van vóór 1 januari 2023, vallen deze onder het
toepassingsgebied van artikel 38 van de ordonnantie van 15 december 2022.
De omzendbrief van 23 juli 2024 […], bevestigd in de brief van Iriscare van
14 april 2025 […], verruimt dit toepassingsgebied dan ook geenszins, maar
verduidelijkt enkel dat de datum van de beslissing die het recht doet ontstaan
(de oorspronkelijke toekenning) doorslaggevend is en niet de datum van de
meest recente ‘geconsolideerde’ beslissing.
[…] Met de omzendbrief verduidelijkt Iriscare dus louter haar logische,
wetsconforme interpretatie van de wetgeving. Het feit dat een administratieve
overheid wettelijke en reglementaire bepalingen moet interpreteren en
toepassen, kan onmogelijk gezien worden als het uitoefenen van een
discretionaire bevoegdheid.
Dat bevestigt ook de eerste auditeur. De vraag of de verwerende partijen met
de individuele beslissingen die zij in concrete gevallen nemen, de wettelijke
en reglementaire voorwaarden al dan niet correct toepassen, heeft louter
betrekking op de wijze waarop de verwerende partijen die voorwaarden
hebben
toegepast/geïnterpreteerd.
Die
al
dan
niet
correcte
toepassing/interpretatie kan niet gelijkgesteld worden met het uitoefenen van
enige discretionaire beoordelingsbevoegdheid.
In dat verband verwijst de eerste auditeur naar de rechtspraak van de
algemene vergadering van de afdeling Bestuursrechtspraak van uw Raad, als
volgt geoordeeld werd:
‘Het gegeven dat de administratieve overheid de wettelijke en reglementaire
criteria die aan haar bestuurshandelen ten grondslag liggen moet
interpreteren, noch het gegeven dat zij ertoe wordt verplicht feiten juridisch
te kwalificeren, leiden ertoe dat zij een discretionaire bevoegdheid uitoefent
of dat er niet langer sprake zou zijn van een op haar rustende juridische
verplichting en een daarmee overeenstemmend subjectief recht in hoofde van
de rechtszoekende.’
Het bestuur beschikt inderdaad pas over een discretionaire bevoegdheid
wanneer de toepasselijke regelgeving aan het bestuur de vrijheid laat om al
dan niet een beslissing te nemen, of de keuze laat tussen verschillende
mogelijke beslissingen.
De lezing van artikel 38 laat Iriscare bij het nemen van individuele
beslissingen geen enkele beoordelingsruimte. Zij kan enkel vaststellen of de
rechtscheppende SVIE vóór dan wel na 1 januari 2023 werd verleend en, in
voorkomend geval, of er vóór 1 januari 2025 een ontvankelijke
erkenningsaanvraag werd ingediend.
Iriscare beschikt daarbij niet over de vrijheid om al dan niet te beslissen.
Zodra aan de wettelijke voorwaarden is voldaan, moet zij het verval
vaststellen.
Evenmin heeft zij enige keuzemogelijkheid tussen verschillende
beslissingen. Wanneer in een individueel geval de rechtscheppende SVIE
vóór 1 januari 2023 werd verleend en geen tijdige ontvankelijke
erkenningsaanvraag werd ingediend, kan Iriscare uitsluitend het automatisch
verval vaststellen.
[…] Zo oordeelt ook de eerste auditeur dat de individuele beslissing die
verwerende partijen in toepassing van dit artikel in een concreet geval nemen,
geen constitutieve maar een declaratieve handeling uitmaakt, waarbij zij zich
ertoe beperken vast te stellen of aan de door de ordonnantiegever vastgestelde
voorwaarden is voldaan.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-19/37
Er moet dan ook ontegensprekelijk worden vastgesteld dat Iriscare bij het
nemen van de bestreden beslissing ten aanzien van verzoekende partijen
beschikte over een gebonden bevoegdheid. Bijgevolg is voldaan aan de eerste
connexe voorwaarde.
B. Wat betreft de tweede connexe voorwaarde
[…] De verzoekende partijen voeren in eerste instantie aan dat zij niet zozeer
de toepassing van ‘de materiële rechtsregels’ bekritiseren, maar net
aanvoeren dat artikel 38 van de ordonnantie van 22 [lees: 15] december 2022
ratione temporis niet van toepassing is. Het geschil zou dus geen betrekking
hebben op de interpretatie van artikel 38, maar wel op de toepassing
ratione temporis ervan.
[…] De vraag of artikel 38 al dan niet ratione temporis toepasselijk is, betreft
uiteraard de toepassing en interpretatie van die bepaling en raakt dus
rechtstreeks aan de materiële rechtsregels. Wanneer Iriscare besluit dat een
bepaling van toepassing is, heeft dat evident betrekking op de interpretatie
van die bepaling en dus op de materiële rechtsregels.
Het fictieve onderscheid dat verzoekende partijen proberen te maken ontgaat
de verwerende partijen volledig.
De eerste auditeur besluit dan ook terecht dat het middel neerkomt op een
betwisting over de juiste toepassing van de (materiële) rechtsregel(s), die een
welbepaalde juridische verplichting (en het ermee onlosmakelijk verbonden
subjectief recht) in het leven roepen en het geschil inhoudelijk bepalen.
[…] De verzoekende partijen stellen voorts dat de bestreden beslissing zou
steunen op de omzendbrief van 23 juli 2024. Dat zou blijken uit de bestreden
beslissing, alsook uit de correspondentie tussen Iriscare en de verzoekende
partijen.
Die redenering kan niet worden gevolgd. De loutere verwijzing in de
bestreden beslissing of in de correspondentie naar de omzendbrief en de
daarin opgenomen toelichting betekent niet dat de beslissing daarop is
gegrond. Zoals al uiteengezet en bevestigd door de eerste auditeur, heeft de
omzendbrief enkel een toelichtend karakter en strekt hij ertoe te
verduidelijken hoe de administratie artikel 38 van de ordonnantie van
15 december 2022 interpreteert en toepast.
Bovendien wordt in de eerste alinea van de bestreden beslissing uitdrukkelijk
verwezen naar artikel 38 van de ordonnantie van 15 december 2022 […].
De eerste auditeur oordeelt dan ook terecht dat de bestreden beslissing van
20 februari 2025 niet steunt op de omzendbrief, maar wel op artikel 38 van
de ordonnantie van 15 december 2022.
[…] Tot slot voeren de verzoekende partijen aan dat de Raad van State in elk
geval bevoegd zou zijn, nu zij op grond van artikel 159 van de Grondwet de
buiten toepassing verklaring hebben gevorderd van de volgens hen
‘reglementaire’ omzendbrief van 23 juli 2024.
De eerste auditeur stelt terecht dat de Raad van State kennis kan nemen van
een beroep wanneer in een middel, gesteund op artikel 159 van de Grondwet,
de onwettigheid wordt aangevoerd van het reglementair besluit waarop de
bestreden beslissing is gegrond. In dat geval spreekt de Raad zich immers niet
uit over het bestaan of de omvang van een subjectief recht, maar over de
wettigheid van een reglementaire norm.
In casu steunt de bestreden beslissing echter niet op de omzendbrief, noch
heeft deze omzendbrief een reglementair karakter. Zoals hoger uiteengezet,
heeft hij louter een toelichtende draagwijdte.
[…] In navolging van de eerste auditeur besluiten de verwerende partijen dat
het werkelijk en rechtstreeks voorwerp van het voorliggende beroep een
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-20/37
betwisting over een subjectief recht betreft waarvoor uw Raad op grond van
de artikelen 144, eerste lid, en 145 van de Grondwet zonder rechtsmacht is.”
In de memorie van wederantwoord repliceren de verzoekende
partijen als volgt op de door de verwerende partijen opgeworpen exceptie:
“3.1.2 weerleging van de exceptie: de eerste (connexe) voorwaarde is niet
vervuld omdat de verwerende partij wel degelijk over een discretionaire
bevoegdheid beschikt
[…] De verwerende partij beweert niet over de noodzakelijke discretionaire
bevoegdheid te beschikken, waardoor de eerste (connexe) voorwaarde
vervuld zou zijn. Dit standpunt berust echter op een foutieve opvatting van
het voorwerp van de vordering en de betreffende bevoegdheid.
[…] Uit vaste rechtspraak van Uw Raad volgt dat er geen enkele mate van
beoordelingsvrijheid mag zijn opdat men van een gebonden bevoegdheid kan
spreken:
‘De eerste voorwaarde houdt verband met het voorwerp van het beroep, met
datgene wat wordt gevorderd, namelijk de erkenning of de vaststelling van
het bestaan van een subjectief recht in hoofde van de rechtzoekende,
aangezien hij voldoet aan alle voorwaarden waarvan het objectief recht deze
aanspraak afhankelijk maakt. De eerste voorwaarde is alleen maar vervuld
wanneer de bevoegdheid van de administratie volledig gebonden is.’ […]
Bovendien moet er sprake zijn van een ‘aanspraak’ van de verzoekende partij,
wat volgens het arrest nr. 257.892 van Uw Raad vereist dat er sprake is van
een ‘verplichting’ die de administratieve overheid ‘weigert (…) uit te voeren’
[…].
[…] De verzoekende partij brengt in de eerste plaats in herinnering dat het
beroep strekt tot nietigverklaring van een beslissing van de verwerende partij,
waarbij de specifieke vergunning van de verzoekende partij tot
ingebruikneming en exploitatie van ouderenvoorziening Saphir voor wat
betreft 25 ROB-bedden, door de verwerende partij vervallen wordt verklaard.
De vordering heeft dus geenszins betrekking op een situatie waarbij ‘een
administratieve overheid weigert om een verplichting uit te voeren’ of een
‘aanspraak’ van de verzoekende partij die de verwerende partij niet zou
hebben ingewilligd.
De vordering heeft daarentegen betrekking op een beslissing die de
verwerende partij niet alleen eenzijdig maar ook op eigen initiatief heeft
genomen, en waarbij zij op nadelige wijze ingrijpt in de rechtstoestand van
de verzoekende partijen.
Alleen al om die reden is niet voldaan aan de eerste voorwaarde die moet
vervuld zijn opdat Uw Raad zich zonder rechtsmacht kan verklaren.
[…] Verzoekende partijen wensen duidelijk te maken dat zij in de huidige
procedure niet de toepassing van artikel 7 §2 of 38 van de
Wijzigingsordonnantie bekritiseert. In tegendeel, de verzoekende partijen
bekritiseren net dat de verwerende partij géén, of toch geen correcte,
toepassing van de regel uiteengezet in deze bepalingen heeft gemaakt en een
omzendbrief heeft aangenomen die het wettelijk kader opgesteld door
artikel 7 §2 van de Ordonnantie en artikel 38 van de Wijzigingsordonnantie
aanvult en interpreteert […]. Iriscare interpreteert met de omzendbrief van
23 juli 2024 […]de wettelijke regeling op een wijze die niet uit die regeling
kan worden afgeleid en oefent zo haar discretionaire bevoegdheid uit. De
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-21/37
omzendbrief van 23 juli 2024 heeft immers, op een wijze die door de
voormelde bepalingen niet voorzien is, als gevolg dat SVIE’s die op basis van
artikel 7 §2 van de Ordonnantie en artikel 38 van de Wijzigingsordonnantie
van ná 1 januari 2023 dateren plots van vóór 1 januari 2023 dateren. Had de
verwerende partij artikel 7 §2 van de Ordonnantie en artikel 38 van de
Wijzigingsordonnantie toegepast dan had zij een wettige beslissing genomen
die tot gevolg zou hebben gehad dat de SVIE’s aan de verzoekende partijen
zouden worden toegekend.
Aan de toepassing van een omzendbrief kan geen gebonden bevoegdheid
worden ontleend. De toepasselijkheid van een omzendbrief is immers
inherent discretionair aangezien, op een wijze die eigen is aan een
beleidsregel, de overheid die toepassing ervan maakt steeds moet nagaan en
onderzoeken of de omzendbrief in die specifieke situatie wel kan worden
toegepast. De verwerende partij heeft immers een verantwoordingsplicht
wanneer zij gebruik maakt van haar beleidsvrijheid. Zij moet kunnen
aantonen dat er een stelselmatig, coherent en consistent beleid wordt gevoerd,
waardoor verwerende partij bij elke toepassing van de omzendbrief moet
nagaan of deze wel correct wordt toegepast.
De bevoegdheid van de verwerende partij op basis waarvan zij de bestreden
beslissing heeft genomen is dus geen gebonden bevoegdheid en dit louter en
alleen door het feit dat toepassing van een omzendbrief wordt gemaakt waarin
de bepalingen uit het toepasselijk wettelijk en reglementair kader aangevuld
en geïnterpreteerd worden. Door een omzendbrief aan te nemen die het
wettelijk en reglementair kader interpreteert en voorwaarden voor de
toepassing aanvult, oefent de verwerende partij inherent een bevoegdheid uit
die niet als een gebonden bevoegdheid beschouwd kan worden.
Voor een gebonden bevoegdheid moeten alle voorwaarden waaraan de
uitoefening van de bevoegdheid onderworpen is, objectief door de (bindende)
rechtsregel zijn vastgelegd.
[…] Het is opvallend dat de verwerende partij thans haar eigen
beoordelingsmarge probeert te ontkennen in een vergeefse poging om dit
geschil aan de rechtsmacht van Uw Raad te onttrekken. In de bestreden
beslissing had zij nog zélf de Raad van State als bevoegd rechtscollege
aangeduid. Indien de verzoekende partijen zich tot de justitiële rechter hadden
gewend, zou de verwerende partij aldus naar alle waarschijnlijkheid evenzeer
een exceptie van gebrek aan rechtsmacht opgeworpen hebben. Deze
inconsistente positionering van de verwerende partij is laakbaar. Zij doet
afbreuk aan het door artikel 6 van het EVRM gewaarborgde recht op toegang
tot de rechter.
[…] Aan de eerste voorwaarde om de rechtsmacht van Uw Raad uit te sluiten
is niet voldaan.
3.1.3 Weerlegging van de exceptie: de tweede (connexe) voorwaarde is niet
vervuld omdat de verzoekende partijen wel degelijk annulatiemiddelen
aanvoert die niet uitsluitend zijn afgeleid uit de schending van rechtsregels
die een welbepaalde juridische verplichting in het leven roepen
[…] Ten overvloede merken de verzoekende partijen op dat aan de tweede
voorwaarde evenmin voldaan is, aangezien zij in het inleidende
verzoekschrift ook een schending van het vertrouwensbeginsel, de materiële
motiveringsplicht,
het
zorgvuldigheidsbeginsel
en
het
rechtszekerheidsbeginsel hebben ingeroepen. De verwerende partij kan dus
niet gevolgd worden waar zij stelt dat de verzoekende partijen in de middelen
die zij ontwikkelen (louter) de ‘correcte toepassing’ van de
Wijzigingsordonnantie van 2022 nastreven.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-22/37
De verwerende partij gaat er verder ook gemakshalve aan voorbij dat de
verzoekende partij ook, met toepassing van artikel 159 Gw., de onwettigheid
en buitentoepassingverklaring van de omzendbrief van 23 juli 2024 heeft
ingeroepen. De verzoekende partij verwijst hiervoor integraal naar het
verzoekschrift, meer bepaald het eerste middel, dat moet worden geacht
hierbij integraal te zijn hernomen. In het bijzonder heeft de verzoekende partij
uiteengezet, dat de voormelde omzendbrief buiten toepassing moet worden
gelaten, omdat hij strijdig is met het rechtszekerheidsbeginsel, strijdig is met
artikel 38 van de Wijzigingsordonnantie, aangenomen werd zonder
voorafgaand advies van de afdeling wetgeving van de Raad van State en dus
met miskenning van een substantiële vormvoorwaarde en artikel 3 van de
Gecoördineerde Wetten op de Raad van State, en aangenomen werd door een
onbevoegde overheid omdat Iriscare niet over een verordenende bevoegdheid
beschikt of kan beschikken. De in het annulatieberoep ingeroepen middelen
voeren dus ook, met toepassing van artikel 159 Gw., de onwettigheid aan van
de rechtsgrond waarop de verwerende partij zich beroept om de bestreden
beslissing te kunnen nemen. In dat geval aanvaardt ook uw Raad dat het
annulatieberoep onder zijn rechtsmacht valt.
[…] Ook de vaststelling dat niet aan de tweede voorwaarde voldaan is, heeft
als dusdanig tot gevolg tot de huidige zaak wel degelijk binnen de
rechtsmacht van Uw Raad valt.
[…] De exceptie van gebrek aan rechtsmacht moet verworpen worden.”
In hun laatste memorie laten de verzoekende partijen nog gelden:
“3.2 Repliek op het auditoraatsverslag
[…] De Eerste Auditeur stelt in het Auditoraatsverslag dat de Raad van State
zonder rechtsmacht is om kennis te nemen van voorliggend geschil. Dat
standpunt kan echter niet worden bijgetreden.
[…] Wat de eerste connexe voorwaarde betreft, gaat de Eerste Auditeur uit
van de verkeerde premisse dat de bestreden beslissing louter en alleen
gestoeld is op artikel 38 van de Wijzigingsordonnantie en dat die bepaling
slechts een gebonden bevoegdheid aan de verwerende partij laat. Dat is echter
geenszins het geval.
Vooraleer er sprake kan zijn van een gebonden bevoegdheid, moeten alle
voorwaarden waaraan de uitoefening van de bevoegdheid onderworpen is,
objectief door de (bindende) rechtsregel zijn vastgelegd. In casu is dat echter
geenszins het geval, aangezien artikel 38 van de Wijzigingsordonnantie louter
en alleen bepaalt dat ‘alle specifieke vergunningen tot ingebruikneming en
exploitatie die zijn uitgereikt vóór 1 januari 2023 geheel of gedeeltelijk niet
meer (gelden) als er vóór 1 januari 2025 geen ontvankelijke
erkenningsaanvraag werd ingediend voor de vergunde plaatsen’. Deze
bepaling schrijft op geen enkele manier voor of, voor de beoordeling van de
datum van de uitreiking van een SVIE, naar de eerste SVIE die werd
afgeleverd (en intussen werd opgeheven), dan wel naar de meest recente
SVIE die voor de exploitatie van de betrokken bedden aan de aanvrager werd
afgeleverd, moet gekeken worden.
Net om die lacune te verhelpen en haar discretionaire bevoegdheid op dat
punt uit te oefenen, heeft de verwerende partij op 23 juli 2024 een
omzendbrief aangenomen die voorschrijft dat ‘om te bepalen of de SVIE voor
de plaatsen in uw instellingen voor of na 1 januari werd toegekend, (…)
gekeken (wordt) naar de datum van de beslissing die de rechten doet ingaan’
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-23/37
[…], waaronder, althans volgens de verwerende partij, de eerste SVIE wordt
begrepen (die echter intussen werd opgeheven). Die voorwaarde zit op geen
enkele manier vervat in artikel 38 van de Wijzigingsordonnantie en behoort
tot de discretionaire bevoegdheid van de verwerende partij.
Door de manier waarop de verwerende partij die discretionaire bevoegdheid
in casu en door de omzendbrief heeft uitgeoefend, komen plotsklaps veel
meer SVIE’s in het vizier van deze vervalregeling.
Niet alleen SVIE’s die vóór 1 januari 2023 zijn uitgereikt, maar ook SVIE’s
die ná deze datum zijn toegekend maar weliswaar betrekking hebben op
dezelfde bedden, worden daardoor namelijk vervallen verklaard, hetgeen
ook in casu is gebeurd. In haar brief van 14 april 2024 geeft de verwerende
partij ook uitdrukkelijk toe ‘dat de omzendbrief een voor de samenhang van
de rechtsorde essentiële verduidelijking toevoegt’ […].
Gelet op het feit dat de verwerende partij zodoende gebruik maakt van haar
discretionaire bevoegdheid om het toepassingsgebied van deze regeling
drastisch te verruimen, kan niet ernstig worden volgehouden dat deze
voorwaarde reeds uit artikel 38 van de Wijzigingsordonnantie voortvloeit of
daar slechts ‘toepassing’ van maakt op een manier dat er sprake zou zijn van
een gebonden bevoegdheid.
Ook de stelling in het Auditoraatsverslag dat de omzendbrief van 23 juli 2024
‘enkel en alleen toelichting’ over het automatisch verval van de SVIE’s zou
verstrekken, kan om die reden niet worden bijgetreden. Deze zogenaamde
‘toelichting’ strekt er in werkelijkheid toe om, in uitoefening van een
discretionaire bevoegdheid, de draagwijdte van de vervalregeling te
verruimen.
Aangezien niet alle voorwaarden waaraan de uitoefening van de bevoegdheid
onderworpen is door artikel 38 van de Wijzigingsordonnantie zijn vastgelegd,
is van een gebonden bevoegdheid geen sprake.
Alleen al om die reden is niet voldaan aan de eerste voorwaarde die moet
vervuld zijn opdat Uw Raad zich zonder rechtsmacht kan verklaren.
[…] Meer in het algemeen moet worden benadrukt dat de verzoekende
partijen niet de zogenaamde ‘toepassing’ van artikel 38 van de
Wijzigingsordonnantie bekritiseren. Het tegendeel is waar. De verzoekende
partijen bekritiseren net dat de verwerende partij géén toepassing van
artikel 7, §2 van de Ordonnantie van 24 april 2008 ‘betreffende de
voorzieningen voor ouderen’ maakt en een omzendbrief heeft aangenomen
die, in uitoefening van de discretionaire bevoegdheid van de verwerende
partij die voortvloeit uit artikel 38 van de Wijzigingsordonnantie, de
vervalregeling aanvult. Iriscare interpreteert door middel van de omzendbrief
van 23 juli 2024 de wettelijke regeling op een wijze die niet uit die regeling
kan worden afgeleid en oefent zo haar discretionaire bevoegdheid uit. Die
discretionaire bevoegdheid sluit de vervulling van de eerste connexe
voorwaarde uit.
[…] Wat de tweede connexe voorwaarde betreft, stelt de Eerste Auditeur in
het Auditoraatsverslag dat de aangevoerde middelen neerkomen ‘op een
betwisting over de juiste toepassing van de materiële rechtsregels, welke de
welbepaalde juridische verplichting (…) in het leven roepen en het geschil
inhoudelijk bepalen’ en dat ‘de betreden beslissing als dusdanig niet gesteund
is op (de) omzendbrief, maar wel op artikel 38 van de ordonnantie van
15 december 2022’. Dat standpunt mist echter feitelijke en juridische
grondslag.
[…] In de eerste plaats benadrukken de verzoekende partijen dat zij niet
zozeer de toepassing van ‘de materiële rechtsregels’ bekritiseren, maar net
aanvoeren dat artikel 38 van de Wijzigingsordonnantie ratione temporis niet
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-24/37
van toepassing is. Aangezien ouderenvoorziening Saphir op grond van de
(enige niet opgeheven) SVIE van 3 oktober 2024 wordt geëxploiteerd, is de
algemene vervalregeling in artikel 7 §2 van de Ordonnantie van 24 april 2008
betreffende de voorzieningen voor ouderen van toepassing. Het geschil heeft
dus niet zozeer betrekking op de interpretatie van artikel 38 van de
Wijzigingsordonnantie, maar wel op de toepassing ratione temporis ervan.
Alleen al om die reden is aan de tweede connexe voorwaarde evenmin
voldaan.
[…] Daarnaast kan niet ernstig worden betwist dat de bestreden beslissing
wel degelijk op de omzendbrief van 23 juli 2024 gesteund is.
Dat blijkt in de eerste plaats uit de bestreden beslissing zelf. In de bestreden
beslissing wordt namelijk geëxpliciteerd dat de bestreden beslissing wordt
genomen ‘gelet op de omzendbrief van 23 juli 2024’.
Dat blijkt in casu ook uit de correspondentie die tussen de eerste verzoekende
partij en de verwerende partij werd gevoerd. In een e-mail van 18 maart 2025
stelt Iriscare dat het eerstvolgende moment dat de verzoekende partijen
opnieuw een SVIE voor de 25 vervallen verklaarde ROB-bedden kunnen
aanvragen ‘onder voorbehoud van de voorwaarden vermeld in de
omzendbrief’ […] het jaar 2026 zal zijn. De verwerende partij verwijst dus
voor de voorwaarden waaronder een SVIE kan worden verleend niet zozeer
naar het wettelijke kader, maar wel naar de omzendbrief van 23 juli 2024. De
stelling in het Auditoraatsverslag dat ‘alle voorwaarden om automatisch over
te gaan tot het verval van een SVIE nu eenmaal allemaal (zijn) vastgelegd in
artikel 7, §2 van de ordonnantie van 24 april 2008 (…) en in artikel 38 van de
ordonnantie van 15 december 2022’ kan dan ook niet worden bijgetreden.
De verzoekende partijen zien niet in hoe er in die omstandigheden nog aan
kan worden getwijfeld dat de bestreden beslissing wel degelijk op deze
(onwettige) omzendbrief is gesteund.
Gelet op het bovenstaande, worden de ingeroepen middelen niet afgeleid uit
de schending van een rechtsregel die de verplichting tot erkenning van het
vermeende subjectieve recht in kwestie vestigt.
Ook die vaststelling leidt ertoe dat Uw Raad zich niet zonder rechtsmacht kan
verklaren.
[…] Tot slot gaat het standpunt dat de verzoekende partijen slechts de
‘toepassing’ van de Wijzigingsordonnantie van 2022 betwisten eraan voorbij
dat de verzoekende partijen ook, met toepassing van artikel 159 van de
Grondwet, de onwettigheid en buitentoepassingverklaring van de
omzendbrief van 23 juli 2024 hebben ingeroepen. De verzoekende partijen
verwijzen hiervoor integraal naar het verzoekschrift, meer bepaald het eerste
middel, dat moet worden geacht hierbij integraal te zijn hernomen.
Welnu, de Eerste Auditeur stelt in het Auditoraatsverslag dat ‘wanneer in een
middel op grond van artikel 159 van de Grondwet de onwettigheid wordt
aangevoerd van het reglementair besluit waarop de bestreden beslissing is
gesteund (…) de Raad van State kennis (kan) nemen van het beroep omdat
hij zich dan niet uitspreekt over het bestaan of de omvang van een subjectief
recht’. De verzoekende partijen sluiten zich daarbij aan. In casu wordt in het
middel op grond van artikel 159 van de Grondwet de onwettigheid
aangevoerd van de reglementaire omzendbrief waarop de bestreden
beslissing is gesteund. Daar anders over oordelen zou tot gevolg hebben dat
een administratieve overheid zelf de toegang van een verzoekende partij tot
de Raad van State zou kunnen ontnemen, louter en alleen door het oneigenlijk
aannemen van een reglementaire omzendbrief in plaats van een reglementair
besluit.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-25/37
Dat heeft tot gevolg dat de huidige zaak wel degelijk binnen de rechtsmacht
van Uw Raad valt.
[…] Gelet op het feit dat noch aan de eerste connexe voorwaarde, noch aan
de tweede connexe voorwaarde is voldaan, valt het voorliggende
annulatieberoep wel degelijk binnen de rechtsmacht van Uw Raad.”
Beoordeling
6.
Door het auditoraat wordt tot de gegrondheid van de exceptie
besloten op grond van de volgende overwegingen:
“IV.3. Beoordeling
Aangaande de problematiek van de rechtsmacht van de Raad van State, heeft
de algemene vergadering van de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad
van State recent als volgt geoordeeld:
‘6. Uit de artikelen 144, eerste lid, en 145 van de Grondwet volgt dat de
geschillen over subjectieve rechten – altijd, wat de in de eerstgenoemde
bepaling bedoelde geschillen over burgerlijke rechten betreft en in principe,
wat de geschillen over politieke rechten betreft – tot de rechtsmacht van de
hoven en rechtbanken behoren. Onder voorbehoud van een toewijzing van
bevoegdheid inzake politieke rechten, is de Raad van State dan ook zonder
rechtsmacht om kennis te nemen van beroepen en vorderingen waarvan het
werkelijke en rechtstreekse voorwerp een geschil over subjectieve rechten
betreft.
7. De bevoegdheid van de Raad van State wordt aldus bepaald door het
werkelijk en rechtstreeks voorwerp van het beroep tot nietigverklaring
(Cass. (verenigde kamers) 19 februari 2015, C.14.0308.N).
De Raad van State is op grond van de artikelen 144 en 145 van de Grondwet
zonder rechtsmacht wanneer de vordering strekt tot de nietigverklaring van
een administratieve rechtshandeling waarbij (i) een administratieve overheid
weigert om een verplichting uit te voeren die overeenstemt met een subjectief
recht waarover de verzoekende partij meent te beschikken en (ii) het
ingeroepen annulatiemiddel gebaseerd is op een regel van materieel recht die
deze verplichting in het leven roept en het geschil inhoudelijk bepaalt
(Cass. (verenigde kamers) 27 november 2020, C.17.0114.N en de concl. van
eerste adv.-gen. R. Mortier; zie eveneens Cass. (verenigde kamers)
8 september 2016, C.11.0455.F en de concl. van adv.-gen. Th. Werquin).
Hieruit volgt derhalve dat de Raad van State zonder rechtsmacht is wanneer
aan twee (connexe) voorwaarden is voldaan waarbij niet alleen acht moet
worden geslagen op het voorwerp van de vordering (het petitum) maar ook
op het aangevoerde middel (de causa petendi).
De eerste voorwaarde houdt verband met het voorwerp van het beroep, met
datgene wat wordt gevorderd, namelijk de erkenning of de vaststelling van
het bestaan van een subjectief recht in hoofde van de rechtzoekende,
aangezien hij voldoet aan alle voorwaarden waarvan het objectief recht deze
aanspraak afhankelijk maakt. De eerste voorwaarde is alleen maar vervuld
wanneer de bevoegdheid van de administratie volledig gebonden is (zie de
concl. van adv.-gen. Th. Werquin voor Cass. (verenigde kamers) 11 juni
2010, AR C.09.0336.F, AC 2010, nr. 418; concl. van eerste adv.-gen.
R. Mortier voor Cass. (verenigde kamers) 27 november 2020, C.17.0114.N).
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-26/37
De tweede voorwaarde heeft betrekking op de middelen die tot staving van
het annulatieverzoek worden aangevoerd. De Raad van State heeft geen
rechtsmacht wanneer het aangevoerde annulatiemiddel wordt afgeleid uit de
schending van de rechtsregel welke die verplichting vestigt (zie de concl. van
eerste adv.-gen. R. Mortier voor Cass. (verenigde kamers) 27 november 2020,
17.0114.N).
Het is daarbij niet voldoende dat een annulatiemiddel de Raad van State in
het raam van het wettigheidstoezicht incidenteel of onrechtstreeks verplicht
om uitspraak te doen over het bestaan of over de draagwijdte van een
subjectief recht om te beslissen tot de afwezigheid van rechtsmacht van de
Raad van State (zie Cass. (verenigde kamers) 11 juni 2010, AR C.09.0336.F,
AC 2010, nr. 418; evenals de concl. van adv.-gen. C. Vandewal voor Cass.
(verenigde kamers) 19 februari 2015, C.14.0369.N en van eerste adv.-gen.
R. Mortier voor Cass. (verenigde kamers) 27 november 2020, C.17.0114.N).
8. Opdat er sprake zou zijn van een vordering op grond van een subjectief
recht, is vereist dat de verzoekende partij zich beroept op een welbepaalde
juridische verplichting die een regel van objectief recht rechtstreeks aan een
derde oplegt en bij de nakoming waarvan die partij belang heeft; opdat een
verzoekende partij zich op een dergelijk recht zou kunnen beroepen ten
aanzien van de bestuurlijke overheid, dient de bevoegdheid van die overheid
volledig gebonden te zijn (Cass. (verenigde kamers) 20 december 2007
(2 arresten), C.06.0574.F en C.06.0596.F). De Raad van State blijft bevoegd
wanneer het ontstaan van het subjectief recht afhangt van een voorafgaande
beslissing van de administratieve overheid, die wat die beslissing betreft over
een discretionaire bevoegdheid beschikt, ook al is haar bevoegdheid op
bepaalde vlakken gebonden (Cass. (verenigde kamers) 19 februari 2015,
C.14.0369.N).
Het gegeven dat de administratieve overheid de wettelijke en reglementaire
criteria die aan haar bestuurshandelen ten grondslag liggen moet
interpreteren, noch het gegeven dat zij ertoe wordt verplicht feiten juridisch
te kwalificeren, leiden ertoe dat zij een discretionaire bevoegdheid uitoefent
of dat er niet langer sprake zou zijn van een op haar rustende juridische
verplichting en een daarmee overeenstemmend subjectief recht in hoofde van
de rechtszoekende.
9. Er dient te dezen dan ook in de eerste plaats worden nagegaan of de
verwerende partij bij het nemen van de bestreden beslissing over enige
discretionaire beoordelingsbevoegdheid beschikte, dan wel slechts over een
(volledig) gebonden bevoegdheid en in dat opzicht slechts heeft moeten
vaststellen of de reglementair vastgestelde voorwaarden, zoals zij die als
overheid interpreteert, vervuld waren. Voorts dient bij die beoordeling van
het werkelijk en rechtstreeks voorwerp van de vordering, en anders dan de
verwerende partij dat ziet, wel degelijk acht worden geslagen op de door de
verzoekende partij ‘ingeroepen middelen en vermeende onwettigheden’ (de
causa petendi).
10. De omstandigheid daarentegen dat de verwerende partij bij de
kennisgeving van haar beslissing aan de verzoekende partij o.m. heeft
vermeld dat een annulatieberoep bij de Raad van State kon worden ingesteld,
doet – en anders dus dan de verzoekende partij dat ziet – aan het voorgaande
niet af. Die omstandigheid heeft immers geen invloed op het onderzoek naar
en de beoordeling van de rechtsmacht van de Raad van State. De regels die
de respectieve bevoegdheden van de hoven en rechtbanken van de
rechterlijke orde en van de Raad van State vaststellen, vloeien voort uit de
Grondwet en partijen kunnen daarvan niet afwijken.
11. Het valt dan ook de bevoegde kamer toe om te oordelen of in casu aan de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-27/37
beide voorwaarden is voldaan, wat inhoudt dat bij de beoordeling van het
werkelijk en rechtstreeks voorwerp van de vordering niet alleen acht moet
worden geslagen op het voorwerp van de vordering (het petitum) maar ook
op het/de aangevoerde middel(en) (de causa petendi).’
In navolging van deze rechtspraak van de algemene vergadering van de
afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State, wordt bij de beoordeling
in voorliggende zaak van het werkelijk en rechtstreeks voorwerp van de
vordering dan ook acht geslagen op zowel het voorwerp van de vordering (het
petitum), d.i. de eerste connexe voorwaarde, als op de aangevoerde middelen
(de causa petendi), d.i. de tweede connexe voorwaarde.
Eerste connexe voorwaarde (het petitum)
De eerste connexe voorwaarde om uit te maken of het werkelijke en
rechtstreekse voorwerp van de vordering een geschil omtrent een subjectief
recht betreft, houdt verband met het voorwerp van het beroep, met datgene
wat wordt gevorderd, namelijk de erkenning of de vaststelling van het bestaan
van een subjectief recht in hoofde van de rechtzoekende, wat het geval is
wanneer hij voldoet aan alle voorwaarden waarvan het objectief recht deze
aanspraak afhankelijk maakt.
De eerste voorwaarde is alleen maar vervuld wanneer de bevoegdheid van het
bestuur volledig gebonden is.
De vraag die derhalve voorligt, is of de verwerende partijen bij het nemen
van de bestreden beslissing (al dan niet) over enige discretionaire
beoordelingsbevoegdheid beschikken dan wel of hun bevoegdheid ter zake
volledig, d.w.z. ‘honderd ten honderd’ gebonden is en in dat opzicht slechts
hebben moeten vaststellen of (in hoofde van de verzoekende partijen) de
wettelijke vastgestelde voorwaarden zoals zij die als overheid interpreteren,
vervuld waren.
Welnu, met het voorliggend beroep beogen de verzoekende partijen de
nietigverklaring van ‘de beslissing van 20 februari 2025 van (…) leden van
het Verenigd College bevoegd voor Welzijn en Gezondheid, waarbij de
specifieke vergunning tot ingebruikneming en exploitatie van
ouderenvoorziening Saphir voor wat betreft 25 ROB-bedden vervallen wordt
verklaard’.
Die vervallenverklaring van de SVIE voor wat 25 ROB-bedden betreft, maakt
aldus het voorwerp uit van voorliggend beroep.
In de bestreden beslissing van 20 februari 2025 wordt gesteld dat:
‘(…)
Considérant qu’en vertu de l’article 38 de l’ordonnance du 15 décembre 2022
précitée, toute autorisation spécifique de mise en service et d’exploitation
octroyée avant le 1er janvier 2023 perd ses effets entièrement ou partiellement
si une demande d’agrément recevable n’a pas été introduite pour les places
autorisées avant le 1er janvier 2025;
Considérant qu’au 1er janvier 2025, vous disposiez, pour l’établissement
Saphir, de 25 places MRPA autorisées avant le 1er janvier 2023, pour
lesquelles vous ne disposez ni d’un agrément, ni d’une autorisation de
fonctionnement provisoire;
Considérant que vous n’avez pas introduit, avant le 1er janvier 2025, de
demande d’agrément recevable pour ces places autorisées;
Nous vous prions de prendre connaissance de l’effet de ce dispositif sur
l’autorisation spécifique de mise en service et d’exploitation dont vous êtes
titulaire pour l’établissement Saphir:
Sont considérées comme expirées au 1er janvier 2025, en application de
l’article 38 de l’ordonnance du 15 décembre 2022 précitée, les 25 places
MRPA autorisées avant le 1er janvier 2023, pour lesquelles vous ne disposez
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-28/37
ni d’un agrément, ni d’une autorisation de fonctionnement provisoire, et pour
lesquelles vous n’avez pas introduit de demande d’agrément recevable avant
le 1er janvier 2025 (ceci, sans pouvoir vous prévaloir de l’une des dérogations
prévues par l’article 4/1 de l’arrêté du Collège réuni du 4 juin 2009, précité).
(…)’
Vrij vertaald:
‘(…)
Overwegende dat krachtens artikel 38 van voornoemde ordonnantie van
15 december 2022, elke specifieke vergunning tot ingebruikneming en
exploitatie die voor 1 januari 2023 werd verleend, geheel of gedeeltelijk haar
uitwerking verliest indien voor de vergunde plaatsen geen ontvankelijke
erkenningsaanvraag werd ingediend voor 1 januari 2025;
Overwegende dat u op 1 januari 2025, voor de voorziening Saphir, beschikte
over 25 ROB-plaatsen die voor 1 januari 2023 werden vergund, waarvoor u
noch over een erkenning, noch over een voorlopige werkingsvergunning
beschikt;
Overwegende dat u voor 1 januari 2025 geen ontvankelijke
erkenningsaanvraag hebt ingediend voor deze vergunde plaatsen;
Wij verzoeken u kennis te nemen van de uitwerking van deze regeling op de
specifieke vergunning voor ingebruikneming en exploitatie waarvan u houder
bent voor de voorziening Saphir:
Worden beschouwd als vervallen op 1 januari 2025, in toepassing van het
voornoemde artikel 38 van voornoemde ordonnantie van 15 december 2022,
de 25 ROB-plaatsen die voor 1 januari 2023 werden vergund, waarvoor u
noch over een erkenning, noch over een voorlopige werkingsvergunning
beschikt, en waarvoor u voor 1 januari 2025 geen ontvankelijke
erkenningsaanvraag hebt ingediend (dit, zonder u te kunnen beroepen op een
van de afwijkingen voorzien door artikel 4/1 van het besluit van het Verenigd
College van 4 juni 2009, voornoemd).
(…)’
Hieruit volgt dan ook dat met de bestreden beslissing van 20 februari 2025
louter toepassing werd gemaakt van artikel 38 van de ordonnantie van
15 december 2022.
Zoals reeds eerder aangegeven in dit auditoraatsverslag – onder juridisch
kader – , wordt in artikel 38 van de ordonnantie van 15 december 2022
specifiek voor wat SVIE uitgereikt vóór 1 januari 2023 betreft voorzien in
(geheel of gedeeltelijk) automatisch verval van SVIE zo vóór 1 januari 2025
geen ontvankelijke erkenningsaanvraag werd ingediend voor de vergunde
plaatsen, behoudens de door het Verenigd College van de GGC voorziene
afwijkingen.
Dit artikel 38 van de ordonnantie van 15 december 2022 laat dus geen enkele
beoordelingsruimte aan de verwerende partijen. De individuele beslissing die
door de verwerende partijen in toepassing van dit artikel in een concreet geval
moet worden genomen, is derhalve geen constitutieve, maar een declaratieve
handeling waarbij zij enkel moeten vaststellen of al dan niet aan de door de
ordonnantiegever vastgestelde voorwaarden is voldaan. De verwerende
partijen beschikken ter zake over een volledig gebonden bevoegdheid.
Uit de hiervoor aangehaalde overwegingen uit de bestreden beslissing van
20 februari 2025, blijkt dat inderdaad niets anders werd gedaan dan louter
vastgesteld of de in artikel 38 van de ordonnantie van 15 december 2022
vervatte voorwaarden in het concrete geval van de verzoekende partijen voor
wat de ouderenvoorziening ‘Saphir’ betreft is voldaan.
De vraag of de verwerende partijen met de individuele beslissingen die zij in
concrete gevallen nemen – eventueel aan de hand van de omzendbrief van
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-29/37
23 juli 2024 – de wettelijke en reglementaire voorwaarden al dan niet correct
toepassen, heeft louter betrekking op de wijze waarop de verwerende partijen
die voorwaarden hebben toegepast/geïnterpreteerd. Die al dan niet correcte
toepassing/interpretatie kan niet gelijkgesteld worden met het uitoefenen van
enige discretionaire beoordelingsbevoegdheid. Hier kan worden gewezen op
de hiervoor aangehaalde rechtspraak van de algemene vergadering van de
afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State, waarin uitdrukkelijk
wordt gesteld wat volgt:
‘Het gegeven dat de administratieve overheid de wettelijke en reglementaire
criteria die aan haar bestuurshandelen ten grondslag liggen moet
interpreteren, noch het gegeven dat zij ertoe wordt verplicht feiten juridisch
te kwalificeren, leiden ertoe dat zij een discretionaire bevoegdheid uitoefent
of dat er niet langer sprake zou zijn van een op haar rustende juridische
verplichting en een daarmee overeenstemmend subjectief recht in hoofde van
de rechtszoekende.’
Wat de omzendbrief van 23 juli 2024 betreft, blijkt uit de lezing ervan dat die
louter op te vatten is als een brief met de bedoeling om aan de beheerders en
directies van ouderenvoorzieningen enkel en alleen toelichting te verstrekken
over het automatisch verval van SVIE en de mogelijke afwijkingen op dat
verval. Met die brief heeft de eerste verwerende partij met andere woorden
enkel toegelicht hoe volgens haar de wettelijke en reglementaire voorwaarden
moeten worden toegepast zonder dat daarmee nieuwe en/of aanvullende
voorwaarden worden toegevoegd. Dat deze wijze van toepassen/interpretatie
van de wettelijke en reglementaire voorwaarden niet correct zou zijn,
betekent niet dat de eerste verwerende partij daardoor enige discretionaire
beoordelingsbevoegdheid zou hebben uitgeoefend. De wettelijke en
reglementaire voorwaarden laten nu eenmaal, zoals gezegd, geen enkele
beoordelingsruimte aan de verwerende partijen, zodat deze voorwaarden niet
kunnen worden aangevuld door de verwerende partijen en trouwens ook niet
zijn aangevuld door middel van de omzendbrief van 23 juli 2024. Alle
voorwaarden om automatisch over te gaan tot het verval van een SVIE zijn
vastgelegd in artikel 7, § 2, van de ordonnantie van 24 april 2008, zoals
vervangen door artikel 10, c), van de ordonnantie van 15 december 2022, en
in artikel 38 van de ordonnantie van 15 december 2022. Bij het nemen van
individuele beslissingen in toepassing daarvan komt daaraan dan ook geen
enkele discretionaire beoordelingsbevoegdheid aan te pas.
Voor zover de verzoekende partijen in hun memorie van wederantwoord nog
opmerken dat de bestreden beslissing van 20 februari 2025 zélf de Raad van
State als bevoegd rechtscollege aanduidt, kan opnieuw worden verwezen naar
de hiervoor aangehaalde rechtspraak van de algemene vergadering van de
afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State waar wordt gesteld:
‘De omstandigheid daarentegen dat de verwerende partij bij de kennisgeving
van haar beslissing aan de verzoekende partij o.m. heeft vermeld dat een
annulatieberoep bij de Raad van State kon worden ingesteld, doet – en anders
dus dan de verzoekende partij dat ziet – aan het voorgaande niet af. Die
omstandigheid heeft immers geen invloed op het onderzoek naar en de
beoordeling van de rechtsmacht van de Raad van State. De regels die de
respectieve bevoegdheden van de hoven en rechtbanken van de rechterlijke
orde en van de Raad van State vaststellen, vloeien voort uit de Grondwet en
partijen kunnen daarvan niet afwijken.’
Uit wat voorafgaat volgt derhalve dat, wat het voorwerp van de vordering
betreft, de verwerende partijen bij het nemen van de bestreden beslissing van
20 februari 2025 over een volledig gebonden bevoegdheid beschikte en in dat
opzicht slechts hebben moeten vaststellen of de door de ordonnantiegever
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-30/37
vastgestelde voorwaarden, zoals zij die als overheid toepassen/interpreteren,
vervuld waren.
Derhalve is voldaan aan de eerste connexe voorwaarde om tot het gebrek aan
rechtsmacht te besluiten.
Tweede connexe voorwaarde (de causa petendi)
De tweede connexe voorwaarde heeft betrekking op de ‘ingeroepen middelen
en vermeende onwettigheden’ die tot staving van het vernietigingsberoep
worden aangevoerd.
Opdat een (betwisting over een) subjectief recht zou voorliggen, is vereist dat
een verzoekende partij zich beroept op een welbepaalde juridische
verplichting die een regel van objectief recht rechtstreeks aan een derde (de
verwerende partij) oplegt, en bij de nakoming waarvan de verzoekende partij
belang heeft.
Uit de hiervoor aangehaalde arresten van de algemene vergadering van de
afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State volgt dat niet elk
annulatiemiddel onder de rechtsmacht van de Raad van State valt.
Het ontbreken van een belang in hoofde van de verzoekende partij bij de
nakoming van de door de toepasselijke regelgeving aan de verwerende partij
opgelegde welbepaalde juridische verplichting, brengt mee dat geen
betwisting over een subjectief recht kan voorliggen.
Aldus, wanneer in een middel op grond van artikel 159 van de Grondwet de
onwettigheid wordt aangevoerd van het reglementair besluit waarop de
bestreden beslissing is gesteund, dan kan de Raad van State kennis nemen
van het beroep omdat hij zich dan niet uitspreekt over het bestaan of de
omvang van een subjectief recht.
Wanneer daarentegen het beroep strekt tot de nietigverklaring van een
administratieve rechtshandeling waarbij een administratieve overheid
weigert om een verplichting uit te voeren die overeenstemt met een subjectief
recht van de verzoekende partij en het ingeroepen annulatiemiddel is
gebaseerd op de schending van een regel van materieel recht die deze
juridische verplichting in het leven roept en, aldus, het geschil inhoudelijk
bepaalt, is de Raad van State zonder rechtsmacht.
Het is daarbij evenwel niet voldoende dat een annulatiemiddel de Raad van
State in het raam van het wettigheidstoezicht incidenteel of onrechtstreeks
verplicht om uitspraak te doen over het bestaan of over de draagwijdte van
een subjectief recht om te beslissen tot de afwezigheid van rechtsmacht van
de Raad van State.
De verzoekende partijen voeren twee middelen aan.
Hun eerste middel vatten zij als volgt samen:
2.1 Eerste middel: schending van artikel 7 §2 van de ordonnantie, artikel 38
van de wijzigingsordonnantie van 2022, de materiele motiveringsplicht, het
zorgvuldigheidsbeginsel en het rechtszekerheidsbeginsel
2.1.1 Samenvatting van het eerste middel
29 Het eerste middel is afgeleid uit een schending van artikel 7 §2 van de
Ordonnantie, artikel 38 van de Wijzigingsordonnantie van 2022, de materiele
motiveringsplicht,
het
zorgvuldigheidsbeginsel
en
het
rechtszekerheidsbeginsel.
De bestreden beslissing miskent de bepalingen waarvan in dit middel de
schending wordt ingeroepen, doordat de bestreden beslissing toepassing
maakt van artikel 38 van de Wijzigingsordonnantie van 2022 om de SVIE
voor ouderenvoorziening Saphir gedeeltelijk vervallen te verklaren, terwijl
dit artikel ratione temporis uitsluitend geldt voor SVIE’s die werden
uitgereikt vóór 1 januari 2023, en terwijl de SVIE van ouderenvoorziening
Saphir werd uitgereikt na 1 januari 2023, namelijk op 3 oktober 2024. De
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-31/37
derde SVIE van 16 november 2022 waar de verwerende partij in de bestreden
beslissing nog naar verwijst werd immers reeds uitdrukkelijk opgeheven door
de vierde SVIE van 1 maart 2023, die op haar beurt reeds uitdrukkelijk werd
opgeheven door de vijfde SVIE van 3 oktober 2024. Vermits de SVIE van nà
1 januari 2023 dateert is artikel 38 van de Wijzigingsordonnantie daarop niet
van toepassing. De bestreden beslissing steunt dan ook niet op de juiste
rechtsbasis. De verwerende partij kan op grond van artikel 38 van de
Wijzigingsordonnantie niet op een rechtmatige wijze tot de conclusie komen
dat 25 bedden vervallen zijn.
Hun tweede middel vatten zij als volgt samen:
2.2 Tweede middel: schending van het vertrouwensbeginsel,
zorgvuldigheidsbeginsel en het rechtszekerheidsbeginsel (in ondergeschikte
orde)
2. 2.1 Samenvatting van het tweede middel
52 Het tweede middel is afgeleid uit een schending van het
vertrouwensbeginsel
en
het
zorgvuldigheidsbeginsel
en
het
rechtszekerheidsbeginsel.
Doordat de verwerende partij en Iriscare steeds de indruk hebben gewekt dat
de SVIE voor geen enkel van de 200 ROB-bedden van ouderenvoorziening
Saphir zou vervallen op I januari 2025, ongeacht een eventuele nieuwe
erkenningsaanvraag die vóór die datum is ingediend.
Uit de hiervoor aangehaalde samenvatting van het eerste middel blijkt dat het
in wezen is gesteund op artikel 7, § 2, van de ordonnantie van 24 april 2008,
zoals vervangen door artikel 10, c), van de ordonnantie van 15 december
2022, en op artikel 38 van de ordonnantie van 15 december 2022 en dat het
rechtstreeks betrekking heeft op, of rechtstreeks wordt afgeleid uit, de
schending van de regels van materieel recht die de gebonden bevoegdheid
van de verwerende partijen om (al dan niet) over te gaan tot het automatisch
verval van een SVIE, vestigt (en de daarmee overeenstemmende subjectieve
rechten van de verzoekende partijen) en het geschil inhoudelijk mede
bepalen. Aldus opgevat, komt het middel neer op een betwisting over de juiste
toepassing van de (materiële) rechtsregel(s), welke de welbepaalde juridische
verplichting (en het ermee onlosmakelijk verbonden subjectief recht) in het
leven roepen en het geschil inhoudelijk bepalen. Het niet komen te vervallen
van de SVIE voor 25 ROB-bedden doordat die SVIE volgens hen aan hen
werd uitgereikt na 1 januari 2023 (nl. op 3 oktober 2024), wat volgens de
verzoekende partijen de correcte toepassing zou uitmaken van artikel 38 van
de ordonnantie van 15 december 2022, is en blijft het rechtstreeks en
werkelijk voorwerp van hun vordering en het voordeel dat zij met het
voorliggende beroep nastreven, waarvoor de Raad van State geen
rechtsmacht heeft. In dit opzicht ontsnapt de beoordeling van het eerste
middel aldus aan de rechtsmacht van de Raad van State.
Hieraan wordt geen afbreuk gedaan doordat de verzoekende partijen in dit
eerste middel wel nog vragen om de omzendbrief van 23 juli 2024 omwille
van de onwettigheid ervan buiten toepassing te laten. De bestreden beslissing
van 20 februari 2025 is immers als dusdanig niet gesteund op die
omzendbrief, maar wel op artikel 38 van de ordonnantie van 15 december
2022. Zoals aangehaald onder de beoordeling van de eerste connexe
voorwaarde, zijn alle voorwaarden om automatisch over te gaan tot het verval
van een SVIE nu eenmaal allemaal vastgelegd in artikel 7, § 2, van de
ordonnantie van 24 april 2008, zoals vervangen door artikel 10, c), van de
ordonnantie van 15 december 2022, en in artikel 38 van de ordonnantie van
15 december 2022, en dus niet in die omzendbrief van 23 juli 2024.
Voor zover beide middelen nog gesteund zijn op de in elk van deze middelen
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-32/37
aangehaalde beginselen van behoorlijk bestuur, moet opgemerkt worden dat
een schending van de beginselen van behoorlijk bestuur niet kan worden
aangenomen indien de overheid bij het nemen van een beslissing niet over
een discretionaire bevoegdheid doch slechts over een volledig gebonden
bevoegdheid beschikt, zoals in casu het geval is.
Derhalve is voldaan aan de tweede connexe voorwaarde om tot het gebrek
aan rechtsmacht te besluiten.
Besluit
Uit al het voorgaande volgt dat het werkelijk en rechtstreeks voorwerp van
het voorliggende beroep een betwisting over een subjectief recht betreft
waarvoor de Raad van State op grond van de artikelen 144, eerste lid, en 145
van de Grondwet zonder rechtsmacht is.
Op grond van die bepalingen zijn de hoven en rechtbanken bevoegd om
kennis te nemen van geschillen over subjectieve rechten. Of de verwerende
partijen in het concrete geval van de verzoekende partijen voor de
ouderenvoorziening ‘Saphir’ al dan niet terecht is overgegaan tot de
vervallenverklaring van de SVIE voor wat 25 ROB-plaatsen betreft, staat dan
ook ter beoordeling van de bevoegde justitiële rechter.
De Raad van State is bijgevolg zonder rechtsmacht om kennis te nemen van
voorliggend geschil.
De door de verwerende partijen opgeworpen exceptie van gebrek aan
rechtsmacht is gegrond.”
Wat de eerste connexe voorwaarde betreft, herhalen de
verzoekende partijen in hun laatste memorie in essentie op parafraserende wijze
hun standpunt ingenomen in het verzoekschrift en de memorie van wederantwoord
zonder nog een andere visie te geven op de beoordeling in het auditoraatsverslag,
laat staan er afbreuk aan te doen.
In zoverre de verzoekende partijen voor het eerst in hun laatste
memorie nog laten geleden dat i) de leemte in artikel 38 van de ordonnantie van
15 december 2022, waarin op geen enkele manier wordt voorgeschreven of, voor
de beoordeling van de datum van de uitreiking van een SVIE, moet gekeken
worden naar de eerste SVIE die werd afgeleverd (en intussen werd opgeheven),
dan wel naar de meest recente SVIE die voor de exploitatie van de betrokken
bedden aan de aanvrager werd afgeleverd, door de verwerende partijen wordt
ingevuld via de omzendbrief van 23 juli 2024, waarin wordt bepaald dat moet
worden gekeken naar de datum van de eerste SVIE die rechten deed ontstaan, zelfs
wanneer die nadien werd opgeheven, ii) de verwerende partij daarmee een
discretionaire bevoegdheid uitoefent en de draagwijdte van de vervalregeling
wordt uitgebreid tot SVIE’s die na 1 januari 2023 werden toegekend, maar
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-33/37
betrekking hebben op dezelfde bedden en iii) om die reden niet kan worden
gesproken van een volledig gebonden bevoegdheid, en zij derhalve nieuwe
argumenten en kritieken aanvoeren, tonen de verzoekende partijen niet aan dat zij
die niet reeds in het verzoekschrift en de memorie van wederantwoord hadden
kunnen ontwikkelen. De laatste memorie, die wezenlijk ertoe strekt de partijen de
kans te bieden te reageren op het auditoraatsverslag, wordt te dezen oneigenlijk
gebruikt en het normale verloop van de rechtsgang wordt verstoord, indien zou
worden aangenomen dat ze kan worden aangewend om een argumentatie, die
eerder kon worden gevoerd maar niet werd gevoerd en die de auditeur-verslaggever
niet in het onderzoek van de zaak heeft kunnen betrekken, alsnog mede tot
voorwerp van het tegensprekelijk debat te maken. Te dezen geven de verzoekende
partijen aldus op laattijdige en niet-ontvankelijke wijze een nieuwe grondslag aan
hun argumentatie, die derhalve niet in aanmerking wordt genomen.
8.
Wat de tweede connexe voorwaarde betreft, herhalen de
verzoekende partijen in hun laatste memorie, wat het eerste middel betreft,
eveneens op parafraserende wijze hun standpunt zoals uiteengezet in het
verzoekschrift en aangevuld in de memorie van wederantwoord, zonder afbreuk te
doen aan de vaststelling in het auditoraatsverslag. De Raad van State stelt vast,
zoals overigens terecht wordt aangegeven in het auditoraatsverslag, dat het door de
verzoekende partijen aangevoerde eerste middel neerkomt op een betwisting over
de juiste toepassing van de (materiële) rechtsregel(s), welke de welbepaalde
juridische verplichting (en het ermee onlosmakelijk verbonden subjectief recht) in
het leven roepen en het geschil inhoudelijk bepalen. Het niet komen te vervallen
van de SVIE voor 25 ROB-bedden, doordat die SVIE volgens de verzoekende
partijen aan hen werd uitgereikt na 1 januari 2023 (met name op 3 oktober 2024),
wat volgens hen de correcte toepassing zou uitmaken van artikel 38 van de
ordonnantie van 15 december 2022, is en blijft het rechtstreeks en werkelijk
voorwerp van hun eerste middel en het voordeel dat zij met het voorliggende
beroep nastreven, waarvoor de Raad van State geen rechtsmacht heeft, zodat in dit
opzicht de beoordeling van het eerste middel aldus ontsnapt aan de rechtsmacht
van de Raad van State.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-34/37
Uit wat voorafgaat, volgt dat bij de beoordeling van de
ontvankelijkheid en de gegrondheid van het eerste middel er in wezen uitspraak
zou worden gedaan over een subjectief recht van de verzoekende partijen,
waarvoor de Raad van State op grond van de artikelen 144, eerste lid, en 145, van
de Grondwet zonder rechtsmacht is.
9.
partijen
Wat het tweede middel betreft, wordt door de verzoekende
de
schending
aangevoerd
van
het
vertrouwensbeginsel,
het
zorgvuldigheidsbeginsel en het rechtszekerheidsbeginsel.
Nog daargelaten het gegeven dat de verzoekende partijen in hun
laatste memorie dienaangaande geen verder standpunt innemen, volstaat de
vaststelling dat een schending van de beginselen van behoorlijk bestuur niet kan
worden aangenomen indien de overheid bij het nemen van een beslissing niet over
een discretionaire bevoegdheid doch slechts over een volledig gebonden
bevoegdheid beschikt, zoals te dezen het geval is.
Het tweede middel kan niet tot de nietigverklaring leiden.
Besluit
10.
De Raad van State ziet, na een eigen onderzoek, geen reden om
het anders te zien dan het auditoraat en bevindt aldus, de redenering van het
auditoraatsverslag bijvallend, dat hij op grond van de artikelen 144 en 145 van de
Grondwet zonder rechtsmacht is.
De omstandigheid dat de tweede verwerende partij bij de
kennisgeving van haar beslissing aan de verzoekende partijen heeft vermeld dat
een annulatieberoep bij de Raad van State kon worden ingesteld, doet aan het
voorgaande niets af. Die omstandigheid heeft immers geen invloed op het
onderzoek naar en de beoordeling van de rechtsmacht van de Raad van State. De
regels die de respectieve bevoegdheden van de hoven en rechtbanken van de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-35/37
rechterlijke orde en van de Raad van State vaststellen, vloeien voort uit de
Grondwet en partijen kunnen daarvan niet afwijken.
11.
De exceptie is gegrond.
Het beroep is niet ontvankelijk.
V. Kosten en rechtsplegingsvergoeding
12.
In de gegeven omstandigheden past het om de kosten, met
inbegrip van een rechtsplegingsvergoeding, ten laste van de verwerende partijen te
leggen, aangezien deze in de bestreden beslissing ten onrechte hebben vermeld dat
het beroep diende te worden ingeleid bij de Raad van State.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verwerende partijen worden, elk voor de helft, verwezen in de kosten
van het beroep tot nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 400 euro, een
bijdrage van 26 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die
verschuldigd is aan de verzoekende partijen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-36/37
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op een september tweeduizend zesentwintig,
door de Raad van State, XIIe kamer, samengesteld uit:
Chantal Bamps,
kamervoorzitter,
Peter Sourbron,
staatsraad,
Ann Coolsaet,
staatsraad,
bijgestaan door
Greta Scheveneels,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Greta Scheveneels
Chantal Bamps
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.530
XII-9871-37/37
